151/2016 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 151 / 2016 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 151/2016

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ’ Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ιωάννη Γιαννακόπουλο Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Ελένη Διονυσοπούλου, Ευγενία Προγάκη, Πέτρο Σαλίχο και Ιωάννη Φιοράκη, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 2 Δεκεμβρίου 2015, με την παρουσία και της γραμματέως Σπυριδούλας Τζαβίδη, για να δικάσει τις εξής υποθέσεις μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος - αναιρεσίβλητου: Π. Κ. του Π., κατοίκου ..., που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο Γεώργιο Καρύδη με δήλωση κατ’ άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Των αναιρεσίβλητων - αναιρεσειόντων: 1) Π. Κ. του Δ., 2) Δ. Κ. του Π. και 3) Δ. Κ. του Π., κατοίκων ..., που παραστάθηκαν δια του πληρεξουσίου δικηγόρου Κωνσταντίνου Μπότσαρη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 22-1-2005 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος-αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Καβάλας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 21/2006 του ιδίου Δικαστηρίου και 203/2014 του Τριμελούς Εφετείου Θράκης.

Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι ανωτέρω διάδικοι με τις από 16-3-2015 και 10-12-2014 αιτήσεις τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ελένη Διονυσοπούλου, ανέγνωσε τις από 24-11-2015 εκθέσεις της, με τις οποίες εισηγείται την παραδοχή της από 16-3-2015 και την απόρριψη της από 10-12-2014 αίτησης αναίρεσης αντίστοιχα . Ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων-αναιρεσειόντων ζήτησε την απόρριψη της αίτησης αναίρεσης του αντιδίκου, την παραδοχή της αιτήσεώς του και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 246 Κ.Πολ.Δ., που εφαρμόζεται και στην αναιρετική διαδικασία (άρθρο 573 Κ.Πολ.Δ.) το δικαστήριο σε κάθε στάση της δίκης μπορεί αυτεπαγγέλτως ή ύστερα από αίτηση κάποιου διαδίκου, να διατάζει την ένωση και συνεκδίκαση περισσοτέρων ενώπιόν του δικών ανάμεσα τους ίδιους ή διαφορετικούς διαδίκους, αν υπάγονται στην ίδια διαδικασία και κατά την κρίση του διευκολύνεται ή επιταχύνεται η διεξαγωγή της δίκης ή επέρχεται μείωση των εξόδων. Στην προκειμένη περίπτωση κατά την αναφερόμενη στην αρχή της αποφάσεως δικάσιμο συζητήθηκαν. 1) Η από 16-3-2015 αίτηση αναιρέσεως του Π. Κ. και 2) η από 10-12-2014 αίτηση αναιρέσεως του Π., Δ. και Δ. Κ., οι οποίες στρέφονται κατά της 203/2014 απόφασης του Εφετείου Θράκης. Οι αιτήσεις αυτές πρέπει να συνεκδικασθούν επειδή είναι συναφείς και έτσι διευκολύνεται και επιταχύνεται η διεξαγωγή της δίκης και επέρχεται μείωση των εξόδων (άρθρα 246, 573 παρ. 1 Κ.Πολ.Δ.).

Α) Επί της από 16-3-2015 αιτήσεως αναιρέσεως Επειδή κατά το άρθρο 1045 ΑΚ εκείνος που έχει στη νομή του για μια εικοσαετία πράγμα κινητό ή ακίνητο γίνεται κύριος με έκτακτη χρησικτησία, κατά δε το άρθρο 974 ΑΚ, όποιος απέκτησε τη φυσική εξουσία πάνω στο πράγμα (κατοχή) είναι νομέας, αν ασκεί αυτήν την εξουσία με διάνοια κυρίου. Περαιτέρω κατά το άρθρο 1871 ΑΚ ο κληρονόμος έχει δικαίωμα να απαιτήσει από εκείνον που κατακρατεί ως κληρονόμος αντικείμενα της κληρονομίας (νομέα της κληρονομίας) την αναγνώριση του κληρονομικού δικαιώματος και την απόδοση της κληρονομίας ή κάποιου αντικειμένου από αυτήν. Ως αντικείμενο δε της κληρονομίας κατά τους ορισμούς του άρθρου 1872 ΑΚ θεωρούνται επίσης και εκείνα στα οποία ο κληρονομούμενος κατά το χρόνο του θανάτου του είχε δικαίωμα νομής ή κατοχής ακόμα και αν είχε αποβληθεί όσο ζούσε. Έτσι στοιχεία της περί κλήρου αγωγής, η οποία αποσκοπεί στην προστασία του καθολικού κληρονομικού δικαιώματος είναι η κληρονομική ιδιότητα του ενάγοντος, η ιδιότητα των αντικειμένων, ως κληρονομιαίων υπό την προεκτεθείσα έννοια και η κατακράτησή τους από τον εναγόμενο ως αντιποιούμενο το κληρονομικό δικαίωμα του ενάγοντος. Περαιτέρω κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αρ.19 Κ.Πολ.Δ., αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες, ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Από τη διάταξη αυτή, που αποτελεί κύρωση της παράβασης του άρθρου 93 παρ.3 του Συντάγματος, προκύπτει ότι ο προβλεπόμενος από αυτήν λόγος αναίρεσης ιδρύεται όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας) ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται σύμφωνα με το πραγματικό του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε, ή την άρνησή της (ανεπαρκής αιτιολογία) ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους (αντιφατική αιτιολογία). Δεν υπάρχει όμως ανεπάρκεια αιτιολογιών, όταν η απόφαση περιέχει συνοπτικές αλλά πλήρεις αιτιολογίες. Εξάλλου, το κατά νόμο αναγκαίο περιεχόμενο της ελάσσονος πρότασης προσδιορίζεται από τον εκάστοτε εφαρμοστέο κανόνα ουσιαστικού δικαίου, του οποίου το πραγματικό πρέπει να καλύπτεται πλήρως από τις παραδοχές της απόφασης στο αποδεικτικό της πόρισμα και να μην καταλείπονται αμφιβολίες. Ελλείψεις δε, αναγόμενες μόνον στην ανάλυση και στάθμιση των αποδεικτικών μέσων και γενικότερα ως προς την αιτιολόγηση του αποδεικτικού πορίσματος, αν αυτό διατυπώνεται σαφώς, δε συνιστούν ανεπαρκείς αιτιολογίες. Δηλαδή, μόνον το ότι αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε είναι ανάγκη να εκτίθεται στην απόφαση πλήρως και σαφώς και όχι γιατί αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε. Περαιτέρω, τα επιχειρήματα του δικαστηρίου που σχετίζονται με συνεκτίμηση των αποδείξεων, δε συνιστούν παραδοχές με βάση τις οποίες διαμορφώνεται το αποδεικτικό πόρισμα και ως εκ τούτου δεν αποτελούν "αιτιολογία" της απόφασης, ώστε στο πλαίσιο της ερευνώμενης διάταξης του άρθρου 559 αρ.19 Κ.Πολ.Δ. να επιδέχεται αυτή μομφή για αντιφατικότητα ή ανεπάρκεια, ενώ δε δημιουργείται ο ίδιος λόγος αναίρεσης, ούτε εξαιτίας του ότι το δικαστήριο δεν αναλύει ιδιαιτέρως και διεξοδικά τα μη συνιστώντα αυτοτελείς ισχυρισμούς επιχειρήματα, των διαδίκων, οπότε ο σχετικός λόγος αναίρεσης απορρίπτεται ως απαράδεκτος. Από την επισκόπηση της προσβαλλομένης απόφασης προκύπτει ότι με αυτήν το Εφετείο δέχθηκε μετά από εκτίμηση των αποδείξεων κατά την ανέλεγκτη αναιρετικώς κρίση του τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "Η Α. χήρα Δ. Κ. απεβίωσε στις 31-8-2002. Κατά το χρόνο του θανάτου της κατέλειπε τα ακόλουθα περιουσιακά στοιχεία: α) ιδανικό μερίδιο 6,925% εξ αδιαιρέτου του με αριθμ. ... αγροτεμαχίου, συνολικού εμβαδού 8.319 τ.μ. που βρίσκεται στο Δ.Δ. ... του Δήμου Χρυσούπολης Καβάλας, β) ιδανικό μερίδιο 5,825% εξ αδιαιρέτου του με αριθμ. ... αγροτεμαχίου, συνολικού εμβαδού 7.585 τ.μ. που βρίσκεται στο Δ.Δ. ... του Δήμου Χρυσούπολης Καβάλας, γ) ιδανικό μερίδιο 29,10% εξ αδιαιρέτου του με αριθμ. ... αγροτεμαχίου, συνολικού εμβαδού 7.585 τ.μ. που βρίσκεται στο Δ.Δ. ... του Δήμου Χρυσούπολης Καβάλας, δ) ιδανικό μερίδιο 71,40% εξ αδιαιρέτου του με αριθμ. ... αγροτεμαχίου, συνολικού εμβαδού 1835 τ.μ. που βρίσκεται στο Δ.Δ. ... του Δήμου Χρυσούπολης Καβάλας, ε) ιδανικό μερίδιο 25% εξ αδιαιρέτου του με αριθμ…. αγροτεμαχίου, συνολικού εμβαδού 13.574 τ.μ. που βρίσκεται στο Δ.Δ. ... του Δήμου Χρυσούπολης Καβάλας, στ) το 100% του με αριθμ. … αγροτεμαχίου, συνολικού εμβαδού 28.320 τ.μ. που βρίσκεται στο Δ.Δ. ... του Δήμου Χρυσούπολης Καβάλας, ζ) το 100% μιας παλαιάς οικίας που βρίσκεται στην Καβάλα και επί της οδού ... και είναι κτισμένη σε οικόπεδο εμβαδού 53,68 τ.μ., η) το 100% μιας ισόγειας οικίας που βρίσκεται στο Δ.Δ. ... Δήμου Χρυσούπολης Καβάλας και επί του με αριθμ…. οικοπέδου του με αριθμ. ...., εμβαδού 1396 τ.μ. και θ) το 100% του με αριθμ. ... οικοπέδου που βρίσκεται στο Δ.Δ. ... του Δήμου Χρυσούπολης Καβάλας και στο με αριθμ. ... εμβαδού 975 τ.μ. Τα ανωτέρω ακίνητα η αποβιώσασα δικαιοπάροχος των διαδίκων τα απέκτησε κατά τα προαναφερόμενα ποσοστά τους, άλλα δυνάμει κληρονομικής διαδοχής, άλλα πρωτοτύπως και με τα προσόντα της έκτακτης χρησικτησίας και άλλα δυνάμει απόκτησης τίτλων, κυριότητας, που μεταγράφηκαν νόμιμα. Κατά το χρόνο του θανάτου της η ανωτέρω διαθέτιδα κατέλειπε την από 7-6-2002 ιδιόγραφη διαθήκη της, η οποία δημοσιεύθηκε με το υπ’ αριθμ. 311/1-10-2002 πρακτικό συνεδρίασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Καβάλας και κηρύχθηκε κυρία με την υπ’ αριθμ. 300/2002 απόφαση του ιδίου ως άνω δικαστηρίου, σύμφωνα με την οποία (ιδιόγραφη διαθήκη) η διαθέτης εγκατέστησε ως τετιμημένους εκ διαθήκης κληρονόμους της τον 2° και την 3η των εναγομένων, πλην του υπό στοιχείο Θ’ περιουσιακού στοιχείου, στο οποίο υπεισέρχονται ως εξ αδιαθέτου συγκληρονόμοι ο ενάγων, ως τέκνο του προαποβιώσαντος το έτος 1975 υιού της διαθέτιδας και ο 1ος εναγόμενος - τέκνο της διαθέτιδας και θείος του ενάγοντος. Η ως άνω διαθήκη, η οποία συντάχθηκε, κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας που λαμβάνονται αυτεπάγγελτα υπόψη από το Δικαστήριο προς τυπική επίρρωση άκυρων πράξεων που είχαν λάβει χώρα σε προγενέστερα της σύνταξης της χρονικά σημεία, οι οποίες (πράξεις) θα αναφερθούν κατωτέρω, πάσχει ακυρότητας, καθόσον, όπως αποδείχθηκε, ούτε γράφηκε, ούτε υπογράφηκε από την αποβιώσασα διαθέτιδα. (Ακολουθεί αξιολόγηση αποδεικτικών μέσων). Επομένως, η ανωτέρω ιδιόγραφη διαθήκη είναι άκυρη. Αναγνωριζομένης ως άκυρου της διαθήκης, χωρεί πλέον για το σύνολο της κληρονομιαίας περιουσίας της διαθέτιδας η εξ’ αδιαθέτου κληρονομική διαδοχή και συγκεκριμένα καλούνται ως συγκληρονόμοι της πρώτης τάξης (1813 ΑΚ) ο ενάγων που είναι τέκνο του προαποβιώσαντος υιού της και ο 10ς εναγόμενος που είναι υιός της και) θείος του ενάγοντος, αποκλείων τους 2° και 3η των εναγομένων - τέκνα του. Περαιτέρω αποδείχθηκαν τα ακόλουθα: Στις 19-6-1975 θανατώθηκε σε αυτοκινητικό ατύχημα ο υιός της διαθέτιδας, Π. Κ., ο δε 1ος εναγόμενος μετά το θάνατο του αδελφού του επέστρεψε από τη Γερμανία, όπου και εργαζόταν, ώστε να στηρίξει τη μητέρα του. Ταυτόχρονα μαζί με αυτήν προχώρησε σε δικαστικές ενέργειες, ώστε ο ενάγων να αναγνωριστεί ως γνήσιο εκτός γάμου τέκνο του προαποβιώσαντος αδελφού του και αποποιήθηκε την επαχθείσα σε αυτόν κληρονομιά του ανωτέρω οικείου του, ώστε να κληθεί σε αυτήν αποκλειστικά ως μοναδικός κληρονόμος του το εξώγαμο τέκνο του. Στη συνέχεια, στο μέτρο που ο ενάγων, λόγω της ανηλικότητάς του και εφόσον ο πρώτος εναγόμενος γύρισε μόνιμα στην Ελλάδα από την αλλοδαπή για να στηρίξει οικονομικά και ηθικά τη μητέρα του, Α. Κ., η τελευταία με άτυπη νέμηση ανιόντος, που είναι άκυρη ως σύσταση εμπραγμάτου δικαιώματος και ισχύει μόνο ως παράδοση της νομής, του παρέδωσε τα ποσοστά αγροτικών ακινήτων που προαναφέρθηκαν, ώστε να τα καλλιεργεί. Πράγματι από τα τέλη του έτους 1975 ο πρώτος εναγόμενος άρχισε να καλλιεργεί ιδίω δικαιώματι τα αγροτικά αυτά ακίνητα και να ασκεί σε αυτά όλες τις προσιδιάζουσες σε κύριο διακατοχικές πράξεις, ασκώντας σε αυτά φυσική εξουσίαση αδιάλειπτα μέχρι και την άσκηση της κρινόμενης αγωγής (2005). Ειδικότερα, τα εκχέρσωσε και τα καλλιεργούσε στο δικό του όνομα και για δικό του λογαριασμό. (Ακολουθεί αξιολόγηση αποδεικτικών μέσων). Επομένως για τα υπό στοιχεία α’ έως και στ’ περιουσιακά στοιχεία που αφορούν τα αγροτικά ακίνητα στο ΔΔ ... του Δήμου Χρυσούπολης Καβάλας και ειδικότερα: α) ιδανικό μερίδιο 6,925% εξ αδιαιρέτου του με αριθμ. ... αγροτεμαχίου, συνολικού εμβαδού 8.319 τ.μ. που βρίσκεται στο ΔΔ ... του Δήμου Χρυσούπολης Καβάλας, β) ιδανικό μερίδιο 5,825% εξ αδιαιρέτου του με αριθμ. ... αγροτεμαχίου, συνολικού εμβαδού 7585 τ.μ. που βρίσκεται στο ΔΔ ... του Δήμου Χρυσούπολης Καβάλας, γ) ιδανικό μερίδιο 29,10% εξ αδιαιρέτου του με αριθμ. ... αγροτεμαχίου, συνολικού εμβαδού 7585 τ.μ. που βρίσκεται στο ΔΔ ... του Δήμου Χρυσούπολης Καβάλας, δ) ιδανικό μερίδιο 71,40% εξ αδιαιρέτου του με αριθμ. ... αγροτεμαχίου, συνολικού εμβαδού 1835 τ.μ. που βρίσκεται στο ΔΔ ... του Δήμου Χρυσούπολης Καβάλας, ε) ιδανικό μερίδιο 25% εξ αδιαιρέτου του με αριθμ. …αγροτεμαχίου, συνολικού εμβαδού 13.574 τ.μ. που βρίσκεται στο ΔΔ ... του Δήμου Χρυσούπολης Καβάλας, στ) το 100% του με αριθμ…. αγροτεμαχίου, συνολικού εμβαδού 28.320 τ.μ. που βρίσκεται στο ΔΔ ... του Δήμου Χρυσούπολης Καβάλας, αποδείχθηκε ότι εφόσον τα νέμεται και τα κατέχει στο δικό του όνομα και για δικό του αποκλειστικά λογαριασμό ο πρώτος εναγόμενος για χρόνο μεγαλύτερο της 20ετίας και συγκεκριμένα από το έτος 1975 μέχρι και το χρόνο άσκησης της αγωγής (2005), πρέπει η περί κλήρου αγωγή του ενάγοντος να απορριφθεί ως προς αυτά τα περιουσιακά στοιχεία λόγω της κτήσης της κυριότητας τους με πρωτότυπο τρόπο και με τα προσόντα της έκτακτης χρησικτησίας από τον πρώτο εναγόμενο. ... Περαιτέρω, αναφορικά με τα λοιπά ακίνητα (αστικά) αποδείχθηκαν τα ακόλουθα: Η νομή των ανωτέρω ακινήτων δεν παραδόθηκε σε κάποιον από τους εναγόμενους, αλλά η διαθέτιδα ασκούσε τη φυσική εξουσίαση αυτών μέχρι το χρόνο του θανάτου της και ειδικότερα εκμίσθωνε τις δύο οικίες και εισέπραττε μισθώματα στο όνομα και για λογαριασμό της. Από το χρόνο του θανάτου της το έτος 2002 και έκτοτε οι εναγόμενοι εγκαταστάθηκαν στα ως άνω κληρονομικά στοιχεία και τα νέμονται επικαλούμενοι τα δικά τους κληρονομικά δικαιώματα, οι μεν δεύτερος και τρίτη στις οικίες σε εκτέλεση της ιδιόγραφης διαθήκης της διαθέτιδας, ο δε πρώτος εναγόμενος ως εξ αδιαθέτου κληρονόμος στο με αριθμ. ... οικόπεδο. Μάλιστα την κληρονομιά αυτήν αποδέχθηκαν δυνάμει της υπ’ αριθμ. ...19-3-2004 δήλωσης αποδοχής κληρονομιάς της συμβολαιογράφου Καβάλας Δήμητρας Κωσταντούλα - Καλαντζή, η οποία δημοσιεύθηκε νόμιμα στα βιβλία μεταγραφών... Όμως τα ακίνητα αυτά συνιστούν κληρονομιαία στοιχεία επί των οποίων δεν έχει αποκτηθεί κάποιο εμπράγματο δικαίωμα των εναγομένων, οι οποίοι τα νέμονται αδικαιολόγητα καθ’ ολοκληρίαν ως νομείς κληρονομιάς, αμφισβητώντας το κληρονομικό δικαίωμα του ενάγοντος και αρνούμενοι να του τα παραδώσουν κατά τα ποσοστά που καλείται στην πρώτη τάξη δυνάμει της εξ αδιαθέτου κληρονομικής διαδοχής. ... Περαιτέρω πρέπει να λεχθεί ότι ο ισχυρισμός των εναγομένων τον οποίο προέβαλαν πρωτοδίκως και επαναφέρουν με τον τέταρτο λόγο της έφεσης τους, ότι δηλαδή ο ενάγων άσκησε καταχρηστικά την αγωγή του καθόσον αυτός στις 24-12-1997 συμφώνησε σε ιδιωτικό έγγραφο ότι ουδέποτε θα εγείρει αξιώσεις κατά του πρώτον εναγομένου, αναγνώρισε ως έγκυρες τις μεταξύ του ιδίου, του πρώτου εναγομένου και της αποβιώσασας διαθέτιδας συμφωνίες που αφορούσαν στην άτυπη νέμηση ανιόντος, άλλως στην άτυπη διανομή και σε παροχές εν ζωή που έλαβε ο ενάγων από τη διαθέτιδα με την επιθυμία της να θεωρηθούν καταλογιστέες, προς επίρρωση δε των ανωτέρου έδωσε ρητή συμβολαιογραφική πληρεξουσιότητα στον πρώτο εναγόμενο για να διαχειρίζεται τα μελλοντικά "κληρονομικά" στοιχεία, την οποία και ενώ είχε δεσμευθεί ότι δεν θα ανακαλούσε, εντούτοις το έπραξε στις 6-5-2003 και στη συνέχεια άσκησε την κρινόμενη αγωγή διαψεύδοντας τη δικαιολογημένη πεποίθηση που είχαν περί του αντιθέτου οι εναγόμενοι, είναι απορριπτέος ως ουσία αβάσιμος, διότι το σχετικό δικαίωμα του ενάγοντος δεν ασκείται καταχρηστικά, καθόσον ούτε έχει παρέλθει από το θάνατο της διαθέτιδας ικανός χρόνος, ώστε η αδράνεια του να οδηγήσει σε αποδυνάμωση του δικαιώματος του, ούτε με συγκεκριμένες πράξεις του δημιούργησε στους εναγόμενους τη δικαιολογημένη πεποίθηση ότι δεν θα ασκήσει το κληρονομικό του δικαίωμα στην περιουσία της μάμμης του. Το παραπάνω συμπέρασμα δεν ανατρέπεται από το γεγονός ότι ο ενάγων έλαβε κάποιες εν ζωή παροχές σε ακίνητα και σε χρήματα, ούτε από το γεγονός ότι ο ενάγων στις 24-12-1997, σε χρόνο κατά τον οποίο ζούσε ακόμη η διαθέτης, αποδέχθηκε με ιδιωτικό συμφωνητικό ότι δεν θα εγείρει αξιώσεις σε βάρος του πρώτου εναγομένου, ούτε από το γεγονός ότι στις 15-9-1999, σε χρόνο που ακόμη ζούσε η διαθέτης, δεσμεύθηκε ότι παραιτείται από τα περιουσιακά στοιχεία που βρίσκονται στο ΔΔ ... Δήμου Χρυσούπολης Καβάλας, καθόσον ο ενάγων, ο οποίος διέμενε στις Σέρρες και δεν είχε επαφή με τα περιουσιακά στοιχεία που βρίσκονταν στο Νομό Καβάλας, των οποίων την έκταση, το είδος και την αξία δεν γνώριζε και λόγω της απόστασης τους από τον τόπο κατοικίας του και λόγω του νεαρού της ηλικίας του, μόλις αντιλήφθηκε την σε βάρος του αντιποίηση των κληρονομικών του στοιχείων από τους εναγόμενους, ούτε αδράνησε, ούτε εφησύχασε, αντίθετα έσπευσε αφενός να ανακαλέσει το έτος 2003 το συμβολαιογραφικό πληρεξούσιο που είχε δώσει στον πρώτο εναγόμενο, αφετέρου απεδέχθη την επαχθείσα σε αυτόν κληρονομιά της μάμμης του και άσκησε την κρινόμενη αγωγή, μη αφήνοντας στους εναγόμενους περιθώριο για να πιστέψουν δικαιολογημένα ότι δεν θα αξιώσει τα επαχθέντα σε αυτόν κληρονομικά στοιχεία." Με βάση τις παραδοχές αυτές το Εφετείο δέχθηκε ως κατ’ ουσίαν βάσιμη την αγωγή του αναιρεσείοντος, περί αναγνωρίσεως της ακυρότητας της επίμαχης ιδιόγραφης διαθήκης, εξαιτίας της μη γραφής και υπογραφής της από τη διαθέτη και ακολούθως δέχθηκε ως κατ’ ουσίαν βάσιμη τη σωρευόμενη αγωγή περί κλήρου κατά ένα μέρος σε σχέση δηλαδή με τα αστικά επίδικα κληρονομιαία ακίνητα ως προς τα οποία αναγνώρισε το εξ αδιαθέτου κληρονομικό δικαίωμα του αναιρεσείοντος και υποχρέωσε τους αναιρεσιβλήτους να του αποδώσουν αυτά κατά το εξ αδιαιρέτου ποσοστό του και απέρριψε αυτήν κατ’ ουσίαν ως προς τα αγροτικά ακίνητα, κατά παραδοχή ισχυρισμού του πρώτου εναγομένου περί ιδίας κυριότητας επί των ακινήτων αυτών, καθώς επίσης απέρριψε τους ισχυρισμούς περί παραγραφής και καταχρηστικής ασκήσεως της αγωγής, τους οποίους οι αναιρεσίβλητοι ως εναγόμενοι είχαν πρωτοδίκως προβάλλει αμυνόμενοι κατά της αγωγής και επανέφεραν με σχετικό λόγο έφεσης. Περαιτέρω το Εφετείο απέρριψε κατ’ ουσίαν τις αντίθετες εφέσεις των διαδίκων κατά της εκκληθείσας πρωτοβάθμιας απόφασης, που είχε δεχθεί τα ίδια. Έτσι που έκρινε το Εφετείο στέρησε την απόφασή του νόμιμης βάσης λόγω αντιφατικών αιτιολογιών ως προς το ουσιώδες ζήτημα της ιδιότητας των επιδίκων αγροτικών ακινήτων ως μη κληρονομιαίων, που συναρτάται με την ουσιαστική βασιμότητα της περί κλήρου αγωγής και το διαγνωσθέν δικαίωμα του πρώτου των αναιρεσιβλήτων, οι οποίες καθιστούν ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο ως προς την ορθότητα ή μη της εφαρμογής των ουσιαστικού δικαίου διατάξεων, που αναφέρονται στη νομική σκέψη που προηγήθηκε, δεδομένου ότι ενώ δέχεται ως αποδειχθέν ότι η διαθέτης κατέλιπε κατά το χρόνο του θανάτου της και τα επίδικα αγροτικά ακίνητα δηλαδή ότι αυτά τα ακίνητα ήταν αντικείμενα της κληρονομιαίας περιουσίας της ακολούθως κατά τρόπο αντιφατικό δέχεται ότι τα ίδια ακίνητα ανήκαν κατά τον ίδιο χρόνο στην αποκλειστική κυριότητα του πρώτου των αναιρεσιβλήτων, κτηθείσα πρωτοτύπως με έκτακτη χρησικτησία, καθ’ όσον του παρέδωσε τη νομή τούτων η διαθέτης, στα πλαίσια άτυπης διανομής της περιουσίας της, πλέον των είκοσι ετών πριν από το θάνατό της και έκτοτε τα νεμόταν αυτός για λογαριασμό του με εμφανείς διακατοχικές πράξεις δηλωτικέ κατά τις αντικειμενικές συναλλακτικές αντιλήψεις της βούλησής του να τα εξουσιάζει ως κύριος και επομένως δεν αποτέλεσαν αυτά αντικείμενα της κληρονομίας Συνεπώς ο τρίτος λόγος της αίτησης αναίρεσης με τον οποίο αποδίδεται στην προσβαλλομένη απόφαση η πλημμέλεια από τον αρ. 19 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ. της έλλειψης νόμιμης βάσης αυτής λόγω αντιφατικών αιτιολογιών ως προς το παραπάνω ουσιώδες ζήτημα είναι βάσιμος και πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλομένη απόφαση κατά το μέρος που αφορά τα προαναφερόμενα ακίνητα.

Β) Ως προς την από 10-12-2014 αίτηση αναίρεσης Επειδή, κατά το άρθρο 281 ΑΚ, η άσκηση του δικαιώματος απαγορεύεται αν υπερβαίνει προφανώς τα όρια που επιβάλλουν η καλή πίστη ή τα χρηστά ήθη ή ο κοινωνικός ή οικονομικός σκοπός του δικαιώματος. Κατά την έννοια της διατάξεως αυτής το δικαίωμα θεωρείται ότι ασκείται καταχρηστικώς, όταν η συμπεριφορά του δικαιούχου που προηγήθηκε ή η πραγματική κατάσταση που διαμορφώθηκε κατά το χρονικό διάστημα που μεσολάβησε, χωρίς κατά νόμο να εμποδίσουν τη γένεση ή να επάγονται την απόσβεση του δικαιώματος, καθιστούν μη ανεκτή την μεταγενέστερη άσκησή του, κατά τις περί δικαίου και ηθικής αντιλήψεις του μέσου κοινωνικού ανθρώπου, αφού τείνει στην ανατροπή καταστάσεως που δημιουργήθηκε υπό ορισμένες ειδικές συνθήκες και διατηρήθηκε για πολύ χρόνο, με επακόλουθο να συνεπάγεται επαχθείς συνέπειες για τον υπόχρεο. Απαιτείται δηλαδή, για να χαρακτηρισθεί καταχρηστική η άσκηση του δικαιώματος, να έχει δημιουργηθεί στον υπόχρεο, από τη συμπεριφορά του δικαιούχου, σε συνάρτηση και με εκείνη του υπόχρεου και μάλιστα ευλόγως, η πεποίθηση ότι ο δικαιούχος δεν πρόκειται να ασκήσει το δικαίωμά του. Απαιτείται ακόμη οι πράξεις του υπόχρεου και η υπ’ αυτού δημιουργηθείσα κατάσταση, επαγόμενη ιδιαιτέρως επαχθείς για τον υπόχρεο επιπτώσεις, να τελούν σε αιτιώδη σύνδεσμο με την προηγηθείσα συμπεριφορά του δικαιούχου. Μόνη η μακροχρόνια αδράνεια του δικαιούχου και όταν ακόμη δημιούργησε την εύλογη πεποίθηση στον υπόχρεο ότι δεν υπάρχει το δικαίωμα ή ότι δεν πρόκειται αυτό να ασκηθεί, δεν αρκεί για να καταστήσει καταχρηστική την μεταγενέστερη άσκηση αυτού, αλλά απαιτείται να συντρέχουν, προσθέτως, ειδικές συνθήκες και περιστάσεις, προερχόμενες, κυρίως, από την προηγηθείσα συμπεριφορά του δικαιούχου και του υπόχρεου, ενόψει των οποίων και της αδράνειας του δικαιούχου, η επακολουθούσα άσκηση του δικαιώματος, τείνουσα στην ανατροπή της διαμορφωθείσας καταστάσεως υπό τις ανωτέρω ειδικές συνθήκες και διατηρηθείσας για αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα, να εξέρχεται των υπό της ανωτέρω διατάξεως διαγραφομένων ορίων. Η ειρημένη δε αδράνεια του δικαιούχου, που δεν είναι απαραίτητο να προκαλεί αφόρητες ή δυσβάστακτες για τον υπόχρεο συνέπειες, αρκεί και η επέλευση δυσμενών απλώς για τα συμφέροντά του επιπτώσεων, πρέπει να υφίσταται επί μακρό χρονικό διάστημα, πλην ελάσσονα του διά την παραγραφή του δικαιώματος υπό του νόμου προβλεπομένου, από τότε που ο δικαιούχος μπορούσε να ασκήσει το δικαίωμά του. (Ολ. Α.Π. 7/2002, 8/2001) Περαιτέρω κατά τον αριθμό 8 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ. λόγος αναιρέσεως ιδρύεται αν το δικαστήριο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Ως "πράγματα" νοούνται οι αυτοτελείς ισχυρισμοί που τείνουν στη θεμελίωση, κατάλυση ή παρακώλυση του ασκούμενου με την αγωγή, ένσταση ή αντένσταση ουσιαστικού ή δικονομικού δικαιώματος. Εξάλλου όταν η ένσταση καταχρηστικής ασκήσεως του δικαιώματος (281 ΑΚ) στηρίζεται σε περισσότερα αυτοτελή πραγματικά περιστατικά, τα οποία συνολικώς εκτιμώμενα προσδίδουν καταχρηστικό χαρακτήρα στο ασκούμενο δικαίωμα, καθένα από τα περιστατικά αυτά αποτελεί "πράγμα", που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης κατά την έννοια του άρθρου 559 αρ. 8 Κ.Πολ.Δ., η δε μη λήψη υπόψη τούτων ιδρύει τον προβλεπόμενο από τον αριθμό αυτό αναιρετικό λόγο. Ειδικότερα αν προσβάλλεται για τον παραπάνω λόγο απόφαση του δευτεροβαθμίου δικαστηρίου, θα πρέπει ο ισχυρισμός που δε λήφθηκε υπόψη να είχε προταθεί παραδεκτά στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο και να επαναφέρθηκε παραδεκτά, με λόγο έφεσης ή αναλόγως κατά το άρθρο 240 Κ.Πολ.Δ. με τις προτάσεις και στο δευτεροβάθμιο δικαστήριο και να αναφέρεται αυτό στο αναιρετήριο, εκτός αν υπάγεται στις εξαιρέσεις του άρθρου 562 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ. ή πρόκειται για ισχυρισμό που παραδεκτά προτάθηκε για πρώτη φορά στην κατ’ έφεση δίκη κατά το άρθρο 527 Κ.Πολ.Δ., που επίσης πρέπει να διευκρινίζεται στο αναιρετήριο. Στην προκειμένη υπόθεση από τα διαδικαστικά έγγραφα προέκυψαν τα ακόλουθα: Οι εναγόμενοι και ήδη αναιρεσείοντες προς απόκρουση της ένδικης αγωγής πρότειναν στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο, ένσταση καταχρηστικής ασκήσεως του ασκουμένου αγωγικού δικαιώματος για την αναγνώριση του κληρονομικού δικαιώματος του ενάγοντος και την απόδοση των κληρονομιαίων ακινήτων σ’ αυτόν κατά το εξ αδιαιρέτου ποσοστό του, την οποία επανέφεραν νόμιμα στο Εφετείο, που επιλήφθηκε κατόπιν έφεσης αυτών κατά της πρωτόδικης απόφασης, Ειδικότερα ισχυρίσθηκαν ότι, την 24-12-1997 με ιδιωτικό έγγραφο συμφώνησαν ο ενάγων, η κληρονομουμένη και ο πρώτος των εναγομένων ότι είναι έγκυρη και απρόσβλητη η δωρεά που καταρτίστηκε συμβολαιογραφικώς την ίδια ημερομηνία, με βάση την οποία η κληρονομουμένη μεταβίβασε την κυριότητα ενός διαμερίσματός της, που βρίσκεται στην ... Θεσσαλονίκης στον ενάγοντα, ότι το οικόπεδο με την οικία και τα λοιπά κτίσματα που υπάρχουν σ’ αυτό και βρίσκονται στο ... θα ανήκει στον πρώτο των εναγομένων, ότι ο ενάγων δε θα εγείρει αξιώσεις κατ’ αυτού (πρώτου των εναγομένων), ότι θεωρούνται έγκυρες οι μεταξύ τους συμφωνίες, ότι την 15-9-1999 και ενώ ζούσε η διαθέτης ο ενάγων χορήγησε στον πρώτο των αναιρεσιβλήτων την ειδική εντολή και πληρεξουσιότητα παραιτούμενος του δικαιώματος διάρρηξης ή ακύρωσης αυτής να προβεί σε αποδοχή της κληρονομίας που θα επαγόταν σ’ αυτόν με το θάνατό της τελευταίας και να μεταβιβάσει είτε στον εαυτό του με αυτοσύμβαση είτε σε τρίτο τα αντικείμενα της κληρονομίας, ότι την ίδια παραπάνω ημερομηνία, έλαβε ο ενάγων από τον πρώτο των αναιρεσιβλήτων το ποσόν των 3.000.000 δρχ., για την πώληση της κληρονομικής του μερίδας και ότι την 6-5-2003 ανακάλεσε την πληρεξουσιότητα και άσκησε την αγωγή η οποία υπό τα προεκτεθέντα περιστατικά υπερβαίνει προφανώς τα επιβαλλόμενα όρια από την καλή πίστη, τα χρηστά ήθη και τον κοινωνικό και οικονομικό σκοπό του δικαιώματος. Το Εφετείο απέρριψε την ένσταση της καταχρηστικής άσκησης του αγωγικού δικαιώματος, η οποία στηριζόταν σε περισσότερα αυτοτελή πραγματικά περιστατικά, τα οποία συνολικώς εκτιμώμενα προσδίδουν καταχρηστικό χαρακτήρα στο ασκούμενο δικαίωμα, με την αιτιολογία που προαναφέρθηκε στα πλαίσια έρευνας της πρώτης αίτησης αναίρεσης. Με την κρίση του αυτή το Εφετείο υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αρ. 8 περ β’ Κ.Πολ.Δ. διότι δεν έλαβε υπόψη όλα τα παραπάνω εκτιθέμενα αυτοτελή πραγματικά περιστατικά, τα οποία συγκροτούν την ένσταση περί καταχρηστικότητας και ειδικότερα ότι ο ενάγων έλαβε από τον πρώτο των αναιρεσιβλήτων το ποσόν των 3.000.000 δρχ. ως τίμημα για την πώληση του κληρονομικού μεριδίου που θα επαγόταν σ’ αυτόν με το θάνατο της κληρονομουμένης επί των επιδίκων ακινήτων και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Επομένως ο μοναδικός λόγος της αίτησης αναίρεσης με τον οποίο αποδίδεται στην προσβαλλομένη απόφαση, κατ’ ορθή υπαγωγή του διαλαμβανομένου νομικού σφάλματος η πλημμέλεια από τον αρ. 8β του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ., συνιστάμενη στο ότι το Εφετείο που απέρριψε κατ’ ουσίαν την ένσταση περί καταχρηστικής άσκησης της αγωγικής αξίωσης δεν έλαβε υπόψη όλα τα συγκροτούντα την ιστορική βάση αυτής περιστατικά είναι βάσιμος. Κατ’ ακολουθίαν τούτων πρέπει να γίνουν δεκτές οι αιτήσεις αναίρεσης να αναιρεθεί η προσβαλλομένη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω έρευνα στο ίδιο δικαστήριο, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, να διαταχθεί η επιστροφή των παραβόλων σύμφωνα με το άρθρο 495 παρ. 4 Κ.Πολ.Δ., που προστέθηκε με το άρθρο 12 παρ. 2 του Ν.4045/2012 στους καταθέσαντες και να συμψηφιστούν τα δικαστικά έξοδα, λόγω της ισομερούς νίκης και ήττας κάθε διάδικου μέρους (άρθρα 178, 183 Κ.Πολ.Δ.)

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 203/2014 απόφαση του Εφετείου Θράκης.

Διατάσσει την επιστροφή των παραβόλων στους καταθέσαντες αναιρεσείοντες.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο Εφετείο Θράκης, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, πλην αυτών που εξέδωσαν την αναιρουμένη απόφαση.

Συμψηφίζει τα δικαστικά έξοδα μεταξύ των διαδίκων.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 2 Φεβρουαρίου 2016.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 18 Φεβρουαρίου 2016.

O ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ