153/2007 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 153 / 2007 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 153/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ΄ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κρητικό, Αντιπρόεδρο, Αχιλλέα Νταφούλη, Ελένη Μαραμαθά, Πλαστήρα Αναστασάκη και Αντώνιο Παπαθεοδώρου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 15 Δεκεμβρίου 2006, με την παρουσία και της Γραμματέως Μάρθας Ψαραύτη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: ....., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Βαγγέλη Καλαμπαλίκη, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Της αναιρεσίβλητης: Ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρίας με την επωνυμία "ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΙΣ Α.Ε.Ε.Γ.Α. - ΑΣΦΑΛΕΙΑΙ ΜΙΝΕΤΤΑ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ευθύμιο Καραΐσκο, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 25 Φεβρουαρίου 2002 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 4848/2003 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 524/2005 οριστική του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 15 Ιουλίου 2005 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Αχιλλέας Νταφούλης, ανέγνωσε την από 28 Νοεμβρίου 2006 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την εν μέρει παραδοχή της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά την έννοια της διάταξης του άρθρου 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ, λόγος αναίρεσης για έλλειψη νόμιμης βάσης της απόφασης ιδρύεται, όταν δεν προκύπτουν σαφώς από το αιτιολογικό της τα περιστατικά που συγκροτούν το πραγματικό του κανόνα ουσιαστικού δικαίου ο οποίος εφαρμόστηκε (υπαγωγικός συλλογισμός), ώστε καθίσταται ανέφικτος ο αναιρετικός έλεγχος της ορθής ή μη εφαρμογής της διάταξης, καθώς και όταν η απόφαση έχει ελλιπείς ή αντιφατικές αιτιολογίες στο νομικό χαρακτηρισμό των πραγματικών περιστατικών, τα οποία έγιναν δεκτά και έχουν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης.

Αντίθετα δεν υπάρχει έλλειψη νόμιμης βάσης όταν πρόκειται για ελλείψεις αναγόμενες στην εκτίμηση των αποδείξεων και μάλιστα στην ανάλυση, στάθμιση και αιτιολόγηση του εξαγόμενου απ' αυτές πορίσματος, γιατί στην κρίση του αυτή το δικαστήριο προβαίνει ανέλεγκτα κατά το άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔ, εκτός αν δεν είναι σαφές το πόρισμα και για το λόγο αυτό γίνεται αδύνατος ο αναιρετικός έλεγχος.

Εξάλλου, από τις διατάξεις των άρθρων 297, 298, 300, 330 και 914 ΑΚ συνάγεται ότι προϋπόθεση της ευθύνης για αποζημίωση από αδικοπραξία είναι η υπαιτιότητα του υπόχρεου, η οποία υπάρχει και στην περίπτωση της αμέλειας, δηλαδή όταν δεν καταβάλλεται η επιμέλεια που απαιτείται στις συναλλαγές, η παράνομη συμπεριφορά του υπόχρεου σε αποζημίωση έναντι εκείνου που ζημιώθηκε και η ύπαρξη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της παράνομης συμπεριφοράς και της ζημίας.

Η παράνομη συμπεριφορά ως όρος της αδικοπραξίας μπορεί να συνίσταται όχι μόνο σε θετική πράξη, αλλά και σε παράλειψη, εφόσον στην τελευταία αυτή περίπτωση εκείνος που υπέπεσε στην παράλειψη ήταν υποχρεωμένος σε πράξη από το νόμο ή τη δικαιοπραξία, είτε από την καλή πίστη, κατά την κρατούσα κοινωνική αντίληψη.

Αιτιώδης δε συνάφεια υπάρχει, όταν η πράξη ή η παράλειψη του ευθυνόμενου προσώπου, ήταν κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας ικανή και μπορούσε αντικειμενικά να επιφέρει κατά τη συνηθισμένη και κανονική πορεία των πραγμάτων, το επιζήμιο αποτέλεσμα. Η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας, ότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχτηκε ως αποδειχθέντα επιτρέπουν το συμπέρασμα να θεωρηθεί κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας ορισμένο γεγονός ως πρόσφορη αιτία της ζημίας υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου γιατί είναι κρίση νομική, αναγόμενη στην ορθή ή μη υπαγωγή από το δικαστήριο της ουσίας των διδαγμάτων της κοινής πείρας στην αόριστη νομική έννοια της αιτιώδους συνάφειας.

Τα πιο πάνω έχουν εφαρμογή και στην περίπτωση του άρθρου 10 του ν. ΓπΝ/1911, ως προς την υπαιτιότητα των οδηγών των συγκρουσθέντων αυτοκινήτων, κατά το οποίο είναι εφαρμοστέα η διάταξη του άρθρου 914 ΑΚ. Τέλος, η παράβαση διατάξεων του ΚΟΚ δεν θεμελιώνει αυτή καθαυτή υπαιτιότητα στην επέλευση αυτοκινητικού ατυχήματος, αποτελεί όμως στοιχείο, η στάθμιση του οποίου από το δικαστήριο της ουσίας θα κριθεί σε σχέση με την ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συγκεκριμένης πράξης και του επελθόντος αποτελέσματος.

Στην προκείμενη περίπτωση το Εφετείο, ύστερα από αξιολόγηση του όλου αποδεικτικού υλικού, δέχτηκε με την προσβαλλόμενη απόφασή του ανέλεγκτα τα εξής: "Στις 18 Ιανουαρίου 2001 και περί ώραν 20.15 (νυκτερινή), ο προστηθείς από τον ενάγοντα οδηγός Χ1, οδηγούσε το .....αυτοκίνητο, βυτιοφόρο ρυμουλκό μετά ρυμουλκουμένου εργοστασίου κατασκευής SCANIA, αποκλειστικής κυριότητος και νομής του και έβαινε επί της νέας εθνικής οδού .....κατευθυνόμενος μέσω ....στην ....έμφορτο καυσίμων (ήτοι 16.450 λίτρα πετρέλαιο, 7.550 λίτρα βενζίνη Super και 2.300 λίτρα βενζίνη αμόλυβδη).

Κατά τον ίδιο χρόνο, εκινείτο επί της αυτής Ε.Ο. με αντίθετη κατεύθυνση από ....προς ...., το .....αυτοκίνητο (ανοικτό αγροτικό φορτηγάκι) εργοστασίου κατασκευής NISSAN οδηγούμενο από τον Ζ1 με συνεπιβαίνοντα τον Ζ2. Η νέα εθνική οδός .....έχει δύο ρεύματα πορείας που χωρίζονται μεταξύ τους με διπλή διαχωριστική γραμμή συνεχόμενη και με μία λωρίδα ανά κατεύθυνση.

Το πλάτος και των δύο λωρίδων είναι 8 μέτρα (4 + 4) και ανά δύο μέτρα, τα ερείσματά της, εκατέρωθεν των λωρίδων των δύο ρευμάτων, με επικάλυψη ασφάλτου. Στο 48ο χιλιόμετρο της εν λόγω οδού στην έξοδο της ....υπάρχει απότομη στροφή και για τα δύο ρεύματα, το δε προς ....ρεύμα είναι ανηφορικό με μικρή κλίση και στο σημείο αυτό υπάρχει σήμανση κάθετη α) με διαδοχικά βέλη κατεύθυνσης τοποθετημένα σε επικίνδυνες καμπύλες κυρίων αρτηριών ....

β) Κ-ιδ και Κ-ια επικίνδυνη δεξιά και αριστερή στροφή και στις δύο κατευθύνσεις, και σήμανση οριζόντια, δηλαδή διπλή συνεχόμενη διαχωριστική γραμμή. Στο δρόμο επικρατούσε σκοτάδι και η κίνηση ήταν μεγάλη. 'Οταν τα δύο αντιθέτως κινούμενα οχήματα έφθασαν στο 48ο χιλιόμετρο, όπου υπήρχε απότομη καμπύλη, συνεκρούσθησαν μετωπικά.

Η τροχαία Αμαλιάδας, η οποία έφθασε στον τόπο του ατυχήματος, διεπίστωσε τα εξής, τα οποία κατέγραψε στην έκθεση αυτοψίας που συνέταξε, ως παρατηρήσεις και διαπιστώσεις: 1) Ως προς το πιθανό σημείο συγκρούσεως επισημαίνονται τα εξής κρίσιμα στοιχεία α) ο προμνησθείς αυτόπτης μάρτυρας, ιερέας Ψ1, κατά την άφιξή μας στον τόπο του ατυχήματος και κατά την διενέργεια της αυτοψίας, μας δήλωσε προφορικά ότι η σύγκρουση έγινε στο ρεύμα πορείας του βυτιοφόρου β) σε όλο το πλάτος του οδοστρώματος, ευρέθησαν διάσπαρτα θραύσματα υάλων.

γ) Στο ρεύμα πορείας προς ...., πλησίον της διαχωριστικής γραμμής, ευρέθη χαραγή κυκλικής μορφής, μικρού μεγέθους. δ) Στον άξονα της οδού επί της διαχωριστικής γραμμής ευρέθησαν ίχνη τροχοπέδησης, μήκους πέντε (5) μέτρων, με φορά προς τις τελικές θέσεις των οχημάτων. ε) Στο ρεύμα πορείας προς ...και στη νοητή συνέχεια της προαναφερθείσης κυκλικής χαραγής, στο ρεύμα πορείας προς ...και των ιχνών τροχοπέδησης επί της διπλής διαχωριστικής γραμμής, ευρέθησαν πέντε (5) επιμήκεις χαραγές, μήκους 7,25 μέτρων, 1,70 μέτρων, 50 εκατοστών και δύο του ενός (1) μέτρου.

στ) Τέλος, ευρέθησαν δύο (2) ίχνη πλάγιας ολίσθησης των ελαστικών του βυτιοφόρου μήκους 6,70 μέτρων το καθένα, στο ρεύμα πορείας προς ..... Στο ένα ίχνος ολίσθησης, ευρέθη και παράλληλη χαραγή του ιδίου μήκους, δηλαδή 6,70 μέτρων. Οι διαπιστώσεις αυτές συνοδεύονται και από 16 φωτογραφίες του τόπου του ατυχήματος και των σημείων συγκρούσεως των οχημάτων.

Στις 19-1-2001, ο αυτόπτης μάρτυς Ψ1, ιερέας, εμφανίσθηκε στο αστυνομικό τμήμα Αμαλιάδας και κατέθεσε τα εξής: "Την 18-01-2001 και περί ώραν 20.10΄ εκινούμην επί της Ν.Ε.Ο.... με το .....αυτοκίνητό μου, επιστρέφοντας από την ....και με κατεύθυνση προς .... Στο ύψος της ....περίπου, μπροστά εκινείτο ένα ρυμουλκό με ρυμουλκούμενο βυτιοφόρο.

Σε μία στροφή αριστερά ως προς την πορεία μας και ενώ το βυτιοφόρο εκινείτο στο άκρο δεξιό μέρος του ρεύματος πορείας μας ιππαστί της οριογραμμής του οδοστρώματος, βλέπω από το αντίθετο ρεύμα πορείας, τα φώτα ενός οχήματος, χωρίς να διακρίνω για ποίου είδους όχημα επρόκειτο, να εκτρέπεται της πορείας του, δηλαδή να μην ακολουθεί την δεξιά στροφή που είχε στην πορεία του, αλλά να εισέρχεται στο αντίθετο ρεύμα πορείας του, δηλαδή στο ρεύμα πορείας του βυτιοφόρου και να πηγαίνει κατά πάνω του. . .

Το βυτιοφόρο πριν γίνει η σύγκρουση κατάλαβα ότι φρενάρισε, γιατί είδα να ανάβουν τα STOP του. Είμαι βέβαιος ότι η σύγκρουση έγινε στο ρεύμα πορείας του βυτιοφόρου. Μετά το φρενάρισμα του βυτιοφόρου, το ρυμουλκούμενο μέρος, τσάκισε και έλαβε θέση εγκάρσια, δηλαδή κάθετη στον άξονα της οδού. Μετά την σύγκρουση που έγινε, επαναλαμβάνω, στο ρεύμα πορείας του βυτιοφόρου και τα δύο οχήματα, σύρθηκαν στο ρεύμα πορείας προς ....και το μεν βυτιοφόρο ημιανετράπη στην παρόδιο τάφρο της ΕΟ με το εμπρόσθιο μέρος να βλέπει προς ...., το δε ΙΧ φορτηγάκι, έμεινε επί του ρεύματος πορείας προς .....

Από την τροχαία Αμαλιάδας και μάλιστα από τον ανθ/μο .....κατεσχέθη επίσης ο ταχογράφος του ....ρυμουλκού μετά ρυμουλκουμένου και από τον ίδιο παρουσία και του Ανθ/μου ....έγινε ερμηνεία των καταγραφέντων στοιχείων και διεπιστώθησαν τα εξής: "Η βελόνη καταγραφής ταχύτητας, αρχίζει την καταγραφή της ταχύτητας, από χαμηλότερο του επιβαλλόμενου ύψους, με αποτέλεσμα, η καταγραφόμενη ταχύτητα να είναι χαμηλότερη της πραγματικής.

Τούτο αποδεικνύεται από το γεγονός ότι η απόσταση από το σημείο που αρχίζει η βελόνη της καταγραφής της ταχύτητας, μέχρι την περιφέρεια του πρώτου κύκλου, είναι μεγαλύτερη της αποστάσεως (μεσοδιαστημάτων) μεταξύ των υπολοίπων ομοκέντρων κύκλων. Συγκεκριμένα, ενώ η απόσταση (μεσοδιάστημα) των ομοκέντρων κύκλων από 20 km έως 40 km, από 40 km έως 60 km, από 60 km έως 80 km, από 80 km έως 100 km και από 100 km έως 120 km είναι 3 χιλιοστά, η απόσταση από το μηδενικό σημείο που αρχίζει η καταγραφή της ταχύτητας μέχρι τα 20 km είναι 5 xιλιoστά".

Τέλος ο οδηγός του βυτιοφόρου προανακριτικά κατέθεσε τα εξής: "Στις 18-1-2001, ημέρα Πέμπτη και περί ώραν 20.15΄ οδηγούσα το .....ρυμουλκό μετά ρυμουλκουμένου, βυτιοφόρο το οποίο ήτο έμφορτο με υγρά καύσιμα, 16.450 λίτρα πετρέλαιο, 7.550 λίτρα βενζίνη Super και 2.300 λίτρα αμόλυβδη και εκινούμην στην ....με προορισμό την ....μέσω ....., προερχόμενος από .....

Η ταχύτητά μου δεν ξεπερνούσε τα 60 με 65 χιλιόμετρα. Συνοδό δεν είχα και το οδόστρωμα ήταν στεγνό. Η κίνηση ήταν αραιή και στα δύο ρεύματα κυκλοφορίας. Ακολουθούσα το δεξιό του ρεύματος "ιππαστί" στην οριογραμμή του ερείσματος, βλέποντας το ακολουθούμενο όχημα, που οδηγούσε ο ιερέας, όπως είδα στη συνέχεια, να έχει πρόθεση να με προσπεράσει μετά την στροφή.

Φθάνοντας στην αρχή της στροφής, αριστερά ως προς την πορεία μου, πριν το βενζινάδικο του ....., βλέπω το αντιθέτως κινούμενο όχημα, με κατεύθυνση από ....προς ...., με αναμμένα τα φώτα, να μην ακολουθεί τη δεξιά στροφή ως προς την πορεία του, αλλά με ταχύτητα να κινείται σε ευθεία γραμμή και να εισβάλει στο αντίθετο ρεύμα πορείας, δηλαδή το δικό μου.

Στο σημείο έχει διπλή διαχωριστική γραμμή. Αντελήφθηκα το ΙΧΦ να βγαίνει στο αντίθετο ρεύμα, ενώ ήμουν κοντά του 15 μέτρα περίπου. Δεν είχα περιθώρια αποφυγής με κάποιο ελιγμό, σημειωτέον οδηγούσα μακρύ όχημα με καύσιμα πλην όμως φρενάρισα και ταυτόχρονα έγινε η μετωπική με το εν λόγω Φ.ΙΧ αγροτικό, του οποίου ο οδηγός, όπως αντελήφθηκα, έκανε την τελευταία στιγμή κάποιο ελιγμό αποφυγής στρίβοντας προς τα δεξιά της πορείας του.

Η σύγκρουση ήταν σφοδρότατη. Στη συνέχεια και τα δύο οχήματα αγκαλιασμένα σύρθηκαν στο ρεύμα πορείας μου αρχικά και στη συνέχεια στο αντίθετο ρεύμα, δηλαδή προς ..... Το δικό μου όχημα επέπεσε σε παρακείμενη τάφρο προσκρούοντας στη συνέχεια σε μάνδρα παρακείμενης οικίας, όπου και ακινητοποιήθηκε. Το άλλο όχημα έμεινε πάνω στο οδόστρωμα του ρεύματος προς ...., σφηνωμένο στη δεξιά γωνία του κουβουκλίου μου....".

Περί ώραν 22 της ιδίας ημέρας του ατυχήματος ο ...., γιός του συνεπιβαίνοντος στο αγροτικό θανάσιμα τραυματισθέντος Ζ2 εκλήθη στο κέντρο υγείας .... για τον πατέρα του. Ο ίδιος καταθέτει στην από 6-3-2001 προανακριτική του κατάθεση "Εκεί από αστυνομικούς του αστυνομικού τμήματος Βάρδας, έμαθα ότι είχαν τρακάρει με ρυμουλκούμενο βυτιοφόρο στη θέση "....." στη ....

στην έξοδο της ....προς ..... Πως ακριβώς έγινε το ατύχημα δεν γνωρίζω, αυτό που έμαθα από την τροχαία Αμαλιάδας, είναι, ότι ο οδηγός του βυτιοφόρου που ονομάζεται Χ1. εισήλθε στο αντίθετο ρεύμα πορείας, και λόγω της υπερβολικής ταχύτητας που είχε, παρέσυρε για 40 μέτρα το αγροτικό αυτοκίνητο που οδηγούσε ο Ζ1 και στο οποίο επέβαινε ο πατέρας μου, με αποτέλεσμα να κόψει και τα κιγκλιδώματα της οδού και να τους κολλήσει πάνω σε μια μάντρα".

Κατά την έκθεση αυτοψίας τα σημεία σύγκρουσης των οχημάτων, για μεν το αγροτικό σημειώνεται "ολοκληρωτική σύνθλιψη του εμπροσθίου μέρους μέχρι την καμπίνα, ενώ η επιφάνεια του βυτιοφόρου που συγκρούσθηκε είναι η εμπρόσθια δεξιά γωνία με βλάβες στη μάσκα, ψυγείο δεξιό τροχό κλπ. Όπως φαίνεται και από τις ληφθείσες φωτογραφίες τούτων από την τροχαία.

Τούτο επιβεβαιώνεται και από την έκθεση πραγματογνωμοσύνης του ....Τακτικού ο οποίος εκλήθη από την ασφαλιστική εταιρία "ΕΘΝΙΚΗ ΑΕΓΑ" ως εξής: "...... τριαξονικό φορτηγό βυτίο μεταφοράς υγρών καυσίμων, φέρει χτύπημα στο κάτω εμπρός δεξιό μέρος της καμπίνας. Το εμπρόσθιο δεξιό λάστιχο είναι σκασμένο και φέρει στο εσωτερικό μέρος κάθετο σκίσιμο μήκους 10 εκ.

περίπου". Αξιολογώντας όλα τα προαναφερθέντα στοιχεία της δικογραφίας κατά την κρίση του δικαστηρίου αποκλειστικά υπαίτιος της περιγραφείσης συγκρούσεως είναι ο οδηγός του βυτιοφόρου - ρυμουλκουμένου τριαξονικού οχήματος μεταφοράς μεγάλων ποσοτήτων υγρών καυσίμων Χ1 για τους κάτωθι λόγους: 1) Ως επαγγελματίας οδηγός είχε υποχρέωση να οδηγεί με σύνεση και διαρκώς τεταμένη την προσοχή του, εν τούτοις εξ αμελείας του περί την οδήγησιν, δεν είχε τον πλήρη έλεγχο του οχήματός του ώστε να μπορεί σε κάθε στιγμή να εκτελεί τους απαιτούμενους χειρισμούς, ρυθμίζοντας την ταχύτητα του οχήματός του, λαμβάνων υπόψιν του συνεχώς τις επικρατούσες συνθήκες της οδού (σήμανση για επικίνδυνη στροφή αριστερά και δεξιά) ιδιαίτερα δε την διαμόρφωση του εδάφους (μικρή κλίση), την κατάσταση και τα χαρακτηριστικά της οδού (μία λωρίδα ανά κατεύθυνση με διπλή διαχωριστική γραμμή συνεχόμενη ανάμεσα στα δύο αντίθετα ρεύματα), την κατάσταση και το φορτίο του οχήματός του (έμφορτο με καύσιμα υγρά ήτοι 16.450 λίτρα πετρέλαιο, 7.550 λίτρα βενζίνη Super και 2.500 λίτρα αμόλυβδη τουτέστιν συνολικό βάρος 26.300 λίτρα), τις καιρικές συνθήκες και τις συνθήκες κυκλοφορίας ("μεγάλη" και "σκοτάδι" επικρατούσε στην περιοχή, κατά την έκθεση αυτοψίας) κατά τρόπον ώστε να είναι σε θέση να διακόψει την πορεία του οχήματός του μπροστά από οποιοδήποτε εμπόδιο που μπορεί να προβλεφθεί και το οποίο βρίσκεται στο ορατό από αυτούς μπροστινό τμήμα της οδού.

Καίτοι ήτο υποχρεωμένος να μειώσει την ταχύτητά του εν όψει του ότι επλησίαζε σε επικίνδυνη στροφή, εξ αμελείας του όχι μόνο δεν εμείωσε αυτή αλλά με αυξημένη ταχύτητα και δη ιδιαίτερα μεγάλη των 100 χιλιομέτρων (κατά τον ισχυρισμό του με 65-70 χιλ/ώρα πλην όμως ο ταχογράφος του έδειχνε περίπου το ήμισυ της ταχύτητας λόγω σκόπιμης ρύθμισης της βελόνης του από αυτόν) εισήλθε σ΄ αυτήν χωρίς κανένα μετριασμό αυτής, κατά παράβαση των διατάξεων 12 παρ. 1, 19 παρ. 1, 2, και 3 του ΚΟΚ. 2) Εξαμελείας του κατά παράβασιν του άρθρου 16 παρ. 1 και 2 καίτοι υποχρεούτο, λόγω της κατηγορίας του οχήματός του - τριαξονικό, βυτιοφόρο ρυμουλκό με ρυμουλκούμενο και με φορτίο 23.300 τόνους - να οδηγεί το όχημά του πλησίον του δεξιού άκρου του οδοστρώματος και αν ακόμη ολόκληρο το οδόστρωμα είναι ελεύθερο.

Εν τούτοις οδηγούσε τούτο με αυξημένη ταχύτητα πλησίον της διπλής διαχωριστικής γραμμής την οποία παρεβίασε και εισήλθε στο αντίθετο ρεύμα προκειμένου να εισέλθει στην στροφή που είχε έμπροσθέν του, χωρίς κίνδυνο ανατροπής του φορτίου του. Στο συμπέρασμα τούτο καταλήγει το δικαστήριο ενισχύοντας την δικανική του πεποίθηση από τα ευρήματα στον τόπο του ατυχήματος, όπως στις φωτογραφίες απεικονίζονται που ελήφθησαν από την τροχαία.

Ειδικώτερα αν εξετάσει κανείς με προσοχή τις φωτογραφίες με αριθμούς 11 και 12 (σχετ. επισυναπτόμενες στην έκθεση αυτοψίας) παρατηρεί τα εξής: Υπάρχει δίπλα στην διπλή συνεχόμενη διαχωριστική γραμμή επί του ρεύματος πορείας προς ....(του βυτιοφόρου) μία στρογγυλή χαραγή που επισημαίνεται από την τροχαία με λευκό σημάδι.

Όπως επίσης φαίνεται από τις φωτογραφίες που προσκομίζει ο ενάγων του ρυμουλκουμένου και δη του εμπροσθίου τμήματος αυτού που συνδέεται με το ρυμουλκό και μάλιστα σε μεγέθυνση της φωτογραφίας (λεπτομέρεια) του τμήματος του εμπροσθίου δεξιού μέρους όπου υπάρχει ο διπλός τροχός (δύο λάστιχα) φαίνεται καθαρά το σιδερένιο τμήμα με τους δύο μικρούς σιδερένιους τροχούς στο πλάϊ, ακουμπισμένο στο έδαφος από το οποίο έχει γίνει η κυκλική χαραγή στο οδόστρωμα.

Αυτό είναι και το μοναδικό σημάδι επί του οδοστρώματος που κατευθύνεται προς ....από το ρυμουλκό φορτηγό. Εφόσον λοιπόν το σημείο τούτο του ρυμουλκουμένου οχήματος που βρίσκεται δίπλα ακριβώς στον δεξιό βοηθητικό διπλό τροχό του, βρίσκεται δίπλα στη διαχωριστική γραμμή, το εμπρόσθιο τμήμα του οχήματος, το ρυμουλκό, ήδη έχει υπερβεί την διπλή διαχωριστική και έχει εισέλθει στο αντίθετο ρεύμα, βλέπε ίχνη πεδήσεως μήκους πέντε μέτρων.

Αυτό ενισχύεται από την κατάθεση του ιδίου του οδηγού του βυτιοφόρου ο οποίος προανακριτικά κατέθεσε ότι "ακολουθούσα το δεξιό του ρεύματος ιππαστί στην οριογραμμή του ερείσματος, βλέποντας το ακολουθούμενο όχημα, που οδηγούσε ιερέας, όπως είδα στη συνέχεια, να έχει πρόθεση να με προσπεράσει μετά την στροφή" η οποία αντιφάσκει προς τα ευρήματα, διότι δεν είναι δυνατόν να ευρίσκεται στο άκρο δεξιό της λωρίδος πορείας του και η χαραγή να γίνει δίπλα στην διαχωριστική, όπως αντιφατική είναι προς τα ευρήματα και η κατάθεση του ιερέα, αναιρούμενη από αυτά.

Φθάνoντας λοιπόν στην στροφή αριστερά, ο οδηγός του βυτιοφόρου, ως προς την πορεία του, πριν από το βενζινάδικο του ....., και έχοντας ήδη εισέλθει στο αντίθετο ρεύμα - όπως ανωτέρω εξετέθη, είδε να προβάλει από την στροφή με κατεύθυνση προς ..... το μικρό αγροτικό φορτηγάκι. Το γεγονός αυτό τον αιφνιδίασε και φρενάρισε απότομα προκειμένου να αποφύγει τη σύγκρουση.

Το βυτιοφόρο όμως λόγω του μεγάλου φορτίου των 26.300 τόνων που είχε το ρυμουλκούμενο, συνέχισε λοξά διαγώνια προς το ρεύμα το αντίθετο της πορείας του εκφεύγοντας από τον έλεγχό του, γεγονός που αποδεικνύεται από τις χαραγές των 7,25 μ, 1,70 μ, 50 εκ./μ και δύο του ενός (1) μέτρου, μέσα στο ρεύμα της πορείας προς ...

και στη νοητή συνέχεια της προαναφερθείσης κυκλικής χαραγής (στο ρεύμα της πορείας προς... δίπλα στην διαχωριστική γραμμή) με παράλληλη πλάγια ολίσθηση των ελαστικών του βυτιοφόρου του αυτού μήκους με την χαραγή των 7,25 μέτρων και δίπλα σ΄ αυτήν όπως φαίνεται στις φωτογραφίες 9, 10, 11, 12, 13 και 14 της τροχαίας.

Η θέση της πορείας του βυτιοφόρου στο αντίθετο ρεύμα ενισχύεται πέραν των ευρημάτων επί της ασφάλτου και από τα σημεία συγκρούσεως των οχημάτων. Σε καμία περίπτωση το αγροτικό δεν θα μπορούσε να χτυπήσει το βυτιοφόρο στο δεξιό πλευρό αν αυτό ευρίσκετο ιππασί στην δεξιά πλευρά της οδού και του βοηθητικού ερείσματος αυτής και δεν είχε εισέλθει λοξά διαγώνια στο ρεύμα του αποκόπτοντος την κανονική του πορεία, και να σφηνωθεί εκεί.

Παρ΄ όλ΄ αυτά ο οδηγός του αγροτικού επεχείρησε αποφευκτικό ελιγμό προς τα δεξιά όπως καταθέτει ο Χ1, αλλά εις μάτην, διότι μετά το φρενάρισμα το απότομο του βυτιοφόρου το οποίο έλαβε "εγκάρσια θέση στο ρεύμα της ...αποκλείοντάς το (βλ. κατάθεση ιερέα) το ρυμουλκούμενο διπλώθηκε από την δεξιά πλευρά του βυτιοφόρου κλείνοντας ανάμεσα στο βυτιοφόρο και στο ρυμουλκούμενο το φορτηγάκι το οποίο παρέσυρε κατά την πορεία του σε απόσταση 40 μέτρων λόγω της υπερβολικής ταχύτητας που είχε αναπτύξει συνθλίβοντας το όχημα και τους επιβαίνοντες σ΄ αυτό.

Ακόμη στην ξέφρενη πορεία του κατέστρεψε 40 μέτρα κιγκλίδωμα της εθνικής οδού, χτύπησε πάνω στον μανδρότοιχο παρακείμενης οικοδομής και συνεχίζοντας την καταστρεπτική του πορεία ανετράπη σε παρακείμενη τάφρο. Στοιχεία που να θεμελιώνουν οποιαδήποτε αμέλεια του οδηγού του αγροτικού οχήματος κατά τα ανωτέρω εκτεθέντα δεν αποδείχθηκαν, η δε μέθη του δεν συνδέεται αιτιωδώς με την πρόκληση του ως άνω ατυχήματος και όσα αντίθετα ισχυρίζεται ο ενάγων είναι αβάσιμα και απορριπτέα".

Με τις παραδοχές αυτές η αναιρεσιβαλλομένη: α) απέρριψε ως αβάσιμη την από 2-2-2004 έφεση του αναιρεσείοντος κατά της πρωτόδικης 4848/2003 απόφασης του μονομελούς πρωτοδικείου Αθηνών, που είχε κάνει εν μέρει δεκτή την από 25-2-2002 αγωγή του για ζημίες από το άνω αυτοκινητικό ατύχημα, β) δέχτηκε ως βάσιμη την από 18-2-2004 αντίθετη έφεση της αναιρεσίβλητης, για εξαφάνιση της εκκληθείσας απόφασης που είχε κρίνει, ότι αποκλειστικά υπαίτιος της πιο πάνω σύγκρουσης ήταν ο οδηγός του ....ΙΧΦ αυτοκινήτου, που οδηγούσε υπό την επίδραση οινοπνεύματος (1,32 g/l αίματος), χωρίς επιμέλεια και προσοχή, με υπερβολική ταχύτητα, δίχως να ασκεί τον έλεγχο στο αυτοκίνητό του, με αποτέλεσμα να εισέλθει στο αντίθετο ρεύμα κυκλοφορίας και να γίνει πρόξενος ατυχήματος, γ) εξαφάνισε την πρωτόδικη αυτή απόφαση και στη συνέχεια δικάζοντας την υπόθεση στην ουσία δ) απέρριψε την ένδικη από 25-2-2002 αγωγή ως ουσιαστικά αβάσιμη.

Κρίνοντας έτσι το Εφετείο διέλαβε πράγματι στην απόφασή του ασαφείς, ανεπαρκείς και αντιφατικές, κατά ένα μέρος, αιτιολογίες, στο κρίσιμο ζήτημα της υπαιτιότητας των παραπάνω οδηγών των συγκρουσθέντων αυτοκινήτων, σε σχέση με την κίνηση και τη θέση τους κατά το χρόνο της σύγκρουσης, καθώς και με τα σημεία της σύγκρουσης.

Ειδικότερα η προσβαλλόμενη απόφασης: αα) Δέχεται αρχικά, ότι η σύγκρουση των δύο οχημάτων ήταν μετωπική (βλ. σελ. 6, 12 και 13 αυτής), όμως στη συνέχεια, αντιφατικά, αναφέρει ότι το ....αυτοκίνητο προσέκρουσε στο σημείο μεταξύ του ρυμουλκού και του ρυμουλκούμενου μέρους του.....αυτοκινήτου του αναιρεσείοντος, όπου και σφηνώθηκε (βλ.

ιδίως σελ. 19-20 της απόφασης. ββ) Διαλαμβάνει ασαφείς και αντιφατικές σκέψεις αναφορικά με το θέμα, σε ποιά κατεύθυνση, σχετικά με την πορεία του ρυμουλκού αυτοκινήτου, εκτράπηκε το ρυμουλκούμενο μέρος του, γιατί δέχεται αφενός, ότι το ρυμουλκούμενο εκτράπηκε αριστερά σε σχέση με την πορεία του ρυμουλκού και αφετέρου ότι το ρυμουλκούμενο διπλώθηκε από τη δεξιά πλευρά του ρυμουλκού, κλείνοντας ανάμεσα στο βυτιοφόρο και στο ρυμουλκούμενο το ....αυτοκίνητο (βλ.

σελ. 18-19- της απόφασης), με αποτέλεσμα να μη μπορεί να καθοριστεί εδώ, αν πράγματι το ρυμουλκούμενο εισήλθε πριν από τη σύγκρουση στο αντίθετο ρεύμα κυκλοφορίας, αν απέκοψε πράγματι την πορεία του ΙΧΦ αυτοκινήτου (ανοικτού αγροτικού φορτηγού) και αν επομένως υπάρχει ευθύνη του οδηγού του ρυμουλκού για το ατύχημα.

γγ) Δεν αιτιολογεί επαρκώς και δεν αναφέρει, αν τα ίχνη που δημιουργήθηκαν κατά το ατύχημα, δηλαδή η στρογγυλή χαραγή που επισημαίνεται από την τροχαία με λευκό σημάδι και βρίσκεται στο ρεύμα πορείας του βυτιοφόρου ρυμουλκού, καθώς και τα ίχνη πλάγιας ολίσθησης που φαίνονται στο ρεύμα πορείας προς ...., δηλαδή στο ρεύμα πορείας του κινούμενου αντίθετα ως άνω αγροτικού φορτηγού αυτοκινήτου, έγιναν πριν ή μετά τη σύγκρουση των δύο οχημάτων, όταν όμως από την πρόσκρουση του αγροτικού φορτηγού στο εμπρόσθιο μέρος του ρυμουλκού (όπου σφηνώθηκε) είχε καταστραφεί το σύστημα πέδησης και διεύθυνσής του και ακολούθως ακυβέρνητα τα δύο οχήματα, ωθούμενα από το βαρύτερο ρυμουλκό, κινήθηκαν ανεξέλεγκτα στο αντίθετο ρεύμα πορείας και ακινητοποιήθηκαν στα εμπόδια των κιγκλιδωμάτων και του τοίχου που έπεσαν, κατά τους αγωγικούς ισχυρισμούς του αναιρεσείοντος, για το βάσιμο ή μη των οποίων (ιδίως για την καταστροφή - αχρήστευση του συστήματος διεύθυνσης του ρυμουλκού, που είχε δεχτεί η πρωτόδικη απόφαση ότι επήλθε) δεν γίνεται κάποιος λόγος.

δδ) Δέχεται ότι η σύγκρουση των δύο οχημάτων έγινε στο ρεύμα πορείας του αγροτικού φορτηγού προς ...., όμως αναφέρει και ότι "σε όλο το πλάτος του οδοστρώματος βρέθηκαν διάσπαρτα θραύσματα υάλων", χωρίς να αιτιολογεί - επεξηγεί κατόπιν το πώς βρέθηκαν εκτεταμένα ίχνη της σύγκρουσης στο ρεύμα πορείας του ρυμουλκού προς ...., ενώ η σύγκρουση έγινε στο αντίθετο ρεύμα πορείας προς ...., όπου και σύρθηκαν και κατέληξαν τα αυτοκίνητα μετά τη σύγκρουση.

Και εε) Δεν αναφέρει καν, αν ο Ζ1, που οδηγούσε μεθυσμένος το ΙΧΦ αγροτικό αυτοκίνητο (στο αίμα του ανιχνεύτηκε κατά τις παραδοχές της ποσότητα οινοπνεύματος 1,32 g/l αίματος), πράγματι οδηγούσε κανονικά (όπως κάθε μέσος συνετός οδηγός στη συγκεκριμένη περίπτωση, όχι μεθυσμένος) και σε τι συνίσταται το κανονικό της οδήγησής του (σε σχέση με την ταχύτητα κ.λ.π., όπως ο Κ.Ο.Κ.

ορίζει και υποχρεώνει κάθε οδηγό), ούτε βέβαια αιτιολογεί και μάλιστα με σαφήνεια και πληρότητα το πόρισμά της, ότι "δεν υφίσταται αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ μέθης και υπαιτιότητας", μνημονεύοντας τα στοιχεία του αιτιώδους συνδέσμου και αναφέροντας εκείνες ακριβώς τις κινήσεις που θα έκανε κάθε μέσος συνετός οδηγός σε ανάλογη περίπτωση για να αποφύγει το ατύχημα, καθώς και το τι έπραξε ο άνω οδηγός Ζ1 για να αποφύγει τη σύγκρουση των οχημάτων, παρά το ότι βρισκόταν σε κατάσταση μέθης.

Με αυτά τα δεδομένα καθίσταται ανέφικτος ο αναιρετικός έλεγχος για την ορθή ή όχι εφαρμογή των ως άνω διατάξεων ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόστηκαν για τα κρίσιμα ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Επομένως, ο συναφής από το εδάφιο 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔικ, λόγος αναίρεσης, όπως συμπληρώθηκε και διευκρινίστηκε εδώ από τον εισηγητή αρεοπαγίτη (άρθρο 562 παρ. 4 ΚΠολΔικ), με τον οποίο προβάλλεται ασάφεια, ανεπάρκεια και μερική αντιφατικότητα αιτιολογιών αναφορικά με τα παραπάνω ουσιώδη ζητήματα, είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός.

Συνακόλουθα πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλομένη και στη συνέχεια να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκασή της στο ίδιο Εφετείο που την εξέδωσε, διότι είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλους δικαστές (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔικ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 524/2005 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκασή της στο ίδιο Εφετείο Αθηνών, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως. Και.

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος, την οποία ορίζει σε χίλια πεντακόσια (1.500) Ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 28 Δεκεμβρίου 2006. Και

Δημοσιεύθηκε στο ακροατήριό του στις 26 Ιανουαρίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ