1517/2017 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1517 / 2017 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1517/2017

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2’ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Σακκά, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, ο οποίος ορίστηκε με την υπ’ αριθμ. 64/2017 Πράξη της Προέδρου του Αρείου Πάγου, κωλυομένης της Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Δήμητρας Παπαντωνοπούλου, Ιωσήφ Τσαλαγανίδη, Γεώργιο Κοντό, Αβροκόμη Θούα, Εισηγήτρια και Μιλτιάδη Χατζηγεωργίου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 27 Μαρτίου 2017, με την παρουσία και της γραμματέως, Θεοδώρας Παπαδημητρίου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, το οποίο εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, εδρεύει στην … και εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσιά του Εμμανουέλα Πανοπούλου, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Της αναιρεσίβλητης: Ανώνυμης Εταιρίας με την επωνυμία "... Α.Ε.", που εδρεύει στο ..., εκπροσωπείται νόμιμα και δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 22-11-2005 ανακοπή της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών.

Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1304/2007 του ίδιου Δικαστηρίου και 873/2011 του Εφετείου Αθηνών.

Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 6-2-2014 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο το αναιρεσείον, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Αβροκόμη Θούα, ανέγνωσε την από 9-11-2016 έκθεση του ήδη αποχωρήσαντος από την Υπηρεσία Αρεοπαγίτη Κωνσταντίνου Τσόλα, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή της κρινόμενης αίτησης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις διατάξεις των άρθρων 576 παρ. 2, 568 παρ. 1 και 498 παρ. 1 ΚΠολΔ συνάγεται ότι ο Άρειος Πάγος οφείλει να εξετάσει αυτεπαγγέλτως αν κλήθηκε νομίμως και εμπροθέσμως ο μη εμφανισθείς αντίδικος του επισπεύδοντος τη συζήτηση της αίτησης αναίρεσης και σε καταφατική περίπτωση να προχωρήσει στη συζήτηση παρά την απουσία του.

Από το συνδυασμό, εξάλλου των διατάξεων των άρθρων 575,226παρ.4εδ.α,γ και δ και 568 του ίδιου Κώδικα, προκύπτει, ότι αν η συζήτηση της αίτησης αναίρεσης αναβλήθηκε με επισημείωση στο πινάκιο, είναι δε απών, κατά τη νέα μετά την αναβολή δικάσιμο, κάποιος από τους διαδίκους, ερευνάται αυτεπαγγέλτως αν ο απών διάδικος είχε επισπεύσει την αρχική συζήτηση ή είχε κλητευθεί σε αυτή νομίμως και εμπροθέσμως, ή είχε παραστεί νομίμως κατ’ αυτή, αν δε, συντρέχει μία από τις εν λόγω προϋποθέσεις, είναι περιττή νέα κλήτευση του κατά τη νέα μετά από αναβολή δικάσιμο, εφόσον η αναγραφή της υπόθεσης στο πινάκιο μετά την αναβολή, επέχει θέση κλήτευσης όλων των διαδίκων.

Περαιτέρω, συμφωνά, με τις διατάξεις του άρθρου 46 παρ. 3 του ν. 4305/2014, με το οποίο προστέθηκε άρθρο 6Α στο διάταγμα της 26-6/10-7-1944 ("Περί κωδικός των νόμων, περί δικών του Δημοσίου"), "1. Η επίδοση από το Ελληνικό Δημόσιο ή οποιοδήποτε Ν.Π.Δ.Δ. κάθε ενδίκου βοηθήματος και ενδίκου μέσου, οποιασδήποτε κλήσης προς συζήτηση υπόθεσης, οποιασδήποτε δικαστικής απόφασης, προσωρινής διαταγής, για οποιαδήποτε υπόθεση σε οποιονδήποτε βαθμό ή στο πλαίσιο της αναιρετικής δίκης, ενώπιον οποιουδήποτε πολιτικού ή διοικητικού δικαστηρίου, δύναται να γίνει:

α) στους αντιδίκους του ή τον αντίκλητο τους, β) στον δικηγόρο ο οποίος τους εκπροσώπησε κατά την τελευταία συζήτηση της υπόθεσης ή έχει υπογράψει το τελευταίο δικόγραφο που αφορά την υπόθεση, στην τελευταία δηλωθείσα, κατά τις κείμενες διατάξεις, διεύθυνση τους. Ο δικηγόρος στην περίπτωση του προηγούμενου εδαφίου θεωρείται αντίκλητος και για κάθε μεταγενέστερη επίδοση, εκτός εάν ο διάδικος, κατά περίπτωση, γνωστοποίησε με δήλωση στην Κεντρική Υπηρεσία του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους ή την έδρα του Ν.Π.Δ.Δ., το διορισμό νέου πληρεξουσίου ή αντικλήτου.

Ο δικηγόρος ή ο αντίκλητος οφείλει να παραδίδει αμελλητί το επιδιδόμενο έγγραφο. Επιδόσεις που έχουν διενεργηθεί κατά τα αναφερόμενα στα προηγούμενα εδάφια θεωρούνται νόμιμες και για εκκρεμείς σε οποιοδήποτε στάδιο υποθέσεις...". Στην προκειμένη περίπτωση, κατά την εκφώνηση της κρινόμενης από 6-2-2014 αίτησης αναίρεσης, με την σειρά της από το οικείο πινάκιο ,κατά την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο(27-3-2017),η αναιρεσίβλητη δεν εμφανίστηκε ,ούτε εκπροσωπήθηκε με οποιονδήποτε νόμιμο τρόπο.

Από την .../14-7-2016 έκθεση επίδοσης του δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου Αθηνών, Χ. Φ., την οποία προσκομίζει και επικαλείται το αναιρεσείον, προκύπτει ,ότι μετά από έγγραφη παραγγελία αυτού, ακριβές αντίγραφο της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης και της κλήσης προς συζήτηση για την αρχική δικάσιμο της 17-10-2016 επιδόθηκε νομίμως και εμπροθέσμως στον πληρεξούσιο δικηγόρο της αναιρεσίβλητης, Ι.

Ν., που την είχε εκπροσωπήσει στο Εφετείο Αθηνών, κατά την τελευταία ,στις 21-9-2010,συζήτηση της υπόθεσης. Κατά την ανωτέρω δικάσιμο, όπως προκύπτει από την επισκόπηση του οικείου πινακίου, η υπόθεση αναβλήθηκε, με απούσα την αναιρεσίβλητη για την δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της παρούσας(27-3-2017). Επομένως, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση παρά την απουσία αυτής.

Κατά την παράγραφο 1 του άρθρου 115 του προεδρικού διατάγματος της 11/12-11- 1929 "περί διοικήσεως δημοσίων κτημάτων", το οποίο εκδόθηκε κατ’ εξουσιοδότηση του άρθρου 2 ν.4266/1929 και αντικαταστάθηκε με το άρθρο 5 ν.5895/1933, όπως περαιτέρω τροποποιήθηκε και συμπληρώθηκε με τα άρθρα 20 α.ν. 1540/1938, 19 α.ν. 1919/1939, 2 α.ν. 1925/1951 και 5 παρ.4 α.ν.263/1968, σε βάρος εκείνων που χωρίς συμβατική σχέση καρπώνονται ή κάνουν χρήση δημοσίων κτημάτων, βεβαιώνεται αποζημίωση για το χρονικό διάστημα που έκαναν χρήση.

Κατά την παράγραφο 2 του ίδιου πιο πάνω άρθρου η αποζημίωση ορίζεται κατά κρίση αγαθού ανδρός με πρωτόκολλο το οποίο κοινοποιείται σε αυτόν που καρπώνεται ή χρησιμοποιεί το ακίνητο, ο οποίος δικαιούται να ασκήσει ανακοπή κατά του πρωτοκόλλου κατά τα ειδικότερα εκτιθέμενα στην παράγραφο αυτή. Η αποζημίωση που καθορίζεται με το πρωτόκολλο συνίσταται στην ωφέλεια την οποία εκείνος που καρπούται ή κάνει αυθαίρετα χρήση του δημοσίου κτήματος αδικαιολογήτως απεκόμισε, ήτοι ό,τι θα κατέβαλε οποιοσδήποτε τρίτος στο Δημόσιο ως αντάλλαγμα, αν με έγκυρη σύμβαση χρησιμοποιούσε το αυθαιρέτως χρησιμοποιούμενο δημόσιο κτήμα.

Εξ άλλου, κατά το άρθρο 559 αρ.19 Κ.Πολ.Δ., αναίρεση επιτρέπεται, αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα το οποίο ασκεί ουσιώδη επίδραση την έκβαση της δίκης. Έλλειψη νόμιμης βάσεως υπάρχει, όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά ή τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία, τα οποία απαιτούνται, βάσει του πραγματικού του κανόνος δικαίου, για την επέλευση της απαγγελθείσης έννομης συνέπειας ή την άρνηση της ή αντιφάσκουν μεταξύ τους.

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο, δέχθηκε με την προσβαλλόμενη απόφαση, όπως προκύπτει από την επισκόπηση της (αρθρ. 561 παρ.2 ΚΠολΔ),κατά το ενδιαφέρον την αναιρετική διαδικασία μέρος, τα ακόλουθα: "Με το από 12-1-1998 συμφωνητικό μίσθωσης το ειδικό ταμείο οδοστρωμάτων Αθηνών (Ε.Τ.Μ.Ο.Α.),νομίμως εκπροσωπούμενο, εκμίσθωσε, κατόπιν δημοπρασίας, στην εταιρεία με την επωνυμία "Η Ελληνική Τουριστική και Διαχείριση Αναψυκτηρίων (ΕΤΔΑ) ΕΠΕ", ένα αναψυκτήριο, που βρίσκεται στην περιοχή ..., που είναι δημόσιο κτήμα.

Η διάρκεια της μίσθωσης ορίστηκε σε πέντε έτη και το μηνιαίο μίσθωμα καθορίστηκε σε 2.170.000 δρχ. (6.368,91 Ευρώ), πλέον τελών χαρτοσήμου 3,6%, αναπροσαρμοζόμενο κάθε έτος κατά ποσοστό 6% επί του μισθώματος του προηγουμένου έτους. Το εκμισθωθέν ακίνητο αποτελείτο από ισόγειο 150 τ.μ., υπόγειο 150 τ.μ. και στεγασμένο υπαίθριο χώρο 100 τ.μ., καθώς και δύο αποχωρητήρια και θα χρησιμοποιείτο αποκλειστικά ως αναψυκτήριο.

Με το άρθρο 1 του Π.Δ. 98/15-3-2000 (ΦΕΚ 85/15-3-2000) "Περί καταργήσεως του Ειδικού Ταμείου Μονίμων Οδοστρωμάτων Αθηνών (Ε.Τ.Μ.Ο.Α.)" καταργήθηκε το ως άνω ΝΠΔΔ (ΕΤΜΟΑ), στο οποίο είχε ανατεθεί η διαχείριση και εκμετάλλευση του ως άνω δημοσίου κτήματος και οι δραστηριότητες του οι σχετιζόμενες, με την ως άνω διαχείριση περιήλθαν στη Διευρυμένη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Αθηνών - Πειραιώς, η οποία υποκαταστάθηκε αυτοδικαίως σε όλα τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις του ΕΤΜΟΑ.

Η μισθώτρια ΕΤΔΑ ΕΠΕ υπέβαλε στις 18-9-2000 αίτηση προς τη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Αθηνών - Πειραιώς για παραχώρηση του περιβάλλοντος χώρου του ως άνω αναψυκτηρίου, προκειμένου να τοποθετηθούν τραπεζοκαθίσματα. Η Ν.Α Αθηνών-Πειραιώς με την υπ’ αριθμ. ...-12-2000 απόφαση της ενέκρινε την παραχώρηση του περιβάλλοντος χώρου του Αναψυκτηρίου, έκτασης 1.130 τ.μ.

περίπου, για την ανάπτυξη τραπεζοκαθισμάτων από τη μισθώτρια ΕΤΔΑ ΕΠΕ για χρονικό διάστημα έντεκα (11) μηνών, ήτοι από 1- 10-2000 έως και την 31-8-2001 έναντι συνολικής αποζημίωσης ποσού 22.600.000 (66.324,28 Ευρώ) πλέον τελών χαρτοσήμου 3,6%, που υπολογίζεται με 20.000 δρχ. (58,69 Ευρώ) ανά τ.μ. επί 1.130 τ.μ. που αποτελούν τον περιβάλλοντα χώρο, όπως τα ανωτέρω προκύπτουν από την προαναφερόμενη απόφαση ...-12-2000.

Εν τω μεταξύ, η ως άνω μισθώτρια Ε.Π.Δ.Α. ΕΠΕ παραχώρησε τη χρήση του προαναφερόμενου μισθίου στην ανακόπτουσα εταιρεία με την επωνυμία "... Α.Ε." (ήδη αναιρεσίβλητη) και η τελευταία κατέβαλε στη Ν.Α. Αθηνών - Πειραιώς αποζημίωση για τη χρήση του περιβάλλοντος χώρου του μισθωμένου Αναψυκτηρίου, εμβαδού 1.300 τ.μ.

για το έτος 2002, ύψους 72.956,71 Ευρώ και για το έτος 2003 εκλήθη να καταβάλει αύξηση 5% επί του ανωτέρω ποσού και συνολικά το ποσό των 79.362,31 Ευρώ......Εν συνεχεία, με την υπ’ αριθμ. ...12-2004 απόφαση της Προέδρου της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Αθηνών - Πειραιώς επιβλήθηκε στην ανακόπτουσα "τέλος" κατάληψης κοινοχρήστου χώρου με τραπεζο καθίσματα, στεγασμένους και περιφραγμένους χώρους εκτός μισθώσεως σε επιφάνεια 4.663 τ.α.

και για τη xρονική περίοδο από 1-1-2004 έως 31-12-2004 ως ακολούθως.1) Για χρήση κοινόχρηστου χώρου εμβαδού 1.300 τ.μ. που είχε παραχωρηθεί παλαιότερα 26,22 ευρώ μηνιαίως ανά τ.μ. και συνολικά για ολόκληρο το έτος 409,032 Ευρώ και 2) για χρήση κοινοχρήστου χώρου, εμβαδού 3.363 τ.μ., που είχε επιπλέον καταληφθεί αυθαίρετα 39,33 Ευρώ μηνιαίως ανά τ.μ.

και συνολικά για ολόκληρο το έτος 1.587.201,48 Ευρώ. Ακολούθως, επειδή η ανακόπτουσα εξακολούθησε και το έτος 2005 να κάνει αυθαίρετα χρήση του Δημοσίου κτήματος που περιέβαλε το αναψυκτήριο η Κτηματική Υπηρεσία Αθηνών έπειτα από έλεγχο που διενήργησαν οι υπάλληλοι της Α. Κ. και Χ. Χ., συνέταξε την από 9-3-2005 έκθεση ελέγχου σύμφωνα με την οποία η ανακόπτουσα εταιρεία, εκτός από τους μισθωμένους χώρους του αναψυκτηρίου, χρησιμοποιούσε αυθαίρετα τμήμα του δημοσίου κτήματος με ΑΒΚ ..., που βρίσκεται στο ...) της περιφέρειας του Δήμου Αθηναίων και συγκεκριμένα οικοπεδική έκταση, εμβαδού 2.508,81 τ.μ., η οποία είναι τμήμα μεγαλύτερης έκτασης εμβαδού 684.389,85 τ.μ.

Κατόπιν τούτου η προϊσταμένη της κτηματικής υπηρεσίας του Δημοσίου (ήδη αναιρεσείοντος) εξέδωσε εις βάρος της ανακόπτουσας το ανακοπτόμενο υπ’ αριθμ. ...-2005 πρωτόκολλο καθορισμού αποζημίωσης αυθαίρετης χρήσης για το χρονικό διάστημα από 1-1-2005 έως 30-9-2005 συνολικού ποσού 620.930,52 Ευρώ και συγκεκριμένα το ποσό των 27,50 Ευρώ/ανά τ.μ.

Στη συνέχεια η προϊσταμένη της Κτηματικής Υπηρεσίας εξέδωσε το υπ’ αριθμ. ...3-2006 πρωτόκολλο καθορισμού αποζημίωσης αυθαίρετης χρήσης, με το οποίο καθόρισε την καταβλητέα αποζημίωση χρήσεως υπέρ του Δημοσίου και εις βάρος της ανακόπτουσας εταιρείας για το ως άνω δημόσιο κτήμα στο συνολικό ποσό των 351.835,52 Ευρώ για το χρονικό διάστημα από 1-10-2005 έως 25-2-2006 και συγκεκριμένα το ποσό των 27,50 Ευρώ ανά τ.μ.

μηνιαίως για το χρονικό διάστημα από 1-10-2005 μέχρι 31-12-2005 και το ποσό των 28,87 Ευρώ ανά τ.μ. μηνιαίως για το χρονικό διάστημα από 1-1-2006 έως 28-2-2006. Επ’ ανακοπής της ανακόπτουσας κατά του τελευταίου πρωτοκόλλου εκδόθηκε η υπ’ 1032/2008 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, η οποία επικύρωσε το υπ’ .../2006 πρωτόκολλο.

Δεν προκύπτει όμως, αν και η άνω απόφαση κατέστη τελεσίδικη. Τέλος, αποδείχθηκε ότι το επίδικο βρίσκεται σε θέση, η οποία επιτρέπει την πανοραμική θέα της πόλεως των Αθηνών, περιβάλλεται από πράσινο και προσφέρεται για επαγγελματική χρήση. Ενόψει των προεκτεθέντων, η ωφέλεια την οποία αποκόμισε η εφεσίβλητη από την αυθαίρετη χρήση του επίδικου ακινήτου, η οποία αντιστοιχεί στο μίσθωμα που αυτή θα κατέβαλε για την εκμίσθωση άλλου, ανάλογου, ακινήτου κατά το ένδικο χρονικό διάστημα, την οποία και οφείλει να αποδώσει, ως αποζημίωση, στο εκκαλούν, ανέρχεται, κατά την κρίση αγαθού ανδρός, στο ποσό των 25 ευρώ ανά τ.μ.Χ2.508,81 τ.μ. 62.720,25 ευρώ Χ 9 μήνες 564,482,25 ευρώ, ποσό το οποίο κρίνεται εύλογο και δίκαιο.".

Με βάση τις ανωτέρω παραδοχές, το Εφετείο, ακολούθως, αφού έκανε δεκτή την έφεση του αναιρεσείοντος και εξαφάνισε την απόφαση του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου που είχε κρίνει ότι η οφειλόμενη αποζημίωση για την αυθαίρετη χρήση του προπεριγραφόμενου δημοσίου κτήματος, ανέρχεται σε 18 ευρώ ανά τ.μ. και συνολικά σε 406.427,22 ευρώ, δέχθηκε εν μέρει την ανακοπή της αναιρεσίβλητης, μεταρρύθμισε το επίδικο πρωτόκολλο και περιόρισε την καταβλητέα από αυτή αποζημίωση στο ανω ποσό των 564.482,25 ευρώ.

Έτσι που έκρινε και με αυτά που δέχθηκε το Εφετείο, δεν στέρησε την απόφαση του από νόμιμη βάση, αφού περιέλαβε πλήρεις, σαφείς και όχι αντιφατικές αιτιολογίες, που καθιστούν εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο της ορθής ή μη εφαρμογής των ανωτέρω διατάξεων, ως προς το αποδεικτικό του πόρισμα για τον καθορισμό του ύψους της αποζημίωσης.

Ειδικότερα, δεν ήταν απαραίτητο για την επάρκεια της αιτιολογίας της προσβαλλόμενης απόφασης, με βάση την οποία οδηγήθηκε στον καθορισμό αυτής στο ποσό των 25 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο(αντί 27,50 που καθορίστηκε με το επίδικο πρωτόκολλο),η αναφορά άλλων μισθωμάτων για ομοειδής επιχειρήσεις ,εφόσον το σχετικό αποδεικτικό του πόρισμα αιτιολογείται επαρκώς με την αναφορά της αποζημίωσης που η αρμόδια υπηρεσία του αναιρεσείοντος είχε καθορίζει για το ίδιο ακίνητο και αφορά σε μεταγενέστερο του επίδικου χρονικό διάστημα.

Ούτε υφίσταται ασάφεια στο ίδιο αποδεικτικό πόρισμα από τη περιγραφή του δημόσιου ακινήτου σε σχέση με το ύψος της καθορισθείσας με αυτό αποζημίωσης. Επομένως, όσα περί του αντιθέτου υποστηρίζει το αναιρεσείον με τον μόνο από το άρθρο 559αριθμ.19ΚΠολΔ λόγο της κρινόμενης αίτησης, είναι αβάσιμα.

Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης πρέπει να απορριφθεί. Διάταξη για δικαστικά έξοδα δεν θα περιληφθεί, λόγω της ερημοδικίας της αναιρεσίβλητης.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 6 Φεβρουαρίου 2014 αίτηση του Ελληνικού Δημοσίου για αναίρεση της 873/2011 απόφασης του Εφετείου Αθηνών.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 21 Ιουνίου 2017.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 6 Σεπτεμβρίου 2017.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ