Supreme Court annuls lower court decision due to contradictory reasoning regarding lost earnings and damages in a personal injury case.

Απόφαση 1525 / 2007 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1525/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κρητικό, Αντιπρόεδρο, Αχιλλέα Νταφούλη, Πλαστήρα Αναστασάκη, Αντώνιο Παπαθεοδώρου και Δημήτριο Πατινίδη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 9 Μαρτίου 2007, με την παρουσία και της Γραμματέως Μάρθας Ψαραύτη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: ................, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Μιχαήλ Νικολιδάκη.

Των αναιρεσίβλητων: 1. .................., 2. ανώνυμης τουριστικής εταιρείας με την επωνυμία "ΖΟΡΜΠΙΔΗΣ ΤΡΑΒΕΛ Α.Ε.", που εδρεύει στη Θεσσαλονίκη και εκπροσωπείται νόμιμα και 3. ανώνυμης ελληνικής ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "ΦΟΙΝΙΞ ΜΕΤΡΟΛΑΪΦ ΕΜΠΟΡΙΚΗ Α.Ε.Α.Ε.", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, ως καθολικής διαδόχου της ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "ΦΟΙΝΙΞ ΓΕΝΙΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΙ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε.", οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Γεώργιο Πανούση.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την με αριθμό έκθ. κατάθ. 20435/2001 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 17.775/2002 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 1.006/2004 οριστική του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 8 Σεπτεμβρίου 2006 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Δημήτριος Πατινίδης, ανέγνωσε την από 28 Φεβρουαρίου 2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την εν μέρει παραδοχή της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Κατά το άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ, λόγος αναιρέσεως για έλλειψη νόμιμης βάσεως της αποφάσεως ιδρύεται όταν δεν προκύπτουν σαφώς από το αιτιολογικό της τα περιστατικά τα αναγκαία για την κρίση στη συγκεκριμένη περίπτωση ως προς τη συνδρομή των όρων και προϋποθέσεων της διατάξεως που εφαρμόσθηκε ή για τη μη συνδρομή τους που αποκλείει την εφαρμογή της, καθώς και όταν η απόφαση έχει ελλιπείς ή αντιφατικές αιτιολογίες στο νομικό χαρακτηρισμό των πραγματικών περιστατικών τα οποία έγιναν δεκτά και έχουν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης.

Εξάλλου, για να είναι ορισμένος ο λόγος αναιρέσεως από το άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ, πρέπει να διαλαμβάνει: α) τις πραγματικές παραδοχές της αποφάσεως η μνεία ότι αυτή στερείται παντελώς αιτιολογίας, β) τον ισχυρισμό (αγωγικό, ένσταση) και τα περιστατικά που προτάθηκαν προς θεμελίωσή του ως προς τον οποίο η έλλειψη, ανεπάρκεια ή αντίφαση και η σύνδεσή του με το διατακτικό, γ) εξειδίκευση του σφάλματος του δικαστηρίου, δηλαδή αν πρόκειται για παντελή έλλειψη αιτιολογίας μνεία μόνο τούτου, αν πρόκειται για ανεπαρκή αιτιολογία, ποιά επιπλέον περιστατικά έπρεπε να αναφέρονται ή ως προς τι υπάρχει έλλειψη του νομικού χαρακτηρισμού και αν πρόκειται για αντιφατικές αιτιολογίες, ποιές είναι αυτές και σε τι συνίσταται η αντίφαση και από πού προκύπτει.

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφαση, δέχθηκε, εκτός άλλων, ότι το ένδικο ατύχημα οφείλεται σε συντρέχουσα υπαιτιότητα αμφοτέρων των οδηγών, η οποία ανέρχεται σε ποσοστό 80% για τον οδηγό του λεωφορείου (α' εφεσίβλητο) και 20% για τον οδηγό της μοτοσυκλέτας (εκκαλούντα - αναιρεσείοντα), όπως έκρινε με δύναμη δεδικασμένου η υπ' αριθ. 1427/2000 απόφαση του ίδιου δικαστηρίου (Εφετείου) επί άλλης αγωγής του εκκαλούντος κατά των εφεσιβλήτων.

Από τη σύγκρουση τραυματίσθηκε ο εκκαλών, ο οποίος υπέστη διατομή του βραχιονίου πλέγματος, κατάγματα πλευρών αριστερά και κάταγμα κλειδός αριστερά και νοσηλεύθηκε από 26.7.1997 μέχρι 4.9.1997, στο νοσοκομείο "Γ. ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ" Θεσσαλονίκης, στο οποίο υποβλήθηκε σε εγχείρηση ρήξεως της υποκλειδίου αρτηρίας αριστερά και υποκλειδίου φλέβας.

Λόγω της σοβαρότητας της καταστάσεώς του αναγκάσθηκε να μεταβεί στη νευροχειρουργική κλινική του νοσοκομείου Νόρντσαντ του Αννόβερου Γερμανίας την 12.1.1998, όπου διαγνώσθηκε πλήρης παράλυση του πλέγματος του αριστερού βραχίονα, υποβλήθηκε σε νευρόλυση υπερκλείδια και υποκλείδια του βραχιονίου πλέγματος την 15.1.1998 και νοσηλεύθηκε μέχρι 26.1.1998.

Εν συνεχεία, μετέβη στο ίδιο νοσοκομείο για εξετάσεις και θεραπεία τους μήνες Ιούλιο 1998, Δεκέμβριο 1998 και Απρίλιο 1999. Παρά τη συνεχή θεραπεία το αριστερό του χέρι παρουσιάζει πλήρη παραλυσία (αισθητική και κινητική), δηλαδή πάσχει από μονοπληγία αριστερού άνω άκρου λόγω του τραυματισμού του. Η βλάβη του βραχιονίου πλέγματος είναι μόνιμη και δεν αναμένεται στο μέλλον κάποια βελτίωση.

Για το λόγο αυτό κρίθηκε ανίκανος για εργασία τουλάχιστον μέχρι 31.8.2000. Προ του τραυματισμού του εργαζόταν στην εταιρεία "HYATT REGENCY ΞΕΝΟΔ. ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΤ. (ΘΕΣ) ΑΕ" ως τεχνικός επιτραπεζίων παιχνιδιών και ήταν ασφαλισμένος στο ΙΚΑ. Λόγω του τραυματισμού του κατέστη ανίκανος προς εργασία από 26.7.1997 μέχρι 30.9.1998, όπως κρίθηκε τελεσιδίκως με την προαναφερόμενη απόφαση του Δικαστηρίου τούτου.

Περαιτέρω, απεδείχθη ότι οι δυσμενείς συνέπειες για την υγεία του ενάγοντος εξαιτίας της ανωτέρω αδικοπραξίας συνεχίστηκαν και κατά το χρόνο μετά την άσκηση της προηγούμενης από 19.7.2000 αγωγή του και θα συνεχισθούν και στο μέλλον, αφού η βλάβη είναι μόνιμη και δεν αναμένεται πλέον βελτίωση. Κατόπιν τούτου, αυτός δεν μπόρεσε ούτε θα μπορέσει πλέον στο μέλλον να εργασθεί ως τεχνικός επιτραπεζίων παιγνιδιών, στην επιχείρηση της "HYATT REGENCY ΞΕΝΟΔ.

ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΤ. (ΘΕΣ) ΑΕ", όπου εργαζόταν κατά τα προαναφερθέντα μέχρι 26.7.1997 που ετραυματίσθη. Αν δε αυτός δεν τραυματιζόταν, θα ασκούσε το ανωτέρω επάγγελμα μέχρι τη συμπλήρωση του 65ου έτους της ηλικίας του, ήτοι μέχρι τέλους του έτους 2031, οπότε θα ελάμβανε σύνταξη γήρατος, αμειβόμενος με πιθανότητα κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων με σύνολο τακτικών αποδοχών 539.477 δρχ.

μηνιαίως. Ωστόσο όμως αυτός, ενόψει της ηλικίας του, του είδους της ανωτέρω αναπηρίας του κατά το αριστερό του χέρι σε σχέση και με την πολύ καλή κατά τα άλλα σωματική και ψυχική του υγεία και του γεγονότος ότι κατά το χρόνο του τραυματισμού του ήτο ηλικίας 30 ετών και φοιτητής επί πτυχίω στο φυσικό τμήμα του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, θα έπρεπε, βαρυνόμενος με το καθήκον περιορισμού της ήδη επελθούσης ζημίας του, να έχει φροντίσει - όντας ικανός προς τούτο - να λάβει το πτυχίο του και να παραδίδει φροντιστηριακά μαθήματα σε μαθητές), αμειβόμενος τουλάχιστον με 5.000 δρχ.

μηνιαίως, επί δύο ώρες την εβδομάδα επί 15 τουλάχιστον ημέρες το μήνα κατά την περίοδο από 1.9.2000 (που ήδη είχαν συμπληρωθεί τρία έτη από το αδικοπρακτικό περιστατικό) μέχρι 31.12.2006, και με διπλάσιο του ανωτέρω αριθμού ωρών για το υπόλοιπο επίδικο διάστημα λόγω της εν τω μεταξύ αποκτήσεως μεγαλύτερης πείρας και φήμης, καθώς και διευρύνσεως του κύκλου γνωριμιών του, που κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων θα ελάμβαναν χώρα.

Κατά συνέπεια και κατ' αποδοχή σχετικής ενστάσεως των εναγομένων (ΑΚ 300) ως μερικώς ουσιαστικά βάσιμης, πρέπει να επιδικασθεί στον ενάγοντα η μεταξύ των αποδοχών των ανωτέρω υπό σύγκριση επαγγελματικών δραστηριοτήτων διαφορά. Κατά συνέπεια και δοθέντος ότι, ο ενάγων αφενός ήτο υπαίτιος του τραυματισμού του κατά 20% και αφετέρου συνομολογεί ότι κατά την περίοδο μέχρι 31.12.2005 θα λαμβάνει σύνταξη αναπηρίας από εξωεργατικό ατύχημα από το ΙΚΑ, ύψους 205.000 δρχ.

μηνιαίως, θα πρέπει α) κατά μεν την περίοδο από 1.9.2000 - 31.12.2005 οι εναγόμενοι να υποχρεωθούν να του καταβάλουν την πρώτη κάθε μήνα το ποσό των (539.477 δρχ. μείον 205.000 = 334.477 Χ 80% = 267.582 δρχ. μείον (30 ωρ. Χ 5.000 δρχ. =) 150.000 δρχ. =) 117.582 δρχ., β) κατά δε το υπόλοιπο επίδικο διάστημα, ήτοι από 1.1.2006 - 31.12.2031 να αναγνωρισθεί ότι οι εναγόμενοι οφείλουν να του καταβάλλουν μηνιαίως το ποσό των (539.477 δρχ.

Χ 80% = 431.581 - (60 ωρ. Χ 5000 δρχ. =) 300.000 =) 131.581 δρχ. Περαιτέρω, το αίτημα του ενάγοντος για επιδίκαση σ' αυτόν αποζημίωσης για διαφυγόντα κέρδη του από αδυναμία του, πλην της παροχής της ανωτέρω εργασίας του ως τεχνικού τυχερών παιγνιδιών να εργασθεί, πέραν του νομίμου ωραρίου του στην ανωτέρω επιχείρηση και ακόμη πέραν του 65ου έτους της ηλικίας του, με παροχή φροντιστηριακών μαθημάτων σε μαθητές, θα πρέπει να απορριφθεί ως ουσιαστικά αβάσιμο, καθόσον κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων δεν θα του ήταν δυνατή τέτοια δραστηριοποίησή του.

Ύστερα από τις διατυπώσεις αυτές, το Εφετείο υποχρέωσε τους εναγομένους, κατά μερική παραδοχή της αγωγής ως και ουσία αβάσιμης, να καταβάλουν στον ενάγοντα, εις ολόκληρο, το ποσό των 117.582 δρχ. (345,07 ευρώ) μηνιαίως, κατά το διάστημα από 1.9.2000 μέχρι 31.12.2005 και αναγνωρίσθηκε ότι οι εναγόμενοι οφείλουν να καταβάλουν στον ενάγοντα το ποσό των 131.581 δρχ. (386,15 ευρώ) μηνιαίως κατά το χρονικό διάστημα από 1.1.2006 μέχρι 31.12.2031.

Με τα αναφερόμενα πιο πάνω πραγματικά γεγονότα, που δέχθηκε ως αποδειχθέντα, το Εφετείο διέλαβε στην απόφασή του αντιφατικές και ανεπαρκείς αιτιολογίες στο θέμα της προκληθείσας στον αναιρεσείοντα αποθετικής ζημίας από τον τραυματισμό του και ειδικότερα από την στέρηση εισοδημάτων αυτού από την εργασία του, δηλαδή σε ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και καθιστούν ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο.

Έτσι είναι αντιφατικές οι διατάξεις της προσβαλλόμενης απόφασης, με τις οποίες αφενός, κατά παραδοχή του επί του άρθρου 300 ΑΚ ισχυρισμού των εναγομένων, περιορίζει τις σε βάρος του αναιρεσείοντος ζημίες, για το λόγο ότι αυτός, μετά πάροδο τριετίας από τον τραυματισμό του, δεν μερίμνησε να μειώσει τις εξ αυτού επιβλαβείς συνέπειες, φροντίζοντας να λάβει το πτυχίο του και ακολούθως να παραδίδει με αμοιβή φροντιστηριακά μαθήματα και αφετέρου με την παραδοχή ότι δεν πιθανολογήθηκε και απορρίφθηκε ως ουσιαστικά αβάσιμο το κεφάλαιο της αγωγής, με το οποίο ο αναιρεσείων (ενάγων), ιστορούσε ότι αν δεν τραυματιζόταν θα μπορούσε να εργασθεί, παραδίδοντας φροντιστηριακά μαθήματα και να αποκερδαίνει, κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων και κατά τον ίδιο παραπάνω χρόνο τα αναφερόμενα, από την εν λόγω απασχόλησή του, ποσά, για το λόγο ότι δεν θα ήταν δυνατή στον αναιρεσείοντα μια τέτοια δραστηριότητα.

Επομένως, είναι βάσιμος ο πρώτος λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως και κατά το πρώτο μέρος του, με τον οποίο προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η προβλεπόμενη από το άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ πλημμέλεια και πρέπει για το λόγο αυτό να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση. Στη συνέχεια πρέπει να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο εφετείο δυνάμενο να συγκροτηθεί από δικαστές άλλους από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ) και να καταδικασθούν οι αναιρεσίβλητοι στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 1006/2004 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συγκροτούμενο από δικαστές άλλους από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει σε χίλια πεντακόσια (1500) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 13 Ιουνίου 2007.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 20 Ιουνίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ