1521/2012 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1521 / 2012 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1521/2012

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Χαράλαμπο Δημάδη, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, Σπυρίδωνα Μιτσιάλη, Δημήτριο Μαζαράκη, Χαράλαμπο Αθανασίου και Ερωτόκριτο Καλούδη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 4 Απριλίου 2012, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1. Κ. Α. του Ι. και 2. Μ. Κ., ως κληρονόμου της Σ. συζ. Β. Δ. το γένος Ι. Α., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Γεώργιο Λιβανό.

Της αναιρεσίβλητης: Σ. συζ. Γ. Ν., το γένος Σ. Π., κατοίκου Αθηνών, η οποία παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ηλία Καραβά.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 7-6-2005 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Χίου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 371/2008 του ίδιου Δικαστηρίου και 278/2010 του Εφετείου Αιγαίου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 22-2-2011 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ερωτόκριτος Καλούδης ανέγνωσε την από 23-3-2012 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης.

Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος της αναιρεσίβλητης την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Για να είναι πλήρης και ορισμένη η διεκδικητική αγωγή ακινήτου, κατά τα άρθρα 118 εδαφ.4 και 216 παρ.1 ΚΠολΔ, σε συνδυασμό με το άρθρο 1094 ΑΚ, πρέπει, εκτός από άλλα στοιχεία, να περιέχει: α)σαφή έκθεση των γεγονότων που θεμελιώνουν κυριότητα του ενάγοντος στο πράγμα, β)ακριβή περιγραφή του αντικειμένου της διαφοράς-ακινήτου πράγματος-γ)κατάληψη του ακινήτου από τον εναγόμενο και νομή ή κατοχή από αυτόν, δ)αξία του πράγματος και ε)ορισμένο αίτημα για αναγνώριση της κυριότητας και απόδοση του πράγματος.

Η μη πλήρης αναφορά των στοιχείων αυτών καθιστά την αγωγή αόριστη και απορριπτέα λόγω της έλλειψης διαδικαστικής προϋπόθεσης. Εξάλλου, σε περίπτωση που η αγωγή στηρίζεται σε παράγωγο τρόπο κτήσης κυριότητας με σύμβαση, πρέπει ο ενάγων να περιλάβει σ' αυτή τα απαιτούμενα από τα άρθρα 1033 και 1192 ΑΚ για την κτήση της κυριότητας ακινήτου περιστατικά, δηλαδή, να αναφέρει ότι μεταβιβάστηκε σ'αυτόν η κυριότητα του επίδικου ακινήτου για ορισμένη αιτία με συμβολαιογραφικό έγγραφο και μεταγραφή και ότι ο άμεσος δικαιοπάροχος του ήταν κύριος του πράγματος που μεταβίβασε.

Αν ο εναγόμενος αμφισβητήσει με τις προτάσεις της πρώτης συζήτησης την κυριότητα του άμεσου δικαιοπαρόχου του ενάγοντος, αυτός υποχρεούται, κατ' επιτρεπτή, σύμφωνα με το άρθρο 224 ΚΠολΔ, συμπλήρωση της αγωγής, να καθορίσει με τις προτάσεις του της πρώτης συζήτησης τον τρόπο της κτήσης της κυριότητας του άμεσου δικαιοπαρόχου του και αν είναι αναγκαίο και των απώτερων δικαιοπαρόχων του, εωσότου φθάσει σε εκείνον που απέκτησε την κυριότητα με πρωτότυπο τρόπο (ΑΠ 1279/2005 Ελλ.Δνη 48.1019).

Στην προκείμενη περίπτωση, με την ένδικη από 7-6-2005 αγωγή της η ήδη αναιρεσίβλητη ενάγουσα ισχυρίστηκε, ότι έχει γίνει κυρία του περιγραφόμενου κατά θέση, έκταση και όρια ακινήτου-οικοπέδου με την υπάρχουσα σ' αυτό πετρόκτιστη εν μέρει διώροφο και εν μέρει μονώροφο οικία - κατά ποσοστό 75% εξ αδιαιρέτου από γονική παροχή του πατέρα της Σ.

Π. του Ι. προς αυτήν με το 12689/5-12-2003 συμβόλαιο της συμβολαιογράφου Αθηνών Ανθής Κρέτση, σε συνδυασμό με το .../27-9-2001 συμβόλαιο της ίδιας συμβολαιογράφου, που έχουν νόμιμα μεταγραφεί, και κατά ποσοστό 25% εξ αδιαιρέτου από δωρεά της θείας της Ε. Π. του Ι. προς αυτήν με το .../5-12-2003 συμβόλαιο της ίδιας συμβολαιογράφου σε συνδυασμό με το 11302/17-12-2001 συμβόλαιο της ίδιας επίσης συμβολαιογράφου, που έχουν νόμιμα μεταγραφεί.

Ότι οι άμεσοι δικαιοπάροχοί της είχαν γίνει συγκύριοι του επίδικου ακινήτου κατά τα άνω ποσοστά εξ αδιαιρέτου, ο μεν πατέρας της κατά τα 50% εξ αδιαιρέτου από δωρεά της αληθούς κυρίας μητέρας του Σ. Π. προς αυτόν με το .../27-10-1973 συμβόλαιο του άλλοτε συμβολαιογράφου Μαστιχοχωρίων Χίου Γ.Φραγκάκη, που έχει νόμιμα μεταγραφεί, και κατά τα 25% εξ αδιαιρέτου από κληρονομική διαδοχή της αποβιώσασας στις 3-11-1979 χωρίς να αφήσει διαθήκη μητέρας του, εφόσον αποδέχτηκε την κληρονομία και μετέγραψε τις σχετικές για την αποδοχή πράξεις .../27.3.1997 και .../8-9-2000 διορθωτική-συμπληρωματική της συμβολαιογράφου Αθηνών Ανθής Κρέτση.

Τέλος, ότι το επίδικο είχε περιέλθει στην απώτερη δικαιοπάροχό της Σ. Π. το έτος 1905 "εκ προικός επεχούσης θέση δωρεάς" από τους γονείς της Δ. Ι. Α. και Μ. συζ. Δ. Α. και έκτοτε αυτή και στη συνέχεια και οι λοιποί δικαιοπάροχοί της αλλά και η ίδια η ήδη αναιρεσίβλητη ενάγουσα κατείχαν το επίδικο με διάνοια κυρίου, ασκώντας σ' αυτό τις αναφερόμενες προσιδιάζουσες στη φύση του διακατοχικές πράξεις μέχρι το έτος 2004 που οι ήδη αναιρεσείοντες εναγόμενοι κατέλαβαν αυθαίρετα το επίδικο και την απέβαλαν απ' αυτό.

Ζήτησε δε η ήδη αναιρεσίβλητη ενάγουσα να αναγνωρισθεί η κυριότητά της επί του επίδικου ακινήτου και να υποχρεωθούν οι εναγόμενοι να της το αποδώσουν. Με το περιεχόμενο αυτό, η ένδικη αγωγή, που έχει ως βάση τον παράγωγο τρόπο κτήσης της κυριότητας του επίδικου ακινήτου, περιέχει όλα τα απαιτούμενα, ως άνω, για τη θεμελίωσή της στοιχεία και επομένως είναι πλήρως ορισμένη, η επικαλούμενη δε αλλαγή του αρχικού τίτλου, ήτοι του αναφερόμενου .../6-11-1905

προικοσυμφώνου, με βάση τον οποίο η απώτερη δικαιοπάροχος της ήδη αναιρεσίβλητης ενάγουσας απέκτησε το επίδικο, με το .../4.3.1921 συμβόλαιο αγοραπωλησίας που δέχτηκε και η προσβαλλόμενη απόφαση, δεν μετέβαλε ανεπίτρεπτα, κατά το άρθρο 224 ΚΠολΔ, τη βάση της, αφού υπό τα προεκτιθέμενα δεδομένα, οι αναφερόμενοι τίτλοι-των ετών 1905 και 1921- δεν αποτελούν αναγκαία για τη θεμελίωσή της στοιχεία. Επομένως, το Εφετείο, το οποίο απέρριψε -σιωπηρά - με την προσβαλλόμενη απόφασή του την ένσταση των ήδη αναιρεσειόντων εναγομένων περί απαραδέκτου μεταβολής της βάσης της αγωγής, δεν παρέλειψε παρά το νόμο να μην λάβει υπόψη την ένσταση αυτή ούτε να μην κηρύξει απαράδεκτη την αγωγή λόγω ανεπίτρεπτης μεταβολής της βάσης της, γι' αυτό και ο τρίτος λόγος της αναίρεσης, από το άρθρο 559 αριθ.8 και 14 ΚΠολΔ, με τον οποίο υπό τις αντίστοιχες αιτιάσεις υποστηρίζονται από τους αναιρεσείοντες τα αντίθετα, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.

ΙΙ. Κατά τη διάταξη του άρθρου 562§2 ΚΠολΔ είναι απαράδεκτος λόγος αναίρεσης που στηρίζεται σε ισχυρισμό, ο οποίος δεν προτάθηκε νόμιμα στο δικαστήριο της ουσίας, εκτός αν πρόκειται α) για παράβαση που δεν μπορεί να προβληθεί στο δικαστήριο της ουσίας, β) για σφάλμα που προκύπτει από την ίδια την απόφαση και γ) για ισχυρισμό που αφορά τη δημόσια τάξη.

Η διάταξη αυτή, η οποία αποτελεί εκδήλωση της θεμελιώδους αρχής, ότι ο Άρειος Πάγος ελέγχει τη νομιμότητα της απόφασης του δικαστηρίου της ουσίας με βάση την πραγματική και νομική κατάσταση που όφειλε να λάβει υπόψη του ο ουσιαστικός δικαστής, καθιερώνει ειδική προϋπόθεση του παραδεκτού των λόγων αναίρεσης, η συνδρομή της οποίας πρέπει να προκύπτει από το αναιρετήριο.

Πρέπει, δηλαδή, να αναφέρεται στο αναιρετήριο, ότι ο ισχυρισμός που στηρίζει το λόγο αναίρεσης είχε προταθεί στο δικαστήριο, το οποίο εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση και μάλιστα ότι είχε προταθεί νόμιμα. Το γεγονός, εξάλλου, ότι ο ισχυρισμός έπρεπε να ληφθεί αυτεπαγγέλτως υπόψη από το δικαστήριο της ουσίας δεν έχει σημασία, γιατί, στην περίπτωση αυτή το δικαστήριο παραβίασε μεν το νόμο, λόγος, όμως, αναίρεσης δεν μπορεί να ιδρυθεί, αν ο σχετικός ισχυρισμός δεν είχε προταθεί νόμιμα από το διάδικο, εκτός αν συντρέχει κάποια από τις εξαιρέσεις του άρθρου 562 § 2 ΚΠολΔ.

Ειδικότερα, αν ο αναιρεσείων είχε ηττηθεί στον πρώτο βαθμό, η νόμιμη επαναφορά του εν λόγω ισχυρισμού στο Εφετείο, πριν από την εξαφάνιση της εκκαλουμένης, πρέπει να γίνεται μόνο με λόγο έφεσης ή πρόσθετο λόγο έφεσης. Με τα δεδομένα αυτά, πρέπει ο ισχυρισμός να παρατίθεται στο αναιρετήριο, όπως προτάθηκε στο δικαστήριο της ουσίας, να αναφέρεται δε και ο χρόνος και τρόπος πρότασης του ή επαναφοράς του στο ανώτερο δικαστήριο, ώστε να μπορεί να κριθεί με βάση το αναιρετήριο, αν ήταν παραδεκτός και νόμιμος.

Όπως δε περαιτέρω προκύπτει από την αμέσως πιο πάνω διάταξη, το καθιερούμενο απαράδεκτο αναφέρεται σε όλους τους προβλεπόμενους από τη διάταξη του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ λόγους αναίρεσης, ακόμη και σε εκείνους των αριθμών 1 και 19, αντίστοιχα, του εν λόγω άρθρου.

Στην προκείμενη περίπτωση, με το δεύτερο λόγο της αναίρεσης αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια από τον αριθμό 9 περ.α' και επικουρικά του αριθμού 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, γιατί, ενώ η ήδη αναιρεσίβλητη ενάγουσα "στο αιτητικό του δικογράφου της αγωγής δεν περιέλαβε αίτημα περί της νομής του ακινήτου, ούτε καν αναφέρει τη λέξη νομή σε όλο το κείμενο του δικογράφου της αγωγής, παρά ταύτα το Δικαστήριο της ουσίας ...

υποχρέω(σε) τους (ήδη αναιρεσείοντες) εναγομένους να αποδώσουν στην (ήδη αναιρεσίβλητη) ενάγουσα τη νομή επί του (επίδικου) ως άνω ακινήτου (και) διέτα(ξε) τη βιαία αποβολή των εναγομένων από τη νομή και την κατοχή του ως άνω ακινήτου και την εκ νέου εγκατάσταση της ενάγουσας επ' αυτού", και, πάντως, με το να δεχτεί τα προεκτεθέμενα, παραβίασε τις διατάξεις των άρθρων 974, 984 παρ.1 και 987 ΑΚ, τις οποίες εφάρμοσε, ενώ δεν έπρεπε να τις εφαρμόσει.

Ο λόγος αυτός της αναίρεσης πρέπει να απορριφθεί προεχόντως ως αόριστος, αφού οι αναιρεσείοντες εναγόμενοι ισχυρίζονται μεν ότι πρωτοβαθμίως η ένδικη αγωγή της αναιρεσίβλητης είχε γίνει δεκτή, δεν εκτίθεται όμως στο αναιρετήριο, ότι ο πιο πάνω ισχυρισμός των αναιρεσειόντων, στον οποίο ο ερευνώμενος λόγος στηρίζεται, προτάθηκε από μέρους τους στο Εφετείο με λόγο έφεσης ή πρόσθετο λόγο της έφεσής τους που άσκησαν κατά της απόφασης του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου και απορρίφθηκε με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, ώστε να μπορεί να κριθεί με βάση το αναιρετήριο, αν ήταν παραδεκτός και νόμιμος, δεν εμπίπτει δε σε καμιά από τις προβλεπόμενες στη διάταξη του άρθρου 562 παρ.2 ΚΠολΔ εξαιρέσεις.

ΙΙΙ. Ο προβλεπόμενος από τον αριθμό 20 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ. λόγος αναίρεσης για παραμόρφωση εγγράφου συνίσταται στο διαγνωστικό λάθος της απόδοσης από το δικαστήριο της ουσίας σε αποδεικτικό, με την έννοια των άρθρων 339 και 432 Κ.Πολ.Δ., έγγραφο, περιεχομένου καταδήλως διαφορετικού από το αληθινό, εξαιτίας του οποίου καταλήγει σε πόρισμα επιζήμιο για τον αναιρεσείοντα. Δεν περιλαμβάνει όμως και την περίπτωση που το δικαστήριο, από την εκτίμηση και αξιολόγηση του αληθινού περιεχομένου του εγγράφου, έστω και εσφαλμένα, καταλήγει σε συμπέρασμα αντίθετο από εκείνο που θεώρησε ως ορθό ο αναιρεσείων, γιατί τότε πρόκειται για αιτίαση σχετική με την εκτίμηση πραγμάτων, η οποία δεν ελέγχεται από τον Άρειο Πάγο. Πρέπει δε την παραπάνω επιζήμια κρίση του για τον αναιρεσείοντα να σχημάτισε το δικαστήριο αποκλειστικά ή κατά κύριο λόγο από το έγγραφο που φέρεται ως παραμορφωμένο, προϋπόθεση, η οποία δεν συντρέχει, όταν το εν λόγω έγγραφο εκτιμήθηκε μαζί με άλλα αποδεικτικά μέσα, χωρίς να εξαίρεται η σημασία του σε σχέση με το πόρισμα για την αλήθεια ή αναλήθεια του γεγονότος που αποδείχθηκε, γιατί, στην τελευταία αυτή περίπτωση, δεν είναι δυνατή η εξακρίβωση της ιδιαίτερης αποδεικτικής σημασίας του.

Στην προκείμενη περίπτωση, με τον πρώτο λόγο της αναίρεσης προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η από τον αριθμό 20 του άρθρου 559 ΚΠολΔ πλημμέλεια, γιατί το Εφετείο παραμόρφωσε το περιεχόμενο α)του .../4-3-1921 συμβολαίου αγοραπωλησίας του συμβολαιογράφου Μαστιχοχωρίων Χίου Νικόλαου Δενδρινού και β)του .../27-10-1973 δωρητήριου συμβολαίου του συμβολαιογράφου Μαστιχοχωρίων Γεωργίου Φραγκάκη, με το να δεχθεί ότι το επίδικο ακίνητο συνορεύει "ανατολικά με δημοτική οδό", ενώ κατά το πιο πάνω -.../4-3-1921-συμβόλαιο συνορεύει "ανατολικώς με ετέραν ισόγειον οικίαν πωλητρίας", και ότι τούτο - επίδικο ακίνητο - "αρχικώς μεν (το) απέκτησε κατά κυριότητα με αιτία την πώληση η Σ.

χήρα Ι. Π. ...", ενώ η ίδια η Σ. χήρα Ι. Π. στο δωρητήριο πιο πάνω- .../27-10-1973 συμβόλαιο έχει δηλώσει, ότι "άπαντα τα ανωτέρω ακίνητα (μεταξύ των οποίων και το επίδικο) περιήλθον εις την εκ των συμβαλλομένων Σ. Ι. Π., ως η ίδια εδήλωσεν, εκ προικός, επεχούσης θέσιν δωρεάς, παρά των γονέων της, Δ. Ι. Κ. ή Α. και Μ. συζύγου Δ.

Κ. ή Α., το γένος Σ. Β., κατά την εποχή της Τουρκοκρατίας, ήτοι το έτος 1905, τα οποία υποδηλώνουν ότι πρόκειται για δύο διαφορετικά ακίνητα, δηλαδή το επίδικο και εκείνο που περιγράφεται στους ανωτέρω τίτλους". Ο αναιρετικός αυτός λόγος πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος, εφόσον το Εφετείο δεν στήριξε αποκλειστικά ή κατά κύριο λόγο το αποδεικτικό του πόρισμα στα έγγραφα - συμβόλαια που προπαρατέθηκαν, αλλά στηρίχτηκε σε περισσότερα αποδεικτικά μέσα, δηλαδή στις "ένορκες καταθέσεις των μαρτύρων και στις ανωμοτί καταθέσεις της ενάγουσας και του πρώτου εναγομένου, στις υπ' αριθμ. ..., ...

και .../2-12-2008 ένορκες βεβαιώσεις μαρτύρων του πρώτου εναγομένου ενώπιον της συμβολαιογράφου Χίου Στυλιανής Νικ.Κανάριου ..., στην υπ' αριθμ .8713 Γ'/26-11-2008 έκθεση πραγματογνωμοσύνης του διορισθέντος ... ως πραγματογνώμονα, πολιτικού μηχανικού Σ. Τ. (στο από μηνός Απριλίου 2008 τοπογραφικό διάγραμμα του οποίου, κατά ρητή μνεία της προσβαλλόμενης απόφασης, το επίδικο ακίνητο απεικονίζεται με τους αριθμούς 46, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 43, 45 και 46), στην από 5-5-2008 τεχνική έκθεση των τεχνικών συμβούλων του πρώτου εναγομένου Σ.

Γ. και Γ. Κ., πολιτικού μηχανικού και πολιτικού υπομηχανικού, αντίστοιχα, και σε όλα ανεξαιρέτως τα έγγραφα, που με επίκληση προσκομίζουν οι διάδικοι", χωρίς να στηρίξει το επί της ουσίας πόρισμά του αποκλειστικά ή κατά κύριο λόγο στα προμνημονευόμενα έγγραφα-συμβόλαια.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 22-2-2011 αίτηση των 1) Κ. Α. του Ι. και της Ζ. κ.α. για αναίρεση της 278/2010 απόφασης του Εφετείου Αιγαίου.

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 19 Απριλίου 2012.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 23 Οκτωβρίου 2012.

Ο ANTIΠΡΟΕΔΡOΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ