Supreme Court remands appeal to plenary session regarding public entity debt statute of limitations interpretation.

Απόφαση 1536 / 2006 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1536/2006

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β1΄ Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Θεόδωρο Αποστολόπουλο, Αντιπρόεδρο, Ιωάννη Δαβίλλα, Γεώργιο Καράμπελα, Εμμανουήλ Καλούδη και Μάριο - Φώτιο Χατζηπανταζή, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 21 Μαρτίου 2006, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ν.Π.Δ.Δ. με την επωνυμία «Οργανισμός Γεωργικών Ασφαλίσεων» (ΟΓΑ), που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα από τον Διοικητή του. Δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο. Της αναιρεσίβλητης: ...., η οποία παραστάθηκε με την δικηγόρο της Βασιλική Σκορδάκη, που δεν κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 10 Απριλίου 2001 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 449/2002 του ίδιου Δικαστηρίου και 6410/2002 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 23 Δεκεμβρίου 2002 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Μάριος – Φώτιος Χατζηπανταζής, διάβασε την από 7-3-2006 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως. Η πληρεξούσια της αναιρεσίβλητης ζήτησε την απόρριψή της και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Eπειδή, από την επικαλούμενη και προσκομιζόμενη υπ' αριθμ. 8041/4-2-2005 έκθεση επιδόσεως του αρμόδιου στο Πρωτοδικείο Αθηνών δικαστικού επιμελητή Δημητρίου Παπαβασιλείου προκύπτει ότι, με επιμέλεια της αναιρεσίβλητης, επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα στο αναιρεσείον Ν.Π.Δ.Δ. κυρωμένο αντίγραφο της κρινόμενης αιτήσεως αναιρέσεως με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση για συζήτηση αυτής κατά την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο. Επομένως, εφόσον το αναιρεσείον δεν παραστάθηκε κατά την ως άνω δικάσιμο, κατά την οποία η υπόθεση εκφωνήθηκε στη σειρά της από το οικείο πινάκιο, ούτε κατέθεσε δήλωση παραστάσεως κατά το άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, πρέπει, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 576 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ., να προχωρήσει η συζήτηση της αιτήσεως αναιρέσεως παρά την απουσία αυτού.

Επειδή, ο Κανονισμός Καταστάσεως Προσωπικού του ΟΓΑ, που εγκρίθηκε με την 17.764/8720/13-9-1961 απόφαση των Υπουργών Γεωργίας και Οικονομικών και έχει ισχύ νόμου αφού εκδόθηκε κατ' εξουσιοδότηση των άρθρων 14 παρ. 2α, 16 παρ. 4 και 19 παρ. 3 του Ν. 4169/1961, όριζε στην αρχική διατύπωση του άρθρου 1 παρ. 3, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 1 της 94.655/3878/5-9-1967 αποφάσεως των ίδιων ως άνω Υπουργών, ότι το προσωπικό του ΟΓΑ διακρίνεται σε διοικητικό προσωπικό Α΄ κατηγορίας (επιστημονικό προσωπικό) και σε βοηθητικό προσωπικό και ότι το διοικητικό (επιστημονικό) προσωπικό, το οποίο συνδέεται με τον ΟΓΑ με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου, εξελίσσεται στους βαθμούς Α7 έως Α1, οι δε υπάλληλοι με τον βαθμό Α1 χαρακτηρίζονταν ως ανώτατοι (παρ. 4 του άρθρου 1).

Στη συνέχεια, με το Π.Δ. 277/1992, που εκδόθηκε κατ' εξουσιοδότηση του άρθρου 78 παρ. 1 του Ν. 1892/1990, συστάθηκαν στον ΟΓΑ δυο Γενικές Διευθύνσεις, στις οποίες προϊστανται ως γενικοί διευθυντές ανώτατα υπάλληλοι του ΟΓΑ με βαθμό Α1 του κλάδου γενικών θέσεων, προερχόμενοι από τον κλάδο Διοίκησης, ενώ με το άρθρο 24 παρ. 1 του Ν. 2085/1992 ορίσθηκε ότι συνιστώνται αυτοδικαίως θέσεις βαθμού γενικού διευθυντή σε αριθμό ίσο με τις Γενικές Διευθύνσεις, που έχουν συσταθεί με τις διατάξεις των άρθρων 78 και 79 του Ν. 1892/1990 και ότι αν δεν υπηρετεί γενικός διευθυντής και προβλέπεται να προέρχεται από περισσότερους κλάδους, η θέση συνιστάται στον κλάδο που αναφέρεται πρώτος στις οικείες οργανωτικές διατάξεις, χωρίς να θίγεται το δικαίωμα των υπαλλήλων των λοιπών κλάδων να κρίνονται για γενικοί διευθυντές.

Με τον τέταρτο λόγο της αναιρέσεως από το άρθρο 559 αριθμ. 1 και 19 του ΚΠολΔ αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση ευθεία και εκ πλαγίου παραβίαση του άρθρου μόνου του Π.Δ. 277/1992 και των άρθρων 24 του Ν. 2085/1992 και 1 του Π.Δ. 146/1994, διότι δέχθηκε το Εφετείο ότι στο βαθμό του γενικού διευθυντή μπορεί να εξελιχθεί οποιοσδήποτε υπάλληλος του ΟΓΑ προέρχεται από το επιστημονικό προσωπικό αυτού, ενώ θα έπρεπε να δεχθεί ότι μπορεί να εξελιχθεί στον βαθμό αυτό μόνο το προσωπικό που προέρχεται από τον κλάδο Διοίκησης.

Με την προσβαλλόμενη απόφαση γίνεται δεκτό ότι η αναιρεσίβλητη προσελήφθη στις 18-12-1962 από τον αναιρεσείοντα στον κλάδο Διοίκησης, ότι εξελίχθηκε μισθολογικά έως τον βαθμό Α1, ότι στις 30-9-1993 είχε συμπληρώσει τον απαιτούμενο χρόνο για την μισθολογική της προαγωγή στον βαθμό του γενικού διευθυντή και ότι διέθετε και τα απαιτούμενα γι' αυτό ουσιαστικά προσόντα, ώστε να δικαιούται να λάβει τις αποδοχές του γενικού διευθυντή, σύμφωνα με το άρθρο 26 παρ. 9β΄ του Κανονισμού Προσωπικού του αναιρεσείοντος.

Ανεξάρτητα όμως από το γεγονός ότι το δικαίωμα της αναιρεσίβλητης για μισθολογική προαγωγή δεν θα θιγόταν και αν προερχόταν από άλλο κλάδο, σύμφωνα με την ανωτέρω διάταξη του άρθρου 24 παρ. 1 του Ν. 2085/1992, οι παραδοχές της προσβαλλόμενης αποφάσεως ότι ήταν ανώτατη υπάλληλος με βαθμό Α1 και ανήκε γι' αυτό στο αναφερόμενο στον Κανονισμό διοικητικό (επιστημονικό) προσωπικό - και όχι στο βοηθητικό προσωπικό – στηρίζει επαρκώς την κρίση του Εφετείου, το οποίο δεν παραβίασε ευθέως ή εκ πλαγίου τις ανωτέρω διατάξεις.

Επομένως, ο ως άνω λόγος της αναιρέσεως είναι αβάσιμος και κατά τα δυο σκέλη του και πρέπει να απορριφθεί.

Επειδή, κατά το άρθρο 18 παρ. 1 του Ν. 4169/1961, ο Οργανισμός Γεωργικών Ασφαλίσεων (ΟΓΑ) απαλλάσσεται παντός δημόσιου, δημοτικού κλπ φόρου, παντός τέλους ταχυδρομικού, ως και δικαστικού σε κάθε δίκη του και απολαμβάνει ανεξαιρέτως όλων των ατελειών και προνομίων, δικαστικών, διοικητικών και δικονομικών, σαν να είναι το ίδιο το Δημόσιο.

Σχετικά με τη διάταξη αυτή έχει κριθεί ότι δεν εφαρμόζεται στον ΟΓΑ η διάταξη του άρθρου 21 του Κώδικα περί δικών του Δημοσίου (Κ.Δ. της 26-6/10-7-1944), που ορίζει ότι τα οΔημόσιο οφείλει νόμιμο τόκο και τόκο υπερημερίας από της επιδόσεως της αγωγής, διότι πρόκειται για γενική ουσιαστικού δικαίου διάταξη, ενώ με την ανωτέρω διάταξη του άρθρου 18 παρ. 1 του Ν. 4169/1961 ο ΟΓΑ απολαμβάνει μόνο των δικαστικών, δηλαδή δικονομικών προνομίων του Δημοσίου και όχι των διακρινόμενων σαφώς απ' αυτά ουσιαστικών προνομίων (Α.Π. 115/2004, 1308/1976).

Κατά την άποψη αυτή, άρα, δεν εφαρμόζονται στον ΟΓΑ και οι ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 90 παρ. 3, 5 και 94 του Ν. 2362/1995 για την παραγραφήτων οφειλών του Δημοσίου και την αυτεπάγγελτη λήψη υπόψη αυτής από τα δικαστήρια. Την άποψη αυτή, όμως, δεν θεωρεί ορθή το Τμήμα τούτο, διότι, αν αυτή ήταν η έννοια της ανωτέρω διατάξεως του άρθρου 18 παρ. 1 του Ν. 4169/1961, δεν θα έπρεπε να αναφέρεται σ' αυτή ότι ο ΟΓΑ απολαμβάνει όχι μόνο των «δικαστικών», αλλά και των «δικονομικών» προνομίων του Δημοσίου, αποδίδοντας έτσι στα δικαστικά προνόμια διαφορετική έννοια από εκείνη των δικονομικών.

Κατά συνέπεια, στην έννοια των δικαστικών προνομίων της εν λόγω διατάξεως θα πρέπει να περιληφθεί και κάθε ουσιαστικό προνόμιο του Δημοσίου, που μπορεί να ασκηθεί ενώπιον του δικαστηρίου. Στην προκείμενη περίπτωση, με τους τρεις πρώτους λόγους της αναιρέσεως από το άρθρο 559 αριθμ. 8 ο πρώτος και 1 οι λοιποί του ΚΠολΔ πλήττεται η προσβαλλόμενη απόφαση, διότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη την προταθείσα και με λόγο εφέσεως ένσταση του αναιρεσείοντος για παραγραφή των αξιώσεων της αναιρεσίβλητης, που αφορούν στα έτη 1996-1998 και παραβίασε τις διατάξεις των άρθρων 90 παρ. 3, 5 και 94 του Ν. 2362/1995 για την διετή παραγραφή των οφειλών του Δημοσίου και την αυτεπάγγελτη λήψη αυτής υπόψη από τα δικαστήρια, καθώς και του άρθρου 21 του Κώδικα περί δικών του Δημοσίου, για οφειλή νόμιμου τόκου και τόκου υπερημερίας από την επίδοση της αγωγής, που εφαρμόζονται όλες και στον ΟΓΑ, σύμφωνα με το άρθρο 18 του Ν. 4169/1961, αφού επιδίκασε στην αναιρεσίβλητη διαφορές αποδοχών, αναγόμενων στα έτη 1996 έως 1999 με τους νόμιμους τόκους από το τέλος κάθε μήνα που έπρεπε να καταβληθεί κάθε επί μέρους ποσό.

Ενόψει όμως των όσων εκτέθηκαν παραπάνω είναι φανερό ότι η βασιμότητα των ανωτέρω λόγων της αναιρέσεως εξαρτάται κυρίως από την έννοια που θα δοθεί στα αναφερόμενα στη διάταξη του άρθρου 18 παρ. 1 του Ν. 4169/1961 «δικαστικά προνόμια» και επιπλέον, στην περίπτωση που θα γίνει δεκτό ότι περιλαμβάνονται σ' αυτά και τα ουσιαστικά προνόμια του Δημοσίου, από την συνταγματικότητα των διατάξεων που τις προβλέπουν.

Κατόπιν αυτών και της αντίθετης απόψεως του Τμήματος αυτού προς την μέχρι τώρα νομολογία του Αρείου Πάγου για την έννοια της εν λόγω διατάξεως, κρίνεται αναγκαία η παραπομπή των ανωτέρω λόγων της αναιρέσεως στην τακτική Ολομέλεια του Αρείου Πάγου, για την ενότητα της νομολογίας, σύμφωνα με το άρθρο 563 παρ. 2β του Κ.Πολ.Δ.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣΠΑΡΑΠΕΜΠΕΙ στην Τακτική Ολομέλεια του Αρείου Πάγου τους πρώτο, δεύτερο και τρίτο λόγους της κρινόμενης από 23-12-2002 αιτήσεως του ΝΠΔΔ με την επωνυμία «Οργανισμός Γεωργικών Ασφαλίσεων» (ΟΓΑ) για αναίρεση της υπ' αριθμ. 6410/2002 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 11 Απριλίου 2006.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στο ακροατήριό του στην Αθήνα στις 7 Ιουλίου 2006. Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑ