Supreme Court dismisses appeal against insurance liability judgment regarding car accident damages and compensation amounts.

Απόφαση 1524 / 2023 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1524/2023

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Μυρσίνη Παπαχίου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γεωργία Κατσιμαγκλή, Ασπασία Μεσσηνιάτη - Γρυπάρη, Αλεξάνδρα Αποστολάκη και Σωκράτη Πλαστήρα, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 17 Μαρτίου 2023, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΩΝ Η ΕΘΝΙΚΗ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωάννη Αρνέλλο με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Του αναιρεσιβλήτου: Κ. Μ. του Γ., κατοίκου …, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Κωνσταντίνο Ναθαναηλίδη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 20-5-2016 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Ξάνθης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 181/2017 μη οριστική και 102/2019 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 38/2021 του Μονομελούς Εφετείου Θράκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 30-7-2021 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, με Εισηγήτρια την Αρεοπαγίτη Ασπασία Μεσσηνιάτη - Γρυπάρη, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αίτησης αναίρεσης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Η υπό κρίση από 30-7-2021 (αρ. κατ. 53/2021) αίτηση, για αναίρεση της υπ' αριθμ. 38/2021 τελεσίδικης αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Θράκης, η οποία εκδόθηκε κατά την ειδική διαδικασία των περιουσιακών διαφορών, που αφορούν απαιτήσεις αποζημιώσεως για ζημίες που προκλήθηκαν από αυτοκίνητο και από τη σύμβαση ασφαλίσεως αυτού (άρθρα 591 επ., 614 παρ. 6 του Κ.Πολ.Δ., όπως τα άρθρα αυτά αντικαταστάθηκαν με το άρθρο τέταρτο του άρθρου 1 του N. 4335/2015), ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564, 566 παρ. 1 του Κ.Πολ.Δ.).

Είναι, επομένως, παραδεκτή (άρθρο 577 παρ. 1 του Κ.Πολ.Δ.) και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω, ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (άρθρο 577 παρ. 3 του Κ.Πολ.Δ.). Από την παραδεκτή, κατ' άρθρο 561 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ., επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων της δίκης προκύπτει ότι η προσβαλλομένη με την υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως υπ' αριθμ. 38/2021 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θράκης, αποτελεί κατάληξη της ακόλουθης διαδικαστικής διαδρομής:

Ο ήδη αναιρεσίβλητος άσκησε ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ξάνθης την ένδικη, από 20-5-2016 και με αρ. κατ. Μ.Ειδ. 41/2016 αγωγή του, στρεφόμενη κατά του (μη διαδίκου στην παρούσα δίκη) Α. Π. και της ήδη αναιρεσείουσας ασφαλιστικής εταιρείας, με την οποία, επικαλούμενος ότι, κατά τον αναφερόμενο τόπο και χρόνο, ο πρώτος εναγόμενος, οδηγώντας το ασφαλισμένο στη δεύτερη εναγόμενη όχημα, συγκρούστηκε από υπαιτιότητά του με την οδηγούμενη από αυτόν δίκυκλη μοτοσυκλέτα και προκάλεσε τον τραυματισμό του, ζήτησε να επιδικασθεί υπέρ αυτού αποζημίωση, χρηματική παροχή από το άρθρο 931 του Α.Κ.

και χρηματική ικανοποίηση λόγω της ηθικής του βλάβης. Το Μονομελές Πρωτοδικείο Ξάνθης, με την υπ' αριθμ. 181/2017 εν μέρει οριστική απόφαση, έκρινε τον εναγόμενο οδηγό αποκλειστικά υπαίτιο του ατυχήματος, διέταξε επανάληψη της συζήτησης, προκειμένου α) να προσκομισθεί, σε σχέση με την αξίωση καταβολής νοσηλίων, βεβαίωση της αρμόδιας υπηρεσίας του ΟΑΕΕ, από το οποίο να προκύπτει αν ο ενάγων έλαβε ή δικαιούται να απαιτήσει από τον εν λόγω ασφαλιστικό οργανισμό νοσήλια και ποιο το ποσό αυτών και β) να διενεργηθεί ιατρική πραγματογνωμοσύνη, σχετικά με την αξίωση για χρηματική παροχή από το άρθρο 931 του Α.Κ.

και, κατά τα λοιπά, έκανε εν μέρει δεκτή την αγωγή και επιδίκασε υπέρ του ενάγοντος το ποσό των 3.743,96 ευρώ ως αποζημίωση και το ποσό των 40.000 ευρώ ως χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, συνολικά δε το ποσό των 43.743,96 ευρώ. Εν συνεχεία, με την υπ' αριθμ. 102/2019 οριστική απόφαση του ιδίου ως άνω δικαστηρίου, επιδικάστηκαν υπέρ του ενάγοντος 738,75 ευρώ, ως αποζημίωση για νοσήλια και 40.000 ευρώ, ως χρηματική παροχή από το άρθρο 931 του Α.Κ., συνολικά δε το ποσό των 40.738,75 ευρώ.

Κατά των αποφάσεων αυτών ασκήθηκαν, ενώπιον του Μονομελούς Εφετείου Θράκης, αντίθετες εφέσεις, μετά από συνεκδίκαση των οποίων εκδόθηκε η προσβαλλομένη υπ' αριθμ. 38/2021 απόφαση, με την οποία έγιναν αυτές τυπικά δεκτές και απορρίφθηκαν κατ' ουσίαν.

Κατά τη διάταξη του άρθρου 932 του Α.Κ. "Σε περίπτωση αδικοπραξίας, ανεξάρτητα από την αποζημίωση για την περιουσιακή ζημία, το δικαστήριο μπορεί να επιδικάσει εύλογη, κατά την κρίση του, χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης. Αυτό ισχύει ιδίως για εκείνον που έπαθε προσβολή της υγείας, της τιμής ή της αγνείας του ή στερήθηκε την ελευθερία του".

Κατά την έννοια του άρθρου αυτού, το δικαστήριο της ουσίας, αφού δεχθεί ότι συνεπεία αδικοπραξίας προκλήθηκε σε κάποιο πρόσωπο ηθική βλάβη, καθορίζει στη συνέχεια το ύψος της οφειλόμενης γι' αυτήν χρηματικής ικανοποίησης, με βάση τους κανόνες της κοινής πείρας και της λογικής, λαμβάνοντας ιδίως υπόψη, ως κριτήρια, το είδος της προσβολής, την έκταση της βλάβης, τις συνθήκες τέλεσης της αδικοπραξίας, την οικονομική και κοινωνική κατάσταση των διαδίκων μερών, πλην της περιουσιακής κατάστασης της εναγόμενης ασφαλιστικής εταιρείας, της οποίας η ευθύνη είναι εγγυητική, τη βαρύτητα του πταίσματος του υπόχρεου, καθώς και το τυχόν συντρέχον πταίσμα του δικαιούχου.

Εξ άλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 931 του Α.Κ. "η αναπηρία ή η παραμόρφωση που προξενήθηκε στον παθόντα λαμβάνεται ιδιαίτερα υπόψη κατά την επιδίκαση της αποζημίωσης, αν επιδρά στο μέλλον του". Ως αναπηρία θεωρείται κάποια έλλειψη της σωματικής, νοητικής ή ψυχικής ακεραιότητας του προσώπου, ενώ ως παραμόρφωση, νοείται κάθε ουσιώδης αλλοίωση της εξωτερικής εμφάνισης του προσώπου, η οποία καθορίζεται όχι αναγκαίως κατά τις απόψεις της ιατρικής επιστήμης αλλά κατά τις αντιλήψεις της ζωής.

Περαιτέρω, ως μέλλον νοείται η επαγγελματική, οικονομική και κοινωνική εξέλιξη του προσώπου. Δεν απαιτείται βεβαιότητα δυσμενούς επιρροής της αναπηρίας ή παραμόρφωσης στο μέλλον του προσώπου. Αρκεί και απλή δυνατότητα κατά τη συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων. Η Α.Κ. 931 προβλέπει επιδίκαση από το δικαστήριο χρηματικής παροχής στον παθόντα αναπηρία ή παραμόρφωση, εφόσον συνεπεία αυτών επηρεάζεται το μέλλον του.

Η χρηματική αυτή παροχή δεν αποτελεί αποζημίωση, εφόσον η τελευταία εννοιολογικά συνδέεται με την επίκληση και απόδειξη ζημίας περιουσιακής, δηλαδή διαφοράς μεταξύ της περιουσιακής κατάστασης μετά το ζημιογόνο γεγονός και εκείνης που θα υπήρχε χωρίς αυτό. Εξάλλου, η συνεπεία της αναπηρίας ή παραμόρφωσης ανικανότητα προς εργασία, εφόσον προκαλεί στον παθόντα περιουσιακή ζημία, αποτελεί βάση αξίωσης προς αποζημίωση, που στηρίζεται στη διάταξη του άρθρου 929 του Α.Κ. (αξίωση διαφυγόντων εισοδημάτων).

Όμως, η αναπηρία ή παραμόρφωση ως τέτοια, δεν σημαίνει κατ' ανάγκην πρόκληση στον παθόντα περιουσιακής ζημίας. Προέχον και κρίσιμο είναι το γεγονός της αναπηρίας ή παραμόρφωσης ως βλάβης του σώματος ή της υγείας του προσώπου, δηλαδή ως ενός αυτοτελούς έννομου αγαθού, που απολαύει και συνταγματικής προστασίας, σύμφωνα με τις παρ. 3 και 6 του άρθρου 21 του Συντάγματος, όχι μόνο στις σχέσεις των πολιτών προς το Κράτος, αλλά και στις μεταξύ των πολιτών σχέσεις, χωρίς, αναγκαία, η προστασία αυτή να συνδέεται με αδυναμία πορισμού οικονομικών ωφελημάτων ή πλεονεκτημάτων.

Έτσι, κατά την ορθή ερμηνεία της ως άνω διάταξης του άρθρου 931 του Α.Κ., με αυτή προβλέπεται η επιδίκαση στον παθόντα αναπηρία ή παραμόρφωση ενός εύλογου χρηματικού ποσού, ακριβώς λόγω της αναπηρίας ή παραμόρφωσης, χωρίς σύνδεση με συγκεκριμένη περιουσιακή ζημία, η οποία άλλωστε και δεν μπορεί να προσδιοριστεί, το ύψος δε του επιδικαζόμενου εύλογου χρηματικού ποσού καθορίζεται με βάση το είδος και τις συνέπειες της αναπηρίας ή παραμόρφωσης, την ηλικία του παθόντος, καθώς και με τη συνεκτίμηση του ποσοστού τυχόν συνυπαιτιότητας του τελευταίου στην πρόκληση της αναπηρίας ή της παραμόρφωσης, όπως συμβαίνει και στην περίπτωση της κατά τη διάταξη του άρθρου 932 του ΑΚ αξίωσης για επιδίκαση χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης ή ψυχικής οδύνης (Α.Π. 1488/2022, Α.Π. 306/2022).

Ο προσδιορισμός του ποσού, τόσο της εύλογης χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης, όσο και του επιδικαζόμενου εύλογου, κατά την κρίση του δικαστηρίου, χρηματικού ποσού της προβλεπόμενης από το άρθρο 931 του Α.Κ. χρηματικής παροχής, αφέθηκε στην ελεύθερη εκτίμηση του δικαστηρίου, η σχετική κρίση του οποίου δεν υπόκειται, κατ' αρχήν, σε αναιρετικό έλεγχο, αφού σχηματίζεται από την εκτίμηση των πραγματικών γεγονότων (άρθρο 561 παρ. 1 του Κ.Πολ.Δ.), χωρίς υπαγωγή του πορίσματος σε νομική έννοια, ώστε να μπορεί να κριθεί εσφαλμένη εφαρμογή του νόμου, είτε ευθέως, είτε εκ πλαγίου, για έλλειψη νόμιμης βάσης.

Επιβάλλεται, όμως, σε κάθε περίπτωση, να τηρείται, κατά τον καθορισμό του ποσού που επιδικάζεται, η αρχή της αναλογικότητας, ως γενική νομική αρχή και μάλιστα αυξημένης τυπικής ισχύος, υπό την έννοια ότι η σχετική κρίση του δικαστηρίου δεν πρέπει να υπερβαίνει τα ακραία όρια της διακριτικής του ευχέρειας, πράγμα που, αν συμβαίνει, ελέγχεται ως παραβίαση της πιο πάνω γενικής νομικής αρχής, ήτοι ως πλημμέλειες του άρθρου 559 αριθμ. 1 και 19 του Κ.Πολ.Δ. (Ολ.Α.Π. 9/2015, Ολ.Α.Π. 9/2015, Α.Π. 858/2021, Α.Π.525/2021, Α.Π. 301/2021).

Και τούτο, διότι, μία απόφαση, με την οποία επιδικάζεται ένα ευτελές ή υπέρμετρα μεγάλο ποσό, ως δήθεν εύλογο, κατά την ελεύθερη κρίση του δικαστηρίου, ευτελίζει, στην πρώτη περίπτωση (όσον αφορά τον δικαιούχο - παθόντα), το σεβασμό της αξίας του ανθρώπου και στη δεύτερη (όσον αφορά τον υπόχρεο), το δικαίωμα της περιουσίας του, αφού το δικαστήριο, επεμβαίνοντας στη διαφορά μεταξύ ιδιωτών, πρέπει να τηρεί μια δίκαιη ισορροπία ανάμεσα στα αντιτιθέμενα συμφέροντα, με παράλληλη προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων (Α.Π. 1003/2021, Α.Π. 525/2021, Α.Π. 934/2020, Α.Π. 642/2020).

Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 1 του Κ.Πολ.Δ., αναίρεση επιτρέπεται μόνο αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συνέτρεχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοστεί, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα.

Η παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, δηλαδή με απόδοση στον κανόνα δικαίου έννοιας μη αληθινής ή μη αρμόζουσας, ή έννοιας περιορισμένης ή στενής, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή (Ολ.Α.Π. 1/2016, Α.Π. 1449/2022, Α.Π. 1431/2022, Α.Π. 663/2021). Με τον ως άνω λόγο αναιρέσεως, ελέγχονται τα σφάλματα του δικαστηρίου κατά την εκτίμηση του νόμω βασίμου της αγωγής ή των ισχυρισμών των διαδίκων, καθώς και τα νομικά σφάλματα κατά την έρευνα της ουσίας της διαφοράς.

Ελέγχεται δηλαδή, αν η αγωγή, ένσταση κ.λπ., ορθώς απορρίφθηκε ως μη νόμιμη ή αν, κατά παράβαση ουσιαστικού κανόνα δικαίου, έγινε δεκτή ως νόμιμη ή απορρίφθηκε ή έγινε δεκτή κατ' ουσίαν (Ολ.Α.Π. 27 και 28/1998). Στην περίπτωση που το δικαστήριο έκρινε κατ' ουσίαν την υπόθεση, η παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται ενόψει των πραγματικών περιστατικών, που ανελέγκτως δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν το δικαστήριο της ουσίας και της υπαγωγής αυτών στο νόμο, ιδρύεται δε ο λόγος αυτός αναιρέσεως αν οι πραγματικές παραδοχές της αποφάσεως καθιστούν εμφανή την παράβαση (Α.Π. 2093/2022, Α.Π. 75/2022, Α.Π. 49/2022).

Τούτο συμβαίνει, όταν το δικαστήριο εφάρμοσε το νόμο, παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν δεν ήταν αρκετά για την εφαρμογή του, ή δεν εφάρμοσε το νόμο, παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε, αρκούσαν για την εφαρμογή του, καθώς και όταν προέβη σε εσφαλμένη υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών σε διάταξη, στο πραγματικό της οποίας αυτά δεν υπάγονται (Ολ.Α.Π. 8/2018, Α.Π. 1541/2022, Α.Π. 1040/2022, Α.Π. 485/2022).

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο, με την προσβαλλομένη απόφαση, όπως προκύπτει από την παραδεκτή, κατ' άρθρο 561 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ., επισκόπησή της, σχετικά με τα κεφάλαια που ενδιαφέρουν στην παρούσα αναιρετική δίκη, και δη του προσδιορισμού των επιδικασθέντων στον ήδη αναιρεσίβλητο ποσών για χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης και για πρόσθετη χρηματική παροχή, κατ' άρθρ. 931 Α.Κ., δέχτηκε, κατά την ανέλεγκτη ως προς την εκτίμηση των πραγματικών γεγονότων κρίση του (άρθρο 561 παρ. 1 Κ.Πολ.Δ.), τα ακόλουθα: "...αποδείχθηκε ότι εξαιτίας της ως άνω περιγραφείσας σύγκρουσης ο ενάγων, ηλικίας τότε 37 ετών (γεννήθηκε το έτος 1978), υπέστη κάταγμα δεξιάς επιγονατίδας (S82.0) και κάταγμα της διάφυσης του δεξιού μηριαίου οστού (S72.3) και για το λόγο αυτό νοσηλεύθηκε στην Ορθοπεδική Κλινική του Γενικού Νοσοκομείου Ξάνθης το χρονικό διάστημα από 2 έως 17-4-2015.

Υποβλήθηκε σε ανοικτή ανάταξη κατάγματος επιγονατίδας με εσωτερική καθήλωση και ολική επιγονατιδεκτομή και αποκατάσταση μαλακού ιστού, ανοικτή ανάταξη κατάγματος της διάφυσης του μηριαίου με ή χωρίς εξωτερική καθήλωση με εισαγωγή ενδομυελικού μοσχεύματος με ή χωρίς περίδεση και βίδες ασφαλείας. Επιπλέον ο ενάγων υπέστη εξαιτίας του εν λόγω τροχαίου ατυχήματος κάκωση ώμου, βραχίονα, αγκώνα, γόνατος, κνήμης ή αστραγάλου με συνυπάρχουσες παθήσεις-επιπλοκές και κατάγματα διάφυσης μηριαίου ενώ στις 2-4-2015 υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση για το κάταγμα μηριαίου με εξωτερική οστεοσύνθεση με ΟRΤΗΟFΙΧ για σταθεροποίηση του κατάγματος.

Ακολούθως στις 8-4-2015 ο ενάγων υπεβλήθη σε δεύτερη χειρουργική επέμβαση για την αφαίρεση της εξωτερικής οστεοσύνθεσης και την τοποθέτηση ενδομυελικού ήλου, ενώ έγινε και αντιμετώπιση του κατάγματος επιγονατίδας με εσωτερική οστεοσύνθεση. Κατόπιν αυτών παρέμεινε στην κλινική έως τις 17-4-2015. Η μετεγχειρητική του κατάσταση εξελίχθηκε ομαλά και εξήλθε του νοσοκομείου με οδηγίες και με την παρατήρηση ότι χρήζει αποθεραπείας για χρονικό διάστημα τεσσάρων μηνών.

Στις 21-5-2015 κρίθηκε ότι πρέπει να συνεχίσει ο ενάγων τις φυσιοθεραπείες λόγω δυσκαμψίας του δεξιού γόνατος και εκτιμήθηκε χρόνος αποκατάστασης 3-4 μηνών. Στις 9-9-2015 ο ενάγων υπεβλήθη σε αφαίρεση εμφυτεύματος εν τω βάθει και δυναμοποίηση του συστήματος, παρατηρήθηκε βελτίωση και ότι αυτός βαδίζει με μερική φόρτιση του σκέλους στα όρια του πόνου.

Το χρονικό διάστημα από το μήνα Ιούλιο έως το μήνα Σεπτέμβριο του έτους 2015 ο ενάγων παρακολουθήθηκε από ψυχολόγο και στις 18-12-2015 κρίθηκε από την Πρωτοβάθμια Υγειονομική Επιτροπή του ΚΕΠΑ Ξάνθης ότι το ποσοστό αναπηρίας του ανέρχεται σε 67% έως τις 31-12-2016, το οποίο στις 25-5-2017 επανακαθορίστηκε από τη Δευτεροβάθμια Υγειονομική Επιτροπή του ΚΕΠΑ Ξάνθης σε 40% με αιτιολογία "παλαιό χειρουργηθέν και πωροθέν κάταγμα δεξιού μηριαίου, μετατραυματική επιγονατιδομηριαία οστεοαρθρίτιδα, ατροφία τετρακέφαλου δεξιά, μικρού βαθμού πάρεση νεύρου δεξιά" κατά ιατρική πρόβλεψη έως τις 31-12-2018.

Στις 3-10-2016 έγινε περαιτέρω αφαίρεση υλικών οστεοσύνθεσης ενώ στις αρχές του έτους 2017 εντοπίστηκαν από ιδιώτη ορθοπεδικό το μήνα Μάρτιο οστεοαρθριτικές αλλοιώσεις μηριαίου και από ιδιώτη νευρολόγο το μήνα Απρίλιο μείωση εύρους δυναμικού και F κύματος περονιαίου νεύρου. Εξαιτίας του τραυματισμού του ενάγοντος από το επίδικο ατύχημα, της υποβολής του σε χειρουργικές επεμβάσεις και νοσηλεία, της ψυχικής και σωματικής ταλαιπωρίας του, του περιορισμού της σωματικής του δραστηριότητας ο ενάγων υπέστη ηθική βλάβη.

Για τη χρηματική ικανοποίηση αυτής, λαμβανομένων υπόψη των συνθηκών, υπό τις οποίες έλαβε χώρα το ατύχημα, της φύσης, του είδους και της έκτασης του τραυματισμού του, της ηλικίας του (37 ετών κατά το χρόνο επέλευσης του ατυχήματος), της διάρκειας και της έντασης του πόνου και της ταλαιπωρίας του, που δοκίμασε, της αποκλειστικής υπαιτιότητας του πρώτου εναγομένου και της κοινωνικής και οικονομικής κατάστασης των φυσικών προσώπων διαδίκων και όχι της δεύτερης εναγομένης ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρίας, της οποίας η ευθύνη είναι εγγυητική [...], πρέπει να επιδικαστεί στον ενάγοντα το ποσό των 40.000 ευρώ.

Το ποσό αυτό κρίνεται εύλογο δηλαδή ανάλογο με τις ως άνω συγκεκριμένες περιστάσεις της ένδικης περίπτωσης, τηρούμενης της αρχής της αναλογικότητας ως γενικής αρχής του δικαίου αυξημένης τυπικής ισχύος [...]. Σχετικά με την αξίωση του άρθρου 931 Α.Κ. με την εκκαλουμένη υπ' αριθμ. 181/2017 απόφαση του Πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου διατάχθηκε η επανάληψη της συζήτησης κατ' άρθρο 254 Κ.Πολ.Δ., προκειμένου να διενεργηθεί πραγματογνωμοσύνη και διορίστηκε πραγματογνώμονας ο χειρούργος ορθοπεδικός Χ.

Μ. [...]. Μετά τη διενεργηθείσα πραγματογνωμοσύνη, συντάχθηκε η από 13-4-2018 έκθεση πραγματογνωμοσύνης, στην οποία αναφέρονται τα ακόλουθα: "Ο κ. Μ. Κ. του Γ. υπέστη τραυματισμό μετά από αναφερόμενο τροχαίο ατύχημα στις 2-4-2015. Ο κλινικός και απεικονιστικός έλεγχος ανέδειξε: κάταγμα διάφυσης δεξιού μηριαίου και συντριπτικό κάταγμα δεξιάς επιγονατίδας.

Σύμφωνα με τις γνωματεύσεις του Γενικού Νοσοκομείου Ξάνθης ο κ. Μ. Κ. υποβλήθηκε σε τέσσερις χειρουργικές επεμβάσεις (δύο για την ανάταξη και σταθεροποίηση των καταγμάτων, μία για τη δυναμοποίηση του συστήματος ενδομυελικής ήλωσης του μηριαίου και μία για την αφαίρεση των υλικών οστεοσύνθεσης των καταγμάτων.

Σημερινή κατάσταση: Από τον ακτινολογικό έλεγχο (ακτινογραφίες και μαγνητική τομογραφία) παρατηρείται πώρωση των καταγμάτων δεξιού μηριαίου και της δεξιάς επιγονατίδας. Στην περιοχή της εισόδου του ενδομυελικού ήλου (δεξιός τροχαντήρας) διαπιστώθηκε ανάπτυξη έκτοπης οστεοποίησης, η οποία προκαλεί άλγος στις κινήσεις του δεξιού ισχίου και επί επιμονής των συμπτωμάτων θα απαιτηθεί χειρουργική αφαίρεση του έκτοπου οστίτη ιστού.

Επίσης παρατηρείται αύξηση του μεγέθους της δεξιάς επιγονατίδας (σύνηθες φαινόμενο μετά κατάγματα) όπως και ανάπτυξη οστεοαρθρίτιδας στην επιγονατιδομηριαία άρθρωση και παρουσία απασβεστώσεων στον τένοντα του τετρακέφαλου, κατάσταση, που προκαλεί μόνιμο πόνο κυρίως στην κίνηση, που επιδεινώνεται κατά το κάθισμα και την έγερση και δυσκαμψία περιορίζοντας την κάμψη του γόνατος.

Από την κλινική εξέταση διαπιστώθηκαν τα ακόλουθα: Μετεγχειρητικές ουλές. Ατροφία τετρακέφαλου μυός δεξιά. Επώδυνος περιορισμός της κάμψης του δεξιού γόνατος -σε σύγκριση με το υγιές- κατά 20 μοίρες (115 έναντι 135). Επώδυνη κίνηση δεξιού ισχίου -σε στροφικές κινήσεις και σε απαγωγή- χωρίς περιορισμό. Υπαισθησία κατανομής περονιαίου νεύρου δεξιά σαν αποτέλεσμα βλάβης αξονικού τύπου (παλαιός και πρόσφατος ηλεκτρομυογραφικός έλεγχος και γνωμάτευση νευρολόγων).

Λόγω των περιγραφέντων αιτίων και ευρημάτων, παρατηρείται ήπια δυσχέρεια βάδισης και επώδυνος περιορισμός του βαθέως καθίσματος (συχνότατη καθημερινή δραστηριότητα). Η ύπαρξη των μετεγχειρητικών ουλών δεν προκαλεί άλλο πρόβλημα πλην του αισθητικού. Όσον αφορά την εξέλιξη της κατάστασης, πρέπει να θεωρηθεί βέβαιη η σταδιακή επιδείνωση της οστεοαρθρίτιδας της επιγονατιδομηριαίας άρθρωσης (φυσική εξέλιξη της πάθησης), που μεταφράζεται σε επιδείνωση του πρόσθιου πόνου του δεξιού γόνατος, περαιτέρω περιορισμό της κίνησης και αναγκαιότητα μελλοντικής χειρουργικής επέμβασης (αρθροπλαστική).

Υπαρκτή η πιθανότητα ανάγκης χειρουργικής αφαίρεσης της έκτοπης οστεοποίησης στην περιοχή του δεξιού τροχαντήρα". Κατά συνέπεια, με βάση όλα όσα διαπίστωσε ο διορισθείς πραγματογνώμονας Χ. Μ., χειρούργος ορθοπεδικός και αναφέρει στη σχετική έκθεση πραγματογνωμοσύνης, τα οποία σημειωτέον ουδόλως αναιρούνται από άλλο αποδεικτικό μέσο, στον ενάγοντα παθόντα προξενήθηκε αναπηρία, ήτοι έλλειψη σωματικής ακεραιότητας του προσώπου του, όπως απαιτείται για την εφαρμογή της διάταξης του άρθρου 931 ΑΚ [...].

Ως προς το σχηματισμό της κρίσης αυτής δεν μπορεί να παραβλεφθεί το γεγονός ότι από την Πρωτοβάθμια Υγειονομική Επιτροπή του Κέντρου Πιστοποίησης Αναπηρίας Ξάνθης αναγνωρίστηκε στον ενάγοντα ποσοστό αναπηρίας 67% για το χρονικό διάστημα από 13-10-2015 έως 31-12-2016 για "κάταγμα μεσότητας δεξιού μηριαίου δις χειρουργηθέν και κάταγμα επιγονατίδας επίσης αντιμετωπισθέν χειρουργικά", ενώ από τη Δευτεροβάθμια Υγειονομική Επιτροπή του Κέντρου Πιστοποίησης Αναπηρίας Ξάνθης αναγνωρίστηκε στον ενάγοντα ποσοστό αναπηρίας 40% για το χρονικό διάστημα από 1-1-2017 έως 31-12-2018 για "παλαιό χειρουργηθέν και πωρωθέν κάταγμα δεξιού μηριαίου, μετατραυματική επιγονατιδομηριαία οστεοαρθρίτιδα, ατροφία τετρακέφαλου δεξιά και μικρού βαθμού πάρεση νεύρου δεξιά".

Η μείωση του ποσοστού αναπηρίας του ενάγοντος από 67% σε 40% ουδόλως αναιρεί την αναπηρία αυτού, όπως οι εναγόμενοι αβασίμως διατείνονται, ούτε υποδηλώνει μελλοντική ίαση, αφού, όπως ήδη αναφέρθηκε ανωτέρω, το εν λόγω πρόβλημα υγείας του ενάγοντος δεν αναμένεται ότι θα βαίνει έστω και με βραδύτητα προς ίαση.

Η πιθανότητα αρθροπλαστικής στο άδηλο μέλλον δεν αναιρεί την αναπηρία του ενάγοντος και για το λόγο αυτό δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι η σχετική αγωγική αξίωση ασκήθηκε πρόωρα. Με τα δεδομένα αυτά καθίσταται σαφές ότι η σωματική βλάβη, που υπέστη ο ενάγων, συνιστά μόνιμη αναπηρία, η οποία είναι βέβαιο ότι θα επιδράσει δυσμενώς στο μέλλον του ήτοι την επαγγελματική, οικονομική και κοινωνική εξέλιξη του αφού του στερεί την πλήρη απόλαυση του υγιούς σώματος του θέτοντας του λειτουργικούς περιορισμούς.

Ειδικότερα ο ενάγων, ο οποίος είναι έγγαμος με δύο ανήλικα τέκνα, διατηρεί κρεοπωλείο στην πόλη της Ξάνθης και λόγω της αναπηρίας του θα αδυνατεί στο μέλλον να ασκήσει το επάγγελμα του υπό τις συνθήκες, που το ασκούσε πριν το ατύχημα, λαμβανομένης υπόψη και της φύσης της εργασίας του, που είναι χειρωνακτική και απαιτεί μεταξύ άλλων ορθοστασία ενώ λόγω της αναπηρίας του δεν θα είναι ευχερής η εν γένει κοινωνική εξέλιξη του αφού δεν είναι σε θέση πλέον να απολαμβάνει στο βαθμό, που θα ήθελε, δραστηριότητες της καθημερινής ζωής.

Επομένως ο ενάγων δικαιούται χρηματικής παροχής κατ' άρθρο 931 ΑΚ, η οποία λαμβανομένων υπόψη αφενός μεν του είδους, της έκτασης και των συνεπειών της αναπηρίας του, αφετέρου δε της ηλικίας του και της έλλειψης συνυπαιτιότητας του στην πρόκληση της αναπηρίας του, πρέπει να καθοριστεί στο ποσό των 40.000 ευρώ...".

Το Εφετείο, δηλαδή, προκειμένου να καταλήξει στο αποδεικτικό του πόρισμα ότι ο ενάγων, ήδη αναιρεσίβλητος, συνεπεία του τραυματισμού του κατά το ένδικο ατύχημα, κατέστη μόνιμα ανάπηρος, δέχτηκε: 1) ότι υπέστη κατά το ένδικο ατύχημα κάταγμα διάφυσης δεξιού μηριαίου και συντριπτικό κάταγμα δεξιάς επιγονατίδας, για την αντιμετώπιση των οποίων υποβλήθηκε σε τέσσερις χειρουργικές επεμβάσεις (δύο για την ανάταξη και σταθεροποίηση των καταγμάτων, μία για τη δυναμοποίηση του συστήματος ενδομυελικής ήλωσης του μηριαίου και μία για την αφαίρεση των υλικών οστεοσύνθεσης των καταγμάτων), 2) ότι κατά την εξέτασή του από το διορισθέντα πραγματογνώμονα Χ.

Μ., χειρουργό- ορθοπεδικό, διαπιστώθηκε ότι παρουσιάζει ατροφία τετρακέφαλου μυός δεξιά, επώδυνο περιορισμό της κάμψης του δεξιού γόνατος -σε σύγκριση με το υγιές- κατά 20 μοίρες (115 έναντι 135), επώδυνη κίνηση δεξιού ισχίου -σε στροφικές κινήσεις και σε απαγωγή- χωρίς περιορισμό και υπαισθησία κατανομής περονιαίου νεύρου δεξιά, 3) ότι, όσον αφορά την εξέλιξη της κατάστασης, πρέπει να θεωρηθεί βέβαιη η σταδιακή επιδείνωση της οστεοαρθρίτιδας της επιγονατιδομηριαίας άρθρωσης, που μεταφράζεται σε επιδείνωση του πρόσθιου πόνου του δεξιού γόνατος, περαιτέρω περιορισμό της κίνησης και αναγκαιότητα μελλοντικής χειρουργικής επέμβασης (αρθροπλαστική), 4) ότι η από τη Δευτεροβάθμια Υγειονομική Επιτροπή του ΚΕΠΑ Ξάνθης μείωση του ποσοστού αναπηρίας του ενάγοντος, από 67% σε 40%, δεν αναιρεί την αναπηρία αυτού, ούτε υποδηλώνει μελλοντική ίαση, αφού το πρόβλημα υγείας του δεν αναμένεται ότι θα βαίνει, έστω και με βραδύτητα, προς ίαση και 5) ότι ο ενάγων, ο οποίος διατηρεί κρεοπωλείο στην πόλη της Ξάνθης, λόγω της αναπηρίας, του θα αδυνατεί στο μέλλον να ασκήσει το επάγγελμά του υπό τις συνθήκες, που το ασκούσε πριν το ατύχημα, λαμβανομένης υπόψη και της φύσης της εργασίας του, που είναι χειρωνακτική και απαιτεί, μεταξύ άλλων, ορθοστασία, ενώ λόγω της αναπηρίας του δεν θα είναι ευχερής η εν γένει κοινωνική εξέλιξή του, αφού δεν είναι σε θέση πλέον να απολαμβάνει, στο βαθμό που θα ήθελε, δραστηριότητες της καθημερινής ζωής.

Έτσι που έκρινε το Εφετείο, δεν παραβίασε εκ πλαγίου την παραπάνω ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 931 Α.Κ., αφού διέλαβε στην απόφασή του πλήρεις, σαφείς και χωρίς λογικά κενά και αντιφάσεις αιτιολογίες ως προς τα ζητήματα που έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, οι οποίες καθιστούν εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο, ως προς την ορθή ή μη εφαρμογή της.

Δεν συντρέχουν, επομένως, οι επικαλούμενες από την αναιρεσείουσα πλημμέλειες, της παραθέσεως ανεπαρκούς αιτιολογίας στην προσβαλλομένη απόφαση, α) ως προς την ύπαρξη αναπηρίας, ενόψει του ότι δεν διαλαμβάνονται, κατά τους ισχυρισμούς της, παραδοχές ότι ο ενάγων, λόγω του τραυματισμού του κατά το ένδικο ατύχημα, απώλεσε μέρος (μέλους ή οργάνου) του σώματός του, ώστε να υφίσταται αναπηρία αυτού, κατά την έννοια του άρθρου 931 του Α.Κ., ως απώλεια της σωματικής του ακεραιότητας και β) ως προς τη μονιμότητα της αναπηρίας αυτού.

Οι ως άνω, επικαλούμενες από την αναιρεσείουσα ως ελλείψεις, πέραν του ότι, υπό τις προεκτεθείσες παραδοχές της προσβαλλομένης αποφάσεως, δεν συνιστούν τέτοιες, συνέχονται με την αξιολόγηση, στάθμιση και εκτίμηση των αποδείξεων, με τις οποίες, υπό την επίκληση της προβαλλόμενης πλημμέλειας της παραβάσεως εκ πλαγίου των άνω ουσιαστικών διατάξεων, πλήττεται η αναιρετικά ανέλεγκτη εκτίμηση των αποδείξεων, αναφορικά με το σαφώς εκτιθέμενο πόρισμα του Εφετείου, ως προς την, εξ αιτίας του τραυματισμού του κατά το ένδικο ατύχημα, μόνιμη μερική αναπηρία του ενάγοντος και, συνεπώς, απαραδέκτως προβάλλονται.

Κατ' ακολουθίαν, ο πρώτος λόγος της αναιρέσεως, με τον οποίο προσάπτεται στην προσβαλλομένη απόφαση η από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 του Κ.Πολ.Δ. πλημμέλεια, πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτος. Περαιτέρω, με τις ανωτέρω παραδοχές του το Εφετείο, για να καταλήξει στο αποδεικτικό του πόρισμα και να καθορίσει υπέρ του ενάγοντος, ήδη αναιρεσιβλήτου, ως εύλογη χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, το ποσό των 40.000 ευρώ και ως πρόσθετη παροχή - ιδιαίτερη αποζημίωση εκ του άρθρου 931 του Α.Κ., το ποσό των 40.000 ευρώ, δεν παραβίασε ευθέως την αρχή της αναλογικότητας, ούτε υπερέβη τα ακραία όρια της διακριτικής του ευχέρειας, που επιτάσσει η διάταξη του άρθρου 25 παρ. 1 του Συντάγματος, σε συνδυασμό με τις διατάξεις των άρθρων 932 και 931 του Α.Κ., τις οποίες ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε, ορθώς δε υπήγαγε σ' αυτές τα πραγματικά περιστατικά, που ανελέγκτως δέχτηκε ότι αποδείχθηκαν, δεδομένου ότι τα ως άνω επιδικασθέντα ποσά, δεν υπερβαίνουν, και μάλιστα καταφανώς, εκείνα, που συνήθως επιδικάζονται σε παρόμοιες περιπτώσεις, κατά την κοινή πείρα, τη δικαστηριακή πρακτική και την περί δικαίου συνείδηση.

Κατ' ακολουθίαν, ο συναφής δεύτερος λόγος αναιρέσεως, από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 του Κ.Πολ.Δ., με τον οποίο η αναιρεσείουσα, με την επίκληση των διατάξεων των άρθρων 25 παρ. 1 του Συντάγματος και 931 και 932 του Α.Κ., αποδίδει στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση την αιτίαση ότι, κατά παράβαση της αρχής της αναλογικότητας και καθ' υπέρβαση των ακραίων ορίων της διακριτικής του ευχέρειας, το Εφετείο, κατά την εφαρμογή των διατάξεων αυτών ουσιαστικού δικαίου, επιδίκασε στον αναιρεσίβλητο, για τις προεκτεθείσες αιτίες, τα ως άνω ποσά, τα οποία όμως είναι, κατ' αυτήν, καταφανώς μεγαλύτερα των συνήθως επιδικαζομένων για ανάλογες περιπτώσεις, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος.

Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει η ένδικη αίτηση αναιρέσεως να απορριφθεί, να διαταχθεί η εισαγωγή του κατατεθέντος από την αναιρεσείουσα παραβόλου στο δημόσιο ταμείο (άρθρο 495 παρ. 3 του Κ.Πολ.Δ.) και να καταδικαστεί η αναιρεσείουσα, λόγω της ήττας της, στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσιβλήτου, ο οποίος κατέθεσε προτάσεις, κατά το νόμιμο και βάσιμο αίτημα του τελευταίου (άρθρα 176, 180, 183, 189 παρ. 1 και 191 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.), όπως ειδικότερα ορίζεται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 30.7.2021 και με αριθμό εκθέσεως καταθέσεως 53/2021 αίτηση, για αναίρεση της 38/2021 τελεσιδίκου αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Θράκης.

Διατάσσει την εισαγωγή του κατατεθέντος από την αναιρεσείουσα παραβόλου στο δημόσιο ταμείο. Και

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 22 Σεπτεμβρίου 2023.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 5 Οκτωβρίου 2023.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ