Supreme Court allows appeal against lower court exceeding appeal scope in child support case.

Απόφαση 1514 / 2018 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1514/2018

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ιωσήφ Τσαλαγανίδη, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, Αβροκόμη Θούα, Γεώργιο Αποστολάκη, Κυριάκο Οικονόμου - Εισηγητή και Αναστασία Περιστεράκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 24 Σεπτεμβρίου 2018, με την παρουσία και της γραμματέως Θεοδώρας Παπαδημητρίου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Β. Π. του Ν., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Νίκη Ρούλια. Του αναιρεσιβλήτου: Α. Π. του Β., κατοίκου ... ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ιωάννη Κελεμένη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 1-2-2010 αγωγή της Μ. Κ., ως ασκούσης τη γονική μέριμνα του ανηλίκου υιού της Α. Π., που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 52/2012 του ίδιου Δικαστηρίου, 5981/2013 μη οριστική και 91/2017 οριστική του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της 91/2017 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, συμπροσβαλλομένης και της 5981/2013 μη οριστικής αποφάσεως του αυτού ως άνω Δικαστηρίου ζητεί ο αναιρεσείων με την από 12-2-2018 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η πληρεξούσια του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με τη διάταξη του αριθμού 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ ορίζεται ότι αναίρεση επιτρέπεται και όταν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. "Ως πράγματα" κατά την έννοια της διάταξης αυτής νοούνται οι αυτοτελείς ισχυρισμοί των διαδίκων που συγκροτούν την ιστορική βάση και επομένως στηρίζουν το αίτημα αγωγής, ανταγωγής, ένστασης ή αντένστασης και όχι ισχυρισμοί που αποτελούν άρνηση της αγωγής ή επιχειρήματα, νομικά ή πραγματικά, τα οποία αντλούνται από το νόμο ή από την εκτίμηση των αποδείξεων (ΟλΑΠ 25/2003).

Επομένως, "πράγματα" κατά την έννοια αυτήν, αποτελούν και οι διάφορες βάσεις της αγωγής (ΑΠ1781/2017). Εξ άλλου, από τη διάταξη του άρθρου 522 του ΚΠολΔ, προκύπτει ότι, λόγω του μεταβιβαστικού αποτελέσματος, το δευτεροβάθμιο δικαστήριο έχει όχι μόνο την εξουσία αλλά και την υποχρέωση να εξετάσει την υπόθεση μέσα στα όρια που καθορίζονται από την έφεση και τους πρόσθετους λόγους.

Η διάταξη αυτή ρυθμίζει ειδικώς, σε σχέση με την έφεση, την καθιερούμενη από το άρθρο 106 του ΚΠολΔ γενική αρχή της διαθέσεως, σύμφωνα με την οποία το δικαστήριο ενεργεί μόνον ύστερα από αίτηση διαδίκου και αποφασίζει με βάση τους πραγματικούς ισχυρισμούς που προτείνουν και αποδεικνύουν οι διάδικοι και τις αιτήσεις που υποβάλλουν, εκτός αν ο νόμος ορίζει διαφορετικά.

Το αίτημα συνεπώς της εφέσεως και οι λόγοι αυτής, που το στηρίζουν, οριοθετούν το μεταβιβαστικό αποτέλεσμα της εφέσεως. Το δευτεροβάθμιο δικαστήριο, για να αποφασίσει, αν πρέπει ή όχι να εξαφανίσει την εκκαλούμενη απόφαση, είναι υποχρεωμένο να περιοριστεί στην έρευνα μόνον των παραπόνων που διατυπώνονται με τους λόγους της έφεσης ή τους πρόσθετους λόγους και των ισχυρισμών που, ως υπεράσπιση κατά των λόγων αυτών, προβάλλει ο εφεσίβλητος, σύμφωνα με το άρθρο 527 αριθμ. 1 του ΚΠολΔ, καθώς και εκείνων των ζητημάτων, η έρευνα των οποίων προηγείται, ως αναγκαίο προαπαιτούμενο για να ληφθεί απόφαση σε σχέση με τα παράπονα που διατυπώνονται με τους λόγους εφέσεως, όπως είναι το ορισμένο ή η νομική βασιμότητα της αγωγής ή της ενστάσεως και τα οποία κατά νόμο εξετάζει αυτεπαγγέλτως το εφετείο, στην περίπτωση, κατά την οποία με την έφεση διατυπώνονται παράπονα μόνον για την κρίση ως προς την ουσιαστική βασιμότητα αυτών (ΑΠ 226/2016).

Επομένως, η παραδοχή από το δευτεροβάθμιο δικαστήριο ανύπαρκτου λόγου εφέσεως ή η επανάκριση κεφαλαίου της απόφασης έξω από τα όρια της εφέσεως και των προσθέτων λόγων συνιστούν πλημμέλειες που εμπίπτουν στον από τον αριθμό 8 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ αναιρετικό λόγο, εκτός αν πρόκειται για ισχυρισμούς που κατά τα ανωτέρω όφειλε να ερευνήσει και αυτεπαγγέλτως το δευτεροβάθμιο δικαστήριο (ΟλΑΠ 22/2005).Περαιτέρω, από τον συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 522, 535 και 536 παρ. 2 ΚΠολΔ, προκύπτει ότι, όταν η αγωγή στηρίζεται σε περισσότερες βάσεις ή σε μία κυρία βάση και μια επικουρική, και ύστερα από έφεση του εναγομένου κατά της οριστικής αποφάσεως που δέχθηκε τη μια βάση και απέρριψε ενδεχομένως τις λοιπές, εξαφανισθεί η εκκαλουμένη απόφαση και απορριφθεί η αγωγή κατά τη βάση της αυτή, το δευτεροβάθμιο δικαστήριο στερείται εξουσίας για αυτεπάγγελτη έρευνα των βάσεων που απορρίφθηκαν, εκτός εάν στην περίπτωση αυτή έχει ασκηθεί έφεση εκ μέρους του ενάγοντος (ΑΠ 994/2010, 834/2008).

Εν προκειμένω, όπως προκύπτει από την επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων, με την ένδικη αγωγή, η αρχικώς ενάγουσα, υπό την ιδιότητά της ως ασκούσης τη γονική μέριμνα του ανήλικου υιού της Α. Π. (νυν αναιρεσιβλήτου, ήδη ενηλικιωθέντος) που απέκτησε από το γάμο της με τον εναγόμενο( νυν αναιρεσείοντα) ζήτησε, μετά τον περιορισμό του αιτήματος, ν' αναγνωριστεί ότι ο τελευταίος της οφείλει συνολικά το ποσό των 18.308,16 ευρώ, για διατροφή του ανηλίκου τέκνου τους κατά το χρονικό διάστημα από τον Ιούνιο του 2001 έως τον Ιανουάριο του 2010, κυρίως μεν λόγω υποχρεώσεως του, απορρεούσης εκ του από 26-5-1998 ιδιωτικού συμφωνητικού που συνυπέγραψαν εν όψει δίκης περί συναινετικού διαζυγίου, επικουρικώς δε κατά τις διατάξεις περί αδικαιολογήτου πλουτισμού.

Το πρωτοβάθμιο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών εξέδωσε την υπ' αριθ. 52/2012 οριστική απόφασή του, με την οποία απέρριψε την κύρια βάση της αγωγής ως μη νόμιμη και δέχθηκε την επικουρική βάση αυτής ως ουσιαστικά βάσιμη. Το Μονομελές Εφετείο Αθηνών, ενώπιον του οποίου ήχθη η υπόθεση, κατόπιν της από 6-9-2012 εφέσεως τού πρωτοδίκως ηττηθέντος εναγομένου-αναιρεσείοντος, παραπονουμένου για την παραδοχή της αγωγής κατά την ερειδομένη στον αδικαιολόγητο πλουτισμό επικουρική βάση της, με την προσβαλλομένη απόφασή του εξαφάνισε την εκκληθείσα απόφαση - διότι με αυτή υποχρεώθηκε ο εναγόμενος να καταβάλλει το ποσό των 18.308,16 ευρώ, για διατροφή του ανηλίκου τέκνου, παρά το γεγονός ότι η ειρημένη αρχικώς ενάγουσα είχε περιορίσει το αίτημα της αγωγής σε αναγνωριστικό - και εν συνεχεία, κατά παραδοχή σχετικού λόγου εφέσεως, απέρριψε την αγωγή ως απαράδεκτη λόγω αοριστίας, ως προς την επικουρική από τον αδικαιολόγητο πλουτισμό βάση της.

Ακολούθως, προέβη στην έρευνα της πρωτοδίκως απορριφθείσης κυρίας βάσεως της αγωγής και έκρινε τα εξής: "..η υπό κρίση αγωγή, ως προς την κύρια βάση της που στηρίζεται σε συμβατική σχέση, είναι, σύμφωνα με τα προαναφερόμενα, νόμιμη, καθότι αφορά κατάρτιση έγκυρης σύμβασης για διατροφή, στηριζόμενη στις διατάξεις των άρθρων 1485 επ., 1441 παρ. 3,411 και 361 ΑΚ και πρέπει να ερευνηθεί κατ' ουσίαν, με την κατ' άρθρο 591 παρ. 2 ΚΠολΔ προσήκουσα ειδική διαδικασία του άρθρου 681Β ΚΠολΔ, με την οποία δικάζονται οι διαφορές που αφορούν τη διατροφή των τέκνων Το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, έσφαλε στην κρίση του, ως προς το ζήτημα αυτό, το οποίο επανεξετάζεται, σύμφωνα με το μεταβιβαστικό αποτέλεσμα της κρινόμενης έφεσης, που οριοθετείται από το αίτημα αυτής...".

Περαιτέρω, το Εφετείο δέχθηκε εν μέρει την αγωγή και ανεγνώρισε την υποχρέωση εναγομένου-αναιρεσείοντος να καταβάλει στο ενάγοντα - αναιρεσίβλητο υιό του ως διατροφή τούτου και ειδικότερα ποσό 176,04 ευρώ για κάθε μήνα, το ποσόν των 17.816,4 ευρώ, με το νόμιμο τόκο. Εκ των ανωτέρω προκύπτει ότι, με την άσκηση της εφέσεως από τον εναγόμενο, η υπόθεση μεταβιβάσθηκε στο Εφετείο μόνο κατά το μέρος που δέχθηκε ως νόμιμη και βάσιμη την αγωγή κατά την επικουρική (εκ του αδικαιολογήτου πλουτισμού) βάση της, ενώ δεν μεταβιβάσθηκε ως προς την απορριφθείσα κύρια βάση (περί καταβολής διατροφής, συμβατικώς καθορισθείσης), την οποία το Εφετείο, μετά την εξαφάνιση της πρωτοβάθμιας αποφάσεως, δεν είχε εξουσία να την ερευνήσει, χωρίς την άσκηση εφέσεως από την αρχικώς ενάγουσα, εντεύθεν υπέπεσε στην πλημμέλεια του αριθμού 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, συμφώνως και προς τα προεκτεθέντα στη μείζονα πρόταση, εφ' όσον προέβη σε επανάκριση κεφαλαίου της πρωτόδικης αποφάσεως εκτός των ορίων της εφέσεως.

Επομένως, ο σχετικός ο από το άρθρο 559 αριθ. 8 του ΚΠολΔ πρώτος λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως είναι βάσιμος και μετά ταύτα, παρελκούσης της έρευνας των λοιπών λόγων αυτής, που καλύπτονται από την αναιρετική εμβέλεια του ως άνω λόγου, πρέπει να γίνει δεκτή η αίτηση αναιρέσεως, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, καθ' ο μέρος το Εφετείο δέχθηκε εν μέρει την αγωγή και αναγνώρισε την υποχρέωση του εναγομένου-αναιρεσείοντος να καταβάλει στον ενάγοντα - αναιρεσίβλητο υιό του ως διατροφή τούτου και ειδικότερα ποσό 176,04 ευρώ για κάθε μήνα το ποσόν των 17.816,40 ευρώ, με το νόμιμο τόκο.

Ακολούθως, πρέπει να κρατηθεί η υπόθεση και να εκδικασθεί από το Δικαστήριο τούτο, σύμφωνα με την διάταξη του άρθρου 580 παρ. 3 του ΚΠολΔ, εφ' όσον δεν απαιτείται άλλη διευκρίνιση, εν όψει δε της δεσμευτικής για το Εφετείο ενεργείας της παρούσης αποφάσεως, δεν υπάρχει δικονομικό έδαφος για περαιτέρω εκδίκαση της υποθέσεως, αλλά υπολείπεται μόνον η κατά το περιεχόμενο της αποφάσεως αυτής διατύπωση του διατακτικού τής εκδοθησομένης αποφάσεως, βάσει της εκτάσεως της αναιρέσεως (ΑΠ 252/2017, 353/2015, σχετ.

Ολ. Α.Π. 42/2005). Ειδικότερα, πρέπει να γίνει δεκτή η έφεση του αναιρεσείοντος, να εξαφανισθεί η εκκαλουμένη υπ' αριθμ. 52/2012 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών - καθ' μέρος δέχθηκε την από 1.2.2010 αγωγή κατά την επικουρική αυτής βάση και να απορριφθεί η αγωγή αυτή (και) κατά την επικουρική της βάση. Εξάλλου, λόγω της φύσεως της διαφοράς δεν έχει κατατεθεί παράβολο, ώστε να τίθεται θέμα αποδόσεως του.

Τέλος, πρέπει να συμψηφισθεί στο σύνολό της η δικαστική δαπάνη μεταξύ των διαδίκων λόγω της συγγενικής τους σχέσεως (αρθ. 179, 183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΝΑΙΡΕΙ την υπ' αριθμ. 91/2017 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, κατά το κεφάλαιο που αναφέρεται στο σκεπτικό της παρούσας.

ΚΡΑΤΕΙ και δικάζει την υπόθεση.

ΔΕΧΕΤΑΙ την από 6 Σεπτεμβρίου 2012 έφεση του αναιρεσείοντος. ΕΞΑΦΑΝΙΖΕΙ την 52/2012 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, κατά το μέρος που δέχθηκε την από 1.2.2010 αγωγή της αρχικής ενάγουσας, ως προς την επικουρική της βάση.

ΔΙΑΚΡΑΤΕΙ την υπόθεση.

ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την από 1-2-2010 αγωγή της Μ. Κ. για λογαριασμό του τότε ανηλίκου τέκνου της Α. Π..

ΣΥΜΨΗΦΙΖΕΙ στο σύνολό της τη δικαστική δαπάνη μεταξύ των διαδίκων.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 23 Οκτωβρίου 2018.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΗΣ

Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ και ήδη Αντιπρόεδρος του Αρείου Πάγου ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 1 Νοεμβρίου 2018.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ