1540/2007 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1540 / 2007 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 1540/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Χλαμπουτάκη, Αντιπρόεδρο, Ιωάννη Παπανικολάου, Ρένα Ασημακοπούλου, Χαράλαμπο Ζώη και Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 29 Ιανουαρίου 2006, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: ......, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Σπυρίδωνα Γασπαρινάτο.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα στην παρούσα δίκη από τους Υπουργούς Οικονομικών και Ανάπτυξης, κατοίκων Αθηνών, 2. Δημόσιας Επιχείρησης Ηλεκτρισμού (ΔΕΗ) που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, 3. ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος ΑΕ (ΕΤΕ ΑΕ) που εκπροσωπείται νόμιμα και 4.Ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "Εταιρεία υδρεύσεως και Αποχετεύσεως Πρωτευούσης (ΕΥΔΑΠ) ΑΕ" που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα. Το 1ο εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια Παναγιώτα Δασκαλέα-Ασημακοπούλου Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του Κ.Πολ.Δ., η 2η εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Ευσταθία Βατάλη, η 3η εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Θεόδωρο Λύτρα και η 4η εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Ελένη Σφήκα, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 21-7-2000 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, την από 10-10-2001 προσεπίκλησή του ήδη α΄ αναιρεσιβλήτου και τις από 2-12-2002 , 4-2-2002 και από 7-2-2003 πρόσθετες παρεμβάσεις των ήδη αναιρεσιβλήτων που κατατέθηκαν στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 6276/2003 του ίδιου Δικαστηρίου και 4448/2005 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητά ο αναιρεσείων με την από 30-11-2005 αίτησή του και με τους από 19/12/2006 πρόσθετους λόγους. Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Αθανάσιος Κουτρομάνος ανέγνωσε την από 18-1-2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης και των προσθέτων λόγων. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και των προσθέτων λόγων, οι πληρεξούσιοι των παραστάντων αναιρεσιβλήτων την απόρριψή τους, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Στο άρθρο 28 του νόμου 2685/18.2.1999 ορίζονται τα εξής: "1) Θεωρούνται έγκυρες και δεν θίγονται τα πάσης φύσεως δικαιώματα των κυρίων τους, μετοχές οι οποίες προήλθαν από αύξηση μετοχικού κεφαλαίου ανωνύμων εταιρειών, οι οποίες είχαν υπαχθεί στις ρυθμίσεις του ν. 1386/1983 (ΦΕΚ 107Α), δυνάμει υπουργικών αποφάσεων των άρθρων 8 παρ. 8 και 10 παρ. 1 του ν. 1386/1983, όπως ίσχυαν πριν την αντικατάστασή τους από τα άρθρα 47 και 49 του ν. 1882/1990 (ΦΕΚ 43Α') και οι οποίες αποφάσεις κηρύχθηκαν ή αναγνωρίσθηκαν με αμετάκλητη δικαστική απόφαση άκυρες, εφόσον:

α) οι σχετικές με τις ανωτέρω αυξήσεις τροποποιήσεις του καταστατικού έχουν εγκριθεί από τις κατά περίπτωση αρμόδιες αρχές εποπτείας, β) οι σχετικές εγκριτικές αποφάσεις του Υπουργού Εμπορίου ή του Νομάρχη έχουν δημοσιευθεί, σύμφωνα με την τότε ισχύουσα νομοθεσία, στο τεύχος ΑΕ και ΕΠΕ της Εφημερίδας της Κυβερνήσεως και γ) οι ανωτέρω δημοσιευθείσες εγκριτικές αποφάσεις παραμένουν σε ισχύ κατά την έναρξη ισχύος του παρόντος νόμου.

Οι κατά το χρόνο αυξήσεως του κεφαλαίου μέτοχοι των ανωτέρω εταιρειών, καθώς και οι καθολικοί διάδοχοί τους, διατηρούν μόνον' αξίωση πλήρους αποζημιώσεως κατά τις περί αδικοπραξιών διατάξεις για τις τυχόν ζημίες που υπέστησαν συνεπεία των ανωτέρω αυξήσεων. 2) Η αγωγή αποζημίωσης στρέφεται αποκλειστικά κατά του Ελληνικού Δημοσίου, αποκλειόμενης οποιασδήποτε ευθύνης του νομικού προσώπου της εταιρείας την οποία αφορούν οι αυξήσεις κεφαλαίου, των μετόχων που απέκτησαν τις μετοχές των φυσικών προσώπων που καθ' οιονδήποτε τρόπο άσκησαν διοίκηση ή διαχείριση της εταιρείας μετά την υπαγωγή της στις ρυθμίσεις του ν. 1386/1983, καθώς και όσων απέκτησαν νομίμως περιουσιακά στοιχεία των ανωτέρω εταιρειών.

Η αγωγή, εφόσον δεν έχει ήδη ασκηθεί, ασκείται μέσα σε αποκλειστική προθεσμία δεκαοκτώ (18) μηνών από την έναρξη ισχύος του παρόντος νόμου, υπό την προϋπόθεση ότι κατά την 31-12.1998 είτε εκκρεμούσε, ασκηθείσα από τα πρόσωπα του δευτέρου εδαφίου της προηγούμενης παραγράφου, αίτηση ή προσφυγή ακυρώσεως ή αγωγή αναγνωρίσεως της ακυρότητας της αυξήσεως κεφαλαίου είτε είχε εκδοθεί αμετάκλητη απόφαση, με την οποία έγινε δεκτή τέτοια αίτηση ή προσφυγή ή αγωγή των ανωτέρω προσώπων":

Στην προκειμένη περίπτωση, ο αναιρεσείων ιστορούσε στην από 21-7-2000 αγωγή του : ότι είναι μέτοχος της εταιρίας "Αθηναϊκή Χαρτοποιϊα ΑΕ", η οποία με Υπουργική Απόφαση του έτους 1984 υπήχθη στις διατάξεις του άρθρου 7 του Ν. 1386/1983, το δε διοικητικό της συμβούλιο αντικαταστάθηκε' ότι το χρόνο εκείνο αυτός διέθετε 92.229 μετοχές επί συνόλου 468.000 ανωνύμων μετοχών ονομαστικής αξίας 1.000 δραχμών την καθεμιά' ότι με δύο μη νόμιμες Υπουργικές Αποφάσεις των ετών 1986 και 1987 αυξήθηκε το μετοχικό κεφάλαιο της εταιρίας και μειώθηκε η ονομαστική αξία των μετοχών (ενώ αυξήθηκε ο αριθμός τους) με αποτέλεσμα να αποδυναμωθεί η θέση του ως μετόχου της εταιρίας και να υποστεί ζημία 44.745.858.532 δραχμών.

Ζητούσε δε στη συνέχεια ο αναιρεσείων να αναγνωρισθεί ότι το αναιρεσίβλητο Ελληνικό Δημόσιο του ώφειλε το χρηματικό αυτό ποσό ως αποζημίωση, προσθέτοντας ότι μετά την υπαγωγή της εταιρίας σε ειδικό καθεστώς, κατά τα προεκτεθέντα, άλλοι-πλην αυτού- μέτοχοι αυτής αμφισβήτησαν δικαστικώς το κύρος των αυξητικών του μετοχικού κεφαλαίου αποφάσεων ασκώντας αρμοδίως σχετικές αγωγές.

Το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφασή του, έκρινε νομικώς αβάσιμη την αγωγή (και απέρριψε τη σχετική έφεση του αναιρεσείοντος) κρίνοντας ότι "απαραίτητη προϋπόθεση για το παραδεκτό της κατ΄ άρθρο 28 παρ. 2 του Ν. 2685/1999 αγωγής αποζημίωσης (ειδική διαδικαστική προϋπόθεση) είναι και η άσκηση μέχρι 31-12-1998 αίτησης ή προσφυγής ακύρωσης ή αγωγής αναγνώρισης της ακυρότητας της αύξησης του μετοχικού κεφαλαίου της ανώνυμης εταιρείας, που είχε υπαχθεί στις ρυθμίσεις του Ν. 1386/1983 από τον ίδιο τον ενάγοντα της αγωγής αποζημίωσης, ο οποίος ήταν και μέτοχος κατά το χρόνο αύξησης του μετοχικού κεφαλαίου της εταιρείας" και ότι δεν αρκεί η εκ μέρους άλλου-πλην του ενάγοντος- μετόχου εμπρόθεσμη άσκηση των ρηθέντων ενδίκων βοηθημάτων.

Ο ηττηθείς διάδικος, με την κρινόμενη αίτησή του και το δικόγραφο προσθέτων λόγων αναιρέσεως προβάλλει με τους 1ο, 2ο, και 3ο λόγους του κυρίου δικογράφου και με τους 1ο και 2ο του δικογράφου προσθέτων λόγων την εκ του άρθρο υ559 αριθμ. 1 Κ.Πολ.Δ αιτίαση υποστηρίζοντας ότι το Εφετείο ερμήνευσε και εφήρμοσε εσφαλμένα τις ανωτέρω διατάξεις.

Ενόψει αυτών και της σοβαρότητος του όλου θέματος, το Δικαστήριο άγεται στην κρίση ότι γεννάται ζήτημα γενικότερου ενδιαφέροντος και πρέπει να παραπεμφθούν οι σχετικοί λόγοι αναιρέσεως στην Τακτική Ολομέλεια του Αρείου Πάγου, κατά τα άρθρα 563 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ και 23 του Κώδικα Οργανισμού Δικαστηρίων (Ν. 1756/1988), όπως ισχύει προκειμένου να αποφανθεί η Ολομέλεια : (α) εάν, κατά την έννοια της διάταξης του άρθρου 28 παρ. 2 Ν. 2685/1999, αποτελεί προϋπόθεση, για το επιτρεπτό της άσκησης της εκεί αγωγής, η εκ μέρους αυτού τούτου του ενάγοντος μετόχου ανωνύμου εταιρίας προγενέστερη (μέχρι 31-12-1998) δικαστική αμφισβήτηση της αύξησης του μετοχικού κεφαλαίου ή αρκεί και η εκ μέρους άλλου μετόχου της ίδιας εταιρίας εμπρόθεσμη άσκηση των οικείων ενδίκων βοηθημάτων, (β) εάν, στην περίπτωση που ήθελε κριθεί ότι δεν αρκεί η εκ μέρους άλλου-πλην του ενάγοντος-μετόχου προγενέστερη δικαστική αμφισβήτηση της απόφασης για αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου, είναι συμβατή η παραπάνω ρύθμιση, με το Σύνταγμα, το Κοινοτικό Δίκαιο και την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.

Τέλος οι προβαλλόμενες με τον τρίτο πρόσθετο λόγο αναιρέσεως αιτιάσεις υπό την επίκληση των αριθμ. 8 και 19 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ, ότι το Εφετείο χωρίς να έχει προβληθεί σχετικός ισχυρισμός από το αναιρεσίβλητο Ελληνικό Δημόσιο, δέχθηκε ότι ο αναιρεσείων είχε παραιτηθεί (σιωπηρώς) του δικαιώματος να προσβάλει το κύρος των επίμαχων αυξητικών του μετοχικού κεφαλαίου αποφάσεων, είναι απορριπτέες ως ερειδόμενες σε εσφαλμένη η προϋπόθεση, αφού τέτοια παραδοχή δεν υφίσταται στην προσβαλλόμενη απόφαση η οποία, όπως προεκτέθηκε, απέρριψε την αγωγή ως νόμω αβάσιμη.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει τα ως απορριπτέα κριθέντα.

Παραπέμπει τους αναφερόμενους στο σκεπτικό λόγους αναιρέσεως του ......, για αναίρεση της 4448/2005 απόφασης του Εφετείου Αθηνών, ενώπιον της Τακτικής Ολομέλειας του Δικαστηρίου αυτού.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 26 Απριλίου 2007. Και

Δημοσιεύθηκε στο ακροατήριό του στις 22 Ιουνίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ