1513/2018 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1513 / 2018 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1513/2018

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Κιουρκτσόγλου - Πετρουλάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Δημητρούλα Υφαντή, Χαράλαμπο Καλαματιανό, Ειρήνη Καλού και Σοφία Ντάντου, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 16 Φεβρουαρίου 2018, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Δ. Δ. του Θ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Ελένη Ακονίδου. Της αναιρεσίβλητης: Φ. Δ. του Χ., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Σπυρίδωνα Βέλλη με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 8-7-2013 ανακοπή της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Ιωαννίνων. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 24/2014 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 108/2014 του Μονομελούς Εφετείου Ιωαννίνων. Την τριτανακοπή της τελευταίας απόφασης ζήτησε ο ήδη αναιρεσείων με την με αρ. εκθ. καταθ. 12/2015 τριτανακοπή του.

Εκδόθηκε η 216/2015 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Ιωαννίνων, την αναίρεση της οποίας ζητεί ο αναιρεσείων με την από 29-10-2015 αίτησή του και τους από 12-1-2018 πρόσθετους λόγους αυτής.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Σοφία Ντάντου διάβασε την από 9-2-2018 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της από 29-10-2015 αιτήσεως αναιρέσεως της υπ' αριθμ. 216/2015 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Ιωαννίνων και των από 12-1-2018 προσθέτων λόγων αυτής. Η πληρεξούσια του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως αναιρέσεως και των προσθέτων λόγων και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Σύμφωνα με τη διάταξη του αριθ. 14 του άρθρου 559 ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται αν το Δικαστήριο παρά το νόμο κήρυξε ή δεν κήρυξε ακυρότητα, έκπτωση από το δικαίωμα ή απαράδεκτο. Ο λόγος αυτός αναφέρεται σε ακυρότητες, δικαιώματα και απαράδεκτα από το δικονομικό δίκαιο και μόνο. Υπό τον όρο απαράδεκτο νοείται το δικονομικό, αυτό δηλαδή, που δημιουργείται από την αθέτηση-παραβίαση δικονομικής διάταξης με αποτέλεσμα, η δικονομική ενέργεια να στερείται των αναγκαίων προϋποθέσεων του κύρους της.

Μέσω του παρόντος λόγου ελέγχεται το παραδεκτό της άσκησης της αγωγής, το παραδεκτό οποιουδήποτε ενδίκου βοηθήματος ή και ενδίκου μέσου. Εξάλλου, κατά την παράγραφο 4 εδ. 1 και 3 του άρθρου 495 ΚΠολΔ, που προστέθηκε με το άρθρο 12 του Ν. 4055/2012 και ισχύει από 2.4.2012 (άρθρο 113 του νόμου αυτού), εκείνος, που ασκεί το ένδικο μέσο της έφεσης, της αναίρεσης και της αναψηλάφησης, υποχρεούται να καταθέσει παράβολο ποσού διακοσίων (200), τριακοσίων (300) και τετρακοσίων (400) ευρώ, αντίστοιχα, το οποίο επισυνάπτεται στην έκθεση που συντάσσει ο Γραμματέας...

Σε περίπτωση που δεν κατατεθεί το παράβολο, το ένδικο μέσο απορρίπτεται από το Δικαστήριο ως απαράδεκτο (ΑΠ 900/2013). Από την διάταξη αυτή προκύπτει ότι ο διάδικος, που καταθέτει κάποιο από τα ένδικα μέσα, υποχρεώνεται να προκαταβάλλει, με ποινή το απαράδεκτο, χρηματικό παράβολο με κλιμακούμενο ποσό, αναλόγως με το είδος του ασκούμενου ένδικου μέσου.

Το παράβολο προκαταβάλλεται στο ΤΠκΔ με την άσκηση του ένδικου μέσου, το δε γραμμάτιο επισυνάπτεται στο δικόγραφο του ένδικου μέσου επί ποινή απαραδέκτου.

Η θέσπιση παραβόλου για την άσκηση ενδίκου μέσου, δεν δημιουργεί προβλήματα αντισυνταγματικότητας ή αντίθεσης προς την ΕΣΔΑ (Ολ.ΣτΕ 1583/2010), καθόσον το Σύνταγμα ή η ΕΣΔΑ δεν υποχρεώνει την θέσπιση ένδικων μέσων ή την καθιέρωση πλειόνων βαθμών δικαιοδοσίας. Άλλωστε, δεν τέθηκε ποτέ ζήτημα αντισυνταγματικότητας ή αντίθεσης προς την ΕΣΔΑ, της επιβολής παραβόλου ανακοπής ερημοδικίας του άρθρου 505 παρ. 2 ΚΠολΔ, λαμβανομένου υπόψη και της υπάρξεως του θεσμού του ευεργετήματος πενίας (άρθρ. 194 επ.

ΚΠολΔ). Από τον συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 741, 748 παρ. 3, 771 παρ. 3 και 586 παρ. 1, που κατά το άρθρο 741, το άρθρο 586 παρ. 1 ΚΠολΔ, εφαρμόζεται και κατά τη διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας, προκύπτει ότι κατά των αποφάσεων, οι οποίες εκδίδονται κατά τη διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας, κάθε τρίτος, ο οποίος δεν συμμετείχε στη σχετική δίκη, είτε ως μη κλητευθείς, κατ' άρθρο 748 παρ. 3 ΚΠολΔ, είτε ως μη προσεπικληθείς κατ' άρθρο 753 παρ. 1 του ιδίου Κώδικα, είτε ως μη παρεμβάς κατ' άρθρο 752 του Κώδικα αυτού, δύναται ενασκώντας τριτανακοπή και στρεφόμενος αφ' ενός κατά της οριστικής απόφασης, που εκδόθηκε με τη διαδικασία αυτή, χωρίς τη συμμετοχή του και αφ' ετέρου κατά των διαδίκων, οι οποίοι συμμετείχαν στη διαδικασία μετά το πέρας της οποίας εκδόθηκε η απόφαση αυτή, να ζητήσει και να επιτύχει την ακύρωση αυτής, επικαλούμενος και αποδεικνύων την προς τούτο ύπαρξη εννόμου συμφέροντος, το οποίο συνίσταται στην αποτροπή της βλάβης ή του κινδύνου, που δημιουργεί η προσβαλλόμενη απόφαση για τα έννομα συμφέροντά του.

Η βλάβη, στην οποία θεμελιούται το έννομο συμφέρον του τριτανακόπτοντος πρέπει να είναι δικονομική, άμεση ή έμμεση ή και ενδεχόμενη, αλλά το βλαπτόμενο ή σε κίνδυνο τιθέμενο δικαίωμά του, πρέπει να είναι κεκτημένο και απαιτητό κατά το χρόνο της τριτανακοπτόμενης απόφασης. Οι λόγοι δε της τριτανακοπής δεν αναφέρονται ασφαλώς σε σφάλμα της προσβαλλόμενης απόφασης, αλλά αποτελούν οιονεί αιτιάσεις, με τις οποίες προβάλλονται νομικοί λόγοι ή πραγματικά περιστατικά, που παριστούν την εκφρασθείσα με την τριτανακοπτόμενη δικαστική κρίση βλαπτική των εννόμων συμφερόντων του τριτανακόπτοντος για την άσκηση της τριτανακοπής.

Στην προκειμένη περίπτωση ο αναιρεσείων με την από 29-10-2015 αίτηση αναίρεσης και τους από 12-1-2018 πρόσθετους λόγους αυτής διώκει την αναίρεση της 216/2015 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Ιωαννίνων, με την οποία απορρίφθηκε ως αβάσιμη η από 9-1-2015 τριτανακοπή, που άσκησε αυτός κατά της 108/2014 απόφασης του ίδιου Δικαστηρίου.

Ο αναιρεσείων με τον μοναδικό από τον αριθ. 14 του άρθρου 559 ΚΠολΔ λόγο αναίρεσης, αιτιάται ότι με τον τρίτο και τελευταίο λόγο της ένδικης από 9.1.2015 τριτανακοπής του, ισχυρίσθηκε, ότι κατά την άσκηση της από 14.3.2014 έφεσης της εκκαλούσας και ήδη αναιρεσίβλητης κατά της 24/2014 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ιωαννίνων, με την οποία απορρίφθηκε η από 8.7.2013 ανακοπή της, του άρθρου 583 ΚΠολΔ, με την οποία η τελευταία ζήτησε την ακύρωση της από 18.5.2012 Πράξης της δημοσίευσης διαθήκης του Δικαστού του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ιωαννίνων, μετά των υπ' αριθμ. 293/ 2012 Πρακτικών δημόσιας συνεδρίασης, καίτοι η εκκαλούσα και ήδη αναιρεσίβλητη, κατά την άσκηση της ως άνω έφεσής της, δεν κατέθεσε το προβλεπόμενο από την διάταξη του άρθρου 495 παρ. 4 εδ. ε' ΚΠολΔ, επί ποινή απαραδέκτου, παράβολο των 200 (διακοσίων) ευρώ, παρά ταύτα η 108/2014 τριτανακοπτόμενη απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Ιωαννίνων έκρινε παραδεκτή την άσκηση της εν λόγω έφεσης και στη συνέχεια αφού εξαφάνισε την 24/2014 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ιωαννίνων δέχθηκε την από 8.7.2013 (και με αριθμό κατάθ. …/17.7.2013) ανακοπή του άρθρου 583 ΚΠολΔ της ανακόπτουσας - εκκαλούσας και ήδη αναιρεσίβλητης και ακύρωσε την από 18.5.2012 Πράξη του Δικαστή του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ιωαννίνων και τα υπ' αριθμ. 293/2012 Πρακτικά δημοσίευσης του ιδίου Δικαστηρίου περί δημοσίευσης διαθήκης.

Ότι ως τρίτος, που δεν συμμετείχε στη σχετική επί της εφέσεως δίκη, ως μη κλητευθείς, επικαλούμενος, ότι είναι εκ διαθήκης κληρονόμος και έχει έννομο συμφέρον, ζήτησε με τον προαναφερθέντα τρίτο και τελευταίο λόγο της από 9.1.2015 ένδικης τριτανακοπής του, την ακύρωση της 108/2014 τριτανακοπτόμενης απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Ιωαννίνων, ώστε να αποτραπεί η δικονομική βλάβη, που του δημιουργεί η εν λόγω 108/2014 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Ιωαννίνων.

Επ' αυτής της τριτανακοπής εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση, η οποία ως προς τον προαναφερθέντα τρίτο και τελευταίο λόγο της ένδικης τριτανακοπής δέχθηκε, ανελέγκτως, τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "...Περαιτέρω αναφορικά με τον τρίτο και τελευταίο λόγο της τριτανακοπής, με τον οποίο ο ανακόπτων ισχυρίζεται ότι κατά την άσκηση της από 14-3-2014 έφεσης της, επί της οποίας εκδόθηκε η ανακοπτόμενη απόφαση, η καθ' ης δεν κατέθεσε το προβλεπόμενο από τη διάταξη του άρθρου 495 παρ. 4 εδ. ε' ΚΠολΔ, παράβολο των 200 ευρώ και παρά ταύτα η ανακοπτόμενη απόφαση έκρινε παραδεκτή την άσκηση της έφεσης. Ο λόγος αυτός της ανακοπής είναι απορριπτέος ως μη νόμιμος, καθόσον δεν μπορεί να αποτελέσει λόγο τριτανακοπής δικονομική πλημμέλεια ή διαδικαστικό σφάλμα της ανακοπτόμενης απόφασης, καθόσον αυτή (τριτανακοπή) δεν αποτελεί ένδικο μέσο, αλλά ένδικο βοήθημα, η ενέργεια της οποίας εξαντλείται στην ανενέργεια ή ακύρωση της απόφασης απέναντι στον τριτανακόπτοντα. Ενόψει των ανωτέρω πρέπει ν' απορριφθεί η τριτανακοπή στο σύνολό της ως αβάσιμη...".

Με τον μοναδικό λόγο αναίρεσης προβάλλεται η από τον αριθ. 14 του άρθρου 559 ΚΠολΔ αιτίαση ότι η προσβαλλόμενη απόφαση παρά το νόμο δεν κήρυξε δικονομική ακυρότητα, διότι απέρριψε ως μη νόμιμο τον τρίτο και τελευταίο λόγο της ένδικης από 9.1.2015 τριτανακοπής, με τον οποίο ο τριτανακόπτων και ήδη αναιρεσείων ισχυρίσθηκε, ότι, καίτοι κατά την άσκηση της από 14-3-2014 έφεσης από την εκκαλούσα και ήδη αναιρεσίβλητη, η τελευταία δεν κατέθεσε το επί ποινή απαραδέκτου από την διάταξη του άρθρου 495 παρ. 4 εδ.

ε' ΚΠολΔ προβλεπόμενο παράβολο των 200 ευρώ, το Εφετείο με την τριτανακοπτόμενη 108/2014 απόφασή του δεν κήρυξε απαράδεκτη την άσκηση της εν λόγω έφεσης, καθόσον δέχθηκε ότι δεν μπορεί να αποτελέσει νόμιμο λόγο τριτανακοπής δικονομική πλημμέλεια ή διαδικαστικό σφάλμα της ανακοπτόμενης απόφασης, αφού αυτή (τριτανακοπή) δεν αποτελεί ένδικο μέσο αλλά ένδικο βοήθημα, η ενέργεια της οποίας εξαντλείται στην ανενέργεια ή ακύρωση της απόφασης απέναντι στον τριτανακόπτοντα.

Ενόψει αυτών, σύμφωνα με τα εκτιθέμενα στη μείζονα σκέψη, το Εφετείο, υπέπεσε στην αναιρετική πλημμέλεια του αριθ. 14 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, καθόσον κατά παράβαση της δικονομικής διάταξης του άρθρου 495 παρ. 4 εδ. 1 και 3 ΚΠολΔ, απέρριψε τον τρίτο και τελευταίο λόγο της ένδικης τριτανακοπής, με τον οποίο ο τριτανακόπτων και ήδη αναιρεσείων επικαλείται δικονομική βλάβη από την μη απόρριψη της από 14-3-2014 έφεσης της αναιρεσίβλητης, λόγω μη καταβολής του προβλεπόμενου από το ως άνω άρθρο του ΚΠολΔ, παραβόλου, η οποία αποτελεί οιονεί αιτίαση - νόμιμο λόγο τριτανακοπής, που παριστά την εκφρασθείσα με την τριτανακοπτόμενη 108/2014 απόφασή του δικαστική κρίση βλαπτική των εννόμων συμφερόντων αυτού και δικαιολογούν την ύπαρξη σ' αυτόν εννόμου συμφέροντος για την άσκηση της ένδικης από 9-1-2015 (και με αριθμό κατάθ.

…..1-2015) τριτανακοπής. Επομένως, εφόσον με την προσβαλλόμενη απόφαση δεν έγινε δεκτός ο τρίτος και τελευταίος λόγος της από 9.1.2015 ένδικης τριτανακοπής, με τον οποίο ο τριτανακόπτων και ήδη αναιρεσείων ισχυρίσθηκε παραβίαση της δικονομικής διάταξης του άρθρου 495 παρ. 4 εδ. 1 και 3 του ΚΠολΔ, λόγω μη καταβολής του προβλεπομένου από τη διάταξη αυτή παραβόλου, ο από τον αριθ. 14 του άρθρου 559 ΚΠολΔ μοναδικός λόγος αναίρεσης είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός, αφού η θέσπιση του εν λόγω παραβόλου δεν είναι αντισυνταγματική, ούτε αντίθετη προς την ΕΣΔΑ, σύμφωνα με όσα στη νομική σκέψη αναφέρονται.

Περαιτέρω από την διάταξη του άρθρου 569 παρ. 2 ΚΠολΔ προκύπτει, ότι οι πρόσθετοι λόγοι αναιρέσεως πρέπει να αναφέρονται στα ίδια κεφάλαια της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης και τα κεφάλαια, που αναγκαστικά συνέχονται με αυτά, αλλιώς απορρίπτονται ως απαράδεκτοι. Στην προκειμένη περίπτωση με τους από 12.1.2018 πρόσθετους λόγους της από 29.10.2015 αιτήσεως αναιρέσεως προβάλλονται οι ακόλουθες αναιρετικές πλημμέλειες ως προς το κύρος και υποστατό των από 7.5.2011 και 25.5.2011 ιδιόγραφων διαθηκών του Α. Τ., από τον αριθ. 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ για έλλειψη αιτιολογίας ως προς την παραδοχή ότι το από 7.5.2011 έγγραφο του Α. Τ. δεν συνιστά ιδιόγραφη διαθήκη, από τον αριθ. 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ ως προς την μη λήψη υπόψη ισχυρισμού - λόγου της ως άνω τριτανακοπής, ως προς την εγκυρότητα της από 7.5.2011 ιδιόγραφης διαθήκης του προαναφερθέντος Α. Τ. και από τον αριθ. 20 του άρθρου 559 ΚΠολΔ για παραμόρφωση του περιεχομένου των εν λόγω διαθηκών. Οι πρόσθετοι αυτοί λόγοι πρέπει ν' απορριφθούν ως απαράδεκτοι, διότι, ούτε αναφέρονται στα ίδια κεφάλαια της προσβαλλόμενης απόφασης, αλλ' ούτε συνέχονται αναγκαστικά με το προσβληθέν με την αναίρεση κεφάλαιο, που αφορά αναιρετική πλημμέλεια του αριθ. 14 του άρθρου 559 ΚΠολΔ λόγω παραβίασης δικονομικής διάταξης. Εξάλλου μετά την παραδοχή της αναίρεσης καθίσταται αλυσιτελής η έρευνα των προσθέτων λόγων αυτής.

Κατ' ακολουθία των ανωτέρω, αφού απορριφθούν ως απαράδεκτοι οι από 12-1-2018 (και με αριθμό κατάθ. ../15-1-2018) πρόσθετοι λόγοι της ένδικης αναίρεσης, πρέπει ν' αναιρεθεί η προσβαλλόμενη, να παραπεμφθεί για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο, που την εξέδωσε, συντιθέμενο από Δικαστή άλλο εκτός από εκείνη, που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ) και να διαταχθεί η απόδοση του κατατεθέντος παραβόλου στον καταθέσαντα αναιρεσείοντα (άρθρο 495 παρ. 4 εδ. ε' ΚΠολΔ). Τέλος, πρέπει να καταδικασθεί η αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, που κατέθεσε και προτάσεις (άρθρα 176, 183 ΚΠολΔ), όπως ορίζεται ειδικότερα, στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει ως απαράδεκτους τους από 12-1-2018 (και με αριθμό κατάθ ….-1-2018) πρόσθετους λόγους της από 29-10-2015 αναίρεσης της 216/2015 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Ιωαννίνων.

Δέχεται την από 29-10-2015 (και με αριθμό κατάθ. ../29-10-2015) αίτηση αναίρεσης της 216/2015 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Ιωαννίνων.

Αναιρεί την 216/2015 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Ιωαννίνων.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλον Δικαστή εκτός εκείνης, που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση.

Διατάσσει την απόδοση του παραβόλου στον καταθέσαντα αναιρεσείοντα. Και

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, που ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 21 Σεπτεμβρίου 2018.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 30 Οκτωβρίου 2018.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ