Supreme Court quashes conviction for creditor defrauding due to lack of specific reasoning on timely complaint filing.

Απόφαση 151 / 2024 (Ε, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)Αριθμός 151/2024

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Ε' ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Μαρία Λεπενιώτη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Σοφία Οικονόμου, Δημήτριο Τράγκα, Κωστούλα Πρίγγουρη - Εισηγήτρια και Παρασκευή Τσούμαρη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 8 Δεκεμβρίου 2023, με την παρουσία της Αντεισαγγελέως του Αρείου Πάγου Αριστέας Θεοδόση (γιατί κωλύεται ο Εισαγγελέας) και του Γραμματέως Γεράσιμου Βάλσαμου, για να δικάσει την αίτηση του αναιρεσείοντος - κατηγορουμένου Ι. Α. του Γ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Ειρήνη Τσαγκαράκη, για αναίρεση της υπ'αριθμ. ...2023 αποφάσεως του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Μεσολογγίου. Με υποστηρίζοντα την κατηγορία τον P. J. J. Μ., κάτοικο ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Νικόλαο Σταυρουλάκη. Το Τριμελές Πλημμελειοδικείο Μεσολογγίου με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή, και o αναιρεσείων - κατηγορούμενος ζητεί την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στην από …2023 αίτησή του αναιρέσεως, η οποία καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό ...2023.

Αφού άκουσε Την Αντεισαγγελέα, που πρότεινε: α) για τον κριθέντα βάσιμο πρώτο λόγο αναιρέσεως, από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Δ' Κ. Π.Δ, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για νέα συζήτηση στο ίδιο Δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλους Δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως την υπόθεση και β) να απορριφθεί η αίτηση αναιρέσεως κατά τα λοιπά και τους πληρεξούσιους δικηγόρους των διαδίκων που ζήτησαν όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Η κρινόμενη από ...2023 αίτηση του Ι. Α. του Γ., κατοίκου ..., οδός ..., για αναίρεση της υπ' αριθ. ...2023 απόφασης του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Μεσολογγίου, που καταχωρήθηκε στο ειδικό βιβλίο στις ...2023 και με την οποία ο αναιρεσείων κηρύχθηκε ένοχος για την αξιόποινη πράξη της καταδολίευσης δανειστών και καταδικάσθηκε σε ποινή φυλάκισης οκτώ (8) μηνών ανασταλείσα επί τριετία, έχει ασκηθεί νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 473 παρ. 2 και 3, 474 ΚΠοινΔ), είναι παραδεκτή και πρέπει να εξετασθεί περαιτέρω κατ' ουσίαν.

Κατά τη διάταξη του άρθρου 397 παρ.1 και 2 του ΠΚ "1. Ο οφειλέτης ο οποίος εν γνώσει ματαιώνει ολικά ή εν μέρει την ικανοποίηση του δανειστή του εκποιώντας ή αποκρύπτοντας στοιχεία της περιουσίας του τιμωρείται με φυλάκιση έως δύο έτη ή χρηματική ποινή. 2. Με την ποινή της προηγούμενης παραγράφου τιμωρείται και ο οφειλέτης ο οποίος εν γνώσει ματαιώνει ολικά ή εν μέρει την ικανοποίηση του δανειστή του που έχει σε βάρος του βέβαιη και εκκαθαρισμένη απαίτηση, αν ενόψει της επικείμενης εκπλήρωσης της υποχρέωσής του, α) βλάπτει, καταστρέφει, καθιστά χωρίς αξία, αποκρύπτει ή απαλλοτριώνει χωρίς ισότιμο και αξιόχρεο αντάλλαγμα οποιοδήποτε περιουσιακό του στοιχείο ή β) κατασκευάζει ψεύτικα χρέη ή ψεύτικες δικαιοπραξίες." Κατά δε τη διάταξη του άρθρου 405 παρ.1 εδ.

α' ΠΚ "1. Για την ποινική δίωξη των εγκλημάτων που προβλέπονται στην παρ.1 του άρθρου 386, στην παρ.1 του άρθρου 386Α, στα άρθρα 387 και 389, στο πρώτο εδάφιο της παρ.1 του άρθρου 390 και στα άρθρα 397 και 404 απαιτείται έγκληση." Περαιτέρω κατά τη διάταξη του άρθρου 114 παρ. 1 ΠΚ "'Οταν ο νόμος απαιτεί έγκληση για την ποινική δίωξη κάποιας αξιόποινης πράξης, το αξιόποινο εξαλείφεται αν ο δικαιούχος δεν υποβάλει την έγκληση μέσα σε τρεις μήνες από την ημέρα που έμαθε για την τέλεση της πράξης και για τον δράστη της ή για έναν από τους συμμετόχους." 'Εγκληση είναι η δήλωση βουλήσεως του παθόντος προς την αρμόδια δικαστική αρχή ότι επιθυμεί την δίωξη της κατ' αυτού τελεσθείσας αξιόποινης πράξης, αποτελεί δε διαδικαστική προϋπόθεση για την νομότυπη γένεση της ποινικής δίκης και εξετάζεται αυτεπαγγέλτως η έλλειψή της.

Αν η έγκληση υποβλήθηκε εμπρόθεσμα και αυτό εξάγεται ημερολογιακά σε σχέση με την ημέρα τέλεσης της πράξης, δεν απαιτείται η αναφορά του χρόνου της υποβολής της έγκλησης στην αιτιολογία, αλλά αρκεί να προκύπτει το εμπρόθεσμο από τη δικογραφία. Αν όμως, η έγκληση υποβλήθηκε μετά την πάροδο του τριμήνου από την τέλεση της πράξης, είναι αναγκαίο να αιτιολογείται ο χρόνος της γνώσης της πράξης και του δράστη από τον παθόντα.

Η τρίμηνη προθεσμία είναι αποκλειστική και για τον υπολογισμό της λαμβάνεται υπόψη και η ημέρα της γνώσης, η οποία, πρόδηλα, πρέπει να μνημονεύεται στην απόφαση, αν τούτο συνδέεται αναγκαίως με το εμπρόθεσμο της υποβολής της έγκλησης. Ως γνώση θεωρείται η πληροφόρηση του δικαιούχου σε έγκληση κατά τρόπο πλήρη, σαφή και συγκεκριμένο περί των πραγματικών περιστατικών, με βάση τα οποία κατόρθωσε να μορφώσει πλήρη γνώμη για την πράξη, δηλαδή μόλις ο δικαιούμενος λάβει γνώση όλων των στοιχείων που απαιτούνται για την τελεσθείσα πράξη.

Από την ανωτέρω διάταξη, σε συνδυασμό με εκείνες των άρθρων 93 παρ. 3 του Συντάγματος και 139 του ΚΠοινΔ, συνάγεται ότι η καταδικαστική απόφαση επί εγκλήματος που διώκεται κατ' έγκληση, όπως η καταδολίευση δανειστών, εφόσον η έγκληση υποβλήθηκε μετά την παρέλευση τριμήνου από την τέλεσή του, πρέπει να διαλαμβάνει ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία και ως προς το χρόνο κατά τον οποίον ο δικαιούμενος σε έγκληση έλαβε γνώση για την πράξη που τελέσθηκε και για το πρόσωπο που την τέλεσε ή για έναν από τους συμμετόχους της, αναφέροντας πραγματικά περιστατικά, που θεμελιώνουν τη γνώση αυτή.

Αν λείπει τέτοια αιτιολογία ιδρύεται ο από το άρθρο 510 παρ.1 στοιχ. Δ ΚΠοινΔ λόγος αναίρεσης (ΑΠ 288/2022, ΑΠ 958/2021) Στην προκειμένη περίπτωση ο αναιρεσείων καταδικάσθηκε με την προσβαλλόμενη απόφαση υπ' αριθ. ...2023 του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Μεσολογγίου, που δίκασε σε δεύτερο βαθμό, για την αξιόποινη πράξη της καταδολίευσης δανειστών, που φέρεται ότι τέλεσε στις …2016 σε βάρος του εγκαλούντος P. J.

J. M.. Περαιτέρω η σχετική έγκληση του παθόντος, όπως προκύπτει από αυτήν η οποία παραδεκτά επισκοπείται για την έρευνα του σχετικού αναιρετικού λόγου φέρει ημερομηνία ...2016 και εγχειρίσθηκε στον Εισαγγελέα Πλημμελειοδικών Μεσολογγίου στις ...2016, δηλαδή μετά την παρέλευση τριμήνου από την τέλεση της πράξης, η οποία έλαβε χώρα κατά τις παραδοχές της απόφασης στις …2016.

Για το ζήτημα όμως του χρόνου γνώσης της τέλεσης της πράξης, από τον δικαιούμενο σε υποβολή έγκλησης, η προσβαλλόμενη απόφαση στο επί της ενοχής αιτιολογικό της όπως και στο διατακτικό αυτής δεν διαλαμβάνει πραγματικά περιστατικά αιτιολογούντα το χρόνο που έλαβε ο παθών και δικαιούμενος σε έγκληση γνώση της σε βάρος του τελεσθείσας πράξης, μολονότι από το συνήγορο του κατηγορουμένου - αναιρεσείοντος προτάθηκε ισχυρισμός για μη νομότυπη υποβολή της εγκλήσεως.

Συνεπώς, η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση δεν έχει, ως προς το ζήτημα του εμπροθέσμου ή μη της υποβολής της έγκλησης, την απαιτούμενη ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, αφού δεν παρατίθεται σε αυτή οποιοδήποτε περιστατικό, το οποίο να θεμελιώνει την κρίση του Δικαστηρίου για το χρόνο που έλαβε γνώση ο εγκαλών της άδικης σε βάρος του πράξης της καταδολίευσης δανειστών, ώστε να κριθεί αν αυτός υπέβαλε εμπροθέσμως την έγκληση. Επομένως είναι βάσιμος ο από το άρθρο 510 παρ.1 στοιχ. Δ ΚΠοινΔ πρώτος λόγος αναίρεσης με τον οποίον πλήττεται η προσβαλλόμενη απόφαση για έλλειψη ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας, σχετικά με το ζήτημα της εμπρόθεσμης υποβολής της έγκλησης. Παρέλκει δε η εξέταση των λοιπών λόγων αναίρεσης. Κατ' ακολουθία πρέπει να γίνει δεκτή η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για νέα συζήτηση στο ίδιο Δικαστήριο, του οποίου η σύνθεση από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως είναι δυνατή (άρθρο 519 ΚΠοινΔ)

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΝΑΙΡΕΙ την υπ' αριθ. ...2023 απόφαση του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Μεσολογγίου.

ΠΑΡΑΠΕΜΠΕΙ την υπόθεση για νέα εκδίκαση, στο ίδιο Δικαστήριο της ουσίας, που εξέδωσε την αναιρεθείσα απόφαση, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που είχαν δικάσει προηγουμένως.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 12 Ιανουαρίου 2024.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 23 Ιανουαρίου 2024.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ