Supreme Court dismisses appeal against insurance company's liability limit based on owner's lack of control over vehicle at accident time.

Απόφαση 1517 / 2006 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1517/2006

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ΄ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κρητικό, Αντιπρόεδρο, Γεώργιο Βούλγαρη, Δημήτριο Κυριτσάκη, Αχιλλέα Νταφούλη και Ανδρέα Μαρκάκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 13 Ιανουαρίου 2006, με την παρουσία και της Γραμματέως Μάρθας Ψαραύτη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης Ελληνικής Εταιρίας Γενικών Ασφαλειών με την επωνυμία «Ευρωπαϊκή ΄Ενωσις ΑΕΕΓΑ» και τον διακριτικό τίτλο «Ασφάλειαι Μινέττα», που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Ελένη Σφέτσου.

Του αναιρεσίβλητου: ....., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Χρήστο Καραμανώφ, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις από 26-3-1997 και 22-7-1997 αγωγές της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάσθηκαν με τις από 10-9-1996 και 1-3-1997 αγωγές διαδίκων, που δεν μετέχουν στην παρούσα δίκη. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2602/1998 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 8292/1999 οριστική του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 20 Σεπτεμβρίου 2002 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ανδρέας Μαρκάκης, ανέγνωσε την από 4 Μαϊου 2005 έκθεση του κωλυομένου να μετάσχει στη σύνθεση του Δικαστηρίου τούτου Αρεοπαγίτη Ηρακλή Κωνσταντινίδη, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Η πληρεξούσια της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Κατά τη διάταξη του άρθρου 4 του Ν. ΓΠΝ/1911 «δια πάσαν υπό του αυτοκινήτου κατά την λειτουργίαν την ζημίαν προς τρίτους ενέχεται εις αποζημιώσεις ο δε οδηγός και ο κατά το άρθρο 2 κάτοχος ο δε ιδιοκτήτης εν η περιπτώσει είναι τοιούτος άλλος ή ο κάτοχος, ενέχεται μόνον μέχρι της αξίας του αυτοκινήτου» ενώ κατά τη διάταξη του άρθρου 2 παρ. 2 του ίδιου νόμου «κάτοχος αυτοκινήτου θεωρείται και ο αυτογνωμόνως επιλαμβανόμενος της κατοχής αυτοκινήτου και χρησιμοποιών τούτο καθ΄ οιονδήποτε τρόπον».

Εξάλλου με τις διατάξεις των άρθρων 2 περ. 1, 6 παρ. 1, 10 παρ. 1 και 11 παρ. 1 του ν. 489/1976 «περί της υποχρεωτικής ασφαλίσεως της εξ ατυχημάτων αυτοκινήτων αστικής ευθύνης», ορίζονται μεταξύ άλλων τα εξής: Ο κύριος, ή κάτοχος αυτοκινήτου που κυκλοφορεί μέσα στην Ελλάδα, επί οδού, υποχρεούται να έχει καλύψει με ασφάλιση την εκ τούτου έναντι τρίτων αστική ευθύνη, σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος (2 παρ. 1).

Η ασφάλιση πρέπει να καλύπτει την αστική ευθύνη του κυρίου, του κατόχου και κάθε οδηγού ή προστηθέντος για την οδήγηση ή υπεύθυνου του ασφαλισμένου αυτοκινήτου (6 παρ. 1). Το πρόσωπο που ζημιώθηκε, έχει από την ασφαλιστική σύμβαση και μέχρι το ποσό αυτής ίδια αξίωση κατά του ασφαλιστή (10 παρ. 1). Ο ασφαλιστής δεν μπορεί να αντιτάξει κατά του προσώπου που ζημιώθηκε, όταν τούτο ασκεί την κατά το άρθρο 10 παρ. 1 αξίωση, ενστάσεις που απορρέουν από την ασφαλιστική σύμβαση, επιφυλασσομένου σ' αυτόν του δικαιώματος αγωγής κατά του ασφαλισμένου, του αντισυμβαλλομένου και του οδηγού (11 παρ. 1).

Περαιτέρω κατά τη διάταξη του άρθρου 25 παρ. 8 της με αριθμ. Κ4/585/5-4-1978 Απόφασης του Υπουργού Εμπορίου «περί καθορισμού των γενικών όρων του ασφαλιστηρίου του καλύπτοντος την εξ ατυχημάτων αυτοκινήτων αστικήν ευθύνην» (ΦΕΚ 795/1978 ΑΕ και ΕΠΕ) αποκλείονται της ασφαλίσεως ζημίες που προκαλούνται καθ' όν χρόνον ο οδηγός του αυτοκινήτου οχήματος ετέλει υπό την επίδραση οινοπνεύματος ή τοξικών ουσιών κατά την έννοια και τις προϋποθέσεις του άρθρου 42 του ΚΟΚ.

Τέλος, κατά τη διάταξη του άρθρου 9 παρ. 2 του ν. 2496/1997, τον λήπτη της ασφάλισης βαρύνουν όλες οι υποχρεώσεις που απορρέουν από την ασφαλιστική σύμβαση, εκτός από εκείνες που από τη φύση τους πρέπει να εκπληρωθούν από τον ασφαλισμένο. Από τον συνδυασμό των παραπάνω διατάξεων, της τελευταίας εφαρμοζομένης συμπληρωματικά και στην ασφάλιση της αστικής ευθύνης εξ αυτοκινητικών ατυχημάτων, συνάγεται ότι η ρήτρα στο ασφαλιστήριο για εξαίρεση από την ασφαλιστική κάλυψη των ζημιών που προκαλούνται κατά το χρόνο που ο οδηγός έχει καταναλώσει οινόπνευμα περισσότερο του επιτρεπτού από τον ΚΟΚ, αποτελεί αληθώς καλυμμένο συμβατικό ασφαλιστικό βάρος.

Όμως προϋπόθεση για την λειτουργία αυτής σε βάρος του λήπτη της ασφάλισης, ο οποίος δεν έχει τις υποχρεώσεις από την ασφαλιστική σύμβαση που μπορούν να εκπληρωθούν μόνο από τον ασφαλισμένο οδηγό του αυτοκινήτου, είναι να υφίσταται υπαιτιότητα αυτού (330 ΑΚ). Επομένως ο ασφαλιστής που υποχρεώθηκε να καταβάλει αποζημίωση σε ζημιωθέντα τρίτο χωρίς να έχει ευθύνη, λόγω της συμβατικής εξαίρεσης από την ασφαλιστική κάλυψη των ζημιών που προκαλούνται όταν ο οδηγός του ασφαλισμένου αυτοκινήτου ευρίσκεται σε μέθη, δεν δικαιούται να στραφεί αναγωγικά κατά του κυρίου και μη οδηγού του ζημιογόνου αυτοκινήτου και να αξιώσει απ' αυτόν τα καταβληθέντα ποσά, αν το τελευταίο δεν βαρύνει υπαιτιότητα σε σχέση με το γεγονός ότι ο οδηγός του αυτοκινήτου του, βρισκόταν υπό την επιρροή οινοπνεύματος όταν προξένησε το ατύχημα.

Στη προκειμένη περίπτωση το Εφετείο, αναφορικά με τις από 26.3.1997 και 22.7.1997 παρεμπίπτουσες αγωγές της αναιρεσείουσας ασφαλιστικής εταιρίας, με τις οποίες αυτή ζήτησε να υποχρεωθεί ο αναιρεσίβλητος, κύριος του ασφαλιζομένου απ' αυτή, με αρ. κυκλοφορίας ..... ΙΧΕ αυτοκινήτου από υπαιτιότητα του οδηγού του οποίου, τελούντος κατά τα εκτιθέμενα σε μέθη, προκλήθηκε το αναφερόμενο αυτοκινητικό ατύχημα, να της καταβάλει όσα ποσά θα υποχρεωθεί να καταβάλει στους ενάγοντες των κύριων αγωγών, διότι με όρο του ασφαλιστηρίου συμβολαίου αποκλείσθηκαν της ασφαλίσεως ζημίες προξενούμενες από οδηγό που τελεί υπό την επήρεια οινοπνεύματος, και την κατ' αυτών (αγωγών) προβληθείσα ένσταση του αναιρεσιβλήτου περί περιορισμού της ευθύνης του κατ' άρθρο 4 του Ν.

ΓΠΝ/1911, δέχθηκε με την προσβαλλόμενη απόφαση του τα εξής: «Την ημέρα του ατυχήματος το ζημιογόνο αυτοκίνητο ήταν σταθμευμένο πλησίον του καταστήματος του εναγομένου ...... Απροόπτως όμως εκείνος απουσίασε από το κατάστημα του. Κατά τη διάρκεια της απουσίας του ο αδελφός του ....., χωρίς τη συγκατάθεση του ιδιοκτήτη αδελφού του και εν αγνοία εκείνου πήρε το αυτοκίνητο και κατά την οδήγησή του ενεπλάκη στο ένδικο τροχαίο ατύχημα κατά το οποίο τραυματίσθηκε θανάσιμα.

Επομένως κατά το χρόνο του ενδίκου ατυχήματος ο εναγόμενος δεν είχε στην κατοχή του το ζημιογόνο αυτοκίνητο. Η αξία αυτού μάρκας NISSAN cc1300 έτος κυκλοφορίας 1989, κατά το χρόνο του ατυχήματος ανερχόταν στο ποσό των 2.000.000 δραχμών και στο ποσό αυτό περιορίζεται η ευθύνη του εκκαλούντος εναγομένου…». Από τις άνω παραδοχές προκύπτει ότι το Εφετείο δέχεται έλλειψη υπαιτιότητας του αναιρεσιβλήτου για το γεγονός ότι κατά το χρόνο του επισυμβάντος ατυχήματος, ο οδηγός του ζημιογόνου αυτοκινήτου του, αδελφός του, τελούσε υπό την επήρεια οινοπνεύματος, το ποσοστό του οποίου κατά την προσβαλλόμενη ανήρχετο «1,65ο/οο, αφού δέχεται ότι ο τελευταίος επιλήφθηκε του αυτοκινήτου εν αγνοία του και χωρίς τη συγκατάθεση του.

Κατά συνέπεια η αναιρεσείουσα δεν διατηρεί ποσώς αναγωγικό δικαίωμα κατά του αναιρεσιβλήτου για τα ποσά που κατέβαλε στους εκ του ατυχήματος ζημιωθέντες τρίτους. Επομένως ο πρώτος λόγος αναίρεσης με τον οποίο αποδίδεται στη προσβαλλόμενη απόφαση η εκ του άρθρου 559 αρ. 1 ΚΠολΔ πλημμέλεια της εσφαλμένης ερμηνείας και εφαρμογής του άρθρου 4 του Ν.

ΓΠΝ/1911 με το να δεχθεί ότι ο αναιρεσίβλητος ευθύνεται έναντι της αναιρεσείουσας μέχρι της αξίας του ζημιογόνου αυτοκινήτου, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος (άνευ εννόμου συμφέροντος ασκούμενος).

ΙΙ. Ο από το άρθρο 559 αρ. 8 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης ιδρύεται και όταν το δικαστήριο παρά το νόμο δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. «Πράγματα» υπό την έννοια της άνω διάταξης είναι οι ασκούντες ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης αυτοτελείς ισχυρισμοί των διαδίκων που υπό την προϋπόθεση της νόμιμης πρότασής τους θεμελιώνουν ιστορικώς το αίτημα της αγωγής, ανταγωγής, ένστασης ή αντένστασης (ΟλΑΠ 11/1996, 5/2003). Αντίθετα δεν αποτελούν πράγματα οι αρνητικοί της αγωγής, της ένστασης ή της έφεσης ισχυρισμοί του καθού φέρονται αυτές διαδίκου. Κατ' ακολουθίαν αυτών ο δεύτερος λόγος αναίρεσης με τον οποίο πλήττεται η προσβαλλόμενη απόφαση για πλημμέλεια εκ του άρθρου 559 αρ. 8 ΚΠολΔ, επειδή ουδέν διαλαμβάνει επί του προβληθέντος με τις προτάσεις της, αρνητικού της έφεσης του αναιρεσιβλήτου ισχυρισμού της αναιρεσείουσας ότι «βάσει των ορθών σκέψεων της εκκαλουμένης αποφάσεως, στις οποίες και αναφερόμεθα ορθώς η εκκαλουμένη απέρριψε την εκ του άρθρου 4 του Ν. ΓΠΝ/1911 ένσταση του αντιδίκου, προερχόντως διότι αυτή δεν προτείνεται κατά της αναγωγικώς εναγούσης Ασφαλιστικής Εταιρίας, γι αυτό πρέπει να απορριφθεί και ο λόγος αυτός της υπό κρίση εφέσεως σαν νομικά και ουσιαστικά ΑΒΑΣΙΜΟΣ….», είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος.

Κατά συνέπεια η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης πρέπει ν' απορριφθεί.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 20.9.2002 αίτηση της Ανώνυμης Ελληνικής Εταιρίας Γενικών Ασφαλειών «Ευρωπαϊκή Ένωσις ΑΕΕΓΑ» για αναίρεση της 8292/1999 απόφασης του Εφετείου Αθηνών. Και

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει σε χίλια εκατόν εβδομήντα (1170) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 14 Ιουνίου 2006. Και

Δημοσιεύθηκε στο ακροατήριό του στην Αθήνα στις 6 Ιουλίου 2006.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ