1505/2011 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1505 / 2011 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1505/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ελισάβετ Μουγάκου-Μπρίλλη, Αντιπρόεδρο, Χαράλαμπο Δημάδη, Σπυρίδωνα Μιτσιάλη, Δημήτριο Μαζαράκη και Χαράλαμπο Αθανασίου, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 18 Μαΐου 2011, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Κ. Κ. του Α., κατοίκου ..., προσωρινά διαμένοντος στα ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Χρήστο Μακρή.

Των αναιρεσίβλητων: 1. Α. Β. του Κ., κατοίκου ..., 2. Κων Β. του Α., κατοίκου ... και 3. Α. Β. του Α., κατοίκου ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Θεόδωρο Αρβανιτόπουλο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 18-10-2005 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος και με την από 19-5-2006 κύρια παρέμβαση της Ασημίνας Βασιλική, οι οποίες κατατέθηκαν στο Ειρηνοδικείο Βολισσού Χίου και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1/2007 του ίδιου Δικαστηρίου και 15/2009 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Χίου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 8-5-2009 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Χαράλαμπος Δημάδης ανέγνωσε την από 9-5-2011 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Επειδή, από τις διατάξεις των άρθρων 1045 και 974 ΑΚ συνάγεται, ότι με έκτακτη χρησικτησία γίνεται κύριος ακινήτου πράγματος εκείνος που το έχει στη νομή του επί συνεχή εικοσαετία. Κατά δε τα άρθρα 974, 976 έως 979 ΑΚ, άσκηση νομής επί ακινήτου που οδηγεί στην κτήση της κυριότητος αυτού με χρησικτησία, αποτελούν οι υλικές και εμφανείς πράξεις επάνω σε αυτό , που προσιδιάζουν στην φύση και τον προορισμό του και είναι δηλωτικές εξουσιάσεως αυτού με διάνοια κυρίου δηλαδή με την θέληση να το έχει δικό του.

Εξάλλου, από τον συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 1710 παρ. 1,1846,1192,1194 1198 και 1199 του ΑΚ, προκύπτει, ότι η κληρονομική διαδοχή, είτε αυτή χωρεί από τον νόμο (εξ αδιαθέτου), είτε από διαθήκη, αποτελεί παράγωγο τρόπο κτήσεως της κυριότητος επί των κληρονομιαίων ακινήτων, η επί των οποίων κυριότητα μεταβιβάζεται στον κληρονόμο αναδρομικώς από τον θάνατο του κληρονομουμένου, εφόσον αυτός (ο κληρονόμος) αποδεχθεί με δημόσιο έγγραφο την κληρονομία και μεταγράψει την περί της αποδοχής δήλωσή του ή εκδοθεί κληρονομητήριο και αυτό μεταγραφεί.

Τέλος, κατά το άρθρο 560 αρ. 1 του ΚΠολΔ, προκειμένου περί αποφάσεων των ειρηνοδικείων και των αποφάσεων των πρωτοδικείων που εκδίδονται επί εφέσεων κατ' αποφάσεων των ειρηνοδικείων αναίρεση επιτρέπεται αν παραβιάσθηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών, αδιάφορο αν πρόκειται για νόμο ή έθιμο, ελληνικό ή ξένο, εσωτερικού ή διεθνούς δικαίου.

Ευθεία παραβίαση κανόνος ουσιαστικού δικαίου υπάρχει, όταν το δικαστήριο παρέλειψε να εφαρμόσει κανόνα ουσιαστικού δικαίου, καίτοι ήταν εφαρμοστέος στην συγκεκριμένη περίπτωση βάσει των παραδοχών του, ή εφήρμοσε κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που, με βάση τις ίδιες παραδοχές, δεν έπρεπε να εφαρμόσει.

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλομένη απόφαση το ως Εφετείο δικάσαν Πολυμελές Πρωτοδικείο Χίου, εδέχθη κατά την ανέλεγκτη περί πραγμάτων κρίση, τα εξής πραγματικά περιστατικά: "Το επίδικο ακίνητο-οικόπεδο, συνολικού εμβαδού διακοσίων οκτώ τετραγωνικών μέτρων και τριάκοντα εννέα εκατοστών (208,39 τ.μ.), είναι άρτιο και οικοδομήσιμο, κείμενο εντός του οικισμού Ψαρών, στην θέση "...", του Δήμου Ψαρών, του Νομού Χίου και συνορεύει βορείως με δημοτική οδό, νοτίως εν μέρει με δημοτική οδό και εν μέρει με δημοτική έκταση, ανατολικώς με ιδιοκτησία Μ.

Β. και δυτικώς με ιδιοκτησία Ν. Κ. και απεικονίζεται στο υπ' αριθμόν Τ-365/10ης Ιανουαρίου 1996 τοπογραφικό διάγραμμα, που συντάχθηκε υπό του πολιτικού μηχανικού Πειραιώς, Σ. Ι. Κ.. Εντός δε του ως άνω ακινήτου υφίστανται παλαιά λιθοδομή, ερειπωμένο κτίσμα και πηγάδι. Περαιτέρω, αποδείχθηκε, ότι το ως άνω ακίνητο περιήλθε κατά συγκυριότητα στους εφεσίβλητους δυνάμει εξ αδιαθέτου κληρονομικής διαδοχής, κατόπιν της αποβιώσεως την 7η Ιανουαρίου 2003 της Μ.

Μ. του Κ. και Κ., συζύγου του πρώτου εφεσίβλητου και μητρός των λοιπών εφεσίβλητων. Συγκεκριμένα, δυνάμει του υπ' αριθμόν .../ /21ης Νοεμβρίου 2003 συμβολαιογραφικού εγγράφου-δηλώσεως αποδοχής κληρονομιάς, που συντάχθηκε υπό της Συμβολαιογράφου Χίου, Καλλιόπης Ν. Τριαντάφυλλου και μεταγράφηκε νομίμως στα βιβλία μεταγραφών του Υποθηκοφυλακείου Βολισσού, του Νομού Χίου, στον τόμο ...

και με αριθμό 427, ο πρώτος εφεσίβλητος, κατέστη συγκύριος του επιδίκου ακινήτου, κατά ποσοστό 2/8 εξ αδιαιρέτου και ο καθένας των λοιπών εφεσίβλητων, κατά ποσοστό 3/8 εξ αδιαιρέτου. Επί πλέον αποδείχθηκε, ότι κατά το έτος 1960, δυνάμει άτυπου δωρεάς εν ζωή μεταβιβάσθηκε στην προαναφερομένη κληρονομουμένη-δικαιοπάροχο των εφεσίβλητων, από την μητέρα της Κ., σύζυγο Κ.

Μ., το γένος Ν. Α., η νομή του επιδίκου ακινήτου επί του οποίου η πρώτη, έκτοτε και έως τον χρόνο θανάτου της και δη, για χρονικό διάστημα πλέον των είκοσι (20) ετών ασκούσε συνεχώς και αδιατάρακτα επ' αυτού πράξεις νομής διάνοια κυρίου, ιδίως δια της οριοθετήσεως, της επιβλέψεως, της καλλιέργειας, αλλά και της χρησιμοποιήσεως του επιδίκου ακινήτου, που ευρίσκονταν απέναντι από την οικία της, τόσον ως βοηθητικού χώρου, για την εξυπηρέτηση των οικιακών αναγκών, όσον και του εντός αυτού κειμένου κτίσματος, ως αποθηκευτικού χώρου, καταστάσα, ούτως, κυρία του ως άνω ακινήτου δι' εκτάκτου χρησικτησίας.

Αντιθέτως, δεν αποδείχθηκε ότι ο εκκαλών κατέστη καθ' οιονδήποτε τρόπο (με παράγωγο ή με πρωτότυπο τρόπο) κύριος του επιδίκου ακινήτου. Τούτο δε, διότι, αφ' ενός μεν, εκ του υπ' αριθμόν .../21ης Ιανουαρίου 2002 συμβολαιογραφικού εγγράφου-δηλώσεως αποδοχής, εκ διαθήκης, κληρονομιάς, που συντάχθηκε υπό της Συμβολαιογράφου Πειραιώς, Ειρήνης Κατσίκη-Τριμπόνια και μεταγράφηκε νομίμως στα βιβλία μεταγραφών, του Υποθηκοφυλακείου Βολισσού, του Νομού Χίου, στον τόμο ...

και με αριθμό 441, με βάση την οποία ο εκκαλών αποδέχεται την, υπό του αποβιώσαντος, την 23η Φεβρουαρίου 1991, στα ..., θειου του, Ι. Β., του Γ. και Α., επαχθείσα σ' αυτόν κληρονομιά, στην οποία περιλαμβάνεται μεταξύ άλλων και ένα (1) ακίνητο-οικόπεδο, κείμενο στην περιοχή." ... ", του οικισμού του Δήμου Ψαρών, Χίου, συνολικού εμβαδού εξήκοντα τετραγωνικών μέτρων ( 60 τ.μ.), συνορεύει δε, βορείως με δημοτική έκταση, νοτίως και δυτικώς με ρέμα και ανατολικώς με δρόμο, είναι δε περιφραγμένο με μανδρότοιχο και εντός αυτού υφίσταται μικρό κτίσμα (σταύλος) και στέρνα, που όμως, κατά τα όρια του δεν ταυτίζεται έστω και εν μέρει με το επίδικο ακίνητο.

Επιπροσθέτως δε, αποδείχθηκε ότι η ως άνω δήλωση αποδοχής κληρονομιάς, συντάχθηκε δυνάμει της υπό ημερομηνία "30 Σεπτεμβρίου 1987" ιδιόγραφης διαθήκης του ως άνω κληρονομουμένου-δικαιοπαρόχου του εκκαλούντος, η οποία δημοσιεύθηκε διάτων υπ' αριθμόν 971/132/1991 πρακτικών της δημοσίας συνεδριάσεως του Μονομελούς Πρωτοδικείου Χίου, της 4ης Σεπτεμβρίου 1991, όπως τα ως άνω πρακτικά διορθώθηκαν δια της υπ' αριθμόν 195/1.06079073ης Νοεμβρίου 1992 αποφάσεως του ιδίου ως άνω Δικαστηρίου (του Μονομελούς Πρωτοδικείου Χίου) και στην οποία όμως ουδεμία ειδική αναφορά γίνεται, τόσον περί του προαναφερομένου, όσον και του επιδίκου ακινήτου, πλην της γενικής και αόριστης αναφοράς περί ακίνητης περιουσίας του διαθέτου.

Αντιθέτως, στην ως άνω δήλωση αποδοχής κληρονομιάς, γίνεται αντιγραφή της περιγραφής του προαναφερομένου και όχι του επιδίκου ακινήτου, από το υπό ημερομηνία "17 Φεβρουαρίου 1984", έγγραφο, που φέρεται ότι αποτελεί διαθήκη του δικαιοπαρόχου του εκκαλούντος, που όμως ουδέποτε δημοσιεύθηκε, επί του οποίου εγγράφου βεβαιώνεται το γνήσιο της υπογραφής του πρώτου (του Ι.

Β., του Γ. και Α.), υπό του τότε Προέδρου, της Κοινότητος Ψαρών και φέρει βεβαία χρονολογία. Περαιτέρω δε, αποδείχθηκε ότι η περιγραφή του προαναφερομένου ακινήτου, διαφοροποιείται και από την περιγραφή, τόσον κατά το εμβαδόν, ήτοι ογδοήκοντα τετραγωνικών μέτρων ( 80 τ.μ.), όσον και κατά τα όρια, του ακινήτου, του οποίου την νομή και όχι την κυριότητα φέρεται να μεταβιβάζει η Κ.

Μ., του Ν. και Μ., μητέρα της δικαιοπαρόχου των εφεσίβλητων στον δικαιοπάροχο του εκκαλούντος αιτία πωλήσεως, δυνάμει των από 23ης Ιανουαρίου 1976 και 8ης Αυγούστου 1977 ιδιωτικών και όχι νομίμως μεταγραφέντων συμβολαιογραφικών εγγράφων, με συνέπεια να μην προκύπτει με βεβαιότητα, ότι πρόκειται περί του επιδίκου ακινήτου ή τμήματος αυτού ή ότι πρόκειται περί άλλου ακινήτου, που ευρίσκεται σε διαφορετική θέση από αυτήν του επιδίκου.

Αφ' ετέρου δε, δεν αποδείχθηκε, ότι ο τόσον ο δικαιοπάροχος του εκκαλούντος, όσον και ο τελευταίος άσκησαν οιαδήποτε πράξη νομής διάνοια κυρίων επί του επιδίκου ακινήτου, ιδίως δια της οριοθετήσεως, της επιβλέψεως και της καλλιέργειας και ότι συνεπώς, απέκτησαν την κυριότητα επ' αυτού, πρωτοτύπως δια τακτικής ή έκτακτης χρησικτησίας, ούτε ότι απέκτησαν αυτήν (την κυριότητα) με παράγωγο τρόπο, παρά τα αντιθέτως υποστηριζόμενα υπό του εκκαλούντος".

Με βάση τις άνω παραδοχές , κατ' επικύρωση της πρωτοδίκου αποφάσεως, έκρινε το δικαστήριο της ουσίας, ότι κύριοι του επιδίκου ακινήτου έγιναν οι εναγόμενοι αναιρεσίβλητοι και η κυρίως παρεμβάσα κατά ποσοστό 2/8 , 3/8 και 3/8 αντιστοίχως, κατά τρόπο παράγωγο, ήτοι ως μόνοι εξ αδιαθέτου κληρονόμοι της Μ. συζ. Α.

Β., η οποία απέκτησε την κυριότητα επί του επιδίκου κατά τρόπο πρωτότυπο και, ειδικότερα, με έκτακτη χρησικτησία διά της επ' αυτού ασκήσεως διακατοχικών πράξεων που προσιδιάζουν στην φύση του με διάνοια κυρίας συνεχώς υπέρ την εικοσαετία από του έτους 1960, που απέκτησε την νομή επ' αυτού δι' ατύπου δωρεάς από την μητέρα της, μέχρι του θανάτου της στις 7/3/2003, και δια της αποδοχής της εν λόγω κληρονομίας με συμβολαιογραφικό έγγραφο και της μεταγραφής της περί της αποδοχής δηλώσεως στα οικεία βιβλία μεταγραφών.

Με την κρίση του αυτή ορθώς εφήρμοσε και ερμήνευσε τις παρατεθείσες ουσιαστικές διατάξεις, και ο περί του αντιθέτου πρώτος λόγος αναιρέσεως, κατά το πρώτο μέρος, είναι αβάσιμος και απορριπτέος. Διά του ιδίου , κατά το δεύτερο μέρος , και τους δεύτερο, τρίτο, τέταρτο και πέμπτο, κατά το πρώτο μέρος, λόγους αναιρέσεως αποδίδεται στην προσβαλλομένη απόφαση η πλημμέλεια από τον αριθμό 1 του άρθρου 560 του ΚΠολΔ, συνισταμένη στην ευθεία παραβίαση των ουσιαστικών διατάξεων των άρθρων 1048, 1206, 173 και 200 του ΑΚ.

Όπως, όμως, προκύπτει από τις αιτιολογίες της προσβαλλομένης αποφάσεως το ως Εφετείο δικάσαν Πολυμελές Πρωτοδικείο, δεν ασχολήθηκε με την εφαρμογή των εν λόγω ουσιαστικών διατάξεων, ούτε και με βάση τις άνω παραδοχές ήσαν εφαρμοστέες, αφού δεν εδέχθη, α) ότι επήλθε διακοπή της χρησικτησίας στο πρόσωπο της αμέσου δικαιοπαρόχου των αναιρεσιβλήτων, αλλ' ότι, αντιθέτως, αυτή νεμόταν το επίδικο αδιαλείπτως μέχρι την άσκηση της αγωγής β) ότι έγιναν μεταγραφές την ίδια ημέρα σχετικά με εμπράγματα δικαιώματα επί του ιδίου (επιδίκου) ακινήτου, ενώ την ως άνω καταφατική του κρίση εστήριξε αποκλειστικώς στην ύπαρξη νομής εκτάκτου χρησικτησίας στο πρόσωπο της αμέσου δικαιοπαρόχου των αναιρεσιβλήτων και στην από αυτούς κληρονομική διαδοχή, χωρίς, με βάση τις ίδιες παραδοχές, να ανακύψει ζήτημα ερμηνείας οποιασδήποτε δικαιοπραξίας, αφού το δικαστήριο δεν διεπίστωσε, αμέσως ή εμμέσως, την ύπαρξη κενού ή ασαφείας σε κάποια δικαιοπρακτική δήλωση βουλήσεως, για να επιβάλλεται η εφαρμογή των άνω ερμηνευτικών κανόνων.

Επομένως, οι αμέσως ανωτέρω αιτιάσεις είναι απορριπτέες ως ερειδόμενες επι εσφαλμένης προϋποθέσεως. Με τον πέμπτο λόγο αναιρέσεως, κατά το δεύτερο μέρος, όπως εκτιμάται, πλήσσεται η προσβαλλομένη απόφαση από το άρθρο 560 αρ. 1 του ΚΠολΔ , ήτοι για ευθεία παραβίαση των ουσιαστικών διατάξεων των άρθρων 1 του ΑΚ και 51 του Εισαγωγικού Αυτού Νόμου.

Η αιτίαση αυτή είναι απορριπτέα ως αόριστη, γιατί δεν αναφέρεται στο ακροατήριο σε τι συνίσταται η εν λόγω παραβίαση, παρεκτός του ότι από τις αιτιολογίες προκύπτει ότι το άνω δικαστήριο δεν ασχολήθηκε με την εφαρμογή των εν λόγω ουσιαστικών διατάξεων , ούτε άλλωστε και ήσαν εφαρμοστέες με βάση τις ανωτέρω παραδοχές.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 8/5/2009 αίτηση του Κ. Κ. κατά των Α. Β., Κ. Β. κ.λ.π. για αναίρεση της 15/2009 αποφάσεως του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Χίου, που δίκασε ως Εφετείο.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων οκτακοσίων (1.800) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 20 Ιουλίου 2011.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 5 Οκτωβρίου 20011.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ