Supreme Court dismisses appeal due to failure to summon necessary co-litigants before oral debate.

Απόφαση 1514 / 2024 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1514/2024

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αγάπη Τζουλιαδάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ιφιγένεια Ματσούκα, Φωτεινή Μηλιώνη, Ευαγγελία Στεργίου, Κωνσταντία Π. Εμμανουηλίδου-Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 18 Σεπτεμβρίου 2024, με την παρουσία και του Γραμματέα Π. Μ., για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Α. Μ. του Π. και της Α., κατοίκου ..., ο οποίος δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο και 2) Π. Μ. του Α. και της Π., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από την διορισθείσα δικηγόρο με την 14/2023 Πράξη της Προέδρου του Αρείου Πάγου σύμφωνα με το ν.3226/2004, Βασιλική Αχριάνη (ΑΜ ΔΣΝαυπλίου 393) με δήλωση, κατ' άρθρο 242 παρ.2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσίβλητης: Σ. Α. του Α. και της Ε. συζ. Σ. Ξ. , κατοίκου ... , η οποία δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 5-4-2019 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Ναυπλίου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 416/2020 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 481/2022 του Μονομελούς Εφετείου Ναυπλίου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την με από 27-1-2023 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο ο 2ος αναιρεσείων, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 286 εδ. α` , 287 και 290 του ΚΠολΔ, που εφαρμόζονται κατά το άρθρο 573 παρ. 1 του ίδιου Κώδικα και στη διαδικασία της δίκης για την αναίρεση, συνάγεται, ότι η δίκη διακόπτεται αν, μετά την άσκηση της αίτησης αναίρεσης και έως ότου τελειώσει η προφορική συζήτηση, μετά την οποία εκδίδεται η οριστική απόφαση, συντρέξει κάποιος από τους περιοριστικά αναφερόμενους στη διάταξη αυτή λόγους.

Το αποτέλεσμα της διακοπής και της επανάληψης της δίκης επέρχεται, μόνον εφόσον τόσο το διακοπτικό γεγονός, λ.χ. θάνατος του διαδίκου κ.λ.π., όσο και η κατά νόμιμο τρόπο γνωστοποίησή του, επισυμβούν το βραδύτερο μέχρι την προφορική συζήτηση της υπόθεσης στο ακροατήριο. Ο θάνατος του διαδίκου, απλού ομοδίκου, επιφέρει βίαιη διακοπή της δίκης ως προς τον θανόντα διάδικο και μόνον, ενώ, ως προς τους λοιπούς ομοδίκους, η δίκη συνεχίζεται κανονικά.

Αντίθετα , ο θάνατος του αναγκαίου ομοδίκου, κατ' άρθρο 288 του ΚΠολΔ έχει ως αποτέλεσμα την διακοπή της δίκης ως προς όλους τους διαδίκους. Η διακοπή αυτή επέρχεται από τη γνωστοποίηση του λόγου αυτής προς τον αντίδικο, με επίδοση δικογράφου ή με τις προτάσεις (μετά την τροποποίηση του άρθρου 287 με το ν.4335/2015) ή με προφορική δήλωση στο ακροατήριο, κατά την εκφώνηση της υπόθεσης προς συζήτηση ή εκτός του ακροατηρίου, κατά την επιχείρηση διαδικαστικής πράξης, από εκείνον που έχει το δικαίωμα να επαναλάβει τη δίκη ή και από εκείνον που μέχρι την στιγμή της επέλευσης του λόγου της διακοπής (όπως του θανάτου κάποιου διαδίκου) ήταν πληρεξούσιος αυτού, οπότε, εφόσον δεν υπάρξει αμφισβήτηση, ως προς την ιδιότητα εκείνου, που δικαιούται να επαναλάβει τη δίκη, ακολουθεί παραδεκτά, άμεση συζήτηση της υπόθεσης.

Ως διάδικος, υπέρ του οποίου επήλθε η διακοπή της δίκης, στην περίπτωση θανάτου του αρχικού διαδίκου, νοείται ο καθολικός του διάδοχος (κληρονόμος του), ο οποίος και έχει δικαίωμα να επαναλάβει τη δίκη, η οποία δήλωση περί επανάληψης μπορεί να γίνει και σιωπηρά (Ολ. ΑΠ 22/2000, ΑΠ 5/2024, ΑΠ 712/2020, ΑΠ 575/2020).

Στην προκείμενη περίπτωση, ο 2ος αναιρεσείων (Π. Μ.) με τις προτάσεις του ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου, που κατέθεσε νόμιμα στις 7-8-2024, γνωστοποίησε ότι ο 4ος εναγόμενος και ήδη πρώτος αναιρεσείων και πατέρας του (Α. Μ.) απεβίωσε στις ...-2023, κατέθεσε δε το με χαρακτηριστικό ασφαλείας ... απόσπασμα ληξιαρχικής πράξης θανάτου της Ληξιάρχου Άργους -Μυκηνών, καθώς και το με χαρακτηριστικό ασφαλείας ...

πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης του Δήμου Άργους Μυκηνών του ανωτέρω (Α. Μ.) και δήλωσε ότι συνεχίζει την ως άνω δίκη ως καθολικός του διάδοχος, ιδιότητα που ουδόλως αμφισβητήθηκε. Η γνωστοποίηση του θανάτου - που συνέβη μετά την άσκηση της ένδικης αίτησης αναίρεσης - του διαδίκου αυτού είναι νόμιμη, όπως και η δήλωση επανάληψης της δίκης, οπότε διακόπτεται βιαίως η δίκη ως προς όλους τους αναγκαίους (βλ.

κατά τα εκτιθέμενα κατωτέρω) ομοδίκους και επαναλαμβάνεται άμεσα από τον παρόντα αναιρεσείοντα. Από το άρθρο 576 παρ. 1-2 ΚΠολΔ προκύπτει ότι, αν κατά τη συζήτηση της αναίρεσης δεν εμφανιστεί ή εμφανιστεί αλλά δεν λάβει μέρος με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος κάποιος από τους διαδίκους, ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως ποιος επισπεύδει τη συζήτηση.

Αν την επισπεύδει ο απολειπόμενος διάδικος, η υπόθεση συζητείται σαν να ήταν παρόντες οι διάδικοι, αν όμως την επισπεύδει ο αντίδικός του, τότε ερευνάται αυτεπαγγέλτως αν ο απολειπόμενος ή ο μη νόμιμα παριστάμενος διάδικος κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα. Αν η κλήση για τη συζήτηση επιδόθηκε νόμιμα, ο Άρειος Πάγος προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία εκείνου που έχει κλητευθεί (ΑΠ 670/2024, ΑΠ 206/2017).

Στην προκείμενη περίπτωση κατά την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο, όταν η υπόθεση εκφωνήθηκε από το πινάκιο στη σειρά της, η αναιρεσίβλητη, όπως προκύπτει από τα ταυτάριθμα με την παρούσα απόφαση πρακτικά δημόσιας συνεδριάσεως του Δικαστηρίου τούτου, δεν εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο, ούτε κατατέθηκε γι` αυτήν έγγραφη δήλωση, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 242 παρ. 2 του ΚΠολΔ, που εφαρμόζεται, κατά τη διάταξη του άρθρου 573 παρ. 1 του ίδιου κώδικα, και στη διαδικασία της αναιρετικής δίκης, ο δε 2ος αναιρεσείων που εκπροσωπήθηκε νόμιμα με την από 6-9-2024 δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του ΚΠολΔ, επικαλέσθηκε και προσκόμισε στις 7-8-2024 μαζί με την ως άνω δήλωση και την ...-2023 έκθεση επίδοσης της δικαστικής επιμελήτριας στο Πρωτοδικείο Ναυπλίου Α. Μ. Από αυτήν προκύπτει ότι ακριβές επικυρωμένο αντίγραφο της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης, με την κάτω από αυτήν πράξη κατάθεσης, πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση για την σημερινή δικάσιμο(18-9-2024), επιδόθηκε νόμιμα με επιμέλεια των αναιρεσειόντων κατόπιν έγγραφης παραγγελίας της πληρεξουσίας δικηγόρου τους Βασιλικής Αχριανή, στην αναιρεσίβλητη (παρέλαβε η ίδια). Επομένως, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση της αίτησης αναίρεσης, παρά την απουσία της αναιρεσίβλητης, σύμφωνα με το άρθρο 576 παρ.2 ΚΠολΔ.

Στην παράγραφο 4 του άρθρου 76 ΚΠολΔ ορίζεται, ότι η άσκηση ενδίκων μέσων από κάποιον από τους αναγκαίους ομοδίκους της παρ. 1 έχει αποτελέσματα και για τους λοιπούς. Κατά την έννοια της διάταξης αυτής, αν κάποιος αναγκαίος ομόδικος άσκησε ένδικο μέσο, θεωρείται από το νόμο, ότι έχουν ασκήσει αυτό και οι ομόδικοί του, αν και αδρανούν.

Συνεπώς το ένδικο μέσο, που ασκεί αναγκαίος ομόδικος, δεν νομιμοποιείται να το ασκήσει και κατά των ομοδίκων του, αφού θεωρείται ότι έχει ασκηθεί και από αυτούς, εκτός αν, εξαιτίας της φύσης της δίκης, μπορεί να δημιουργηθεί αντιδικία και μεταξύ των ομοδίκων ή περιλαμβάνει η προσβαλλόμενη απόφαση διάταξη επωφελή για τον ένα ομόδικο και βλαπτική για τον άλλο. Στην περίπτωση αυτή (της πλασματικής άσκησης του ενδίκου μέσου) πρέπει οι μη ασκήσαντες αυτό ομόδικοι να καλούνται σε όλες τις συζητήσεις του ενδίκου μέσου (άρθρα 76 παρ.3 και 110 παρ.2 ΚΠολΔ), αλλιώς η συζήτηση αυτού κηρύσσεται απαράδεκτη ως προς όλους τους διαδίκους, σύμφωνα με το άρθρο 576 παρ.3 ΚΠολΔ (ΑΠ 1696/2023, ΑΠ 197/2020, ΑΠ 559/2019, ΑΠ 223/2018).

Εξάλλου, στην περίπτωση ανακριβούς πρώτης κτηματολογικής εγγραφής, όταν οι αναγραφόμενοι στο κτηματολογικό φύλλο ως δικαιούχοι είναι περισσότεροι, αυτός που έχει έννομο συμφέρον και αμφισβητεί την ανακριβή εγγραφή του δικαιώματος όλων, επικαλούμενος ίδιον αυτού δικαίωμα και μάλιστα ζητεί και χωρικές μεταβολές δηλ. την διόρθωση και του οικείου κτηματολογικού διαγράμματος, πρέπει να απευθύνει την ασκούμενη, κατ' άρθρο 6 παρ. 2 του ν.2664/1998, αγωγή του περί αναγνώρισης του θιγομένου δικαιώματός του και διόρθωσης της πρώτης εγγραφής κατά πάντων των αναγραφομένων ως δικαιούχων στο κτηματολογικό φύλλο, και σε περίπτωση θανάτου τους κατά των καθολικών διαδόχων τους (ΑΠ 712/2020, ΑΠ 1152/2018). Από την προαναφερθείσα διάταξη προκύπτει ότι κατά των νομιμοποιουμένων πιο πάνω ως εναγομένων υφίσταται μεταξύ τους σχέση αναγκαστικής ομοδικίας, κατά την έννοια της διάταξης του αρθ. 76 παρ. 1 περ. γ ΚΠοΛΔ (υποχρεωτική κοινή παθητική εναγωγή), για την αποφυγή διάσπασης της δικονομικής ενότητας των ανοιγομένων δικών και του κινδύνου έκδοσης αντιφατικών αποφάσεων για το ίδιο δικαίωμα στο οποίο έχουν καταχωρισθεί αυτοί (ΑΠ 1112/2023, ΑΠ 712/2020, ΑΠ 239/2020, ΑΠ 1152/2018, ΑΠ 240/2015).

Στην προκείμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από την παραδεκτή επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων της δίκης (άρθρ. 261 παρ. 2 ΚΠολΔ), η ενάγουσα και ήδη αναιρεσίβλητη Σ. Α. άσκησε κατά των: 1) Α. Α. του Κ. και της Ε., 2) Α. Α. του Κ. και της Ε., 3) Α. Α. του Κ. και της Ε., 4) Α. Μ. του Π., 5) Π. Μ. του Α., 6) Κ. Μ. του Α. και 7) Φ. Α. του Κ.

και της Ε., την με αρ. κατ. ΤΜ 359/5-4-2019 αγωγή ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ναυπλίου, με την οποία ισχυρίσθηκε ότι δυνάμει εκ διαθήκης κληρονομικής διαδοχής του Δ. Α. του Α., που απεβίωσε στις ...-1974 στο 'Αργος και την οποία (κληρονομία) αποδέχθηκε με την ...-1992 δήλωσή της ενώπιον του τ. συμβολαιογράφου Άργους Γ.

Υ., νομίμως μεταγραφείσα στον τόμο 720 με αριθμό 19 των βιβλίων μεταγραφών του Υποθηκοφυλακείου Άργους, απέκτησε την πλήρη κυριότητα ενός οικοπέδου, εμβαδού 175,65 τμ μετά των συστατικών αυτού, όπως αυτό λεπτομερώς περιγράφεται στο αγωγικό δικόγραφο με συντεταγμένες κορυφών κατά το σύστημα ΕΓΣΑ 87 ότι το ως άνω οικόπεδο δεν καταχωρίσθηκε αυτοτελώς ως γεωτεμάχιο στις πρώτες εγγραφές των κτηματολογικών βιβλίων του Κτηματολογικού Γραφείου Άργους, αλλά ανακριβώς περιλαμβάνεται στην έκταση που καταλαμβάνει το γεωτεμάχιο με ΚΑΕΚ 02 009 02 40 020, με εγγεγραμμένους δικαιούχους κυριότητας τους 1) Α.

Α. του Κ. (1ο εναγόμενο) κατά ποσοστό 3,75%, 2) την Α. Α. του Κ. (2η εναγομένη) κατά ποσοστό 3,75%, 3) την Α. Α. του Κ. (3η εναγομένη) κατά ποσοστό 3,75%, 4) την Π. Α. του Κ. κατά ποσοστό 3,75%, που απεβίωσε στις ...-2014 και της οποίας καθολικοί διάδοχοι κατά την εξ αδιαθέτου διαδοχή είναι οι 4ος, 5ος και 6ος εναγόμενοι (Α. Μ.-1ος αναιρεσείων , Π.

Μ. -2ος αναιρεσείων και Κ. Μ.) , 5) Σ. Α. (ενάγουσα) κατά ποσοστό 75% , 6) Φ. Α. του Κ. (7η εναγομένη) κατά ποσοστό 3,75% και 7) Ε. Γ. του Ε. και της Α. κατά ποσοστό 6,25% , που απεβίωσε στις 27-3-2002 και της οποίας καθολικοί διάδοχοι κατά την εξ αδιαθέτου διαδοχή είναι οι 1ος, 2η, 3η εναγόμενοι και η προρρηθείσα -ήδη αποβιώσασα- Π. Α., της οποίας καθολικοί διάδοχοι είναι οι ανωτέρω 4ος, 5ος και 6ος εναγόμενοι.

Με βάση αυτό το ιστορικό ζήτησε να αναγνωρισθεί αποκλειστική κυρία του ως άνω περιγραφόμενου οικοπέδου, εμβαδού 175,65 τμ μετά των συστατικών αυτού και να διορθωθούν σχετικά οι πρώτες κτηματολογικές εγγραφές. Επί της ανωτέρω αγωγής, που συζητήθηκε ερήμην των 1ου,2ης,3ης, 6ου και 7ης των εναγομένων και αντιμωλία των λοιπών διαδίκων, εκδόθηκε η 416/13-5-2020 απόφαση του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, που δέχθηκε ταύτη.

Κατά της απόφασης αυτής άσκησαν οι 4ος και 5ος εναγόμενοι την με αρ. εκθ. κατ. 72/16-7-2020 έφεση, η οποία συζητήθηκε στις 16-3-2022, αντιμωλία των διαδίκων, για τη συζήτηση της οποίας κλητεύθηκαν οι λοιποί αναγκαίοι ομόδικοι των εκκαλούντων και ήδη αναιρεσειόντων και ακολούθως εκδόθηκε η 481/12-12-2022 τελεσίδικη απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Ναυπλίου, με την οποία έγινε τυπικά δεκτή η έφεση και απορρίφθηκε κατ' ουσίαν.

Κατά της τελευταίας αυτής απόφασης άσκησαν οι 4ος και 5ος εναγόμενοι -εκκαλούντες την κρινόμενη με αρ. κατ. 9/27-1-2023 αίτηση αναίρεσης κατά της ενάγουσας -εφεσίβλητης. Πλην όμως ο 2ος αναιρεσείων (5ος εναγόμενος), που κατά τα ανωτέρω συνεχίζει την βιαίως διακοπείσα δίκη, δεν προσκομίζει ούτε επικαλείται εκθέσεις επίδοσης από τις οποίες να προκύπτει ότι κάλεσε στη συζήτηση και τους 1ο, 2η,3η, 6ο και 7η των εναγομένων , παρότι αυτοί είναι αναγκαίοι ομόδικοί του, σύμφωνα με την αμέσως προηγηθείσα νομική σκέψη, ως ανακριβώς καταχωρισθέντες ως δικαιούχοι κυριότητας στο κτηματολογικό φύλλο με ΚΑΕΚ 02 009 02 40 020.

Επομένως, αφού δεν κλήθηκαν στη συζήτηση της αναίρεσης οι ανωτέρω αναγκαίοι ομόδικοι του 2ου αναιρεσείοντος, σύμφωνα με τα προεκτεθέντα, πρέπει να κηρυχθεί απαράδεκτη η συζήτηση της υπό κρίση αίτησης αναίρεσης ως προς όλους τους διαδίκους.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΚΗΡΥΣΣΕΙ απαράδεκτη τη συζήτηση της με αρ. κατ. 9/27-1-2023 αίτησης για αναίρεση της 481/2022 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Ναυπλίου.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 16 Οκτωβρίου 2024.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 17 Οκτωβρίου 2024.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ