Supreme Court dismisses appeal on fraud claim regarding false academic degree claims and lack of evidence.

Απόφαση 1494 / 2009 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1494/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Καλαμίδα, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Διονύσιο Γιαννακόπουλο, Ιωάννη - Σπυρίδωνα Τέντε, Βασίλειο Φούκα και Γεώργιο Χρυσικό - Εισηγητή, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 18 Μαΐου 2009, με την παρουσία και της Γραμματέως Χριστίνας Σταυροπούλου, για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων:1. Χ1 και 2.... συζ. Χ1, κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Δημήτριο Παρασκευόπουλο, με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Των αναιρεσιβλήτων:1.Ψ1 κατοίκου ... 2...., κατοίκου ... 3...., κατοίκου ..., 4...., κατοίκου ..., 5...., κατοίκου ..., 6....., κατοίκου ..., 7...., κατοίκου ... και 8. ..., κατοίκου δημοτικού διαμερίσματος ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Παναγιώτα Ιωαννίδη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 10 Δεκεμβρίου 2001 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Ηλείας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις : 150/2003 οριστική του ίδιου δικαστηρίου και 173/2005 του Εφετείου Πατρών, κατά της οποίας ασκήθηκε η από 17 Μαρτίου 2005 αίτηση αναιρέσεως.

Εκδόθηκε η 347/2008 απόφαση του Αρείου Πάγου , η οποία κήρυξε απαράδεκτη τη συζήτηση. Η υπόθεση έρχεται σήμερα για νέα συζήτηση, με την από 27 Μαΐου 2008 κλήση.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Αρεοπαγίτης Γεώργιος Χρυσικός, που είχε οριστεί εισηγητής της υποθέσεως, σε αντικατάσταση του αρχικά ορισθέντος ως εισηγητή Διονυσίου Γιαννακόπουλου, μετά την εκλογή του τελευταίου ως Επιθεωρητή, ανέγνωσε την από 21.11.2006 έκθεση του Αρεοπαγίτη Διονυσίου Γιαννακόπουλου, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αιτήσεως.

Η πληρεξούσια των αναιρεσιβλήτων ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως και την καταδίκη των αντιδίκων στην δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

I. Όπως προκύπτει από τα άρθρα 335 και 559 αρ.11 ΚΠολΔ, η μη λήψη υπόψη από το δικαστήριο της ουσίας αποδεικτικών μέσων, που επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν οι διάδικοι, δεν ιδρύει λόγον αναιρέσεως αν ο ισχυρισμός ή τα πραγματικά γεγονότα για την απόδειξη των οποίων έγινε η επίκληση και προσκομιδή των περί ων λόγος μέσων, δεν έχουν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης (ΑΠ 548/1993 Ελλ.Δνη 35.1277).

Εξ' άλλου, κατά το άρθρο 559 αρ.11 ΚΠολΔ, αν το δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα, που οι διάδικοι επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν, ιδρύεται λόγος αναιρέσεως κατά της αποφάσεώς του, αρκεί για την ίδρυση του λόγου αυτού και μόνη η ύπαρξη αμφιβολιών για το αν το δικαστήριο της ουσίας έλαβε υπόψη τέτοια αποδεικτικά μέσα (ΑΠ. 1506/2006).

Στη περίπτωση που εδώ ερευνάται και με τον πρώτο λόγο αναιρέσεως αποδίδεται στην αναιρεσιβαλλομένη απόφαση, που έκρινε επί αγωγής εξ αδικοπραξίας των αναιρεσιβλήτων λόγω διαπράξεως απάτης εκ μέρους των αναιρεσειόντων σχετικά με τη λειτουργία στη Σχολή τους Τμήματος "Υπαλλήλων Γραφείου - Λογιστών", η πλημμέλεια εκ του προαναφερθέντος άρθρου 559 αρ. 11 του ΚΠολΔ, ότι το δικάσαν Εφετείο, παρά το ότι οι αναιρεσείοντες επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν νομίμως, δεν έλαβε υπόψη του:

α) Τη με αριθμό πρωτοκόλλου ...απόφαση - διαπιστωτική πράξη της Διεύθυνσης Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης ..., δυνάμει της οποίας η ιδιωτική σχολή (Τεχνική Επαγγελματική Σχολή - ΤΕΣ) που λειτουργούμε μετατράπηκε σε Τεχνικό Επαγγελματικό Εκπαιδευτήριο - ΤΕΕ Α' Κύκλου στον Τομέα Οικονομίας - Διοίκησης (Υπαλλήλων Οικονομικών Υπηρεσιών και Διοίκησης), σύμφωνα με το άρθρο 7 παρ. 1 του ν. 2640/1998, σε συνδυασμό με το με αριθμό πρωτ. ...

έγγραφο της Διεύθυνσης Επαγγελματικών Δικαιωμάτων και Ισοτιμιών και τη με αριθμό ...βεβαίωση της Διεύθυνσης Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης του νομού .... Από τα έγγραφα αυτά προκύπτει ότι η ειδικότητα "ΕΜΠΟΡΟΫΠΑΛΛΗΛΩΝ" που αναγράφεται στα πτυχία των αντιδίκων ταυτίζεται με την ειδικότητα "ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΓΡΑΦΕΙΩΝ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΗΜΑΤΩΝ" των ΤΕΕ Α' Κύκλου και των "ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ" του Β' Κύκλου Σπουδών ΤΕΕ Α' Κύκλου και των "ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ" του Β' Κύκλου Σπουδών ΤΕΕ.

β) Τις με αριθμό ... και ... άδειες άσκησης επαγγέλματος ΛΟΓΙΣΤΗ - ΦΟΡΟΤΕΧΝΙΚΟΥ Γ' ΤΑΞΗΣ των σπουδαστών των αναιρεσειόντων ... και ..., οι οποίες και είχαν λάβει προηγούμενα από τους αναιρεσείοντες ίδιο πτυχίο με αυτούς, καταρρίπτοντας έτσι τη θέση της προσβαλλόμενης απόφασης ότι δεν μπορούσαν οι αντίδικοι να εργασθούν ως βοηθοί λογιστή με το πτυχίο που είχαν λάβει.

Το γεγονός ότι οι ανωτέρω κυρίες ήταν φοιτήτριές τους προκύπτει από τη με αριθμό... προσκομιζόμενη και νόμιμα επικαλούμενη πράξη της Επιτροπής εκδόσεως πτυχιακών αποτελεσμάτων της Διεύθυνσης Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Νομού ..., δυνάμει της οποίας αποφασίσθηκε η απόλυση των μαθητών της Β' τάξεως της ιδιωτικής σχολής Χ1 - Ειδικότητας Εμποροϋπαλλήλων και γ) Τη Στατιστική Ταξινόμηση Επαγγελμάτων (ΣΤΕΠ 1992) του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, στη σελίδα 7 της οποίας αναφέρεται, ότι στην κατηγορία των ειδικευόμενων επί των πωλήσεων με κωδικό 34 ανήκουν και οι βοηθοί λογιστών με κωδικό 3433.

Με αυτό το περιεχόμενο ο λόγος αυτός αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος, διότι από τη ρητή διαβεβαίωση της προσβαλλομένης απόφασης, ότι για να καταλήξει στο αποδεικτικό της πόρισμα συνεκτίμησε όλα τα επικληθέντα και προσκομισθέντα αποδεικτικά μέσα (χωρίς να απαιτείται ειδική μνεία καθενός από αυτά:

ΑΠ1505/2006, ΑΠ 22/2005), σε συνδυασμό προς όλες τις υπόλοιπες αιτιολογίες, προκύπτει, χωρίς αμφιβολία, ότι το δευτεροβάθμιο δικαστήριο έλαβε υπόψη του τα πιο κάτω έγγραφα. (Ολομ. Α.Α 14/2005).

ΙΙ. Ο από το άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ λόγος αναιρέσεως για έλλειψη νομίμου βάσεως της αποφάσεως λόγω ανεπαρκούς αιτιολογίας αυτής ιδρύεται όταν δεν προκύπτουν επαρκώς από τις παραδοχές της τα πραγματικά περιστατικά που είναι αναγκαία στη συγκεκριμένη περίπτωση, για την κρίση του δικαστηρίου περί της συνδρομής των προϋποθέσεων της διάταξης που εφαρμόστηκε ή περί της μη συνδρομής τούτων, η οποία αποκλείει την εφαρμογή της (Ολ.

ΑΠ 1/1999). Ελλείψεις ή αντιφάσεις ως προς τη μείζονα πρόταση του νομικού συλλογισμού, τον καθορισμό δηλαδή και την έννοια του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου, είναι αδιάφορες, αφού, κατά το άρθρο 578 ΚΠολΔ, αν το αιτιολογικό της προσβαλλόμενης αποφάσεως κρίνεται εσφαλμένο, αλλά το διατακτικό της ορθό, απορρίπτεται η αναίρεση.

Το ουσιώδες στοιχείο του λόγου αυτού αναίρεσης αποτελεί η έλλειψη νόμιμης βάσης σε "ζήτημα", δηλαδή σε πραγματικό αυτοτελή ισχυρισμό που τείνει στη θεμελίωση ή κατάλυση ασκηθέντος ουσιαστικού δικαιώματος, το οποίο "ζήτημα" ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και όχι όταν πρόκειται για ελλείψεις που ανάγονται στην εκτίμηση των αποδείξεων και ειδικότερα στην ανάλυση, στάθμιση και αιτιολόγηση του πορίσματος, που έχει συναχθεί με βάση αυτές, εφόσον τούτο παρατίθεται σαφώς (Ολ.

ΑΠ 24/1992). Στην περίπτωση που πρόκειται, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο, κατά την αναιρετικά ανέλεγκτη κρίση του, δέχθηκε τα εξής: "Οι εναγόμενοι διατηρούν στον ... από το έτος 1992 Ιδιωτική Τεχνική Σχολή, η άδεια της οποίας είναι στο όνομα της δεύτερης εναγομένης. Οι ενάγοντες το έτος 1997 ήταν απόφοιτοι Γενικού Λυκείου.

Στα πλαίσια αναζήτησης επαγγελματικής εξειδίκευσης προς την κατεύθυνση της ειδικότητας του λογιστού πληροφορήθηκαν και δια μέσου διαφημιστικών καταχωρήσεων στον τοπικό τύπο και ραδιόφωνο, ότι η ιδιωτική σχολή των εναγομένων είχε ανάλογο τμήμα εξειδίκευσης. Στη συνέχεια, επισκέφθηκαν τα γραφεία της σχολής, όπου οι εναγόμενοι τους διαβεβαίωσαν, ότι στη σχολή τους λειτουργεί νόμιμα τμήμα κατάρτισης "Υπαλλήλων Γραφείου - Λογιστών" διετούς φοίτησης και μετά την αποφοίτησή τους θα ελάμβαναν κρατικό πτυχίο από το Υπουργείο Παιδείας για την παραπάνω ειδικότητα.

Οι ενάγοντες πείσθηκαν από τις προαναφερόμενες διαβεβαιώσεις των εναγομένων και εγράφησαν το διδακτικό έτος 1997-1998 στη σχολή, καταβάλλοντας το ποσό του 1.150.000 δρχ. για τα δίδακτρα όλης της διάρκειας των σπουδών. Το έτος 1999 αποφοίτησαν ευδοκίμως από τη σχολή. Όταν, όμως, μερικούς μήνες αργότερα τους παραδόθηκε το πτυχίο τους διαπίστωσαν, ότι ανέγραφε πως απέκτησαν την επαγγελματική ειδικότητα του "Εμποροϋπαλλήλου".

Οι εναγόμενοι ισχυρίζονται, ότι ουδέποτε διαβεβαίωσαν τους ενάγοντες πως η σχολή τους έδινε πτυχία με την παραπάνω ειδικότητα των Υπαλλήλων Γραφείου - Λογιστών, αλλά αντίθετα τους είχαν γνωρίσει ότι το πτυχίο που θα ελάμβαναν θα ανέγραφε ως ειδικότητα των "Εμποροϋπαλλήλων". Ο ισχυρισμός τους, όμως, αυτός, δεν αποδείχθηκε.

Αντίθετα, αποδείχθηκε, ότι οι εναγόμενοι όχι μόνο διαφήμιζαν, ότι η σχολή τους διαθέτει τμήμα "Υπαλλήλων Γραφείου - Λογιστών" αλλά τόσο προ της εγγραφής των εναγόντων στη σχολή τους, όσο και σε όλη τη διετή διάρκεια των σπουδών τους διαβεβαίωναν αυτούς, ότι σπουδάζουν την παραπάνω ειδικότητα και θα λάβουν αντίστοιχο κρατικό πτυχίο.

Όπως αποδεικνύεται ιδία από τα από ..., ..., ... και ... φύλλα της εκδιδόμενης στον ... ημερήσιας εφημερίδας με τον τίτλο "...", οι εναγόμενοι σε σχετική διαφήμισή τους ανέφεραν ότι οι "ιδιωτικές επαγγελματικές Σχολές Χ1 δέχονται αιτήσεις εγγραφών στα τμήματα: α) υπαλλήλων Γραφείων - Λογιστών, β) ..." Πέραν τούτου και σε άλλα διαφημιστικά φυλλάδια ανέγραφαν, ότι "λειτουργούν τμήματα υπαλλήλων Γραφείου - Λογιστών".

Επίσης, στην "κάρτα σπουδαστή", που είχε χορηγηθεί στους ενάγοντες ανέγραφαν ότι "λειτουργούν τμήματα υπαλλήλων Γραφείου - Λογιστών". Περαιτέρω, στα δελτία σπουδαστικού εισιτηρίου", που είχαν χορηγήσει στους ενάγοντες, ανέγραφαν, ότι είναι σπουδαστές του τμήματος "Λογιστών". Επίσης, στους ελέγχους μαθημάτων του Α' Τριμήνου της Β' Τάξης ανέγραφαν ότι παρακολουθούσαν το Τμήμα "Λογιστών", ενώ στο από 25.2.1998 υπηρεσιακό σημείωμα βεβαίωναν ότι η εκ των εναγόντων Ψ1 είχε γραφεί το έτος 1996-1997 στην Α' τάξη του Τμήματος "Υπαλλήλων Γραφείου".

Οι εναγόμενοι ισχυρίζονται, ότι οι ενάγοντες γνώριζαν ότι φοιτούν στο Τμήμα Εμποροϋπαλλήλων και προς απόδειξη της γνώσης αυτής επικαλούνται και προσκομίζουν: α) τα απουσιολόγια της τάξης που φοιτούσαν οι ενάγοντες, β) τις γραπτές δοκιμασίες τριμήνων και πτυχιακές εξετάσεις και γ) το αναρτημένο στον πίνακα ανακοινώσεων πρόγραμμα εξετάσεων.

Στα παραπάνω επικαλούμενα και προσκομιζόμενα έγγραφα πράγματι αναγράφεται ότι οι ενάγοντες φοιτούν στο Τμήμα "Εμποροϋπαλλήλων". Όμως, αποδείχθηκε, ότι οι εναγόμενοι συνέχισαν την παραπλάνηση των εναγόντων ισχυριζόμενοι σ' αυτούς πειστικά ότι για τυπικούς λόγους ανέγραφαν στα γραπτά τους το τμήμα "Εμποροϋπαλλήλων".

Ενώ το πτυχίο τους θα ανέγραφε ως ειδικότητα Υπαλλήλων Γραφείου - Λογιστών. Περαιτέρω, όπως προκύπτει ιδία από την υπ' αριθ. ... βεβαίωση της Διεύθυνσης Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης ..., στο παραπάνω κρίσιμο χρονικό διάστημα στη σχολή των εναγομένων λειτουργούσαν μόνο οι ειδικότητες "1) Εμποροϋπαλλήλων της ομάδας ειδικοτήτων υπαλλήλων γραφείων και εμπορικών καταστημάτων και 2) Κομμωτικής τέχνης και βαφής μαλλιών".

Επομένως, η σχολή των εναγομένων δεν είχε δικαίωμα να παρέχει επαγγελματική εκπαίδευση στην ειδικότητα "υπαλλήλων γραφείου - λογιστών" και συνεπώς να δίδει νόμιμο πτυχίο της ειδικότητας αυτής. Ο ισχυρισμός των εναγομένων ότι στην ειδικότητα των "εμποροϋπαλλήλων" περιλαμβάνεται και η ειδικότητα των "Υπαλλήλων Γραφείου Λογιστών" είναι αβάσιμος, εφόσον πρόκειται για διαφορετικές ειδικότητες, οι οποίες μάλιστα παρέχουν διαφορετικά επαγγελματικά δικαιώματα στους πτυχιούχους των ειδικοτήτων αυτών.

Κατ' ακολουθίαν, οι εναγόμενοι με όλες τις παραπάνω πράξεις τους παρέστησαν ψευδώς, εν γνώσει τους, στους ενάγοντες ότι εγγραφόμενοι οι τελευταίοι στην επαγγελματική τους σχολή θα φοιτούσαν σε τμήμα Υπαλλήλων Γραφείου Λογιστών και θα αποκτούσαν πτυχίο με την ειδικότητα αυτή, ενώ ούτε αυτοί φοίτησαν σε τέτοιο τμήμα ούτε έλαβαν τελικώς πτυχίο με την παραπάνω ειδικότητα, ο δε σκοπός τους (εναγομένων) ήταν να αποκομίσουν παράνομο περιουσιακό όφελος, από τα δίδακτρα που θα κατέβαλαν οι ενάγοντες για τη φοίτησή τους.

Οι εναγόμενοι ισχυρίζονται ότι οι εναγόντες είναι συνυπαίτιοι στην παρακάτω περιγραφόμενη ζημία τους και μάλιστα σε ποσοστό 99%, γιατί όφειλαν ως μέσοι συνετοί σπουδαστές να γνωρίζουν, ότι φοιτούν στο τμήμα εμποροϋπαλλήλων, εφόσον στα προαναφερόμενα έγγραφα (απουσιολόγια, γραπτές δοκιμασίες τριμήνων και πτυχιακές εξετάσεις και στο πρόγραμμα εξετάσεων) αναγράφονταν ότι φοιτούν στο τμήμα Εμποροϋπαλλήλων και όχι στο τμήμα Υπαλλήλων Γραφείου - Λογιστών.

Η ένταση αυτή είναι νόμιμη (άρθρο 300 ΑΚ), πλην, όμως, πρέπει ν' απορριφθεί ως ουσιαστικά αβάσιμη. Ειδικότερα, σύμφωνα με όσα παραπάνω αναφέρονται, οι εναγόμενοι διαβεβαίωσαν τους ενάγοντες ότι η αναγραφή στις γραπτές τους εξετάσεις ότι φοιτούν στο τμήμα Εμποροϋπαλλήλων ήταν για τυπικούς λόγους και οι τελευταίοι πείστηκαν από τις διαβεβαιώσεις τους, λαμβανομένου υπόψη ότι σε άλλα έγγραφα που αναφέρονται στην αρχή της παρούσας ανέφεραν ότι φοιτούσαν στο τμήμα Υπαλλήλων Γραφείου - Λογιστών, ενώ λόγω και του νεαρού της ηλικίας τους (18-19 ετών περίπου έκαστος) δεν μπορούσαν να υποψιαστούν ότι οι εναγόμενοι τους είχαν εξαπατήσει, εφόσον διατηρούσαν γνωστό ιδιωτικό σχολικό συγκρότημα στον...

και στην ..., επιπλέον δε είχαν διαβεβαιώσει και τους γονείς τους ότι θα φοιτούσαν στο προαναφερόμενο τμήμα Υπαλλήλων Γραφείου - Λογιστών.

Συνεπώς, ουδεμία συνυπαιτιότητα βαρύνει τους ενάγοντες. Έτσι, που έκρινε το Εφετείο, με βάση τις αιτιολογίες του αυτές, δεν στέρησε την προσβαλλομένη απόφαση από νόμιμη βάση, διότι από το αιτιολογικό της αποφάσεως προκύπτουν κατά τρόπο σαφή και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά περιστατικά που στηρίζουν το διατακτικό της και τα οποία είναι αναγκαία για τη θεμελίωση του ενδίκου δικαιώματος των αναιρεσιβλήτων και συνεπώς ο δεύτερος (και τελευταίος) λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως, από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 17-3-2005 αίτηση των Χ1 και ... συζύγου Χ1 για αναίρεση της υπ' αριθμ. 175/2005 απόφασης του Εφετείου Πατρών.

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων την οποία ορίζει σε χίλια οκτακόσια (1800) Ευρώ και για τις έγγραφες προτάσεις που κατέθεσαν.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 1 Ιουνίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 15 Ιουνίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ