Supreme Court reverses lower court on insurance subrogation, ruling claims barred by five-year statute not two-year limitation.

Απόφαση 1518 / 2006 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1518/2006

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κρητικό, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Γεώργιο Βούλγαρη, Δημήτριο Κυριτσάκη, Αχιλλέα Νταφούλη και Δημήτριο Δαλιάνη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 17 Φεβρουαρίου 2006, με την παρουσία και της Γραμματέως Μάρθας Ψαραύτη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ν.Π.Ι.Δ., με την επωνυμία «Γραφείο Διεθνούς Ασφάλισης», που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Μιλτιάδη Κόρδα, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 ΚΠολΔ.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. .........................., 2. .................και 3. ............, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ανδρέα Πιστικό.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 5 Φεβρουαρίου 2002 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Κιλκίς. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 327/2002 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 2478/2004 οριστική του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 21 Σεπτεμβρίου 2004 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Δημήτριος Δαλιάνης ανέγνωσε την από 26 Ιανουαρίου 2006 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την εν μέρει παραδοχή της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων ζήτησε την απόρριψη της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τον συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 2 εδ. α', 5 παρ. 2 – 3, 6 παρ. 1, 10 παρ. 1-2, 11 παρ. 1 του ν. 489/1976 και 43 παρ. 6 του ν. 2094/1992 (προϊσχύων Κ.Ο.Κ.) συνάγεται ότι με την κατάρτιση της συμβάσεως ασφαλίσεως της ευθύνης από αυτοκινητικά ατυχήματα δημιουργείται εκ του νόμου σωρευτική αναδοχή χρέους του ασφαλιστή έναντι του ζημιωθέντος τρίτου, του οποίου η κατ' αυτής αξίωση προς αποζημίωση μέχρι του ασφαλιστικού ποσού παραγράφεται μετά την πάροδο δύο ετών από την επομένη της ημέρας του ατυχήματος, ενώ η κατάθεση από τον οδηγό του ζημιογόνου αυτοκινήτου στην αστυνομική αρχή βεβαιώσεως ασφαλίσεως του αυτοκινήτου από αναγνωρισμένη στην Ελλάδα ασφαλιστική εταιρία ή η από τον ίδιο απόδειξη ότι είναι κάτοχος δελτίου διεθνούς ασφαλίσεως αποτελούν, ειδικώς στην περίπτωση αυτή, πρόταση της έχουσας εκδώσει τη βεβαίωση ή το δελτίο ασφαλιστικής εταιρίας, με την αποδοχή της οποίας που μπορεί να γίνει και με την άσκηση αγωγής του ζημιωθέντος τρίτου κατά της ασφαλιστικής εταιρίας, καταρτίζεται σύμβαση σωρευτικής αναδοχής χρέους, η εκ της οποίας ευθύνη της αναδεχόμενης εταιρίας ρυθμίζεται από τα άρθρα 472 έως 475 ΑΚ, και έτσι η σε αδικοπραξία στηριζόμενη αξίωση του ζημιωθέντος τρίτου προς αποζημίωσή του κατά της ασφαλιστικής εταιρίας υπόκειται στην προβλεπόμενη από το άρθρο 937 ΑΚ πενταετή παραγραφή.

Εξ άλλου, από τις διατάξεις των άρθρων 1 περ. δ', 4 παρ. 3 περ. α' 5 παρ. 3, 10 παρ. 1, 11 παρ.1, 27 παρ. 1 και 31 παρ. 4 του ν. 489/1976 προκύπτει ότι το Ελληνικό Γραφείο Διεθνούς Ασφαλίσεως (Γ.Δ.Α.), σε περίπτωση προκλήσεως στην Ελλάδα ατυχήματος από αυτοκίνητο με πινακίδα κυκλοφορίας άλλης χώρας και υπό τις οριζόμενες από τις διατάξεις του νόμου τούτου προϋποθέσεις, υποχρεούται, παραλλήλως προς τα συνδεόμενα με το αυτοκίνητο πρόσωπα, να καταβάλει στους παθόντες αποζημίωση, εντός των ορίων του νόμου αυτού, για λογαριασμό αλλοδαπών γραφείων διεθνούς ασφαλίσεως.

Για την καταβολή της αποζημιώσεως οι παθόντες έχουν ευθεία αγωγή κατ' αυτού. Δεδομένου δε ότι το Γ.Δ.Α. επιτελεί ουσιαστικώς λειτουργία ασφαλιστή, πρέπει να γίνει δεκτό ότι ισχύουν και γι' αυτό, κατ' ανάλογη εφαρμογή, οι αναφερόμενες πιο πάνω διατάξεις, ως προς την παραγραφή των αξιώσεων των ζημιωθέντων τρίτων και την κατάρτιση σωρευτικής αναδοχής χρέους μεταξύ αυτών και του Γ.Δ.Α.

Η κατάρτιση της συμβάσεως αυτής προϋποθέτει αυτονοήτως ότι το δελτίο διεθνούς ασφαλίσεως έχει εκδοθεί από το ελληνικό Γ.Δ.Α. Έτσι, σε περίπτωση που ο οδηγός του ζημιογόνου αυτοκινήτου με ξένη πινακίδα κυκλοφορία κατέχει ένα τέτοιο δελτίο, το οποίο έχει εκδοθεί από αλλοδαπό γραφείο διεθνούς ασφαλίσεως ή από αλλοδαπή ασφαλιστική εταιρία, σύμβαση σωρευτικής αναδοχής χρέους καταρτίζεται, υπό τις ανωτέρω προϋποθέσεις, μόνο μεταξύ του αλλοδαπού εκδότη και του ζημιωθέντος τρίτου.

Έναντι του Ελληνικού Γ.Δ.Α. η σύμβαση αυτή δεν αναπτύσσει καμία δεσμευτική ενέργεια, αφού τούτο υπό καμία ιδιότητα δεν μετέχει στη σύμβαση αυτή. Στην περίπτωση συνεπώς αυτή οι αξιώσεις του ζημιωθέντος τρίτου κατά του Γ.Δ.Α. υπόκεινται στην οριζόμενη από το άρθρο 10 παρ. 2 του ν. 489/1976 διετή παραγραφή.

Εν προκειμένω, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, το εφετείο δέχθηκε, ανελέγκτως, τα εξής: Τη 19-11-1997 στην εθνική οδό ......... – ............, από αμελή κατά την οδήγηση συμπεριφορά του ..............., συγκρούσθηκε το οδηγούμενο από αυτόν με πινακίδα κυκλοφορίας Μολδαβίας ......... – ..... τουριστικό λεωφορείο με το οδηγούμενο από τον τρίτο των αναιρεσιβλήτων και ανήκον κατά συγκυριότητα στους δύο πρώτους εξ αυτών ..........

αγροτικό όχημα. Αμέσως μετά το ατύχημα, ο οδηγός του τουριστικού λεωφορείου συνελήφθη και προσήχθη στο Αστυνομικό Τμήμα Δροσάτου, όπου επέδειξε αντίγραφο του ........ πιστοποιητικού διεθνούς ασφαλίσεως (πράσινης κάρτας), που ήταν σε ισχύ και από το οποίο προέκυπτε ότι το ζημιογόνο αυτοκίνητο ήταν ασφαλισμένο σε Βουλγαρική ασφαλιστική εταιρία.

Περαιτέρω, το εφετείο δέχθηκε ότι η από 5-2-2002 αγωγή των αναιρεσιβλήτων, με την οποία ζητούσαν να τους επιδικασθεί αποζημίωση και χρηματική ικανοποίηση για την περιουσιακή ζημία και την ηθική βλάβη, αντιστοίχως, που υπέστησαν από την καταστροφή του αγροτικού οχήματος και από τον τραυματισμό του τρίτου από αυτούς, ασκήθηκε μετά την παρέλευση δύο ετών και πριν από την παρέλευση πέντε ετών από την ημέρα του ατυχήματος.

Με βάση τις εκτεθείσες διαπιστώσεις, το εφετείο έκρινε ότι οι αξιώσεις των αναιρεσιβλήτων υπόκεινται στην προβλεπόμενη από το άρθρο 937 ΑΚ πενταετή παραγραφή, αφού, με την κατοχή του πιστοποιητικού διεθνούς ασφαλίσεως από τον οδηγό του τουριστικού λεωφορείου και με την άσκηση της άνω αγωγής των αναιρεσιβλήτων, καταρτίσθηκε σύμβαση σωρευτικής αναδοχής χρέους μεταξύ αυτών και της Βουλγαρικής ασφαλιστικής εταιρίας, στα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις της οποίας υποκαταστάθηκε αυτοδικαίως το αναιρεσείον Γ.Δ.Α., ακολούθως δε απέρριψε την έφεση του αναιρεσείοντος κατά της ομοίως κρίνασας πρωτόδικης αποφάσεως, με την οποία είχε απορριφθεί η ένσταση αυτού περί διετούς παραγραφής.

Όμως, τα γενόμενα δεκτά ως άνω πραγματικά γεγονότα δεν επάγονται τη διαγνωσθείσα έννομη συνέπεια, ότι δηλαδή οι αξιώσεις των αναιρεσιβλήτων υπόκεινται, λόγω δεσμευτικής για το αναιρεσείον σωρευτικής αναδοχής χρέους, στην πενταετή παραγραφή του άρθρου 937 ΑΚ. Επομένως, το εφετείο, που έκρινε αντιθέτως, παρεβίασε με εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή τις ως άνω διατάξεις του ουσιαστικού δικαίου, κατά τον βάσιμο, εκ του άρθρου 559 αρ. 1 Κ.Πολ.Δ.

απορρέοντα, πρώτο λόγο του αναιρετηρίου. Κατ΄ ακολουθίαν, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση στο σύνολό της και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο εφετείο, το οποίο θα συγκροτηθεί από δικαστές άλλους εκείνων που δίκασαν προηγουμένως. Κατόπιν τούτου παρέλκει η εξέταση των λοιπών λόγων της αιτήσεως αναιρέσεως.

Τα δικαστικά έξοδα πρέπει να επιβληθούν σε βάρος των αναιρεσιβλήτων (άρθρα 176 και 183 Κ.Πολ.Δ.).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί τη 2478/2004 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο με άλλη σύνθεση. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσιβλήτους στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει σε χίλια πεντακόσια (1.500) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 31 Μαΐου 2006.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του, στις 6 Ιουλίου 2006.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ