Supreme Court dismisses appeal against lower court ruling on public liability statute applicability and procedural defects.

Απόφαση 1535 / 2008 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1535/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Καλαμίδα, Αντιπρόεδρο, Ρένα Ασημακοπούλου, Ιωάννη Ιωαννίδη, Αθανάσιο Κουτρομάνο και Ελένη Σπίτσα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 11 Φεβρουαρίου 2008, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Εταιρείας με την επωνυμία "Α.Κ.Ι.Σ. ΤΕΧΝΙΚΗ-ΕΜΠΟΡΙΚΗ-ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ", που εδρεύει στο Χαλάνδρι Αττικής και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Κωνσταντίνο Λιδωρίκη.

Της αναιρεσίβλητης: Εταιρείας με την επωνυμία "Οργανισμός Σχολικών Κτιρίων Α.Ε" ν.π.ι.δ. που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νομίμως, η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Ειρήνη Μπακράτση με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 23-6-2003 προσφυγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Εφετείο Αθηνών επί της οποίας εκδόθηκε η 8631/2004 απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου. Την αναίρεση της απόφασης αυτής ζητά η αναιρεσείουσα με την από 4-12-2006 αίτησή της. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ελένη Σπίτσα ανέγνωσε την από 28-4-2008 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε ν' αναιρεθεί η 8631/2004 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, κατά παραδοχή του δεύτερου λόγου αναίρεσης και την απόρριψη των λοιπών. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, η ενάγουσα και ήδη αναιρεσείουσα, με τον πρώτο λόγο της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης, όπως εκτιμάται από τον αριθμό 1 του άρθρου 550 ΚΠολΔ αιτιάται την προσβαλλόμενη απόφαση γιατί παρά το νόμο υπήγαγε τα στηρίζοντα την κυρία βάση της αγωγής της περιστατικά στις μη εφαρμοστέες διατάξεις των άρθρων 105 και 106 του Εισ.Ν.ΕΚ επί των οποίων θεμελιώνεται η αγωγή της κατά την επικουρική βάση της και δεν υπήγαγε αυτά στις εφαρμοστέες διατάξεις του άρθρου 9 του ν. 1814/1984. Ο λόγος αυτός αναίρεσης είναι αβάσιμος, ως στηριζόμενος σε εσφαλμένη προϋπόθεση, αφού, όπως από την επισκόπηση του δικογράφου της αγωγής (προσφυγή) προκύπτει, το περιεχόμενο άλλωστε της οποίας αναφέρεται παρακάτω, η ενάγουσα θεμελιώνει αυτήν κατά την κύρια βάση της στις προαναφερόμενες διατάξεις των άρθρων 105 και 106 Εισ.Ν.ΑΚ κα επικουρικά στις διατάξεις του άρθρου 9 του ν. 1814/1984.

Επειδή, από το άρθρο 216 παρ. 1 του ΚΠολΔ, που ορίζει ότι η αγωγή, εκτός από τα στοιχεία που ορίζονται στα άρθρα 118 και 117, πρέπει να περιέχει α) σαφή έκθεση των γεγονότων που τη θεμελιώνουν σύμφωνα με το νόμο και δικαιολογούν την άσκησή της από τον ενάγοντα κατά του εναγομένου β) ακριβή περιγραφή του αντικειμένου της διαφοράς και γ) ορισμένο αίτημα, συνάγεται ότι ο ενάγων έχει το δικονομικό βάρος να επικαλεστεί τα άνω στοιχεία με ποινή απαραδέκτου της αγωγής λόγω αοριστίας, η οποία ελέγχεται ως παράβαση από το άρθρο 8 ή 14 του ΚΠολΔ (ΑΚ 211/2006).

Η διάταξη του άρθρου 216 ΚΠολΔ έχει εφαρμογή και επί προσφυγής, η οποία ασκείται σύμφωνα με το άρθρο 13 αριθ. 4 του ν. 1418/1984, η οποία, εφόσον επιδιώκει αναγνώριση χρηματικών απαιτήσεων έχει χαρακτήρα αγωγής, όπως προκύπτει από τα άρθρα 71 αριθ. 1 και73 αριθ. 2 του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας (ν. 2717/1999). Εξάλλου, κατά την παράγραφο 1 του άρθρου 9 του ν. 1418/1984 "σε περίπτωση που η σύμβαση διαλυθεί από τον φορέα κατασκευής του έργου, αποζημίωση στον ανάδοχο οφείλεται μόνο αν έχουν εκτελεσθεί εργασίες, αξίας μικρότερης από τα τρία τέταρτα (3/4) του αρχικού συνολικού συμβατικού αντικειμένου" ενώ κατά την παράγραφο 3 "στην περίπτωση που προβλέπεται αποζημίωση κατά την παρ. 1 ......

καταβάλλεται στην ανάδοχο, εκτός από την αξία των εργασιών που έχουν εκτελεσθεί α) η αξία των υλικών που έχουν προσκομισθεί ή βρίσκονται στο στάδιο παραγωγής ή προμήθειας και το αναπόσβεστο μέρος των εγκαταστάσεων, όπως ειδικότερα ορίζεται με το π.δ/γμα και β) η αποζημίωση για το τεκμαιρόμενο όφελος που δεν μπορεί να είναι μεγαλύτερο του 5% του αρχικού συνολικού συμβατικού ποσού, μειωμένου κατά το ένα τέταρτο και ύστερα από αφαίρεση της αξίας των εργασιών που έχουν εκτελεσθεί, καθώς και των υλικών και του αναπόσβεστου μέρους των εγκαταστάσεων που η αποζημίωσή τους αναγνωρίζεται στη συγκεκριμένη περίπτωση.

Για τον προσδιορισμό της αποζημίωσης λαμβάνονται υπόψη όλες οι σχετικές συνθήκες και ιδίως το μέγεθος του έργου, ο χρόνος αποδέσμευσης του αναδόχου και η ωφέλεια του αναδόχου από άλλη εργασία κατά τους όρους του τελευταίου εδαφίου του άρθρου 700 του Αστικού Κώδικα. Από τις προαναφερόμενες διατάξεις προκύπτει ότι σε περίπτωση διάλυσης της σύμβασης από υπαιτιότητα του φορέα του έργου ο ανάδοχος δικαιούται την καθοριζόμενη θετική ζημία και το διαφυγόν κέρδος (τεκμαρτόν όφελος), το οποίο προσδοκούσε με πιθανότητα κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων, τις ειδικές περιστάσεις και τα προπαρασκευαστικά μέτρα που λήφθηκαν, το οποίο όμως καθορίζεται περιοριστικά και δη με αγωγή στην αξία των ανεκτέλεστων εργασιών, αφού αφαιρεθεί το 1/4 του αρχικού συνολικού ποσού και χωρίς υπέρβαση του 5% αυτού.

Εν προκειμένω, με την ένδικη αγωγή της (προσφυγή) η ενάγουσα - αναιρεσείουσα ισχυρίστηκε ότι μετά δημοπρασία ανατέθηκε σ' αυτή η εκτέλεση του έργου "ΤΕΛ Ταύρου - Οικοδομικές εργασίες και Η/Μ εγκαταστάσεις", εκδοθείσης της Φ. 186.2/1091 απόφασης ανάθεσης του ν.π.δ.δ. με την επωνυμία "Οργανισμός Σχολικών Κτιρίων" (ΟΣΚ), το οποίο στη συνέχεια με το άρθρο πρώτο του π.δ. 414/1998, που ισχύει από 28-12-1998, μετατράπηκε σε ανώνυμη εταιρία με την επωνυμία "Οργανισμός Σχολικών Κτιρίων ΑΕ" ήδη αναιρεσίβλητη.

Ότι με την Φ. 165/1895/30-1-1998 πράξη της αρμόδιας διοικητικής αρχής εγκρίθηκε το αποτέλεσμα της δημοπρασίας και η ενάγουσα, μετά προς τούτο σχετική πρόσκληση, προσκόμισε εγκαίρως τα απαιτούμενα για την υπογραφή της σχετικής σύμβασης δικαιολογητικά, μεταξύ των οποίων και την .....εγγυητική επιστολή καλής εκτέλεσης του έργου.

Ότι, παρά την έγκαιρη προσκομιδή των παραπάνω εγγράφων, ο ΟΣΚ αρνήθηκε την υπογραφή της σύμβασης και τη σύμπραξη στην άρση των νομικών και πραγματικών εμποδίων για την εκτέλεση του έργου που αφορούσαν την κατάληψη του οικοπέδου από τον πρώην ιδιοκτήτη, την αδυναμία προσπέλασης σ' αυτό και την κήρυξη του επί του οικοπέδου κτιρίου και μέρους του περιβάλλοντος χώρου ως διατηρητέων.

Ότι με την από 29-03-1999 αίτηση της η ενάγουσα ζήτησε από τον ΟΣΚ να της καταβάλει το αναφερόμενο σε αυτή χρηματικό ποσό, ως αποζημίωση, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 9 παρ. 3 του Ν. 1418/1984, το αίτημα της όμως αυτό απορρίφθηκε με την Φ/165/1870/28-5-1999 απόφαση του διευθύνοντος συμβούλου της εναγομένης. Επικαλούμενη, περαιτέρω, η ενάγουσα ότι η σύμβαση λύθηκε από υπαιτιότητα της εναγομένης, ζήτησε να υποχρεωθεί η τελευταία να της καταβάλει κυρίως (όπως ρητά διευκρινίζεται στην αγωγή) το ποσό των 204.529.000 δραχμών, στο οποίο ανέρχεται η πραγματική ζημία της, όπως αυτή εξειδικεύεται στην (μη επισυναπτόμενη στην αγωγή) τεχνικοοικονομική έκθεση, με βάση τις διατάξεις των άρθρων 105 και 106 του Εισ.Ν.Α.Κ., επικουρικώς δε να της καταβάλει κατά τις διατάξεις του άρθρου 9 παρ. 3 του ν. 1418/1984 α) το ποσό των 27.437.896 δραχμών, το οποίο αποτελεί την αποζημίωση της 5% επί του συμβατικού αντικειμένου μειωμένου κατά το αΛ (731.677.217 δρχ. -182.919.304 δρχ. = 548.757.913 δρχ.

Χ 5% = 27.437.896 δρχ.) και β) το ποσό των 5.129.000 δρχ., το οποίο αποτελεί τη θετική ζημία της για δαπάνες που επιβαρύνθηκε στο πλαίσιο της σύμβασης, όπως τα εν λόγω ποσά εξειδικεύονται στην συνυποβαλλόμενη (μη επισυναπτόμενη στην αγωγή) τεχνοοικονομική έκθεση. Υπό τα ως άνω εκτιθέμενα η ένδικη αγωγή κατά το επικουρικό αίτημά της είναι αόριστη αφού δεν αναφέρονται σ' αυτή τα πραγματικά στοιχεία με βάση τα οποία προσδιορίζεται το αιτούμενο διαφυγόν κέρδος (τεκμαρτό όφελος) αλλά τούτο προσδιορίζεται μόνο με απλή αναφορά στον αριθμητικό τύπο βάσει του οποίου καθορίζεται το ανώτατο επιτρεπόμενο από το νόμο όριο αποζημίωσης και σε μη επισυναπτόμενη στην αγωγή τεχνικοοικονομική έκθεση.

Ούτε εξάλλου, αναφορικά με την αιτούμενη θετική ζημία προσδιορίζονται στο δικόγραφο της αγωγής, οι δαπάνες τις οποίες αυτή επιβαρύνθηκε στο πλαίσιο της σύμβασης, αλλά για τον προσδιορισμό αυτό γίνεται αναγωγή στη τεχνικοοικονομική έκθεση που δεν επισυνάπτεται στην αγωγή.

Συνεπώς το Εφετείο με το να απορρίψει την αγωγή κατά την επικουρική βάση της ως απαράδεκτη λόγω της αοριστίας της δεν υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ. 14 (όχι του αριθμού 1) του ΚΠολΔ της παρά το νόμο κήρυξης απαραδέκτου, γι' αυτό και ο δεύτερος λόγος αναίρεσης είναι αβάσιμος.

Επειδή, επί επαλλήλων αιτιολογιών (κύριων ή επικουρικών), κάθε μία από τις οποίες στηρίζει αυτοτελώς το διατακτικό της προσβαλλόμενης απόφασης, αν έστω και μία δεν πλήττεται ή πλήττεται ανεπιτυχώς, οι λόγοι αναίρεσης που πλήττουν τις υπόλοιπες είναι αλυσιτελείς και επομένως απορριπτέοι ως απαράδεκτοι (Ολ.

ΑΠ 25/2003, 1597/2003). Το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση του, απέρριψε την προσφυγή (αγωγή) κατά την κύρια βάση της, δεχθέν ότι η αγωγή κατά το κύριο αίτημα της, ανεξαρτήτως της αοριστίας της, αφού ο προσδιορισμός της ζημίας της ενάγουσας γίνεται με αναφορά στη μη ενσωματούμενη στην αγωγή τεχνοοικονομική έκθεση, είναι προεχόντως απορριπτέα ως μη νόμιμη, διότι η αποδιδόμενη, σύμφωνα με τα ιστορούμενα σ' αυτή, στον διευθύνοντα σύμβουλο της εναγομένης από 28-5-1999 απορριπτική της από 29-3-1999 αίτησης της ενάγουσας προς αποζημίωση απόφαση, από την οποία προέκυψε η ένδικη διαφορά, δεν είναι πράξη οργάνου ν.π.δ.δ., αφού κατά το χρόνο έκδοσης της απόφασης αυτής ο ΟΣΚ ήταν ν.π.ι.δ.

και συνεπώς έλειπε ' κατά τον κρίσιμο, χρόνο ουσιώδης προϋπόθεση, που ανάγεται στην ιδιότητα του υπόχρεου ως ν.π.δ.δ., για να δημιουργείται υποχρέωση προς αποζημίωση, σύμφωνα με το άρθρο 106 Εισ, Ν.Α.Κ.. Εξάλλου, δέχεται το Εφετείο και με τη συνδρομή της παραπάνω προϋπόθεσης, υποχρέωση αποζημίωσης από τα άρθρα 105 και 106 Εισ.Ν.Α.Κ.

δεν θα προέκυπτε, αφού οι διατάξεις αυτές, οι οποίες ρυθμίζουν εντελώς γενικά το ζήτημα της υποχρέωσης του δημοσίου και των ν.π.δ.δ. προς αποζημίωση, δεν μπορούν να εκτοπίσουν την ειδική και συνταγματικά νόμιμη διάταξη του άρθρου 9 παρ. 3 του ν. 1418/1984. Έτσι, το διατακτικό του Εφετείου στηρίζεται σε επάλληλες αιτιολογίες, κάθε μία των οποίων στηρίζει αυτοτελώς το διατακτικό της απόφασης.

Με βάση τα παραπάνω δεδομένα, ο τρίτος λόγος της αίτησης αναίρεσης (στο αναιρετήριο υπό στοιχ. 1.3), με τον οποίο αποδίδεται στην προσβαλλόμενη αιτίαση από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, για το λόγο ότι το Εφετείο εσφαλμένα δεν εφάρμοσε τις εφαρμοστέες στην προκειμένη περίπτωση διατάξεις των άρθρων 105 και 106 Εισ.Ν.Α.Κ., τις οποίες εσφαλμένα ερμήνευσε, αφού κατά το χρονικό διάστημα από της ανάθεσης του έργου στην ενάγουσα έως και τη λύση της σύμβασης, κατά το οποίο εκδηλώθηκε η αντισυμβατική συμπεριφορά της εναγομένης, αυτή ήταν ν.π.δ.δ.

είναι αλυσιτελής και εντεύθεν απαράδεκτος, αφού πλήττει την απόφαση μόνο ως προς την μία αιτιολογία της, ενώ ως προς την επάλληλη αυτής αιτιολογία η απόφαση δεν προσβάλλεται με λόγο αναίρεσης.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 4-12-2006 αίτηση της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "Α.Κ.Ι.Σ. ΤΕΧΝΙΚΗ - ΕΜΠΟΡΙΚΗ -ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ" για αναίρεση της 8631/2004 απόφασης του Εφετείου Αθηνών. Και

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων διακοσίων (1.200) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 11 Ιουνίου 2008. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 3 Ιουλίου 2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ