1513/2011 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1513 / 2011 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1513/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Ζιάκα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, κωλυωμένου του Αντιπροεδρου Χαράλαμπου Ζώη, Γεωργία Λαλούση, Βασιλική Θάνου - Χριστοφίλου, Δημητρούλα Υφαντή και Ιωάννα Λούκα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 28 Ιανουαρίου 2011, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, κατοικοεδρεύοντα στην Αθήνα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον Χρήστο Μητκίδη, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και δεν κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσιβλήτου: Ν. Σ. - Κ., κατοίκου ..., η οποία δεν εμφανίστηκε στο ακροατήριο ούτε εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 10/3/2007 αίτηση της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Χαλκίδας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 552/2008 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 90/2010 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Χαλκίδας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 31/5/2010 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Βασιλική Θάνου - Χριστοφίλου, ανέγνωσε την από 14/1/2011 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη του μοναδικού λόγου της από 31-5-2010 αίτησης για αναίρεση της υπ' αριθμ. 90/2010 απόφασης του ως Εφετείου δικάσαντος Πολυμελούς Πρωτοδικείου Χαλκίδας.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 576 παρ. 2 Κ.Πολ.Δικ, αν o αντίδικος εκείνου που επισπεύδει τη συζήτηση της αίτησης αναίρεσης δεν εμφανισθεί ή εμφανισθεί, αλλά δεν λάβει μέρος σ' αυτήν με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως αν κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα. Αν η κλήση επιδόθηκε νομότυπα προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία εκείνου που έχει κλητευθεί.

Στην προκειμένη περίπτωση, από την προσκομιζόμενη υπ' αριθμ. 433Β/27.9.2010 έκθεση επίδοσης του δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου Χαλκίδας ..., προκύπτει ότι ακριβές αντίγραφο της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης, με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση για την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο (28.1.2011) επιδόθηκε νομίμως και εμπροθέσμως, με επιμέλεια του αναιρεσείοντος στην αναιρεσίβλητη. Επομένως, εφ' όσον αυτή δεν εμφανίσθηκε κατά την εκφώνηση της υπόθεσης, από τη σειρά του πινακίου, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση παρά την απουσία της, σύμφωνα με την προαναφερθείσα διάταξη του άρθρου 576 παρ. 2 Κ.Πολ.Δικ.

Από τις ρυθμίσεις που περιέχονται στο πρωτόκολλο του Λονδίνου της 21-1/3.2.1830 "περί ανεξαρτησίας της Ελλάδος" και ερμηνευτικά αυτού πρωτόκολλα της 4/16-6-1830 και της 1906/1-7-1830, σε συνδυασμό με τις ρυθμίσεις της από 27-6/9-7-1832 Συνθήκης της Κωνσταντινουπόλεως "περί οριστικού διακανονισμού των ορίων της Ελλάδος" και του άρθρου 16 του νόμου της 21-6/10-7-183/ "περί διακρίσεως δημοσίων κτημάτων", προκύπτει ότι στην κυριότητα του Ελληνικού Δημοσίου περιήλθαν εκείνα τα ακίνητα που βρίσκονταν εντός της ζώνης που μέχρι την 3-2-1830 είχε καταλάβει με τις στρατιωτικές του δυνάμεις και ανήκαν είτε στο Οθωμανικό Δημόσιο είτε σε Οθωμανούς ιδιώτες, καθώς και όσα εγκαταλείφθηκαν από τους Οθωμανούς ιδιοκτήτες τους και κατέστησαν αδέσποτα.

Η κτήση των ακινήτων αυτών έγινε δια δημεύσεως "πολεμικώ δικαιώματι" (ΑΠ 230/1850, ΑΠ 57/1871, ΑΠ 80/1877). Εξάλλου, όσον αφορά τα Οθωμανικά κτήματα τα ευρισκόμενα κατά τον χρόνο διακηρύξεως της ανεξαρτησίας του νέου ελληνικού κράτους (3-2-1830) εντός εδαφών τελούντων υπό τουρκική στρατιωτική κατοχή, αλλά εν συνεχεία παραχωρηθέντων βάσει της Συνθήκης της Κωνσταντινουπόλεως στην ελληνική κυριαρχία, όπως ειδικότερα η Αττική και τμήματα της Βοιωτίας και της Φθιώτιδας, όσα μεν εξ αυτών ανήκαν στο Οθωμανικό Δημόσιο περιήλθαν βάσει της ίδιας συνθήκης στο Ελληνικό Δημόσιο, ενώ όσα ανήκαν σε Οθωμανούς ιδιώτες παρέμειναν στην ιδιοκτησία τους με δικαίωμα πωλήσεώς τους εντός προθεσμίας (ΑΠ 15/1843, 24/1849, 230/1850, 80/1877).

Περαιτέρω όσον αφορά όσα ακίνητα ευρίσκοντο είτε στην ελληνική είτε στην τουρκική ζώνη κατοχής, κατά την 3-2-1830, εκείνων των εδαφών που τελικά αποτέλεσαν το πρώτο ελληνικό κρότος και κατέχονταν από Έλληνες ιδιώτες με διάνοια κυρίου, έστω και με άκυρο κατά το οθωμανικό δίκαιο τίτλο, (ήτοι ταπί, χοτζέτι ή βουγιουρδί), αυτά αναγνωρίσθηκαν ως ανήκοντα στους τελευταίους.

Ειδικώς, όσον αφορά την Εύβοια, αυτή δεν περιήλθε στο Ελληνικό Κράτος, ως διάδοχο του Τουρκικού Δημοσίου, με δικαίωμα πολέμου, όπως οι υπόλοιπες περιοχές της Πελοποννήσου και της Στερεάς Ελλάδας, αφού ειδικά η Εύβοια δεν καταλήφθηκε από τον ελληνικό απελευθερωτικό στρατό, αλλά παραδόθηκε από τις τουρκικές αρχές του νησιού στην ελληνική κυβέρνηση, με την υποχρέωση, όμως, που περιλήφθηκε στο από 3-2-1830 πρωτόκολλο του Λονδίνου, ως όρος, να αγορασθούν τα τουρκικά κτήματα από το Ελληνικό κράτος, δυνατότητα ωστόσο, την οποία δεν είχε το τελευταίο, με αποτέλεσμα να τα αγοράσουν, ύστερα από υπόδειξη της Κυβερνήσεως, Έλληνες και ξένοι κεφαλαιούχοι, ώστε να περιληφθεί η Εύβοια στα σύνορα του νεοσύστατου Ελληνικού κράτους (ΑΠ 856/2007).

Στην προκειμένη περίπτωση, το Πολυμελές Πρωτοδικείο Χαλκίδος, δικάζον ως Εφετείο, επί της έφεσης της ασκηθείσας από το εναγόμενο - νυν αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο, κατά της απόφασης του Πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου (Ειρηνοδικείου Χαλκίδας), απέρριψε αυτήν, ως κατ' ουσία αβάσιμη και επικύρωσε την πρωτόδικη απόφαση, που είχε κάνει δεκτή, ως βάσιμη, την αγωγή της ενάγουσας - νυν αναιρεσίβλητης, με την οποία ζητούσε να αναγνωρισθεί η κυριότητα αυτής επί του επιδίκου ακινήτου.

Το ως Εφετείο δικάσαν Πολυμελές Πρωτοδικείο, ειδικώς ως προς τον προβληθέντα από το εναγόμενο Ελληνικό Δημόσιο ισχυρισμό - ένσταση, ότι το επίδικο ανήκει στην κυριότητά του, διότι "από της συστάσεως του Ελληνικού Κράτους καταλήφθηκε βάσει πολεμικού δικαιώματος και εν συνεχεία δημεύθηκε, ως ανήκον προηγουμένως στο Οθωμανικό Δημόσιο, άλλως σε Οθωμανούς ιδιώτες" έκρινε τον ισχυρισμό αυτόν απορριπτέο, ως μη νόμιμο.

Με την κρίση του αυτή το πιο πάνω δικαστήριο δεν παραβίασε τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις του Βυζαντινορρωμαϊκού Δικαίου και των άρθρων 5 και 6 του Πρωτοκόλλου του Λονδίνου της 3-2-1830 και των μεταγενεστέρων αυτού Πρωτοκόλλων, της από 9.7.1832 Συνθήκης της Κωνσταντινουπόλεως και της από 28.3.1835 Ελληνοτουρκικής Σύμβασης. Και τούτο διότι, όπως αναφέρθηκε στη μείζονα νομική σκέψη η Εύβοια δεν περιήλθε στο Ελληνικό Κράτος ως διάδοχο του Τουρκικού Δημοσίου με δικαίωμα πολέμου, αφού δεν καταλήφθηκε με τα όπλα από τον Ελληνικό απελευθερωτικό στρατό, αλλά παραδόθηκε από τις Τουρκικές αρχές του νησιού στην Ελληνική κυβέρνηση, με την υποχρέωση να αγοραστούν τα τουρκικά κτήματα από το Ελληνικό Κράτος. Σημειώνεται ότι στον ως άνω ισχυρισμό (ένσταση ιδίας κυριότητας) του αναιρεσείοντος Ελληνικού δημοσίου, όπως αυτός εκτίθεται στην προσβαλλόμενη απόφαση, δεν περιέχεται επίκληση ότι η κυριότητα του επιδίκου περιήλθε σ'αυτό λόγω της ιδιότητάς του ως καθολικού διαδόχου του Τουρκικού Δημοσίου ή διότι οι Οθωμανοί ιδιοκτήτες του το εγκατέλειψαν. Επομένως, ο μοναδικός από τον αριθμό 1 του άρθρου 560 ΚΠολΔ λόγος αναιρέσεως κατά το πρώτο σκέλος του είναι απορριπτέος ως αβάσιμος.

Σχετικά με τις βάσεις της αυτής πιο πάνω ενστάσεως (ιδίας κυριότητας) τη στηριζόμενη στον επικαλούμενο χαρακτήρα του επιδίκου ως δάσους, για το οποίο δεν τηρήθηκε η προβλεπόμενη από το άρθρο 3 του β.δ. της 17/29.11.1836 "περί ιδιωτικών δασών" διαδικασία, και επικουρικά ως βοσκοτόπου, το Πολυμελές Πρωτοδικείο δέχτηκε ανελέγκτως ότι το όλο ακίνητο, τμήμα του οποίου αποτελεί το επίδικο δεν αποδείχθηκε ότι αποτέλεσε, οποτεδήποτε, δάσος, δασική έκταση, βοσκότοπο ή λιβάδι αλλά ήταν ανέκαθεν καλλιεργήσιμη έκταση.

Με την κρίση του δε αυτό το εν λόγω δικαστήριο δεν παραβίασε τις διατάξεις του ν.3/1833 (περί βοσκοτόπων), το β.δ. 17/1836 (περί ιδιωτικών δασών), του β.δ. 26/1838 και 2/1836, του ν. της 21.6/1837 "περί διακρίσεως δημοσίων κτημάτων", του ν.ΔΞΗ/1912, των διαταγμάτων "περί δικαιοστασίου" και του άρθρου 21 ν.δ. της 22-41926 "περί διοικητικής αποβολής από κτημάτων της αεροπορικής άμυνας".

Επομένως, ο ίδιος πιο πάνω λόγος αναιρέσεως κατά τα υπόλοιπα δύο σκέλη του, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος. Ο αυτός λόγος, κατά το μέρος που προσάπτεται στο Πολυμελές Πρωτοδικείο η αιτίαση της παραβάσεως των διατάξεων των β.δ/των 26-4/8.5.1838, 26-6/8.7.1836 και 2/14.10.1836 που προβλέπουν διαδικασία υποβολής εντός των απαιτούμενων τίτλων προς αναγνώριση των αναφερομένων σ' αυτούς ακινήτων ως ιδιωτικών, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος, καθόσον στηρίζεται σε εσφαλμένη προϋπόθεση, αφού το εν λόγω δικαστήριο μετά την απόρριψη της ενστάσεως ιδίας κυριότητας του αναιρεσείοντος κατά το προαναφερόμενο πρώτο σκέλος της, ως μη νόμιμης, δεν ερεύνησε το αλληλένδετο με το σκέλος αυτό της ως άνω ενστάσεως ισχυρισμό ότι ο απώτατος δικαιοπάροχος της αναιρεσίβλητης δεν απέκτησε κυριότητα επί του επιδίκου λόγω μη τηρήσεως της ενώπιον των Μικτών Επιτροπών διαδικασίας.

Μετά από αυτά, πρέπει να απορριφθεί η αναίρεση. Δικαστική δαπάνη δεν επιδικάζεται στην αναιρεσίβλητη, λόγω της ερημοδικίας της.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 31.5.2010 αίτηση του Ελληνικού Δημοσίου, για αναίρεση της υπ' αριθμ. 90/2010 απόφασης του ως Εφετείου δικάσαντος Πολυμελούς Πρωτοδικείου Χαλκίδας.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 11 Φεβρουαρίου 2011.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 17 Οκτωβρίου 2011.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ O ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ