Supreme Court dismisses appeal on procedural grounds regarding inadmissibility of counterclaim against non-defendants in simple joint action.

Απόφαση 1513 / 2021 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1513/2021

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αλτάνα Κοκκοβού, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αγγελική Τζαβάρα, Θωμά Γκατζογιάννη, Χρήστο Τζανερρίκο και Βασίλειο Μαχαίρα - Εισηγητή, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 16 Δεκεμβρίου 2019, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων:

1) Χ. Τ. του Γ., συζύγου Ε.-Β. Κ., κατοίκου ... Αττικής, ενεργούσας ως οριστικής δικαστικής συμπαραστάτριας για λογαριασμό του ενηλίκου τέκνου της, 2) Σ.-Γ. Κ. του Ε.-Β., κατοίκου ..., η οποία παραστάθηκε μετά της πληρεξουσίας δικηγόρου της Ευγενίας Φωτοπούλου και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων:

1) Δ. Λ. του Α., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Νικόλαο Ανδρικόπουλο και κατέθεσε προτάσεις,

2) Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία «ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟΝ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΝ ΚΕΝΤΡΟΝ ΑΘΗΝΩΝ ΥΓΕΙΑ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» και το διακριτικό τίτλο «ΥΓΕΙΑ Α.Ε.», που εδρεύει στο Μαρούσι Αττικής και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Αθανάσιο Παπαγεωργάκη και κατέθεσε προτάσεις,

3) Ανώνυμης Ασφαλιστικής Εταιρείας με την επωνυμία «GENERALI HELLAS ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΑΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ», που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Νικόλαο Ζέμπερη και κατέθεσε προτάσεις,

4) Ανώνυμης Ασφαλιστικής Εταιρείας με την επωνυμία «ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΠΙΣΤΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ», που εδρεύει στο Μαρούσι Αττικής και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωάννη Παντελίδη με δήλωση κατ’ άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 31.05.2013 αγωγή της πρώτης ήδη αναιρεσείουσας και προσώπου που δεν είναι διάδικος στην παρούσα δίκη, την από 14.11.2013 προσεπίκληση - παρεμπίπτουσα αγωγή του πρώτου ήδη αναιρεσιβλήτου, την από 08.01.2014 πρόσθετη παρέμβαση της τρίτης ήδη αναιρεσιβλήτου και την από 4/3/2014 πρόσθετη παρέμβαση της τέταρτης ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 453/2015 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 3162/2017 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 23.04.2018 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η πληρεξούσια των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, οι πληρεξούσιοι των παραστάντων στο ακροατήριο αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

[Ι] Με την κρινόμενη αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η με αριθμό 3162/2017 τελεσίδικη απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών, που εκδόθηκε κατά την τακτική διαδικασία, αντιμωλία των διαδίικων που αφορά το αντικείμενο της αναιρετικής δίκης. Με την απόφαση αυτή συνεκδικάστηκαν εφέσεις και αντέφεση κατά της με αριθμό 453/2015 οριστικής απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών και συγκεκριμένα:

1) Η από 08.06.2015 και με αριθμό κατάθεσης 3531/2015 έφεση της ενάγουσας και ήδη αναιρεσείουσας Χ. Τ., ως οριστικής συμπαραστάτη του ενηλίκου υιού της Σ. - Γ. Κ..

2) Η από 09.06.2015 και με αριθμό κατάθεσης 3581/2015 έφεση της προσεπικληθείσας παρεμπιπτόντως εναγομένης - προσθέτως παρεμβαίνουσας και ήδη τέταρτης αναιρεσίβλητης ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία «ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΠΙΣΤΗ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ».

3) Η από 11.06.2015 και με αριθμό κατάθεσης 3674/2015 έφεση, καθώς και οι από 21.03.2016 και με αριθμό κατάθεσης 88/2016 πρόσθετοι λόγοι του εναγομένου - προσεπικαλούντος - παρεμπιπτόντως ενάγοντος και ήδη πρώτου αναιρεσίβλητου Δ. Λ..

4) Η από 08.06.2015 και με αριθμό κατάθεσης 3578/2015 έφεση της προσεπικληθείσας - παρεμπιπτόντως εναγομένης - προσθέτως παρεμβαίνουσας και ήδη τρίτης αναιρεσίβλητης ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία «GENERALI HELLAS ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ».

5) Η από 21.07.2015 και με αριθμό κατάθεσης 6881/2015 επικουρική έφεση του εναγομένου - προσεπικαλούντος - παρεμπιπτόντως ενάγοντος και ήδη πρώτου αναιρεσιβήτου Δ. Λ..

6) Η από 11.06.2015 και με αριθμό κατάθεσης 3626/2015 έφεση της εναγομένης και ήδη δεύτερης αναιρεσίβλητης ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία «ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟΝ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΝ ΚΕΝΤΡΟΝ ΑΘΗΝΩΝ ΥΓΕΙΑ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» και

7) Η από 18.06.2016 και με αριθμό κατάθεσης 86/2016 αντέφεση, σχετικά με την παραπάνω από 09.06.2015 έφεση, της ενάγουσας - αντεκκαλούσας και ήδη αναιρεσείουσας Χ. Τ.. Η πιο πάνω εκκαλούμενη απόφαση συνεκδίκασε:

α) την από 31.05.2013 και με αριθμό κατάθεσης 78556/2233/2013 αγωγή των Ε. - Β. Κ., ενεργούντος ατομικά και Χ. Τ., ενεργούσας ατομικά και ως δικαστική συμπαραστάτης του ενηλίκου τέκνου της Σ. - Γ. Κ., με την οποία ζητούσαν, μετά τον περιορισμό των αγωγικών αιτημάτων τους, να υποχρεωθούν οι εναγόμενοι, ευθυνόμενοι από αδικοπραξία, άλλως κατά τις διατάξεις περί ενδοσυμβατικής ευθύνης, να καταβάλουν, εις ολόκληρον ο καθένας, στη δεύτερη ενάγουσα και για λογαριασμό του τέκνου της το ποσό των 4.855.478,34 ευρώ εφάπαξ, ως αποζημίωση και χρηματική του ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, άλλως το ποσό των 1.234.844,55 ευρώ ως αποζημίωση, κατά την επικουρική βάση της αγωγής. Επίσης να καταβάλουν στη δεύτερη ενάγουσα, για λογαριασμό του τέκνου της, το συνολικό ποσό των 144.521,66 ευρώ, για την αποκατάσταση μελλονικής θετικής και αποθετικής ζημίας, σε περιοδικές μηνιαίες δόσεις, για το χρονικό διάστημα από 1-6-2013 έως 31-5-2016, κατά τα εκτιθέμενα ειδικότερα στο δικόγραφο της αγωγής.

β) Με την παραπάνω αγωγή συνεκδικάστηκαν η από 14.11.2013 προσεπίκληση - παρεμπίπτουσα αγωγή, του ήδη πρώτου αναιρεσίβλητου και οι από 08.01.2014 και 04.03.2014 πρόσθετες παρεμβάσεις, των ήδη τρίτης και τέταρτης των αναιρεσίβλητων.

Το πρωτοβάθμιο δικαστήριο, αφού θεώρησε καταργημένη τη δίκη μεταξύ του πρώτου ενάγοντος και των εναγομένων, καθώς και μεταξύ των τελευταίων και της δεύτερης ενάγουσας, ως προς τις ατομικές της αξιώσεις, δέχθηκε κατά ένα μέρος την αγωγή και υποχρέωσε τους εναγομένους, να καταβάλουν στην ενάγουσα, υπό την ιδιότητα που παρίσταται α) το ποσό των 659.512,42 ευρώ εφάπαξ, με το νόμιμο τόκο από την επίδοση της αγωγής και β) το ποσό των 3.000 ευρώ μηνιαίως, από 01.06.2013 έως 31.05.2016, καταβλητέο στο πρώτο πενθήμερο κάθε μήνα, με το νόμιμο τόκο από την καθυστέρηση καταβολής κάθε δόσης. Επίσης δέχθηκε την από 14.11.2013 προσεπίκληση - παρεμπίπτουσα αγωγή του εναγομένου Δ. Λ. και υποχρέωσε τις παρεμπιπτόντως εναγόμενες ασφαλιστικές εταιρείες (ήδη τρίτη και τέταρτες αναιρεσίβλητες) να καταβάλουν σε αυτόν, κατά την αναλογία του ασφαλισμένου σε κάθε μία ποσοστού αστικής ευθύνης του, όποιο ποσό εκείνος υποχρεωθεί να καταβάλει στην κυρίως ενάγουσα, πλέον τόκων και δικαστικών εξόδων, μέχρι του ανώτατου ορίου ευθύνης τους, που ανέρχεται στα ποσά των 600.000 ευρώ και 400.000 ευρώ, αντίστοιχα, με το νόμιμο τόκο από την επομένη της καταβολής στην κυρίως ενάγουσα. Τέλος, απέρριψε τις από 08.01.2014 και 04.03.2014 πρόσθετες παρεμβάσεις των ασφαλιστικών εταιρειών υπέρ του εναγομένου και ήδη πρώτου αναιρεσίβλητου Δ. Λ..

Το Εφετείο, με την ως άνω προσβαλλόμενη απόφασή του:

1) Απέρριψε ως απαράδεκτες, α) την από 11.06.2015 έφεση και τους από 21.03.2016 πρόσθετους λόγους του Δ. Λ., ως προς τον πρώτο εφεσίβλητο Ε. - Β. Κ., β) την από 11.06.2015 έφεση της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία «ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟΝ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΝ ΚΕΝΤΡΟΝ ΑΘΗΝΩΝ ΥΓΕΙΑ ΑΕ», ως προς τον πρώτο εφεσίβλητο Ε. - Β. Κ. και γ) την από 18.03.2016 αντέφεση της Χ. Τ., ως οριστικής συμπαραστάτη του υιού της Σ. - Γ. Κ., ως προς τις δεύτερη και τρίτη αντεφεσίβλητες, ανώνυμες εταιρείες με τις επωνυμίες «ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟΝ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΝ ΚΕΝΤΡΟΝ ΑΘΗΝΩΝ ΥΓΕΙΑ Α.Ε.» και «GENERALI HELLAS Α.Ε.Α.Ζ.».

2) Δέχθηκε κατ’ ουσίαν την από 08.06.2015 έφεση της Χ. Τ., ως οριστικής συμπαραστάτη του υιού της Σ. - Γ. Κ., κατά των δύο πρώτων εναγομένων, Δ. Λ. και ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία «ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΝ ΚΕΝΤΡΟΝ ΑΘΗΝΩΝ ΥΓΕΙΑ Α.Ε.», εξαφάνισε την εκκαλούμενη, με αριθμό 453/2015, απόφαση, ως προς το κεφάλαιο που αφορά την από 04.06.2013 κύρια αγωγή και αφού κράτησε και δίκασε την αγωγή αυτή, την έκανε μερικά δεκτή ως βάσιμη στην ουσία της και υποχρέωσε τους εναγομένους, να καταβάλουν στην ενάγουσα, σε ολόκληρο ο καθένας και για λογαριασμό του πιο πάνω τέκνου της, το ποσό των 809.512,42 ευρώ, με το νόμιμο τόκο από την επίδοση της αγωγής, καθώς και το ποσό των 3.000 ευρώ μηνιαίως, για το χρονικό διάστημα από 01.06.2013 έως 31.05.2016, προκαταβλητέο εντός του πρώτου πενθημέρου κάθε μήνα, με το νόμιμο τόκο από την καθυστέρηση καταβολής κάθε δόσης.

3) Δέχθηκε την από 21.07.2015 επικουρική έφεση του Δ. Λ. κατά των παραπάνω ασφαλιστικών εταιρειών και αφού εξαφάνισε την εκκαλούμενη απόφαση και ως προς το κεφάλαιο που αφορά την από 14.11.2013 προσεπίκληση - παρεμπίπτουσα αγωγή, κράτησε και δίκασε την αγωγή αυτή, την οποία έκανε δεκτή και υποχρέωσε τις παρεμπιπτόντως εναγόμενες να καταβάλουν στον παρεμπιπτόντως ενάγοντα, όποιο ποσό αυτός καταβάλει στην κυρίως ενάγουσα, για κεφάλαιο, τόκους και δικαστικά έξοδα, μέχρι του ανώτατου ορίου ευθύνης τους, που ανέρχεται στα ποσά των 600.000 ευρώ και 400.000 ευρώ αντίστοιχα, με το νόμιμο τόκο από την επομένη της καταβολής τους στην κυρίως ενάγουσα.

4) Απέρριψε κατ’ ουσίαν, α) την από 09.06.2015 έφεση της ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία «ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΠΙΣΤΗ ΑΕΓΑ», κατά των Χ. Τ., ως οριστικής συμπαραστάτη και του Δ. Λ., β) την από 11.06.2015 έφεση και τους από 21.03.2016 πρόσθετους λόγους της, του Δ. Λ. κατά των Χ. Τ., ως οριστικής συμπαραστάτη του υιού της, καθώς και κατά των δύο ασφαλιστικών εταιρειών, γ) την από 08.06.2015 έφεση της προσθέτως παρεμβαίνουσας - παρεμπιπτόντως εναγομένης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία «GENERALI HELLAS ΑΕΑΖ», κατά της Χ. Τ., ως οριστικής συμπαραστάτη, δ) την από 11.06.2015 έφεση της εναγομένης ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία «ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟΝ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΝ ΚΕΝΤΡΟΝ ΑΘΗΝΩΝ ΥΓΕΙΑ ΑΕ», κατά της Χ. Τ., με την ως άνω ιδιότητα που παρίσταται και ε) την από 18.06.2016 αντέφεση της ενάγουσας Χ. Τ., ως οριστικής συμπαραστάτη του ενηλίκου υιού της, κατά το μέρος που η αντέφεση απευθυνόταν κατά της εκκαλούσας στην από 09.06.2015 έφεση, ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία «ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΠΙΣΤΗ ΑΕ», καθώς και κατά του εναγομένου Δ. Λ..

Η αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564, 566 παρ.1 ΚΠολΔ), είναι, συνεπώς, παραδεκτή (άρθρο 577 παρ.1 ΚΠολΔ) και πρέπει να ερευνηθεί ως προς τους λόγους της (άρθρ. 577 παρ.3 ΚΠολΔ).

[ΙΙ] Κατά τη διάταξη του άρθρου 556 παρ.1 ΚΠολΔ, δικαίωμα αναίρεσης έχει ο διάδικος που ηττήθηκε ολικά ή εν μέρει κατά τη δίκη που εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση. Η ύπαρξη εννόμου συμφέροντος κρίνεται από την προσβαλλόμενη απόφαση κατά τη γενική διάταξη του άρθρου 68 ΚΠολΔ και η έλλειψή του, που ερευνάται και αυτεπαγγέλτως σε κάθε στάση της δίκης, κατ' άρθρο 73 ΚΠολΔ, συνεπάγεται την απόρριψη της αίτησης αναίρεσης, ως απαράδεκτης. Το έννομο συμφέρον, το οποίο πρέπει να υφίσταται τόσο κατά το χρόνο άσκησης όσο και κατά το χρόνο συζήτησης της αναίρεσης, απαιτείται όχι μόνο γενικώς για το παραδεκτό της αίτησης αναίρεσης, αλλά και ειδικώς για κάθε λόγο αναίρεσης, πρέπει δε ο αναιρεσείων να επικαλείται αυτό για τη νομιμοποίησή του στην αίτηση αναίρεσης. Το έννομο συμφέρον πρέπει να προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση και να είναι ατομικό και άμεσο του διαδίκου ο οποίος υφίσταται βλάβη (ΑΠ 39/2020, ΑΠ 744/2019, ΑΠ 1663/2010). Η βλάβη αυτή προκαλείται από την απώλεια της δίκης για τον παραπονούμενο διάδικο και προκύπτει από τη σύγκριση των αιτημάτων με το διατακτικό της προσβαλλόμενης απόφασης (ΑΠ 1067/2012, ΑΠ 863/2007, ΑΠ 720/2005). Επίσης βλάβη μπορεί να προκληθεί και από τις αιτιολογίες της απόφασης, εάν από αυτές παράγεται δυσμενές για το διάδικο δεδικασμένο, σε άλλη δίκη, κατ’ άρθρ. 331 ΚΠολΔ (ΑΠ 640/2015, ΑΠ 382/2011, ΑΠ 539/2011).

Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 562 παρ.2 ΚΠολΔ, είναι απαράδεκτος λόγος αναίρεσης που στηρίζεται σε ισχυρισμό ο οποίος δεν προτάθηκε νόμιμα στο δικαστήριο της ουσίας, εκτός αν πρόκειται α) για παράβαση που δεν μπορεί να προβληθεί στο δικαστήριο της ουσίας, β) για σφάλμα που προκύπτει από την ίδια την απόφαση, γ) για ισχυρισμό που αφορά τη δημόσια τάξη. Στις περιπτώσεις β' και γ', όμως, πρέπει τα πραγματικά περιστατικά που στηρίζουν το λόγο αναίρεσης να έχουν προβληθεί στο δικαστήριο της ουσίας και να γίνεται στο αναιρετήριο επίκληση της υποβολής τους (ΟλΑΠ 15/2000, ΑΠ 386/2017, ΑΠ 224/2016).

Στην προκειμένη περίπτωση, από τα διαδικαστικά έγγραφα της δίκης, τα οποία επισκοπούνται, παραδεκτά, κατ' άρθρ. 561 παρ.2 ΚΠολΔ, για την έρευνα των αναιρετικών λόγων, προκύπτουν τα εξής: Μεταξύ των χρηματικών αξιώσεων, την ικανοποίηση των οποίων ζήτησε η αναιρεσείουσα - ενάγουσα, υπό την ιδιότητα που παρίσταται με την από 31.05.2013 αγωγή της κατά των δυο εναγομένων και ήδη δύο πρώτων αναιρεσίβλητων, υπαίτιου ειδικού χειρούργου ιατρού και προστήσασας αυτόν ανώνυμης εταιρείας, αντίστοιχα, περιλαμβάνονται και τα κονδύλια συνολικού ποσού 910.882,13 ευρώ, που αφορούν τις δαπάνες νοσηλείας του υπό δικαστική συμπαράσταση τελούντος ενηλίκου τέκνου της Σ. - Γ.

Κ., για το χρονικό διάστημα από 11.11.2008 έως 08.04.2011, ποσό που δεν κατέβαλαν στη δεύτερη αναιρεσίβλητη, αλλά, κατά τα εκτιθέμενα στο δικόγραφο της αγωγής, ο συμπαραστατούμενος παθών, έμμεσα ασφαλισμένος, ως προστατευόμενο μέλος, στο ταμείο της αναιρεσείουσας «Αλληλοβοηθητικό Ταμείο Περιθάλψεως Συλλόγου Υπαλλήλων Τραπέζης της Ελλάδος» (Α.Τ.Π.Σ.Υ.Τ.Ε.), δικαιούται να απαιτήσει κατά τη διάταξη του άρθρου 930 παρ.3 ΑΚ, καθόσον για το ταμείο αυτό δεν ισχύει η αυτόματη υποκατάσταση στα δικαιώματα του έμμεσα ασφαλισμένου έναντι του υπόχρεου σε αποζημίωση.

Η δεύτερη αναιρεσείουσα, ως κυρίως εναγομένη, με τις από 07.10.2014 έγγραφες προτάσεις της που κατέθεσε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών, επικαλούμενη ισόποση, ληξιπρόθεσμη, ανταπαίτησή της ύψους 910.882,13 ευρώ, για τις υπηρεσίες που παρασχέθηκαν στον παθόντα, πρότεινε αυτήν σε συμψηφισμό (άρθρο 440 ΑΚ), με την αντίστοιχη ως άνω αγωγική απαίτηση.

Η ένσταση αυτή έγινε κατ’ ουσίαν δεκτή με την με αριθμό 453/2015 οριστική απόφαση του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου, το οποίο δέχθηκε και την αντικειμενική ενέργεια της ένστασης αυτής, με απαλλαγή του πρώτου εναγομένου (ήδη πρώτου αναιρεσίβλητου) ιατρού, κατ’ άρθρ. 483 και 926 ΑΚ. Την απόφαση αυτή προσέβαλε η αναιρεσείουσα με την από 08.01.2015 έφεσή της, μόνο όμως ως προς τα κονδύλια του ύψους της χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης και της μελλοντικής υλικής ζημίας (θετικής και αποθετικής) και όχι ως προς το κεφάλαιο της ένστασης συμψηφισμού, η πρόταση της οποίας συνεπάγεται εκκρεμοδικία κατ' άρθρ. 221 παρ.2 ΚΠολΔ.

Ούτε δε οι κυρίως εναγόμενοι (δύο πρώτοι αναιρεσείβλητοι) με τις από 11.06.2015 εφέσεις τους προσέβαλαν το κεφάλαιο αυτό, ως νικήσαντες διάδικοι. Η τέταρτη αναιρεσίβλητη ασφαλιστική εταιρεία, με την επωνυμία «ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΠΙΣΤΗ ΑΕΓΑ», προσεπικληθείσα από τον πρώτο αναιρεσίβλητο Δ. Λ., παρεμπιπτόντως εναγομένη από αυτόν και προσθέτως υπέρ του παρεμβαίνουσα, με τον τέταρτο λόγο της από 09.06.2015 έφεσής της, που έστρεψε κατά της αναιρεσείουσας και του Δ.

Λ., έπληξε το ως άνω κονδύλιο των 910.882,13 ευρώ, που αφορά τις δαπάνες νοσηλείας του παθόντος κατά το χρονικό διάστημα από 11.11.2008 έως 08.04.2011, παρότι οι κυρίως εναγόμενοι δεν είχαν υποχρεωθεί πρωτοδίκως να καταβάλουν το ποσό τούτο, μετά την παραδοχή της ένστασης συμψηφισμού που είχε προτείνει η δεύτερη εναγομένη.

Η εφεσίβλητη και ήδη αναιρεσείουσα άσκησε, με ιδιαίτερο δικόγραφο, την από 18.03.2016 αντέφεσή της, απευθυνόμενη καθ’ όλων των και ήδη αναιρεσίβλητων. Με τους δύο λόγους της αντέφεσής της έπληξε την πρωτόδικη απόφαση ως προς το κεφάλαιο της ένστασης συμψηφισμού που είχε προτείνει η δεύτερη εναγόμενη, αναφορικά με το ως άνω κονδύλιο νοσηλίων των 910.882,13 ευρώ, ως αναγκαίως συνεχόμενο με το κεφάλαιο που εκκάλεσε η τέταρτη αναιρεσίβλητη, με τον παραπάνω τέταρτο λόγο της από 09.06/2015 έφεσή της.

Η προσβαλλόμενη με αριθμό 3162/2017 απόφαση του Εφετείου απέρριψε την αντέφεση ως απαράδεκτη ως προς τους δεύτερη και τρίτη αντεφεσίβλητες και ήδη αναιρεσίβλητες ανώνυμες εταιρείες «ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟΝ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΝ ΚΕΝΤΡΟΝ ΑΘΗΝΩΝ ΥΓΕΙΑ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» και «GENERALI HELLAS ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ ΖΗΜΙΩΝ», διότι αυτές δεν ήσαν εκκαλούσες στην ανωτέρω από 09.06.2015 έφεση.

Ακολούθως απέρριψε στην ουσία της την αντέφεση ως προς τους πρώτο και τέταρτη των αντεφεσίβλητων και ήδη αναιρεσίβλητων, Δ. Λ. και ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία «ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΠΙΣΤΗ ΑΕΓΑ». Ειδικότερα, η προσβαλλόμενη απόφαση δέχθηκε στον ελάσσονα συλλογισμό της ότι το επίμαχο κονδύλιο νοσηλίων των 910.882,13 ευρώ αποτελεί αξίωση της δεύτερης εναγομένης, παρότι δεν έχει απαιτήσει την καταβολή του και απέρριψε το σχετικό σκέλος του τέταρτου λόγου της από 9-6-2015 πιο πάνω έφεσης της τέταρτης αναιρεσίβλητης.

Στη συνέχεια δέχθηκε ότι το ισόποσο των νοσηλίων αυτών αποτελεί και ανταπαίτηση της δεύτερης εναγομένης, διότι τούτο οφείλεται από τον παθόντα και όχι από το «Αλληλοβοηθητικό Ταμείο Περιθάλψεως Συλλόγου Υπαλλήλων Τραπέζης της Ελλάδος» και απέρριψε κατ’ ουσίαν τους σχετικούς λόγους της αντέφεσης. Έκρινε, δηλαδή, το Εφετείο ότι το αυτό ποσό και από την ίδια γενεσιουργό αιτία συνιστά απαίτηση του ζημιωθέντος και συνάμα ανταπαίτηση της προστήσασας τον ζημιώσαντα εταιρείας, μη αποδίδοντος, έτσι, σφάλμα στην εκκαλούμενη με αριθμό 453/2015 οριστική απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών.

Η αναιρεσείουσα με τους τρεις πρώτους λόγους της αίτησης αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση αναιρετικές πλημμέλειες ως προς την απόρριψη της από 18.03.2016 αντέφεσής της. Ειδικότερα, με τον πρώτο λόγο της αίτησης, από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, αιτιάται εσφαλμένη εφαρμογή των ουσιαστικών διατάξεων των άρθρων 414 και 440 ΑΚ, με το να δεχθεί το Εφετείο την ένσταση συμψηφισμού της δεύτερης αναιρεσίβλητης εναγομένης, ως προς το αγωγικό κονδύλιο νοσηλίων ύψους 910.882,13 ευρώ του χρονικού διαστήματος από 11.11.2008 έως 08.04.2011, κρίνοντας ότι τα νοσήλια αυτά οφείλονταν από τον παθόντα και όχι από το «Αλληλοβοηθητικό Ταμείο Περιθάλψεως Συλλόγου Υπαλλήλων Τραπέζης της Ελλάδος» (Α.Τ.Π.Σ.Υ.Τ.Ε) και να οδηγηθεί έτσι στην κατ’ ουσίαν απόρριψη της αντέφεσης ως προς τους πρώτο και τέταρτη των αντεφεσίβλητων και ήδη αναιρεσίβλητων.

Με το δεύτερο λόγο της αίτησης, από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, μέμφεται την προσβαλλόμενη απόφαση για παραβίαση της ουσιαστικής διάταξης του άρθρου 440 ΑΚ, δια της ανεπαρκούς αιτιολογίας της, με την οποία ήχθη στο αποδεικτικό πόρισμα ότι υπόχρεος στην καταβολή των νοσηλίων είναι ο παθών, συμπαραστατούμενος και έτσι δέχθηκε την ένσταση συμψηφισμού.

Με τον τρίτο δε λόγο της αίτησης, από τον αριθμό 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, αιτιάται ότι το Εφετείο δέχθηκε την ένσταση συμψηφισμού χωρίς να λάβει υπόψη του ουσιώδεις ισχυρισμούς που πρότεινε η αναιρεσείουσα με την αντέφεσή της, αναφορικά με την ανταπαίτηση των νοσηλίων ύψους 910.882,13 ευρώ που πρότεινε σε συμψηφισμό η δεύτερη εναγομένη - αναιρεσίβλητη και ειδικότερα ότι δεν επρόκειτο για συμβατική σχέση με τον παθόντα, για την καταβολή των νοσηλίων, αλλά σε γνήσια σύμβαση υπέρ τρίτου που είχε καταρτισθεί μεταξύ της δεύτερης εναγομένης - αναιρεσίβλητης και του πιο πάνω Αλληλοβοηθητικού Ταμείου.

Οι παραπάνω αναιρετικοί λόγοι είναι διττώς απαράδεκτοι, διότι:

α) Ελλείπει το έννομο συμφέρον της αναιρεσείουσας σε σχέση με τους κυρίως εναγομένους (πρώτο και δεύτερη των αναιρεσίβλητων), δεδομένου ότι το έννομο συμφέρον συναρτάται αποκλειστικά από τη δέσμευση της απόφασης για τους συγκεκριμένους διαδίκους (ΑΠ 85/2010) και πρέπει να υπάρχει σε σχέση με τον αντίδικο του αναιρεσείοντος (ΑΠ 589/2009, ΑΠ 342/2009, ΑΠ 1241/2008), θεμελιώνεται δε στη βλάβη του ηττημένου διαδίκου από το περιεχόμενο της προσβαλλόμενης απόφασης και με την αναίρεση επιδιώκεται η ανατροπή της επιβλαβούς συνέπειας (ΑΠ 545/2009, ΑΠ 589/2009).

Στην κρινόμενη περίπτωση η κρίση του Εφετείου ότι υπόχρεος για την καταβολή των νοσηλίων του συνολικού ποσού των 910.882,13 ευρώ είναι ο παθών και η, με βάση την κρίση αυτή, παραδοχή της ένστασης συμψηφισμού που πρότεινε η δεύτερη εναγομένη - αντεφεσίβλητη και ήδη αναιρεσίβλητη, δεν επιδρά στο διατακτικό της προσβαλλόμενης απόφασης, αφού η από 18.03.2016 αντέφεση απορρίφθηκε ως απαράδεκτη κατά της δεύτερης εναγομένης - αντεφεσίβλητης.

Η εκκαλούσα και ήδη τέταρτη αναιρεσίβλητη «ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΠΙΣΤΗ ΑΕΓΑ», που είχε ασκήσει την από 09.06.2015 έφεση, έναντι της οποίας ασκήθηκε η αντέφεση, είναι προσεπικληθείσα - παρεμπιπτόντως εναγόμενη στον πρώτο βαθμό από τον πρώτο των κυρίως εναγομένων - αναιρεσίβλητων Δ. Λ. και προσθέτως παρεμβαίνουσα υπέρ αυτού, δικαιούμενη σε άσκηση έφεσης (άρθρο 516 παρ.1 ΚΠολΔ), δεν καθίσταται όμως διάδικος στην κύρια αγωγή (ΑΠ 111/2016, ΑΠ 18/2008).

Ούτε, άλλωστε, η αναιρεσείουσα επικαλείται ειδικό έννομο συμφέρον από την ως άνω αιτιολογία της απόφασης.

β) Οι λόγοι αναίρεσης στηρίζονται σε ισχυρισμό ο οποίος δεν προτάθηκε νόμιμα στο δικαστήριο της ουσίας (άρθρο 562 παρ.2 ΚΠολΔ), καθόσον, όπως προαναφέρθηκε η αναιρεσείουσα με την από 08.06.2015 έφεσή της δεν προσέβαλλε την πρωτόδικη απόφαση ως προς το κεφάλαιο της ένστασης συμψηφισμού, που είχε προτείνει η δεύτερη κυρίως εναγομένη, ως κεφαλαίου νοουμένου κάθε αυτοτελούς αιτήματος δικαστικής προστασίας που προκαλεί εκκρεμοδικία (ΑΠ 132/2004) και που εμφανίζεται με αυτόνομη ιστορική και νομική θεμελίωση και οποιασδήποτε κατά του αιτήματος αυτού ενστάσεως (ΑΠ 1359/2011, ΑΠ 671/2013). Η δε ένσταση συμψηφισμού, συνιστά άσκηση διαπλαστικού δικαιώματος, είναι γνήσια ένσταση και προκαλεί εκκρεμοδικία κατ’ άρθρ. 221 παρ.2 ΚΠολΔ.

[ΙΙΙ] Κατά τη διάταξη του άρθρου 523 παρ.1 ΚΠολΔ, ο εφεσίβλητος μπορεί και αφού περάσει η προθεσμία της έφεσης, να ασκήσει αντέφεση ως προς τα κεφάλαια της απόφασης που προσβάλλονται με την έφεση και ως προς εκείνα που συνέχονται αναγκαστικά με αυτά, και αν ακόμη αποδέχθηκε την απόφαση ή παραιτήθηκε από την έφεση.

Από τη διάταξη αυτή, σε συνδυασμό με τη διάταξη της παρ.3 του ίδιου άρθρου, που προβλέπει την τύχη της αντέφεσης όταν απορρίπτεται για τυπικούς λόγους η έφεση, σαφώς προκύπτει ο παρεπόμενος χαρακτήρας της αντέφεσης έναντι της έφεσης του αντιδίκου (ΟλΑΠ 180/1979), με συνέπεια για την άσκηση αντέφεσης να νομιμοποιείται ενεργητικά μόνο ο εφεσίβλητος και παθητικά μόνο ο εκκαλών (ΑΠ 1174/2009).

Εξάλλου σύμφωνα με το άρθρο 75 παρ.1 ΚΠολΔ, που ορίζει τη λειτουργία της απλής ομοδικίας, κάθε ομόδικος, εφόσον ο νόμος δεν ορίζει διαφορετικά, ενεργεί στη δίκη ανεξάρτητα από τους άλλους. Οι πράξεις και οι παραλείψεις κάθε ομοδίκου δεν βλάπτουν, ούτε ωφελούν τους άλλους. Έτσι, επί απλής ομοδικίας, η οποία ιδρύεται και με την άσκηση απλής πρόσθετης παρέμβασης (ΑΠ 688/2003), ο εφεσίβλητος ομόδικος ασκεί χωριστή ή κοινή με τους λοιπούς εφεσίβλητους αντέφεση, αλλ’ όμως ο απλός ομόδικος που δεν είναι εφεσίβλητος δεν μπορεί να ασκήσει αντέφεση.

Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ.14 ΚΠολΔ, ιδρύεται λόγος αναίρεσης αν το δικαστήριο παρά το νόμο κήρυξε ή δεν κήρυξε ακυρότητα, έκπτωση από δικαίωμα ή απαράδεκτο.

Με τον τέταρτο και τελευταίο λόγο της αίτησης, η αναιρεσείουσα προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση πλημμέλεια από τον αριθ.14 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, αιτιώμενη δικονομικό σφάλμα ως προς την απόρριψη της αντέφεσής της ως απαράδεκτης κατά των δεύτερης και τρίτης των αντεφεσίβλητων και ήδη αναιρεσίβλητων. Ειδικότερα, διατείνεται ότι αυτές νομιμοποιούνται παθητικά στην αντέφεσή της, διότι συνδέονται με το δεσμό της απλής ομοδικίας με τον πρώτο εναγόμενο - αναιρεσίβλητο Δ. Λ. και συγκεκριμένα η δεύτερη ως συνεναγομένη, ευθυνομένη σε ολόκληρο με αυτόν και η τρίτη ως παρεμβαίνουσα προσθέτως υπέρ του. Όπως προκύπτει, όμως, από την επισκόπηση του δικογράφου της από 09.06.2015 έφεσης της τέταρτης αναιρεσίβλητης εταιρείας με την επωνυμία «ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΠΙΣΤΗ ΑΕΓΑ» μόνο αυτή ήταν εκκαλούσα και μόνο εναντίον της νομιμοποιείτο η αναιρεσείουσα να ασκήσει αντέφεση, καθώς και κατά του Δ. Λ., υπέρ του οποίου είχε η ανωτέρω εκκαλούσα ασκήσει πρόσθετη παρέμβαση, όχι όμως και κατά των απλών ομοδίκων του, τρίτης και τέταρτης αναιρεσίβλητης, σύμφωνα με όσα προαναφέρθηκαν στις νομικές σκέψεις της παρούσας απόφασης. Επομένως, το Εφετείο που απέρριψε την αντέφεση ως απαράδεκτη ως προς τις αμέσως παραπάνω αντεφεσίβλητες και ήδη αναιρεσίβλητες, ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε τις δικονομικές διατάξεις των άρθρων 68, 74, 75, 523 και 532 του ΚΠολΔ και ο λόγος αυτός της αίτησης είναι αβάσιμος.

Κατ’ ακολουθίαν όλων των παραπάνω εκτεθέντων, πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της η αίτηση αναίρεσης. Επίσης πρέπει να διαταχθεί η εισαγωγή στο δημόσιο ταμείο του παραβόλου που κατατέθηκε για την άσκησή της (άρθρο 495 παρ.3 ΚΠολΔ) και να καταδικασθεί η ηττηθείσα αναιρεσείουσα, υπό την ιδιότητα που παρίσταται, στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, που κατέθεσαν προτάσεις και παραστάθηκαν με χωριστούς πληρεξούσιους δικηγόρους, κατά παραδοχή των σχετικών αιτημάτων τους (άρθρα 176, 183, 191 παρ.2 ΚΠολΔ), κατά τα οριζόμενα ειδικότερα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 23.04.2018 αίτηση της Χ. Τ., ως οριστικής δικαστικής συμπαραστάτη του ενηλίκου τέκνου της Σ. - Γ. Κ., για αναίρεση της με αριθμό 3162/2017 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών. Διατάσσει να εισαχθεί στο δημόσιο ταμείο το παράβολο που κατατέθηκε για την άσκηση της αναίρεσης.

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα, υπό την ιδιότητα που παρίσταται, στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων, επτακοσίων (2.700) ευρώ, για κάθε ένα χωριστά από τους αναιρεσιβλήτους.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 15 Ιουνίου 2020.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

(Και ταύτης

αποχωρησάσης από την Υπηρεσία,

ο αρχαιότερος της συνθέσεως Αρεοπαγίτης

και ήδη Αντιπρόεδρος του Αρείου Πάγου)

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 14 Δεκεμβρίου 2021.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ