Supreme Court allows appeal on statute of limitations; court held five-year period applies to third-party claims against insurers.

Απόφαση 1540 / 2010 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 1540/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Χαράλαμπο Ζώη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γεωργία Λαλούση, Βασιλική Θάνου - Χριστοφίλου, Δημητρούλα Υφαντή και Ιωάννα Λούκα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 17 Σεπτεμβρίου 2010, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης Ασφαλιστικής Εταιρίας με την επωνυμία "ALLIANZ ΕΛΛΑΣ - ΑΝΩΝΥΜΗ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ", όπως μετονομάστηκε η αρχικά εναγόμενη εταιρεία "ALLIANZ ΑΕΓΑ" καθολική διάδοχος της HELVETIA AEΓA, που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Εμμανουήλ Κοπακάκη με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Ψ, κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Βασίλειο Οικονομίδη και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 28/11/2002 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Χίου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 244/2005 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και οι 171/2007 μη οριστική και 181/2009 οριστική του Εφετείου Αιγαίου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 7/12/2009 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Γεωργία Λαλούση ανέγνωσε την από 2/9/2010 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή της αναίρεσης.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Ο προβλεπόμενος από το άρθρο 559 αριθμός 8 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης ιδρύεται, αν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Πράγματα κατά την έννοια της διάταξης αυτής είναι αυτοτελείς πραγματικοί ισχυρισμοί, που αποτελούν βάση της αγωγής ή ένστασης ή αντένστασης.

Περαιτέρω, η αξίωση του ζημιωθέντος τρίτου κατά του υπόχρεου σε αποζημίωση προσώπου υπόκειται σε διετή (άρθρο 7 του ν. ΓΠΝ/1911) ή πενταετή (άρθρο 937 ΑΚ) παραγραφή, ανάλογα σε ποια διάταξη στηρίζεται. Για την αξίωση του ζημιωθέντος τρίτου κατά του ασφαλιστή ισχύει η ειδική ρύθμιση του άρθρου 10 παρ. 2 του ν. 489/1976, το οποίο μέχρι την αντικατάστασή του με το άρθρο 7 του Ν 3557/2007 όριζε ότι "η αξίωση αυτή παραγράφεται μετά την πάροδο δύο ετών από την ημέρα του ατυχήματος, με την επιφύλαξη των κειμένων διατάξεων για την αναστολή και διακοπή της παραγραφής".

Η βραχυχρόνια αυτή παραγραφή επικρατεί της οριζόμενης στη γενική διάταξη του άρθρου 937 ΑΚ πενταετούς παραγραφής και γι' αυτό ο παθών από αυτοκινητικό ατύχημα, προκειμένου να αποφύγει το ενδεχόμενο της προβολής από τον ασφαλιστή της ένστασης της βραχυχρόνιας παραγραφής του άρθρου 10 του ν. 489/1986, θα πρέπει προς εξουδετέρωσή της, είτε να ασκήσει πλαγιαστικώς κατ' άρθρο 72 ΚΠολΔ τα δικαιώματα του ασφαλισμένου (υπαίτιου του ατυχήματος) κατά του ασφαλιστή, είτε να θεμελιώσει την αξίωση στη σωρευτική αναδοχή χρέους (ΑΚ 477) επικαλούμενος την κατάθεση κατ' άρθρο 43 παράγραφος 6 ν. 2696/1999 (ΚΟΚ) από τον ασφαλιστή στο αστυνομικό τμήμα του αποδεικτικού ασφάλισης.

Αν δεν πράξει τούτο με την αγωγή, δεν θα μπορεί μεταγενέστερα να το πράξει για πρώτη φορά με τις έγγραφες προτάσεις του πρώτου βαθμού ή με την έφεση, αφού αυτό αποτελεί ανεπίτρεπτη μεταβολή της βάσης της αγωγής ή κατά περίπτωση προσθήκη νέας βάσης. Στην προκείμενη περίπτωση το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφαση απέρριψε το λόγο έφεσης της αναιρεσείουσας ασφαλιστικής εταιρίας με τον οποίο έπληττε την πρωτόδικη απόφαση, που εσφαλμένα απέρριψε σιωπηρά την ένστασή της ότι η ένδικη απαίτηση του αναιρεσίβλητου παθόντος σε αυτοκινητικό ατύχημα κατ' αυτής, που είχε ως βάση την ευθύνη της ως ασφαλίζουσας το ζημιογόνο αυτοκίνητο, υπέπεσε στη διετή παραγραφή του άρθρου 10 παράγραφος 1 Ν.489/1976.

Συγκεκριμένα, το Εφετείο δέχθηκε τα ακόλουθα σχετικά με το ανωτέρω κρίσιμο για την τύχη της αναίρεσης ζήτημα της παραγραφής της αξίωσης του αναιρεσιβλήτου: "Η ένδικη από 28-11-2002 αγωγή επιδόθηκε στην β' εναγομένη ασφαλιστική εταιρεία την 15-5-2003, δηλαδή σε χρόνο πέραν της απαιτούμενης διετίας από το ζημιογόνο ατύχημα (26-4-2001).

Όμως, όπως προκύπτει τόσον από την κατατεθείσα προανακριτικά κατά τη σχηματισθείσα ποινική δικογραφία βεβαίωση ασφάλισης του α' εναγομένου στη β' εναγομένη ασφαλιστική εταιρία κατά το κρίσιμο χρονικό διάστημα όσον και από την υπεύθυνη δήλωση ατυχήματος του α' εναγομένου προς εκείνη, που φέρει τις μη αμφισβητούμενες υπογραφές του ανωτέρω δηλούντος και της πιο πάνω λαβούσας τη δήλωση, σε συνδυασμό με την ένορκη κατάθεση στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο της ..., μητέρας του ενάγοντος, υπήρξε σωρευτική αναδοχή χρέους από την β' εναγομένη.

Ειδικότερα, η παραπάνω βεβαίωση αποτελούσε κατά πλάσμα του νόμου πρόταση της ανωτέρω εκδότριας β' εναγομένης ασφαλιστικής εταιρείας, με την αποδοχή της οποίας από τον ενάγοντα, που έγινε ευθύς μετά τη συνομιλία του με τον α' εναγόμενο μετά το ατύχημα, αλλά και με την έγερση της ένδικης αγωγής, καταρτίσθηκε σύμβαση αναδοχής χρέους.

Συνεπώς, κατά το βάσιμο προβληθέντα πρωτοδίκως κατ' αντένσταση ισχυρισμό του ενάγοντος, ο προβλεπόμενος χρόνος παραγραφής της αξιώσεώς του κατά της β' εναγομένης ασφαλιστικής εταιρείας ήταν η πενταετία, σύμφωνα με τα προεκτεθέντα στην ως άνω μείζονα σκέψη, η οποία δεν είχε παρέλθει, μέχρι την επίδοση της αγωγής στην ασφαλιστική εταιρεία".

Εξάλλου, από την επισκόπηση της ένδικης αγωγής προκύπτει ότι ο αναιρεσίβλητος-ενάγων εκθέτει τις συνθήκες κάτω από τις οποίες έλαβε χώρα το ατύχημα και ο τραυματισμός του, ότι αποκλειστικά υπαίτιος για το ατύχημα, και τον τραυματισμό του είναι ο οδηγός της ... δίκυκλης μοτοσικλέτας, η οποία ήταν ασφαλισμένη για τις προς τρίτους προξενούμενες ζημίες στην αναιρεσείουσα-εναγόμενη ασφαλιστική εταιρία, ότι από την παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά του ανωτέρω οδηγού υπέστη τις ζημίες που εκθέτει σ' αυτήν και με βάση τα περιστατικά αυτά ζητεί να υποχρεωθούν οι εναγόμενοι (οδηγός του φερόμενου ως ζημιογόνου οχήματος και ασφαλιστική εταιρία) να τον αποζημιώσουν, καταβάλλοντας σ' αυτόν εις ολόκληρον τα αιτούμενα ποσά της ζημίας.

Με το περιεχόμενο αυτό η αγωγή, στηρίζει το αίτημά της στην αδικοπραξία του οδηγού του ζημιογόνου οχήματος και στη σύμβαση ασφάλισης, ενώ δεν περιέχει κατά της αναιρεσείουσας-εναγομένης βάση από τη σωρευτική αναδοχή χρέους. Με το δεύτερο λόγο της αναίρεσης η αναιρεσείουσα αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση την προαναφερόμενη πλημμέλεια από τον αριθμό 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ ότι το Εφετείο παρά το νόμο έλαβε υπόψη βάση που δεν περιεχόταν στο δικόγραφο της αγωγής και ειδικότερα έλαβε υπόψη τη βάση από τη σωρευτική αναδοχή χρέους που δεν είχε νομίμως προταθεί.

Ο λόγος, κατά τα εκτιθέμενα παραπάνω, είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός, ενώ παρέλκει η εξέταση του άλλου λόγου.

ΙΙ. Κατ' ακολουθίαν η προσβαλλόμενη απόφαση πρέπει να αναιρεθεί εν μέρει ως προς τις διατάξεις της με τις οποίες απέρριψε την έφεση της ήδη αναιρεσείουσας εναντίον του αναιρεσιβλήτου και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς εκδίκαση κατά το αναιρούμενο μέρος στο ίδιο Εφετείο Αιγαίου (μεταβατική έδρα Χίου), η συγκρότηση του οποίου θα γίνει από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ) και να καταδικαστεί ο αναιρεσίβλητος ως ηττηθείς στη δικαστική δαπάνη.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί εν μέρει κατά τα αναφερόμενα στο σκεπτικό, την 181/2009 απόφαση του Εφετείου Αιγαίου (μεταβατική έδρα Χίου).

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση κατά το ανωτέρω αναιρούμενο μέρος στο ίδιο Εφετείο Αιγαίου (μεταβατική έδρα Χίου), το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως.

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας, την οποία ορίζει σε τρεις χιλιάδες (3000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 30 Σεπτεμβρίου 2010.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 18 Νοεμβρίου 2010.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ