1498/2014 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1498 / 2014 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1498/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Νικόλαο Λεοντή, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Βασιλική Θάνου- Χριστοφίλου, Δημητρούλα Υφαντή, Ιωάννα Πετροπούλου και Γεώργιο Σακκά Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 21 Μαρτίου 2014, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, νομίμως εκπροσωπούμενου από τον Υπουργό Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο Πάρεδρο του ΝΣΚ Εμμανουήλ Μουστάκη, με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. Δ. χήρας Δ. Κ. το γένος Σ. Δ., 2. Γ. Κ. του Δ., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Δημήτριο Κωστάκη και κατέθεσαν προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 7-7-2011 αίτηση των ήδη αναιρεσιβλήτων, την από 14-2-2012 κύρια παρέμβαση του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στον Κτηματολογικό Δικαστή του Πρωτοδικείου Αθηνών. Αφού συνεκδικάσθηκαν οι ανωτέρω, εκδόθηκαν οι αποφάσεις:4473/2012 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 1415/2013 του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 20-9-2013 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης, Βασιλική Θάνου-Χριστοφίλου ανέγνωσε την από 13-3-2014 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη των λόγων της αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 1 παρ.2 εδ.α' του Ν. 2664/1998 "Εθνικό Κτηματολόγιο" παρ.3 περ.α, όπως αντικαταστάθηκε από το άρθρο 2 παρ.2 του Ν. 3481/2006, 6 παρ. 1 και 2, όπως η παρ. 2 ισχύει μετά την τροποποίηση της από το άρθρο 5 του Ν. 3552/2007 συνάγεται, ότι στην περίπτωση ανακριβούς πρώτης εγγραφής στο κτηματολογικό βιβλίο του ακινήτου, όταν με την ανακριβή εγγραφή φέρεται το ακίνητο ως "αγνώστου ιδιοκτήτη", όποιος ισχυρίζεται ότι έχει εγγραπτέο στο κτηματολόγιο δικαίωμα στο ακίνητο, ασκεί αίτηση ενώπιον του κτηματολογικού δικαστή του Μονομελούς Πρωτοδικείου της τοποθεσίας του ακινήτου και μέχρις ότου οριστεί αυτός στο Μονομελές Πρωτοδικείο της τοποθεσίας του ακινήτου, που δικάζει κατά τη διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας, προκειμένου να ζητήσει διόρθωση της ανακριβούς πρώτης εγγραφής.

Αντικείμενο της δίκης αυτής είναι η διαπίστωση της ύπαρξης του σχετικού εγγραπτέου δικαιώματος του αιτούντος και η διόρθωση της ανακριβούς πρώτης εγγραφής σύμφωνα με αυτή τη διαπίστωση, χωρίς τη διάγνωση κανενός αμφισβητούμενου δικαιώματος, αφού η εγγραφή "αγνώστου ιδιοκτήτη" δεν ενέχει τέτοια αμφισβήτηση, αλλά ακριβώς την έλλειψη διαπίστωσης του υπάρχοντος δικαιώματος.

Έτσι, αντικείμενο της δίκης που ανοίγεται δεν είναι η αυθεντική διάγνωση δικαιώματος που αμφισβητείται, ανεξαρτήτως του ότι ελέγχεται ως προϋπόθεση η ύπαρξη συγκεκριμένου δικαιώματος για τη ζητούμενη διόρθωση της ανακριβούς πρώτης εγγραφής, χωρίς όμως να καλύπτεται με ισχύ δεδικασμένου. Γι' αυτό άλλωστε, η διάταξη του άρθρου 6 παρ. 3 του Ν. 2664/1998, όπως αντικαταστάθηκε από τη διάταξη του άρθρου 2 παρ. 2 του Ν. 3481/2006, αναφέρεται μόνο στη διόρθωση της πρώτης εγγραφής και όχι και στην αναγνώριση του δικαιώματος που προσβάλλεται με την εγγραφή αυτή, ενώ στην τροποποιηθείσα αυτή διάταξη ορίζεται ότι "εάν η αίτηση απορριφθεί ως νόμω και ουσία αβάσιμη ο αιτών μπορεί να ασκήσει αγωγή κατά του Ελληνικού Δημοσίου..." (ΑΠ 148/2014, ΑΠ 309/2012).

Σύμφωνα με τις διατάξεις των παραγράφων 1 και 2 του άρθρου 4 του Ν.3127/2003 "1. Σε ακίνητο που βρίσκεται μέσα σε σχέδιο πόλεως ή μέσα σε οικισμό που προϋφίσταται του έτους 1923 ή μέσα σε οικισμό κάτω των 2.000 κατοίκων, που έχει-οριοθετηθεί ο νομέας του θεωρείται κύριος έναντι του Δημοσίου, εφόσον: α) νέμεται, μέχρι την έναρξη ισχύος του νόμου αυτού, αδιαταράκτως για δέκα (10) έτη το ακίνητο με νόμιμο τίτλο από επαχθή αιτία υπέρ του ιδίου ή του δικαιοπαρόχου του που έχει καταρτισθεί και μεταγραφεί μετά την 23.2.1945 εκτός εάν κατά την κτήση της νομής βρισκόταν σε κακή πίστη, ή β) νέμεται, μέχρι την έναρξη ισχύος του νόμου αυτού το ακίνητο αδιαταράκτως για χρονικό διάστημα τριάντα (30) ετών, εκτός εάν κατά την κτήση της νομής βρισκόταν σε κακή πίστη.

Στο χρόνο νομής που ορίζεται στις περιπτώσεις α και β προσμετράται και ο χρόνος νομής των δικαιοπαρόχων που διανύθηκε με τις ίδιες προϋποθέσεις. Σε κακή πίστη βρίσκεται ο νομέας εφόσον δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου 1042 ΑΚ 2. Οι διατάξεις της προηγούμενης παραγράφου εφαρμόζονται για ακίνητο εμβαδού μέχρι 2.000 τ.μ.

Για ενιαίο ακίνητο εμβαδού μεγαλύτερου των 2.000 τ.μ. οι διατάξεις της προηγούμενης παραγράφου εφαρμόζονται μόνο εφόσον στο ακίνητο υφίσταται κατά 32.12.2002 κτίσμα που καλύπτει ποσοστό τουλάχιστον 30% του ισχύοντος συντελεστή δόμησης στην περιοχή". Περαιτέρω, κατά το άρθρο 1042 ΑΚ, ο νομέας βρίσκεται σε καλή πίστη όταν χωρίς βαριά αμέλεια έχει την πεποίθηση ότι απέκτησε την κυριότητα.

Από τον συνδυασμό των διατάξεων αυτών προκύπτει ότι για να αποκτηθεί η κυριότητα ακινήτου που ανήκει στο Δημόσιο, σύμφωνα με το άρθρο 4 παρ.1 του Ν.3127/2003 πρέπει ο νομέας, μεταξύ άλλων, να έχει την πεποίθηση, χωρίς να τον βαρύνει βαριά αμέλεια, ότι απέκτησε την κυριότητα του ακινήτου και η πεποίθησή του αυτή, πρέπει να υφίσταται κατά το χρόνο κτήσης της νομής του ακινήτου.

Ο νομέας θεωρείται κακής πίστης μόνο αν γνωρίζει ότι δεν έγινε κύριος ή αγνοεί τούτο από βαριά αμέλεια. Αν μεσολάβησε διαδοχή στη νομή, ο χρόνος νομής που διανύθηκε, με τις ίδιες προϋποθέσεις, στο πρόσωπο του δικαιοπαρόχου, συνυπολογίζεται στο χρόνο νομής του διαδόχου (ΑΠ 411/2012)... Τέλος, με το άρθρο 5 του Ν.3147/2003 "Ρύθμιση ζητημάτων αποκατασταθέντων και αποκαθισταμένων κτηνοτρόφων και άλλες διατάξεις" ορίζονται ως εξής: "1.

Αυθαίρετοι κάτοχοι δημοσίας εποικιστικής έκτασης, κοινόχρηστης ή διαθέσιμης, η οποία δεν έχει τη μορφή δάσους ή δασικής έκτασης ή δεν έχει κηρυχθεί αναδασωτέα, δικαιούνται να υποβάλουν στην αρμόδια Υπηρεσία Γεωργίας μέσα σε ένα έτος από την έναρξη ισχύος του παρόντος αίτηση για την εξαγορά της έκτασης, εφόσον καλλιεργούν αυτή με συστηματική φυτεία αμπέλου ελαίων ή οπωροφόρων δένδρων, που έχουν ηλικία μέχρι την έναρξη ισχύος του παρόντος τουλάχιστον δέκα ετών ή έχουν οικοδομήσει επ' αυτής κτίσματα τουλάχιστον πριν από μία δεκαετία...Η παραχωρούμενη έκταση εφόσον βρίσκεται εντός ρυμοτομικού σχεδίου ή ορίων οικισμού δεν μπορεί να υπερβαίνει το εμβαδόν ενός αρτίου οικοπέδου, εκτός εάν η τυχόν ύπαρξη κτίσματος προϋποθέτει μεγαλύτερο εμβαδόν οικοπέδου κατά τους ισχύοντες όρους δόμησης, οπότε είναι δυνατή η παραχώρηση της επιπλέον αναγκαίας έκτασης.

Εάν η παραχωρούμενη έκταση βρίσκεται εκτός σχεδίου πόλεως ή ορίων οικισμού δεν μπορεί να υπερβαίνει τα δέκα στρέμματα...3. Η εξαγορά έκτασης είναι σε κάθε περίπτωση δυνητική για το Δημόσιο, το οποίο μπορεί να την αρνηθεί αν κρίνει ότι η έκταση είναι απαραίτητη για λόγους συμφέροντος...". Από την αντιπαράθεση των διατάξεων των ως άνω νομοθετημάτων προκύπτει ότι ο Ν. 3127/2003 έχει θεσπιστεί προκειμένου να ικανοποιηθούν αιτήματα ιδιωτών που επικαλούνται κυριότητα επί δημοσίων ακινήτων, που διαχειρίζεται το Ελληνικό Δημόσιο είτε δια του Υπουργού Οικονομίας και Οικονομικών είτε δια του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης, τα οποία είναι διαθέσιμα, δηλαδή είτε ανήκουν στην ιδιωτική περιουσία του Δημοσίου, είτε διαχειρίζεται αυτά ενόψει ότι θα τα διαθέσει στο μέλλον, είτε είναι κοινόχρηστα, στηρίζουν δε την κυριότητα αυτή σε δεκαετή νομή με νόμιμο τίτλο ή σε τριακονταετή νομή χωρίς νόμιμο τίτλο και στις δύο όμως περιπτώσεις με καλή πίστη κατά την κτήση της νομής.

Δεν τίθεται ως προϋπόθεση εφαρμογής του νόμου αυτού το ακίνητο να διαχειρίζεται από το Υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών. Αντίθετα, ο Ν.3147/2003 αφορά αυθαίρετους κατόχους δημοσίας εποικιστικής έκτασης, κοινόχρηστης ή διαθέσιμης, η οποία δεν έχει τη μορφή δάσους ή δασικής έκτασης ή δεν έχει κηρυχθεί αναδασωτέα και προσδίδει κυριότητα στον κάτοχο αυτής μόνο με εξαγορά, ήτοι με λιγότερες προϋποθέσεις από τον προηγούμενο νόμο και ειδικότερα με δεκαετή καλλιέργεια ή με ανοικοδόμηση πριν από μία δεκαετία ανεξαρτήτως καλής ή κακής πίστης.

Εξ άλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αρ.1 εδ.α ΚΠολΔ, λόγος αναιρέσεως για ευθεία παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου ιδρύεται αν αυτός δεν εφαρμόστηκε, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή αν εφαρμόστηκε ενώ δεν έπρεπε, καθώς και αν το δικαστήριο προσέδωσε στον εφαρμοστέο κανόνα έννοια διαφορετική από την αληθινή.

Στην περίπτωση που το δικαστήριο έκρινε κατ'ουσίαν την υπόθεση η παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται ενόψει των πραγματικών περιστατικών που ανελέγκτως δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν το δικαστήριο της ουσίας και της υπαγωγής, αυτών στο νόμο ιδρύεται ο λόγος αυτός αναίρεσης αν οι πραγματικές παραδοχές της απόφασης καθιστούν φανερή την παραβίαση.

Τούτο συμβαίνει όταν το δικαστήριο εφάρμοσε το νόμο παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε δεν αρκούσαν για την εφαρμογή του καθώς και όταν προέβη σε εσφαλμένη υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών σε διάταξη στο πραγματικό της οποίας αυτά υπάγονται. Τέλος, κατά την έννοια του αριθμού 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, ανεπαρκής ή αντιφατική αιτιολογία που έχει ως συνέπεια την αναίρεση για έλλειψη νόμιμης βάσης, υπάρχει όταν από το αιτιολογικό της απόφασης δεν προκύπτουν κατά τρόπο σαφή και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά περιστατικά τα οποία σύμφωνα με το νόμο είναι αναγκαία για τη θεμελίωση του κανόνα δικαίου που εφαρμόστηκε στη συγκεκριμένη περίπτωση, σε αντιδιαστολή με τις υπάρχουσες ελλείψεις, αναγόμενες στην εκτίμηση των αποδείξεων εφ' όσον το εξ αυτών πόρισμα εκτίθεται.

Στην προκειμένη περίπτωση, οι αιτούντες - νυν αναιρεσίβλητοι ζήτησαν, με την υπό κρίση αίτησή τους, να αναγνωρισθεί το δικαίωμα συγκυριότητάς τους, καθώς και το δικαίωμα υψούν επί του περιγραφομένου στην αίτηση ακινήτου και να διορθωθεί η ανακριβής πρώτη εγγραφή "ως αγνώστου ιδιοκτήτη" στα κτηματολογικά βιβλία, ώστε να αναγραφούν, ως ιδιοκτήτες, οι αιτούντες. Επίσης το νυν αναιρεσείον, Ελληνικό Δημόσιο, ά...σε κυρία παρέμβαση με την οποία ζήτησε να αναγνωρισθεί αυτό ως μοναδικός κύριος του επιδίκου ακινήτου και του αναφερομένου στην παρέμβαση δικαιώματος υψούν, και να διαταχθεί η διόρθωση της διόρθωσης της αρχικής εγγραφής στα βιβλία του κτηματολογίου, ώστε να καταχωρηθεί το Δημόσιο, ως αποκλειστικός κύριος επί του επιδίκου ακινήτου. Το πρωτοβάθμιο δικαστήριο, συνεκδικάζοντας τα δύο ως άνω δικόγραφα, με την 4473/2012 απόφασή του, απέρριψε την κυρία παρέμβαση του Ελληνικού Δημοσίου, έκανε δεκτή την αίτηση των αιτούντων, και διέταξε τη διόρθωση της πρώτης εγγραφής στα κτηματολογικά βιβλία, ώστε, αντί του εσφαλμένου "αγνώστου ιδιοκτήτη" να καταχωρηθεί το επίδικο ακίνητο στο όνομα των αιτούντων - νυν αναιρεσιβλήτων.

Το Εφετείο, δικάζον επί της εφέσεως, της α...θείσας από το κυρίως παρεμβαίνον - νυν αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο, δέχθηκε, με την αναιρεσιβαλλομένη απόφασή του, τα εξής: Δυνάμει του υπ'αριθ.... αγοραπωλητηρίου συμβολαίου του συμβολαιογράφου Αθηνών Αντωνίου Μαργαρίτη, που έχει μεταγραφεί νόμιμα στον τόμο ...

με αύξοντα αριθμό ... των βιβλίων μεταγραφών του Δήμου Χαλανδρίου, μεταβιβάστηκε στην πρώτη αιτούσα και το σύζυγό της Δ. Κ. του Α., κατά ποσοστό 1/2 εξ αδιαιρέτου σε καθέναν, η αποκλειστική κυριότητα ενός οικοπέδου εμβαδού 747,72 τ. μ., κείμενου εντός του εγκεκριμένου σχεδίου πόλης του Δήμου Βριλησσίων στο Ο.Τ….

στη θέση "..." επί της διασταύρωσης της ... και της οδού ... λόγω πώλησης από την Ε. συζ. Ι. Κ. το γένος Γ. Μ.. Το οικόπεδο αυτό εμφαίνεται με τα αλφαβητικά στοιχεία Α-Β-Γ-Δ-Α στο από Ιανουαρίου 1977 τοπογραφικό διάγραμμα του αγρονόμου τοπογράφου Η. Μ., που προσαρτήθηκε στο παραπάνω συμβόλαιο και συνορεύει ανατολικά σε πλευρά 14,08 μέτρων με τη Λεωφόρο Πεντέλης, δυτικά σε πλευρά 17,32 μέτρων με οικόπεδο Τ., βόρεια σε πλευρά 49,10 μέτρων με οικόπεδο αδελφών Α.

και νότια σε πλευρά 47,53 μέτρων με την οδό .... Στην Ε. Κ. το ακίνητο αυτό είχε περιέλθει σε μεγαλύτερη έκταση εμβαδού 1.292,09 τετρ.μέτρων από κληρονομιά του πατέρα της Γ. Μ. του Ε. την οποία αποδέχτηκε δυνάμει των υπ'αριθ.... και ... πράξεων αποδοχής κληρονομιάς των συμβολαιογράφων Άμφισσας Νικήτα Πολυζώη και Αθηνών Ευάγγελου Κατσάνου, αντίστοιχα, σε συνδυασμό με την υπ'αριθ....

διανομή του συμβολαιογράφου Ευάγγελου Κατσάνου, που μεταγράφηκαν νόμιμα στα ίδια ως άνω βιβλία στους τόμους … και ... με αριθμούς …, … και …, αντίστοιχα. Μετά την ως άνω κτήση του οικοπέδου οι προαναφερόμενοι οικοπεδούχοι (πρώτη αιτούσα και σύζυγός της Δ. Κ.), ως συγκύριοι, αποφάσισαν την ανέγερση επ'αυτού πολυόροφης οικοδομής που διέπεται από τους όρους των διατάξεων του ν.3741/1929 και των άρθρων 1002 και 1117 του Α.Κ.

και ανέθεσαν δυνάμει του υπ'αριθ.... προσυμφώνου πώλησης ποσοστών οικοπέδου και εργολαβικού συμβολαίου στον Ηλία Κονιανό του Ιορδανού την ανέγερση αυτής με το σύστημα της αντιπαροχής. Αμέσως εκδόθηκε στο όνομα τους η υπ' αριθ. 2283/1981 άδεια του αρμόδιου πολεοδομικού γραφείου και άρχισε η ανέγερση της οικοδομής.

Ακολούθως, όλοι οι προαναφερόμενοι, (οικοπεδούχοι και εργολήπτης) υπήγαγαν την ανεγειρόμενη οικοδομή, αποτελούμενη από υπόγειο, ισόγειο, πρώτο και δεύτερο ορόφους πάνω από το ισόγειο και δώμα, στους γενικότερους όρους των περί οροφοκτησίας διατάξεων του ν.3741/ 1929 όπως τροποποιήθηκε με το ν.δ. 1024/1.971 και των άρθρων 1002 και 1117 Α.Κ.

και στους ειδικότερους όρους της υπ'αριθμ. ... πράξης σύστασης οριζοντίου ιδιοκτησίας και κανονισμού πολυκατοικίας του συμβολαιογράφου Αθηνών Χαράλαμπου Παπαγγελή, που έχει μεταγραφεί νόμιμα στα ως άνω βιβλία μεταγραφών στον τόμο ... με αυξ.αρ.45 και συνέστησαν τις αναφερόμενες σ'αυτήν οριζόντιες ιδιοκτησίες, οι οποίες περιήλθαν σ'αυτούς κατά τα οριζόμενα σ'αυτήν.

Επίσης όρισαν ότι 150/1000 εξ αδιαιρέτου αντιστοιχούν στο δικαίωμα ανέγερσης (ενός ή δύο εισέτι) μελλοντικών ορόφων πάνω από το δώμα της άνω οικοδομής, και συμφώνησαν ότι από αυτά τα 75/1000 εξ αδιαιρέτου περιέρχονται- παραμένουν στην συγκυριότητα της πρώτης αιτούσας και του συζύγου της, ως οικοπεδούχων, και σε ποσοστό 1/2 εξ αδιαιρέτου σε καθέναν, ενώ τα υπόλοιπα 75/1000 εξ αδιαιρέτου οι εν λόγω οικοπεδούχοι υποχρεούνται να τα μεταβιβάσουν με το πέρας της οικοδομής στον εργολήπτη ή σε τρίτο, καθ'υπόδειξη του αγοραστή.

Στις 10-6-1990 απεβίωσε, χωρίς να αφήσει διαθήκη, ο Δ. Κ. και κληρονομήθηκε από τους αιτούντες ως μοναδικούς εξ αδιαθέτου κληρονόμους του και συγκεκριμένα κατά το 1/4 από την πρώτη εξ αυτών, σύζυγό του, και κατά τα 3Λ από τον δεύτερο, υιό του και έτσι περιήλθε σ'αυτούς με την ιδιότητα τους αυτή κατά τα ίδια ποσοστά και το ως άνω ποσοστό του αποβιώσαντος των 4/8 εξ αδιαιρέτου επί των 75/1000 του δικαιώματος υψούν, στη νομή του οποίου εγκαταστάθηκαν εξακολουθώντας έκτοτε συνεχώς μέχρι τη συζήτηση της ένδικης αίτησης τη μέχρι τότε καλόπιστη και αδιατάρακτη νομή του οικοπεδούχου δικαιοπαρόχου τους.

Ειδικότερα κατέχουν και νέμονται κατά το ποσοστό του καθένας αδιαλείπτως και αδιαταράκτως με διάνοια κυρίου και καλή πίστη, επιβλέποντας και προστατεύοντας και το ποσοστό αυτό επί του οικοπέδου, περιλαμβάνοντάς το στις δηλώσεις τους προς τις αρμόδιες Δ.Ο.Υ. και καταβάλλοντας τους ανάλογους φόρους. Οι τελευταίοι με την υπ'αριθ. ...

πράξη αποδοχής κληρονομιάς της συμβολαιογράφου Αθηνών Μαρίας Γοντικάκη-Παπαντωνίου, που έχει μεταγραφεί νόμιμα στα ίδια ως άνω βιβλία μεταγραφών στον τόμο 256 με αριθ.470, αποδέχτηκαν την επαχθείσα σ'αυτούς κληρονομιά, εκ παραδρομής όμως δεν περιέλαβαν στη δήλωση τους αυτή το ανωτέρα) ποσοστό του κληρονομουμένου των 4/8 εξ αδιαιρέτου επί των 75/1000 του δικαιώματος υψούν επί της ως άνω οικοδομής.

Για το λόγο αυτό προέβησαν στη σύνταξη της υπ' αριθ. ... συμπληρωματικής πράξης αποδοχής κληρονομιάς της συμβολαιογράφου Αθηνών Αικατερίνης συζ. Θεοδώρου Δραγκιώτου, όπως αυτή ισχύει μετά την υπ'αριθ. ... επαναληπτική πράξη της ιδίας συμβολαιογράφου, οι οποίες δεν μεταγράφηκαν καθώς καταρτίστηκαν μετά την έναρξη του Κτηματολογίου στο Δήμο Βριλησσίων στις 19-2-2004, παρά μόνο καταχωρίστηκαν στο κτηματολογικό φύλλο της επίδικης ιδιοκτησίας με ...

οριζόντιας ιδιοκτησίας ... υπό την αίρεση του άρθρου 7 παρ.α του ν.2664/1998. Ειδικότερα, με την υπ'αριθ. 216/ 2/ 16-2-2004 απόφαση του διοικητικού συμβουλίου του οργανισμού κτηματολογίου και χαρτογραφήσεων Ελλάδος (ΦΕΚ 356/Β/18-2-2004) διαπιστώθηκε η ολοκλήρωση της διαδικασίας καταχώρισης των πρώτων εγγραφών στα κτηματολογικά βιβλία του κτηματολογικού γραφείου Αμαρουσίου για το δήμο Βριλησσίων και ορίστηκε ως ημερομηνία έναρξης του κτηματολογίου στην περιοχή αυτή η 19-2-2004.

Η επίδικη οριζόντια ιδιοκτησία (75/1000 εξ αδιαιρέτου επί του γεωτεμαχίου με ... ...) που συνίσταται στο 1/2 εξ αδιαιρέτου του δικαιώματος ανέγερσης μελλοντικών ορόφων στην πιο πάνω οικοδομή καταχωρίστηκε στο κτηματολογικό φύλλο με ... οριζόντιας ιδιοκτησίας ... ως αγνώστου ιδιοκτήτη. Ήδη το Ελληνικό Δημόσιο υποστηρίζει ότι το αναλογούν στην επίδικη οριζόντια ιδιοκτησία ποσοστό 75/1000 εξ αδιαιρέτου επί του γεωτεμαχίου όπου είναι κτισμένη η ανωτέρω πολυκατοικία, ανήκει στο ίδιο εφόσον τμήμα εμβαδού 561,64 τετρ.μέτρων του οικοπέδου αυτού εμβαδού 749,98 τετρ.

μέτρων που έχει καταχωριστεί στα ίδια κτηματολογικά βιβλία με ... ..., αποτελεί δημόσιο κτήμα ως αδιάθετο τεμάχιο δημόσιας επικοιστικής έκτασης, καθώς εμπίπτει στο υπ' αριθ.35 τεμάχιο της διανομής του έτους 1950 του αγροκτήματος ..., το οποίο προέρχεται από αδιανέμητη απαλλοτριωθείσα έκταση συνολικού εμβαδού 10.284,880 στρεμμάτων που ανήκε στην Ιερά Μονή Πεντέλης και ότι η έκταση αυτή από την δημοσίευση στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης της απόφασης του Υπουργού Γεωργίας περί κήρυξης της απαλλοτρίωσης για την αποκατάσταση ακτημόνων καλλιεργητών περιήλθε στην κυριότητα του.

Από τα προσκομιζόμενα και επικαλούμενα από το κυρίως παρεμβαίνον (Ελληνικό Δημόσιο) κτηματολογικά στοιχεία (πίνακα και διάγραμμα) οριστικής διανομής του έτους 1950 του Αγροκτήματος ... του Υπουργείου Γεωργίας φαίνεται ότι το ως άνω επίδικο οικόπεδο εμπίπτει στο υπ'αριθ…. κληροτεμάχιο έκτασης 2.720 τετρ.μέτρων σύμφωνα με τον κτηματολογικό πίνακα (αγρόκτημα ..., ΣΑΑΚ Αμαρουσίου) το οποίο αποτελεί δημόσιο διαθέσιμο τεμάχιο ως δημόσια διαθέσιμη εποικιστική έκταση, ήτοι στην κυριότητα του Ελληνικού Δημοσίου, κατεχόμενο όμως από τους αιτούντες και τους δικαιοπαρόχους τους και διαχειριζόμενο έκτοτε, τύποις μόνον, από τη Διεύθυνση Αγροτικής Ανάπτυξης (Τμήμα Πολιτικής Γης) της Περιφέρειας Αττικής (βλ.

το υπ' αριθμ. πρωτ. 1062/13-7-2011 έγγραφο της άνω Υπηρεσίας). Το γεγονός αυτό όμως ουδόλως καταδεικνύει ότι οι αιτούντες και ο δικαιοπάροχός τους από βαριά αμέλεια αγνοούσαν ότι δεν ήταν κύριοι του επιδίκου οικοπέδου, όπως αβασίμως ισχυρίζεται το Ελληνικό Δημόσιο. Ειδικότερα η πρώτη αιτούσα και ο σύζυγός της Δ.

Κ. κατά την κτήση της νομής του εν λόγω οικοπέδου το 1977 και η ίδια και ο δεύτερος αιτών κατά την κτήση της νομής του ποσοστού του αποβιώσαντος δικαιοπαρόχου τους στις 10-6-1990, είχαν την πεποίθηση, η οποία δεν οφειλόταν σε βαριά αμέλεια, όπως αβασίμως ισχυρίζεται το κυρίως παρεμβαίνον, ότι απέκτησαν την αποκλειστική κυριότητα του πιο πάνω οικοπέδου κατά τα παραπάνω ποσοστά καθένας και συνακόλουθα της επίδικης ιδιοκτησίας.

Η καλή τους πίστη κατά το χρόνο κτήσης καταδεικνύεται ιδίως από το γεγονός ότι η πρώτη αιτούσα και ο σύζυγος της κατέβαλαν το σύνολο του τιμήματος κατά την υπογραφή του αγοραπωλητηρίου συμβολαίου με το οποίο απέκτησαν το άνω οικόπεδο και προέβησαν στην μεταγραφή του αμέσως, ακολούθως δε προέβησαν με το σύστημα της αντιπαροχής επί του κειμένου εντός του σχεδίου πόλης οικοπέδου τους σε ανέγερση πολυκατοικίας την οποία υπήγαγαν στις περί οροφοκτησίας διατάξεις βάσει νόμιμης άδειας εκδοθείσας από το αρμόδιο πολεοδομικό γραφείο στο όνομα των ιδίων ως οικοπεδούχων (πρώτης αιτούσας και του δικαιοπαρόχου τους), διότι, αν γνώριζαν ότι αξιώνει σ'αυτό δικαιώματα το Δημόσιο, δεν θα διακινδύνευαν να προβούν στις ενέργειες αυτές.

Επίσης και ο δεύτερος αιτών κατά την πιο πάνω κτήση της νομής του επιδίκου ακινήτου βρισκόταν σε καλή πίστη καθόσον γνώριζε πολύ καλά ότι ο πατέρας του Δ. Κ. το είχε αγοράσει μαζί με τη μητέρα του πρώτη αιτούσα από την τότε κυρία Ε. Κ., η οποία όπως και ο πατέρας του το επέβλεπε και το οριοθετούσε ως κυρία, μετά την ένταξη του δε στο σχέδιο πόλης το έτος 1974 εισέφερε προς τούτο σε γη και χρήμα.

Είναι χαρακτηριστικό ότι, καθώς αποδείχθηκε, το Ελληνικό Δημόσιο ουδέποτε όχλησε την πρώτη αιτούσα και το σύζυγό της (δικαιοπάροχο τους), αλλά ούτε και τους ίδιους-αιτούντες, στην ά...ση της νομής τους στο επίδικο, ούτε ά...σε οποιαδήποτε διακατοχική πράξη σ'αυτό. Τέτοια όχληση ή ά...ση οποιασδήποτε διακατοχικής πράξης στο επίδικο δεν επικαλείται ούτε το ίδιο το Ελληνικό Δημόσιο, απλώς ισχυρίζεται ότι επί των δημοσίων κτημάτων νομέας θεωρείται το Δημόσιο έστω και αν ουδεμία ενήργησε επ' αυτών πράξη νομής.

Αντίθετα το Δημόσιο κατέβαλε στους αιτούντες την αποζημίωση που καθορίστηκε με την υπ'αριθ.408/2004 απόφαση του Εφετείου Αθηνών λόγω απαλλοτρίωσης τμήματος του άνω οικοπέδου λόγω διαπλάτυνσης της ..., η οποία επισπεύσθηκε από το ίδιο (Ελληνικό Δημόσιο), μετά την αναγνώριση τους δικαιούχων αυτής ως κυρίων της απαλλοτριωθείσας εδαφικής έκτασης με την υπ'αριθ.411/2007 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, χωρίς να αμφισβητήσει στη δίκη αυτή (αναγνώρισης δικαιούχων) στην οποία συμμετείχε ως καθ'ου η αίτηση, την κυριότητα τους στο επίδικο οικόπεδο και χωρίς να προβάλλει ίδιο δικαίωμα κυριότητας, σ'αυτό.

Ενόψει των ανωτέρω αποδεικνύεται το επικαλούμενο εγγραπτέο δικαίωμα συγκυριότητας των αιτούντων κατά ποσοστό 5/8 εξ αδιαιρέτου της πρώτης και 3/8 εξ αδιαιρέτου του δευτέρου επί του ποσοστού των 75/1000 εξ αδιαιρέτου (επί του γεωτεμαχίου με ... ...) που συνίσταται στο 1/2 εξ αδιαιρέτου του δικαιώματος ανέγερσης μελλοντικών ορόφων πάνω από το δώμα οικοδομής κείμενης σε οικόπεδο (με ...

γεωτεμαχίου ...) εντός του εγκεκριμένου σχεδίου πόλης του Δήμου Βριλησσίων στο Ο.Τ…. επί της διασταύρωσης της ... και της οδού ..., το οποίο (ποσοστό των 75/1000 εξ αδιαιρέτου) καταχωρίστηκε στο κτηματολογικό φύλλο με ... οριζόντιας ιδιοκτησίας ..., ενώ αντίθετα δεν αποδεικνύεται η ύπαρξη τέτοιου δικαιώματος του κυρίως παρεμβαίνοντος Ελληνικού Δημοσίου, καθώς οι αιτούντες νεμόμενοι το ως άνω ακίνητο, που βρίσκεται εντός του σχεδίου της πόλης των Βριλησσίων από το 1974, μαζί με το δικαιοπάροχό τους, καλόπιστα, συνεχώς και αδιατάρακτα δυνάμει των προαναφερόμενων νόμιμων τίτλων ιδιοκτησίας από επαχθή αιτία υπέρ της πρώτης αιτούσας κατά το ποσοστό του 1/2 και υπέρ του δικαιοπαρόχου αμφοτέρων των αιτούντων για το υπόλοιπο 1/2, για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των δέκα ετών μέχρι την έναρξη ισχύος του ν. 3127/2003 (19-3-2003), θεωρούνται κύριοι τούτου, σύμφωνα με το άρθρο 4 του ίδιου νόμου.

Όλα τα παραπάνω επικαλέστηκαν οι αιτούντες-καθών η κύρια παρέμβαση παραδεκτώς με τις προτάσεις τους στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο για την απόδειξη της κυριότητας των ιδίων και του δικαιοπαρόχου τους μετά την αμφισβήτησή της από το κυρίως παρεμβαίνον Δημόσιο, χωρίς να απαιτείται αναγκαίως ρητή μνεία της εφαρμοστέας διάταξης νόμου δεδομένου μάλιστα ότι λόγω του ανακριτικού συστήματος που ισχύει κατά την προκείμενη ειδική διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας (άρθρο 744 του ΚΠολ.Δ,) και καταλαμβάνει και τις μη γνήσιες υποθέσεις της εκούσιας δικαιοδοσίας, δηλαδή τις ιδιωτικές διαφορές που ο νόμος παραπέμπει για εκδίκαση στην ειδική αυτή διαδικασία, όπως η ένδικη, χάριν της απλότητας και συντομίας από την οποία κυριαρχείται, το δικαστήριο (και το δευτεροβάθμιο) έχει την εξουσία και αυτεπαγγέλτως να λάβει υπόψη πραγματικούς ισχυρισμούς που δεν προτάθηκαν από τους διαδίκους για την εξακρίβωση της αλήθειας των πραγματικών γεγονότων.

Σημειώνεται ότι η διάταξη του άρθρου 4 του ν. 3127/2003 έχει εφαρμογή και στην προκειμένη περίπτωση που το κυρίως παρεμβαίνον ζητεί την παραδοχή του δικού του αιτήματος ώστε να διαταχθεί η αιτούμενη από τους αιτούντες διόρθωση της αρχικής εγγραφής υπέρ αυτού και εναντίον των συμφερόντων των αιτούντων, επικαλούμενο ιδία κυριότητα στην επίδικη ιδιοκτησία θεμελιούμενη στην ιδιότητα αυτής ως αδιάθετο τεμάχιο δημόσιας εποικιστικής έκτασης.

Η εφαρμογή της πιο πάνω διάταξης του ν.3127/2003 περί χρησικτησίας επί δημοσίων κτημάτων στην ένδικη υπόθεση δεν κωλύεται από τις διατάξεις του ν.3147/2003, καθώς σύμφωνα και με όσα αναπτύχθηκαν στη μείζονα σκέψη, από την αντιπαράθεση των διατάξεων των ως άνω νομοθετημάτων προκύπτει ότι ο ν. 3127/2003 έχει θεσπιστεί προκειμένου να ικανοποιηθούν αιτήματα ιδιωτών που επικαλούνται κυριότητα επί δημοσίων ακινήτων, τα οποία είναι διαθέσιμα, δηλαδή είτε ανήκουν στην ιδιωτική περιουσία του Δημοσίου, είτε το τελευταίο τα διαχειρίζεται ενόψει μελλοντικής διαθέσεως τους, είτε είναι κοινόχρηστα, στηρίζουν δε την κυριότητα αυτή σε δεκαετή νομή με νόμιμο τίτλο ή σε τριακονταετή νομή χωρίς νόμιμο τίτλο και στις δύο όμως περιπτώσεις με καλή πίστη κατά την κτήση της νομής, και χωρίς να τίθεται ως προϋπόθεση εφαρμογής του νόμου αυτού το ακίνητο να διαχειρίζεται από το Υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών, ενώ ο ν.3147/2003 αφορά αυθαίρετους κατόχους δημοσίας εποικιστικής έκτασης, κοινόχρηστης ή διαθέσιμης, η οποία δεν έχει τη μορφή δάσους ή δασικής έκτασης ή δεν έχει κηρυχθεί αναδασωτέα και προσδίδει κυριότητα στον κάτοχο αυτής μόνο με εξαγορά, ήτοι με λιγότερες προϋποθέσεις από τον προηγούμενο νόμο και ειδικότερα με δεκαετή καλλιέργεια ή με ανοικοδόμηση πριν από μία δεκαετία ανεξαρτήτως καλής ή κακής πίστης.

Συνακόλουθα των ανωτέρω πρέπει να διορθωθεί αντίστοιχα η πρώτη εγγραφή ως προς την επίδικη ιδιοκτησία στα κτηματολογικά βιβλία ώστε να αναγραφούν κύριοι αυτής κατά τα άνω ποσοστά οι αιτούντες.

Με το να κρίνει έτσι το Εφετείο, ορθώς ερμήνευσε και εφήρμοσε τις προαναφερθείσες διατάξεις του Ν.2664/1998, καθώς και τις διατάξεις του αρθ.4 του Ν.3127/2003, οι οποίες είναι εφαρμοστέες στην προκειμένη περίπτωση, ενώ ορθώς δεν εφήρμοσε τις διατάξεις του Ν.3147/2003, οι οποίες δεν είναι εφαρμοστέες, εν προκειμένω (όπως εσφαλμένα υποστηρίζει το αναιρεσείον), διότι οι διατάξεις του τελευταίου αυτού νόμου έχουν εφαρμογή στην περίπτωση αυθαιρέτων κατόχων δημοσίας εποικιστικής έκτασης, που δικαιούνται εξαγοράς από το Δημόσιο, περιστατικά, όμως, τα οποία, σύμφωνα με τις παραδοχές της προσβαλλομένης απόφασης, ουδόλως συντρέχουν στην προκειμένη περίπτωση, ώστε να έχει εφαρμογή ο νόμος αυτός. Επομένως, το Εφετείο, δεν υπέπεσε στην από το αρθ.559 αριθμ.1 ΚΠολΔ προβλεπόμενη πλημμέλεια και ο περί του αντιθέτου πρώτος λόγος αναίρεσης είναι απορριπτέος, ως αβάσιμος.

Επίσης, απορριπτέος, είναι και ο δεύτερος από το αρθ.559 αριθμ.1 και 19 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης, με τον οποίον αποδίδεται η πλημμέλεια της παραβίασης, ευθέως και εκ πλαγίου, των διατάξεων των αρθ.966, 968, 1054 ΑΚ, τις οποίες, κατά την άποψη του αναιρεσείοντα, έπρεπε να εφαρμόσει, εν προκειμένω, το δικάσαν Εφετείο, για να κρίνει (αυτεπαγγέλτως) εάν το επίδικο ακίνητο είχε ή όχι τον χαρακτήρα κοινόχρηστου χώρου.

Ο λόγος αυτός αξιολογείται προεχόντως ως απαράδεκτος, εφόσον ο θεμελιωτικός αυτού ισχυρισμός ότι το επίδικο ακίνητο είχε τον χαρακτήρα κοινοχρήστου χώρου δεν προβλήθηκε στο δικαστήριο της ουσίας (ΚΠολΔ 562 παρ.2) σε κάθε δε περίπτωση ως αβάσιμος δοθέντος ότι στηρίζεται επί εσφαλμένης προϋπόθεσης και σε κάθε περίπτωση, είναι αλυσιτελής.

Και τούτο διότι ο μεν νόμος 3127/2003, ο οποίος, όπως προαναφέρθηκε είναι εφαρμοστέος στην προκειμένη περίπτωση, δεν διακρίνει και δεν προβλέπει διαφορετική ρύθμιση για την περίπτωση κοινοχρήστου ή μη χώρου, αλλ'αντίθετα αντιμετωπίζει ενιαία τις προϋποθέσεις, με βάση τις οποίες ο νομέας του ακινήτου θεωρείται κύριος έναντι του Δημοσίου, αλλά επίσης και ο νόμος 3147/2003, ο οποίος κατά την άποψη του αναιρεσείοντα ήταν εφαρμοστέος εν προκειμένω προβλέπει την ίδια (ενιαία) ρύθμιση και τις ίδιες προϋποθέσεις, προς εξαγορά της δημόσιας έκτασης, είτε πρόκειται περί κοινόχρηστης είτε περί διαθέσιμης έκτασης και κατά συνέπεια, ο χαρακτήρας του ακινήτου ως κοινοχρήστου χώρου ουδεμία νομική σημασία έχει.

Μετά από αυτά, η αίτηση αναίρεσης πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της και να καταδικασθεί το ηττηθέν αναιρεσείον (Ελληνικό Δημόσιο) στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων (άρθρο 183 ΚΠολΔ), οι οποίοι κατέθεσαν και προτάσεις, την οποία ορίζει στο ποσό των (300,00) ευρώ (άρθρα 22 παρ.1 ν.3693/1957, 52 αρ.18 ΕισΝ ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την με αριθμό κατάθεσης 682/2013 αίτηση του Ελληνικού Δημοσίου, για αναίρεση της υπ'αριθμ.1415/2013 απόφασης του Εφετείου Αθηνών.

ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ το αναιρεσείον στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων, την οποία ορίζει στο ποσό των τριακοσίων (300,00) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, την 12 Ιουνίου 2014.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, την 26 Ιουνίου 2014.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ