Supreme Court reverses lower court ruling on night watchman's employment status, finding actual work duties constitute genuine readiness.

Απόφαση 1512 / 2008 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 1512/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

B2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Κολυβά, Αντιπρόεδρο, Ηλία Γιαννακάκη, Χρήστο Αλεξόπουλο, Σπυρίδωνα Ζιάκα, Ζήση Βασιλόπουλο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 13 Μαϊου 2008, με την παρουσία και του Γραμματέα Αντωνίου Στυλιανουδάκη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Χ, κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Δημήτριο Παπουτσιδάκη.

Της αναιρεσίβλητης: Ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία ΝΗΡΕΥΣ ΙΧΘΥΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ Α.Ε., στην οποία συγχωνεύθηκε η εταιρία "Οινούσσες Ιχθυοκαλλιεργητική Α.Ε.", που εδρεύει στα ... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Θεόδωρο Κοσμόπουλο, με δήλωση του άρθρου 242§2 Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 7/9/2004 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Χίου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 296/2005 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 234/2006 οριστική του Εφετείου Αιγαίου (Μεταβατική Έδρα Χίου). Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 21/11/2006 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω και ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Σπυρίδων Ζιάκας ανέγνωσε την από 21/4/2008 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή των δεύτερου και τρίτου λόγων αναιρέσεως και την απόρριψη του πρώτου.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις διατάξεις των άρθρων 648 επ. του Α.Κ., 1 του ν. 1876/1990 "για τις ελεύθερες διαπραγματεύσεις και άλλες ουσιαστικές διατάξεις" και 2 επ. του ν.δ. 3755/1957 προκύπτει ότι παροχή εξαρτημένης εργασίας υπό την μορφή της γνήσιας ετοιμότητας προς εργασία υπάρχει όταν ο εργαζόμενος δεσμεύει την προσωπική του ελευθερία αναλαμβάνοντας την υποχρέωση να παραμένει στο συμφωνημένο ή καθοριζόμενο από τον εργοδότη τόπο και χρόνο και να έχει συγχρόνως σε εγρήγορση τις πνευματικές και σωματικές του δυνάμεις προκειμένου να παράσχει τις υπηρεσίες του όταν κληθεί από τον εργοδότη ή παραστεί ανάγκη.

Αν όμως η δέσμευση του μισθωτού εξαντλείται στον περιορισμό της προσωπικής ελευθερίας κατά τον ως άνω τρόπο χωρίς όμως να έχει σε εγρήγορση τις σωματικές και πνευματικές του δυνάμεις, τότε πρόκειται για την καλούμενη απλή ετοιμότητα εργασίας, στην οποία, αντιθέτως προς ότι συμβαίνει στη γνήσια ετοιμότητα εργασίας, λόγω της ιδιομορφίας της σχέσεως, δεν έχουν εφαρμογή, εκτός αντίθετης συμφωνίας, οι διατάξεις ειδικών νόμων και συλλογικών συμβάσεων ή διαιτητικών αποφάσεων αναφορικά με τα ελάχιστα όρια αμοιβής, και τις προσαυξήσεις για νυκτερινή εργασία, υπερεργασία, υπερωριακή απασχόληση, εορτές και Κυριακές, αλλά οφείλεται ο μισθός που συμφωνήθηκε ή - αν δεν συμφωνήθηκε - ο ειθισμένος μισθός.

Αν όμως κατά τη συμφωνία ο εργαζόμενος στη διάρκεια της υπηρεσίας του απασχολείται πράγματι για ορισμένο χρόνο, τότε η χρόνος αυτός αποτελεί κανονική εργασία και αν παρέχεται κατά τη νύκτα, δικαιούται την προσαύξηση για νυκτερινή εργασία. Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχτηκε τα εξής:

Στις 26-5-1997 ο ενάγων και ήδη αναιρεσείων προσλήφθηκε από το νόμιμο εκπρόσωπο της εναγομένης και ήδη αναιρεσίβλητης με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας ορισμένου χρόνου και συγκεκριμένα μέχρι τις 26-7-1997 ως ιχθυεργάτης (ταϊστής ψαριών) στην επιχείρηση ιχθυοτροφείου της αναιρεσίβλητης που αυτή διατηρεί κι εκμεταλλεύεται στις ..., αντί συμφωνηθέντος ημερομισθίου 6.600 δρχ.

Μετά την παρέλευση του χρονικού αυτού διαστήματος, ο αναιρεσείων εξακολούθησε να εργάζεται στην εν λόγω επιχείρηση και έτσι η ως άνω σύμβαση εργασίας μετατράπηκε σε αορίστου χρόνου. Στις 31-12-1997 καταρτίστηκε μεταξύ των διαδίκων νέα σύμβαση με βάση την οποία συμφωνήθηκε να εργάζεται ο αναιρεσείων με διακεκομμένη απασχόληση 15 ημερών το μήνα ως νυκτοφύλακας από 1-1-1998 αντί συμφωνηθέντος μηνιαίου μισθού 206.112 δραχμών.

Σε εκτέλεση της συμβάσεως αυτής ο αναιρεσείων απασχολήθηκε με την αυτή ως άνω ιδιότητα μέχρι τις 28-1-2004 οπότε και λύθηκε η ένδικη εργασιακή σχέση με καταγγελία εκ μέρους της αναιρεσίβλητης. Ο αναιρεσείων κατά τη διάρκεια της υπηρεσίας του προσερχόταν στο ανωτέρω ιχθυοτροφείο της αναιρεσίβλητης κατά τους χειμερινούς μήνες (από Οκτώβριο έως Μάρτιο) στις 17.00 έως 08.00 της επομένης ημέρας και κατά τους θερινούς μήνες (Απρίλιο έως Σεπτέμβριο) από τις 19.00 έως 08.00 της επομένης ημέρας, οπότε ανελάμβανε υπηρεσία η ημερήσια βάρδια εργαζομένων, οι οποίοι επίσης είχαν ως απασχόληση το τάϊσμα των ψαριών.

Κατά τη διάρκεια της ανωτέρω εργασίας του ο αναιρεσείων είχε υποχρέωση να περιέρχεται ορισμένες φορές για λίγα λεπτά στο χώρο των εγκαταστάσεων του ιχθυοτροφείου για έλεγχο, στο υπόλοιπο δε διάστημα παρέμενε σε κατάλυμα που υπήρχε στις εγκαταστάσεις του ιχθυοτροφείου, χωρίς να εργάζεται. Στο εν λόγω δε κατάλυμα υπήρχε κρεβάτι, τραπέζι, καρέκλες κ.λ.π., και είχε τη δυνατότητα να αναπαύεται και να κοιμάται, καθόσον δεν ήταν απαραίτητο να επαγρυπνεί και να έχει σε ετοιμότητα τις σωματικές και πνευματικές του δυνάμεις, αλλά απλώς με την παρουσία του να αποθαρρύνει του υποψήφιους κλέφτες και σε περίπτωση που συνέτρεχε περιστατικό ανάγκης να ειδοποιεί το νόμιμο εκπρόσωπο της εναγομένης.

Με βάση τα περιστατικά αυτά, κατέληξε το Εφετείο, η απασχόληση του αναιρεσείοντος είχε το χαρακτήρα απλής και όχι γνήσιας ετοιμότητας προς εργασία, αφού από τη σύμβαση δεν είχε υποχρέωση να διατηρεί σε εγρήγορση τις σωματικές και πνευματικές του δυνάμεις κατά τη διάρκεια της παραμονής του στο χώρο του ιχθυοτροφείου.

Με την κρίση του, όμως, αυτή το Εφετείο, το οποίο ακολούθως απέρριψε στο σύνολό της ως αβάσιμη κατ' ουσία την αγωγή, με την οποία επιδιωκόταν, η επιδίκαση διαφορών αποδοχών, επιδομάτων αδείας, δώρων εορτών, αμοιβής για απασχόληση κατά τη νύκτα, αποζημιώσεως για παράνομη υπερωριακή απασχόληση κ.λ.π., παραβίασε τις προαναφερθείσες ουσιαστικού δικαίου διατάξεις, διότι, με βάση τις ανωτέρω παραδοχές του, το χρονικό διάστημα κατά το οποίο ο αναιρεσείων περιερχόταν, κατά συμβατική υποχρέωση, τους χώρους των εγκαταστάσεων του ιχθυοτροφείου για έλεγχο, δεν βρισκόταν σε απλή ετοιμότητα προς εργασία, αλλά παρείχε κανονική εργασία.

Επομένως, ο τρίτος λόγος αναιρέσεως από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ., με τον οποίο προβάλλεται η σχετική πλημμέλεια, πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, του οποίου η σύνθεση είναι δυνατή από άλλους δικαστές (άρθρο 580 παρ. 3 Κ.Πολ.Δ.).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 234/2006 απόφαση του Εφετείου Αιγαίου.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, με σύνθεση από άλλους δικαστές. Και

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει σε χίλια πεντακόσια (1.500) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 3 Iουνίου 2008. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του την 1η Ιουλίου 2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ