1502/2009 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1502 / 2009 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 1502/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Καλαμίδα, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Διονύσιο Γιαννακόπουλο, Ιωάννη - Σπυρίδωνα Τέντε, Βασίλειο Φούκα και Νικόλαο Λεοντή, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 18 Μαΐου 2009, με την παρουσία και της Γραμματέως Χριστίνας Σταυροπούλου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας:... κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Αναστασία Ζαραλίδου - Ιντζεσίλογλου .

Του αναιρεσιβλήτου: ...., κατοίκου ...., που δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 2 Σεπτεμβρίου 1990 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 10046/2005 οριστική του ιδίου Δικαστηρίου και 1492/2006 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Την αναίρεση της τελευταίας ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 29 Δεκεμβρίου 2006 αίτησής του.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Νικόλαος Λεοντής, ανέγνωσε την από 29 Απριλίου 2009 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή των λόγων της 491/29.12.2006 αιτήσεως για αναίρεση της 1492/15.6.2006 αποφάσεως του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Η πληρεξούσια της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Aπό την ... έκθεση επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή στο Πρωτοδικείο Κυπαρισσίας ..., προκύπτει ότι με εντολή της πληρεξουσίας δικηγόρου της αναιρεσείουσας, η οποία επισπεύδει την κρινόμενη 491/29-12-2006 αίτηση για αναίρεση της 1492/15-6-2006 αποφάσεως του Εφετείου Θεσσαλονίκης, ακριβές επικυρωμένο αντίγραφο της εν λόγω αιτήσεως με τις συνημμένες πράξεις καταθέσεως δικογράφου και ορισμού δικασίμου για τη σημειούμενη στην αρχή της παρούσης (18-5-2009), νομότυπα και εμπρόθεσμα επιδόθηκε στον αναιρεσίβλητο με κλήση προς συζήτηση κατά την ορισθείσα προς τούτο δικάσιμο (18-5-2009).

Κατ' αυτήν όμως, κατά την οποία συζητήθηκε η υπόθεση με εκφώνησή της στη σειρά της από το οικείο πινάκιο, ο αναιρεσίβλητος δεν εμφανίσθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου, ούτε κατάθεσε δήλωση σύμφωνα με τα άρθρα 573§1, 242§2 Κ.Πολ.Δ. Επομένως, επιτρεπτώς το Δικαστήριο προχωρεί στη συζήτηση της αναιρέσεως παρά την απουσία του αναιρεσίβλητου, σύμφωνα με το άρθρο 576§2 Κ.Πολ.Δ.

Ειδικότερα, με την κρινόμενη 491/29-12-2006 αίτηση αναιρέσεως προσβάλλεται η 1492/15-6-2006 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης, κατάληξη της ακόλουθης διαδικαστικής διαδρομής, κατ' επιτρεπτή, κατά το άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ, εκτίμηση των διαδικαστικών εγγράφων. Ειδικότερα, με την 25910/ΤΠ 3943/12.9.1990 αγωγή εφέρετο προς διάγνωση αξίωση της δι' αυτής ενάγουσας και ήδη αναιρεσείουσας κατά του εναγομένου και ήδη αναιρεσιβλήτου από τη συμβολή της στην κατά την διάρκεια του γάμου τους επαύξηση της περιουσίας του τελευταίου.

Επί της εν λόγω αγωγής εκδόθηκε αρχικά η 2466/1991 μη οριστική απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, με την οποία διατάχθηκε η αναστολή της δίκης μέχρις επιδόσεως αντιγράφου αυτής στον αρμόδιο για την φορολογία ακίνητης περιουσίας οικονομικό έφορο, στη συνέχεια η 17764/1995 απόφαση αυτού, με την οποία τάχθηκε το οικείο σε βάρος της ενάγουσας θέμα αποδείξεως και τέλος, κατά μερική παραδοχή της, η 10046/2005 οριστική αυτού απόφαση.

Την τελευταία αυτή απόφαση προσέβαλε ο εναγόμενος με την 3395/5.8.2005 έφεση, κατ' αποδοχή της οποίας, και ειδικότερα του διατυπούμενου δι' αυτής λόγου εφέσεως περί παραγραφής εν επιδικία της φερόμενης προς διάγνωση αξιώσεως της ενάγουσας, εξαφάνιση της προσβαλλόμενης δι' αυτής πρωτοβάθμιας αποφάσεως και εξέταση κατ' ουσίαν της υποθέσεως, εκδόθηκε η 1492/2006 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης, με την οποία απορρίφθηκε η αγωγή, κρίση της την οποία στήριξε στις ακόλουθες αναιρετικώς ανέλεγκτες ουσιαστικές παραδοχές της, κατ' ακριβή κατά τούτο αντιγραφή της: "Στην προκειμένη περίπτωση, από τα έγγραφα που προσκομίζουν με επίκληση οι διάδικοι αποδείχθηκαν τα εξής:

Η έγγαμη συμβίωση των διαδίκων, οι οποίοι τέλεσαν νόμιμο γάμο στις 5-8-1956, διασπάσθηκε οριστικά στις 19-1-1985 και ο γάμος λύθηκε αμετάκλητα με την με αριθμό 2420/1992 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης (βλ. προσκομ. με επίκληση πιο πάνω απόφαση). Η ενάγουσα με την από 2-3-1990 αγωγή της κατά του εναγομένου, η οποία (αγωγή) επιδόθηκε στον τελευταίο στις 3-10-1990 (βλ.

με επίκληση αντίγραφο της αγωγής με την επισημείωση επί αυτής του δικαστικού επιμελητή...), ζήτησε να αναγνωρισθεί ότι ο εναγόμενος υποχρεούται να της καταβάλει το ποσό των 22.950.000 δραχμών, από το οποίο να υποχρεωθεί να της καταβάλει το ποσό των 2.950.000 δραχμών, που αντιστοιχεί στην συμβολή της στην επαύξηση της περιουσίας του, η οποία υπήρχε κατά τον Γενάρη του 1988.

Επί της ανωτέρω αγωγής εκδόθηκε η με αριθμό 2466/21-10-1991 απόφαση του Πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, η οποία ανέστειλε την πρόοδο της δίκης μέχρι να προσκομισθεί έκθεση επιδόσεως του αρμοδίου δικαστικού επιμελητή περί επιδόσεως αντιγράφου της αγωγής στον αρμόδιο οικονομικό έφορο (βλ. προσκ. με επίκληση αντίγραφο της ανωτέρω απόφασης) .

Στη συνέχεια και μετά την παρέλευση χρονικού διαστήματος πλέον της διετίας, η ενάγουσα με την με αριθ. κατάθ. 3374/2-2-2994 κλήση της επανέφερε προς συζήτηση την αγωγή της, οπότε και εκδόθηκε η με αριθμό 17764/1995 προδικαστική απόφαση του ανωτέρω δικαστηρίου (βλ. προσκ. με επίκληση πιο πάνω απόφαση). Με την παρέλευση του πιο πάνω χρονικού διαστήματος από 21-10-1991 έως 2-2-1994, το οποίο είναι μεγαλύτερο της διετίας, η αξίωση της ενάγουσας, η οποία κατέστη επίδικη, υπέπεσε σε παραγραφή, αφού η ενάγουσα αδράνησε να επιδιώξει την αξίωσή της, σύμφωνα με αυτά που αναφέρονται στη μείζονα σκέψη.

Επομένως, πρέπει να γίνει δεκτή η σχετική ένσταση περί παραγραφής της αξιώσεως εν επιδικία του εναγομένου ως κατ' ουσίαν βάσιμη, απορριπτόμενης της αντενστάσεως της ενάγουσας περί αναστολής της πιο πάνω παραγραφής, λόγω ανωτέρας βίας και συγκεκριμένα λόγω αποχής των δικηγόρων από τα καθήκοντά τους κατά το τελευταίο εξάμηνο του χρόνου της παραγραφής, ως κατ' ουσίαν αβάσιμης, καθόσον από το προσκομιζόμενο με αριθμό πρωτοκ. 366/2006 έγγραφο του Δικηγορικού Συλλόγου Χαλκιδικής δεν αποδεικνύεται ότι η ανωτέρω αποχή των δικηγόρων διήρκεσε επί εξάμηνο, ήτοι από 21.4.1993 μέχρι 21.10.1993".

Κατά της τελευταίας αυτής αποφάσεως εναντιώνεται η ηττηθείσα εφεσίβλητη - ενάγουσα με την ένδικη αίτηση αναιρέσεως και με την έννοια αυτής ερευνώνται στη συνέχεια οι διατυπούμενοι δι' αυτής λόγοι αναιρέσεως.

Ειδικότερα, κατά την διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ, λόγος αναιρέσεως για ευθεία παράβαση ουσιαστικού κανόνα δικαίου ιδρύεται αν αυτός δεν εφαρμοσθεί, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή αν εφαρμοσθεί, ενώ δεν έπρεπε, καθώς και αν εφαρμοσθεί εσφαλμένα. Περαιτέρω, κατά την διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση, και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Εξάλλου, από τις διατάξεις των άρθρων 1400 §§ 1 και 2και 1401 εδ. γ' ΑΚ, όπως ισχύουν μετά την αντικατάστασή τους με το ν. 1329/1983, συνάγεται ότι η αξίωση συμμετοχής του ενός συζύγου στα περιουσιακά στοιχεία που έχουν αποκτηθεί από τον άλλο κατά τη διάρκεια του γάμου (αποκτήματα) γεννιέται όταν ο γάμος λυθεί ή ακυρωθεί ή όταν συμπληρωθεί τριετής διάσταση των συζύγων.

Η αξίωση αυτή παραγράφεται δύο χρόνια μετά τη λύση ή την ακύρωση του γάμου. Στην περίπτωση της τριετούς διαστάσεως, η παραγραφή αρχίζει από τη στιγμή που η αξίωση γεννιέται και είναι δυνατή η δικαστική επιδίωξή της (ΑΚ 251), δηλαδή από τη συμπλήρωση τριετίας στη διάσταση των συζύγων. Εφ' όσον, όμως, υφίσταται και διαρκεί ο γάμος, η παραγραφή αναστέλλεται μέχρι να εκδοθεί αμετάκλητη απόφαση για τη λύση ή την ακύρωση αυτού (ΑΚ 256 αρ. 1, 1381, 1438).

Το χρονικό διάστημα της αναστολής δεν υπολογίζεται στο χρόνο της παραγραφής (ΑΚ 257). Μετά τη λύση ή την ακύρωση του γάμου, ο χρόνος αυτής τρέχει εκ νέου και για να συμπληρωθεί πρέπει να περάσουν δύο χρόνια από το αμετάκλητο της σχετικής απόφασης. Περαιτέρω, η παραγραφή διακόπτεται με την επίδοση της αγωγής, αλλά αρχίζει και πάλι από την τελευταία διαδικαστική πράξη των διαδίκων ή του δικαστηρίου (ΑΚ 261 και ΚΠολΔ 221 § 1).

Εφ' όσον δηλαδή οι διάδικοι παραμείνουν αδρανείς, η διακοπείσα παραγραφή μπορεί να συμπληρωθεί εν επιδικία, αν μεταξύ δύο διαδικαστικών πράξεων περάσει ολόκληρος ο χρόνος, που απαιτείται για την παραγραφή της αξιώσεως και, ειδικώς για την αξίωση συμμετοχής στα αποκτήματα, τα δύο χρόνια μετά τη λύση ή την ακύρωση του γάμου.

Η πρωτοβάθμια απόφαση για την λύση του γάμου, που εκδόθηκε αντιμωλία των διαδίκων, καθίσταται αμετάκλητη (ΑΚ 1438, ΚΠολΔ 613) α) με την παραίτηση των διαδίκων από τα ένδικα μέσα μετά την έκδοση αυτής (ΚΠολΔ 606), β) με την άπρακτη παρέλευση της προθεσμίας ασκήσεως κατ' αυτής των ενδίκων μέσων της εφέσεως, αναψηλαφήσεως και της αναιρέσεως, η οποία στην περίπτωση επιδόσεώς της προσδιορίζεται από τις τριάντα (30) ημέρες της προθεσμίας της εφέσεως προκειμένου για διαδίκους που διαμένουν στην Ελλάδα (ΚΠολΔ 518 παρ. 1) και την προθεσμία των έξι (6) μηνών της αναψηλαφήσεως, η οποία συντρέχει με εκείνη της αναιρέσεως (ΚΠολΔ 538, 539 παρ. 1 εδ. 1, 605) και σε περίπτωση μη επιδόσεώς της από την τριετή προθεσμία της εφέσεως (ΚΠολΔ 518 παρ. 2) και την συντρέχουσα τριετή προθεσμία της αναψηλαφήσεως και της αναιρέσεως (ΚΠολΔ 545 παρ. 5 εδ. 1, 564 παρ. 3).

Σε συνέπεια με τις αμέσως παραπάνω σημειούμενες διατάξεις και τις με βάση των ερμηνεία αυτών διατυπωθείσες νομικές παραδοχές, κατ' εσφαλμένη εφαρμογή αυτών δέχθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση έναρξη της προβλεπόμενης από την διάταξη του άρθρου 1401 εδ. 3 ΑΚ διετούς παραγραφής πριν από την αμετάκλητη λύση με την 2420/1992 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης του γάμου των διαδίκων, και στη συνέχεια τοποθέτησε την έναρξη αυτής στην έκδοση της 2466/21.10.1991 μη οριστικής αποφάσεως του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, με εντεύθεν συμπλήρωση της μέχρι την επακολουθήσασα αυτής 3374/2.2.1994 κλήση της ενάγουσας και ήδη αναιρεσείουσας προς περαιτέρω συζήτηση της υποθέσεως, χωρίς παράλληλα να προσδιορίζει τον τρόπο κατά τον οποίο κατέστη αμετάκλητη η περί λύσεως του γάμου των διαδίκων 2420/1992 οριστική απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου και με βάση αυτόν τον χρόνο αμετακλήτου αυτής, αφετήριο γεγονός της διετούς παραγραφής, και με την έννοια αυτή διέλαβε επιπρόσθετα ανεπαρκείς αιτιολογίες επί ζητήματος που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Με τον τρόπο αυτόν ευθέως (και εκ πλαγίου) παραβίασε τις ουσιαστικού δικαίου περί παραγραφής διατάξεις, κατά την βάσιμα διατυπούμενη περί τούτου αναιρετική αιτίαση, από το άρθρο 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ με τον πρώτο κατά σειρά λόγο αναιρέσεως, η αναιρετική εμβέλεια του οποίου στο σύνολο της προσβαλλόμενης αποφάσεως καθιστά αλυσιτελή την εξέταση (και αποδοχή) της προσβαλλόμενης με τον δεύτερο και τελευταίο κατά σειρά λόγο αναιρετικής αιτιάσεως από το άρθρο 559 αρ. 19 Κ.Πολ.Δ.

Συνακόλουθα αυτών πρέπει, κατά παραδοχή του πρώτου λόγου της ένδικης αιτήσεως αναιρέσεως, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη δι' αυτής απόφαση και παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκασή της στο αυτό Εφετείο Θεσσαλονίκης, συντιθέμενο από άλλους δικαστές από εκείνους που εξέδωσαν την αναιρούμενη απόφαση (Κ.Πολ.Δ. 580§3).

Τέλος, πρέπει να καταδικασθεί ο αναιρεσίβλητος στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας που κατέθεσε προτάσεις, τα οποία ορίζει στο ποσό των 2.000,00 Ευρώ (Κ.Πολ.Δ. 183).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 1492/15-6-2005 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο αυτό Εφετείο Θεσσαλονίκης, συντιθέμενο από άλλους δικαστές. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων (2.000,00) Ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 27 Μαΐου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 15 Ιουνίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ O ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ