1492/2017 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1492 / 2017 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1492/2017

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1’ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Βασίλειο Πέππα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (κωλυομένου του Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Γεράσιμου Φουρλάνου), Γεώργιο Λέκκα, Ιωάννη Μπαλιτσάρη, Αγγελική Τζαβάρα και Θωμά Γκατζογιάννη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 21 Νοεμβρίου 2016, με την παρουσία και της Γραμματέως Θεοδώρας Παπαδημητρίου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου με την επωνυμία "Γενικό Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών Η ΣΩΤΗΡΙΑ" που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Σταμάτη Διαμαντάτο, που ανακάλεσε την από 14-11-2016 δήλωσή του και κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσιβλήτου: Ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία " ... ΕΤΑΙΡΙΑ" που εδρεύει στον ... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Θεοδώρα Μήτσιου, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 2-3-2011 αγωγή της ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών.

Εκδόθηκαν οι αποφάσεις:5416/2014 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 4772/2015 του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών.

Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 18-12-2015 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

O Εισηγητής Αρεοπαγίτης Θωμάς Γκατζογιάννης ανέγνωσε την από 10-11-2016 έκθεση της κωλυομένης να συμμετάσχει στην σύνθεση Αρεοπαγίτου Πηνελόπης Ζωντανού, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την κρινόμενη αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η αντιμωλία των διαδίκων εκδοθείσα κατά την τακτική διαδικασία 4772/2015 τελεσίδικη απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, η οποία απέρριψε την έφεση που είχε ασκήσει το αναιρεσείον Ν.Π.Δ.Δ. κατά της 5416/2014 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, με την οποία είχε γίνει δεκτή κατ’ ουσία η από 2.8.2011 αγωγή της αναιρεσίβλητης κατ’ αυτού. Η αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα (άρθρα 495 και 564 παρ. 1 ΚΠολΔ).

Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 1 του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται αν δεν εφαρμοστεί ενώ συντρέχουν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοστεί ενώ δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή (ΟλΑΠ 7/2006).

Με το λόγο αυτό ελέγχονται τα σφάλματα του δικαστηρίου κατά την εκτίμηση του νόμω βάσιμου της αγωγής ή των ισχυρισμών των διαδίκων, καθώς και τα νομικά σφάλματα κατά την έρευνα της ουσίας της διαφοράς. Ελέγχεται, δηλαδή, αν η αγωγή, ένσταση κλπ, ορθώς απορρίφθηκε ως μη νόμιμη ή αν, κατά παράβαση ουσιαστικού κανόνα δικαίου, έγινε δεκτή ως νόμιμη ή απορρίφθηκε ή έγινε δεκτή κατ’ ουσίαν (ΟλΑΠ 27/1998, ΑΠ 538/2012).

Στην περίπτωση που το δικαστήριο έκρινε κατ’ ουσίαν την υπόθεση, η παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται ενόψει των πραγματικών περιστατικών, που ανελέγκτως δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν το δικαστήριο της ουσίας και της υπαγωγής αυτών στο νόμο και ιδρύεται ο λόγος αυτός αναίρεσης αν οι πραγματικές παραδοχές της απόφασης καθιστούν εμφανή την παράβαση (ΑΠ 531/2014).

Τούτο συμβαίνει όταν το δικαστήριο εφάρμοσε το νόμο, παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν δεν ήταν αρκετά για την εφαρμογή του ή δεν εφάρμοσε το νόμο παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε αρκούσαν για την εφαρμογή του, καθώς και όταν προέβη σε εσφαλμένη υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών σε διάταξη, στο πραγματικό της οποίας αυτά δεν υπάγονται (Ολ ΑΠ 7/2006, ΑΠ 114/2016).

Περαιτέρω, κατά το άρθρο 1 ν. 2286/1995 οι συμβάσεις από επαχθή αιτία για την προμήθεια αγαθών που ενεργούνται από φορείς του δημόσιου τομέα, στον οποίο περιλαμβάνονται και τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου, οφείλουν να καταρτίζονται εγγράφως, η δε διαδικασία τους ρυθμίζεται ήδη από το π.δ. 118/2007, που αντικατέστησε το π.δ. 394/1996.

Από τη ρύθμιση αυτή δεν εξαιρούνται τα νοσοκομεία, δεδομένου ότι κατά τη διάταξη του άρθρου 5 παρ. 1 περ. ι’ του ανωτέρω νόμου, από τις σχετικές διατάξεις εξαιρούνται, εκτός των άλλων, οι οργανισμοί κοινωνικής ασφάλισης, τέτοιοι δε οργανισμοί δεν είναι τα νοσοκομεία. Εξάλλου, στο άρθρο 41 ν.δ. 496/1974 "Περί Λογιστικού των Νομικών Προσώπων Δημοσίου Δικαίου", ορίζεται ότι "Πάσα σύμβασις διά λογαριασμόν του νομικού προσώπου, έχουσα αντικείμενον άνω των 10.000 δραχμών ή δημιουργούσα υποχρεώσεις διαρκείας, εφ’ όσον δεν ορίζεται άλλως, υποβάλλεται εις τον τύπον του ιδιωτικού εγγράφου.

Το ποσόν τούτο δύναται να αυξομειούται δι’ αποφάσεων του Υπουργού των Οικονομικών, δημοσιευομένων εις την Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Η πρότασις καταρτίσεως συμβάσεως και η αποδοχή αυτής δύναται να γίνουν και δι’ ιδιαιτέρων εγγράφων. Η εκ της μη τηρήσεως του τύπου της εγγράφου αποδοχής ακυρότης, αίρεται εν περιπτώσει εκπληρώσεως της συμβάσεως".

Το παραπάνω ποσό των 10.000 δραχμών αυξήθηκε σε 150.000 δραχμές από τις 9-7-1992 με την .../452/0026/3/9-7-1992 απόφαση του Υπουργού Οικονομικών και σε 2.500 ευρώ από τις 7-8-2002 με τη .../7-8-2002 απόφαση του ίδιου υπουργού. Περαιτέρω κατά μεν το άρθρο 158 Α.Κ. η τήρηση τύπου για τη δικαιοπραξία απαιτείται μόνο όπου το ορίζει ο νόμος, κατά δε το άρθρο 159 παρ.1 του ίδιου κώδικα δικαιοπραξία για την οποία δεν τηρήθηκε ο τύπος που απαιτεί ο νόμος, εφόσον δεν ορίζεται το αντίθετο, είναι άκυρη.

Από το συνδυασμό των διατάξεων αυτών, αντίστοιχων εκείνης του άρθρου 80 του ν. 2362/1995 "περί κώδικος δημοσίου λογιστικού" που αντικατέστησε το ν.δ. 321/1969 "περί κώδικος δημοσίου λογιστικού", οι οποίες αποσκοπούν στην εξυπηρέτηση του γενικότερου συμφέροντος και συνεπώς δεν είναι αντίθετες προς τις διατάξεις των άρθρων 4 παρ. 1 και 20 παρ. 1 του Συντάγματος, ούτε προς αυτές του άρθρου 1 παρ. 1 του από 20.3.1952 Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ (ΑΠ 1372/2012), συνάγεται, ότι ο τύπος του ιδιωτικού εγγράφου, που απαιτείται για τις καταρτιζόμενες για λογαριασμό Ν.Π.Δ.Δ.

ως άνω συμβάσεις, το αντικείμενο των οποίων υπερβαίνει το ποσό των 2500 ευρώ, είναι συστατικός και όχι αποδεικτικός, γι` αυτό και η έλλειψή του καθιστά κατά τα άρθρα 158 και 159 παρ. 1 του ΑΚ άκυρη τη σύμβαση. Η ακυρότητα της συμβάσεως από την έλλειψη του απαιτούμενου τύπου είναι απόλυτη και λαμβάνεται υπόψη αυτεπαγγέλτως από το δικαστήριο.

Η πρόταση όμως για την κατάρτιση της σύμβασης και η αποδοχή της μπορούν να γίνουν και με χωριστά έγγραφα, αίρεται δε η ακυρότητα που προκαλείται από την έλλειψη έγγραφης αποδοχής, αν εκπληρωθεί η σύμβαση (ΑΠ 430/2015, ΑΠ 1213/2015). Έτσι, η ακυρότητα αίρεται σε περίπτωση εκτέλεσης της σύμβασης μόνον όταν για τη σύμβαση προηγήθηκε χωριστή έγγραφη πρόταση, χωρίς να επακολουθήσει και έγγραφη αποδοχή, όχι όμως και όταν δεν τηρήθηκε καθόλου ο έγγραφος τύπος για την πρόταση και την αποδοχή (ΟλΑΠ 862/1984).

Σύμφωνα με όσα προαναφέρθηκαν, για μεν τις συμβάσεις προμήθειας που έχουν αντικείμενο μέχρι το ποσό των 2500 ευρώ, δεν απαιτείται η τήρηση εγγράφου τύπου, για δε τις συμβάσεις μεγαλύτερου ποσού απαιτείται η κατάρτισή τους να γίνει εγγράφως. Αν δεν τηρήθηκε καθόλου ο έγγραφος τύπος, η σύμβαση είναι άκυρη και στην περίπτωση αυτή το νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου είναι υποχρεωμένο να αποδώσει στον πωλητή, σύμφωνα με τις διατάξεις του αδικαιολογήτου πλουτισμού (άρθρα 904 επ.

Α.Κ.), την ωφέλεια την οποία αποκόμισε από τα αγαθά που αγόρασε, η οποία συνίσταται στο ποσό που θα κατέβαλε σε οποιονδήποτε τρίτο για την αγορά των ίδιων αγαθών (ΑΠ 766/2014, ΑΠ 1057/2011). Τέλος, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 7 του ν. 2955/2001, οι ανάγκες των νοσοκομείων, μπορεί να καλύπτονται με τη διενέργεια διαγωνισμού για την αγορά ιατροτεχνολογικών μηχανημάτων και αναλωσίμων, όμως, από τη διάταξη αυτή δεν προκύπτει ότι είναι υποχρεωτική η διενέργεια διαγωνισμού για την προμήθεια των ειδών αυτών, ώστε από τη μη τήρηση της διαδικασίας να προκαλείται ακυρότητα της σύμβασης προμήθειας.

Στην προκείμενη περίπτωση με την προσβαλλόμενη απόφαση έγιναν δεκτά, κατά τις ανέλεγκτες επί της ουσίας παραδοχές της, τα εξής: "Η εφεσίβλητη-ενάγουσα κατήρτισε με το ν.π.δ.δ. με την επωνυμία "Γενικό Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών Η ΣΩΤΗΡΙΑ", κατά το χρονικό διάστημα από 16.02.2009 έως 30.12.2009, τριάντα τρεις (33) διαδοχικές συμβάσεις πωλήσεως αντιδραστηρίων (χημικών ουσιών) και συνοδού εξοπλισμού (αναλυτών και αναλωσίμων) για τη διενέργεια βιοχημικών εξετάσεων, εξετάσεων αερίων αίματος-ηλεκτρολυτών, που ήταν απαραίτητα για τις ανάγκες λειτουργίας του και εξυπηρέτησης των ασθενών του.

Οι διαδοχικές αυτές πωλήσεις καταρτίστηκαν όλες χωρίς προηγούμενη διενέργεια διαγωνισμού και χωρίς την τήρηση των λοιπών νομίμων διατυπώσεων, κατόπιν σχετικών εγγράφων παραγγελιών του εκκαλούντος-εναγομένου (του προϊσταμένου του τμήματος προμηθειών του), που εγκρίθηκαν, με αντίστοιχες αποφάσεις του Διοικητή του, μετά τη λήξη στις 09.12.2004 της ενιαύσιας παράτασης της προηγούμενης ...12.2002 σχετικής διοικητικής σύμβασης, ετήσιας διάρκειας, που είχε καταρτισθεί νομίμως μεταξύ των εκπροσώπων της και του εναγομένου, και στις οποίες (έγγραφες παραγγελίες) εξειδικεύονται κατ’ είδος και ποσότητα τα πωλούμενα προϊόντα, στα πλαίσια δε των διαδοχικών αυτών πωλήσεων παρέδωσε στο εκκαλούν-εναγόμενο και το τελευταίο παρέλαβε ανεπιφύλακτα, συντάσσοντας αντίστοιχα πρωτόκολλα οριστικής ποσοτικής και ποιοτικής παραλαβής της αρμόδιας επιτροπής παραλαβών αντιδραστηρίων και αναλωσίμων ειδών, τα πωλούμενα αντιδραστήρια και λοιπά αναλώσιμα εργαστηριακά ιατρικά υλικά, όπως αυτά καταγράφονται αναλυτικά στα επικαλούμενα και προσκομιζόμενα 33 τιμολόγια πώλησης-δελτία αποστολής, που τα συνόδευαν κατά τη μεταφορά και παράδοσή τους, αντί συνολικού τιμήματος 62.407,40 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ.

Ειδικότερα, για τις εν λόγω πωλήσεις, η εφεσίβλητη-ενάγουσα εξέδωσε τα ακόλουθα τιμολόγια πώλησης-δελτία αποστολής, κατά την ημερομηνία της εκάστοτε παραλαβής των πωληθέντων ειδών, στα οποία αφορά το κάθε τιμολόγιο και η οποία συμπίπτει με την αναγραφόμενη στο καθένα από αυτά ημερομηνία, όπου αναγράφεται το είδος, η ποσότητα και η τιμή μονάδας των πωληθέντων, καθώς και η αξία ΦΠΑ: 1) το .../16.02.2009 τιμολόγιο πώλησης-δελτίο αποστολής, συνολικής αξίας 3.300,25 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ, που συνοδεύεται από το από 16.02.2009 πρωτόκολλο οριστικής ποσοτικής και ποιοτικής παραλαβής της αρμόδιας επιτροπής παραλαβών υγειονομικών και αναλώσιμων ειδών του εκκαλούντος, 2) το .../16.02.2009 τιμολόγιο πώλησης-δελτίο αποστολής, συνολικής αξίας 261,92 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ, που συνοδεύεται από το 16.02.2009 πρωτόκολλο οριστικής ποσοτικής και ποιοτικής παραλαβής της αρμόδιας επιτροπής παραλαβών υγειονομικών και αναλώσιμων ειδών του εκκαλούντος, 3) το .../06.03.2009 τιμολόγιο πώλησης-δελτίο αποστολής, συνολικής αξίας 2.095,40 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ, που συνοδεύεται από το από 06.03.2009 πρωτόκολλο οριστικής ποσοτικής και ποιοτικής παραλαβής της αρμόδιας επιτροπής παραλαβών υγειονομικών και αναλώσιμων ειδών του εκκαλούντος, 4) το ...14.04.2009 τιμολόγιο πώλησης-δελτίο αποστολής, συνολικής αξίας 565,73 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ, που συνοδεύεται από το από 14.04.2009 πρωτόκολλο οριστικής ποσοτικής και ποιοτικής παραλαβής της αρμόδιας επιτροπής παραλαβών υγειονομικών και αναλώσιμων ειδών του εκκαλούντος, 5) το .../14.04.2009 τιμολόγιο πώλησης-δελτίο αποστολής, συνολικής αξίας 2.409,70 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ, που συνοδεύεται από το από 14.04.2009 πρωτόκολλο οριστικής ποσοτικής και ποιοτικής παραλαβής της αρμόδιας επιτροπής παραλαβών υγειονομικών και αναλώσιμων ειδών του εκκαλούντος, 6) το .../14.04.2009 τιμολόγιο πώλησης-δελτίο αποστολής, συνολικής αξίας 5.238,50 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ, που συνοδεύεται από το από 14.04.2009 πρωτόκολλο οριστικής ποσοτικής και ποιοτικής παραλαβής της αρμόδιας επιτροπής παραλαβών υγειονομικών και αναλώσιμων ειδών του εκκαλούντος, 7) το .../03.06.2009 τιμολόγιο πώλησης-δελτίο αποστολής, συνολικής αξίας 2.549,41 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ, που συνοδεύεται από το από 03.06.2009 πρωτόκολλο οριστικής ποσοτικής και ποιοτικής παραλαβής της αρμόδιας επιτροπής παραλαβών υγειονομικών και αναλώσιμων ειδών του εκκαλούντος, 8) το .../04.06.2009 τιμολόγιο πώλησης-δελτίο αποστολής, συνολικής αξίας 79,97 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ, που συνοδεύεται από το από 04.06.2009 πρωτόκολλο οριστικής ποσοτικής και ποιοτικής παραλαβής της αρμόδιας επιτροπής παραλαβών υγειονομικών και αναλώσιμων ειδών του εκκαλούντος, 9) το .../04.06.2009 τιμολόγιο πώλησης-δελτίο αποστολής, συνολικής αξίας 838,16 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ, που συνοδεύεται από το από 04.06.2009 πρωτόκολλο οριστικής ποσοτικής και ποιοτικής παραλαβής της αρμόδιας επιτροπής παραλαβών υγειονομικών και αναλώσιμων ειδών του εκκαλούντος, 10) το ...30.06.2009 τιμολόγιο πώλησης-δελτίο αποστολής, συνολικής αξίας 5.238,50 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ, που συνοδεύεται από το από 30.06.2009 πρωτόκολλο οριστικής ποσοτικής και ποιοτικής παραλαβής της αρμόδιας επιτροπής παραλαβών υγειονομικών και αναλώσιμων ειδών του εκκαλούντος, 11) το .../08.07.2009 τιμολόγιο πώλησης-δελτίο αποστολής, συνολικής αξίας 2.095,40 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ, που συνοδεύεται από το από 08.07.2009 πρωτόκολλο οριστικής ποσοτικής και ποιοτικής παραλαβής της αρμόδιας επιτροπής παραλαβών υγειονομικών και αναλώσιμων ειδών του εκκαλούντος, 12) το ...16.07.2009 τιμολόγιο πώλησης-δελτίο αποστολής, συνολικής αξίας 157,15 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ, που συνοδεύεται από το από 16.07.2009 πρωτόκολλο οριστικής ποσοτικής και ποιοτικής παραλαβής της αρμόδιας επιτροπής παραλαβών υγειονομικών και αναλώσιμων ειδών του εκκαλούντος, 13) το .../16.07.2009 τιμολόγιο πώλησης-δελτίο αποστολής, συνολικής αξίας 261,92 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ, που συνοδεύεται από το από 16.07.2009 πρωτόκολλο οριστικής ποσοτικής και ποιοτικής παραλαβής της αρμόδιας επιτροπής παραλαβών υγειονομικών και αναλώσιμων ειδών του εκκαλούντος, 14) το ...16.07.2009 τιμολόγιο πώλησης-δελτίο αποστολής, συνολικής αξίας 2.095,40 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ, που συνοδεύεται από το από 16.07.2009 πρωτόκολλο οριστικής ποσοτικής και ποιοτικής παραλαβής της αρμόδιας επιτροπής παραλαβών υγειονομικών και αναλώσιμων ειδών του εκκαλούντος, 15) το .../16.07.2009 τιμολόγιο πώλησης-δελτίο αποστολής, συνολικής αξίας 384,16 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ, που συνοδεύεται από το από 16.07.2009 πρωτόκολλο οριστικής ποσοτικής και ποιοτικής παραλαβής της αρμόδιας επιτροπής παραλαβών υγειονομικών και αναλώσιμων ειδών του εκκαλούντος, 16) το ...17.07.2009 τιμολόγιο πώλησης-δελτίο αποστολής, συνολικής αξίας 2.095,40 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ, που συνοδεύεται από το από 17.07.2009 πρωτόκολλο οριστικής ποσοτικής και ποιοτικής παραλαβής της αρμόδιας επιτροπής παραλαβών υγειονομικών και αναλώσιμων ειδών του εκκαλούντος, 17) το .../17.07.2009 τιμολόγιο πώλησης-δελτίο αποστολής, συνολικής αξίας 1.431.83 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ, που συνοδεύεται από το από 17.07.2009 πρωτόκολλο οριστικής ποσοτικής και ποιοτικής παραλαβής της αρμόδιας επιτροπής παραλαβών υγειονομικών και αναλώσιμων ειδών του εκκαλούντος, 18) το .../28.08.2009 τιμολόγιο πώλησης-δελτίο αποστολής, συνολικής αξίας 6.006,81 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ, που συνοδεύεται από το από 28.08.2009 πρωτόκολλο οριστικής ποσοτικής και ποιοτικής παραλαβής της αρμόδιας επιτροπής παραλαβών υγειονομικών και αναλώσιμων ειδών του εκκαλούντος, 19) το .../02.09.2009 τιμολόγιο πώλησης-δελτίο αποστολής, συνολικής αξίας 157,15 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ, που συνοδεύεται από το από 02.09.2009 πρωτόκολλο οριστικής ποσοτικής και ποιοτικής παραλαβής της αρμόδιας επιτροπής παραλαβών υγειονομικών και αναλώσιμων ειδών του εκκαλούντος, 20) το .../02.09.2009 τιμολόγιο πώλησης-δελτίο αποστολής, συνολικής αξίας 314,30 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ, που συνοδεύεται από το από 02.09.2009 πρωτόκολλο οριστικής ποσοτικής και ποιοτικής παραλαβής της αρμόδιας επιτροπής παραλαβών υγειονομικών και αναλώσιμων ειδών του εκκαλούντος, 21) το .../30.09.2009 τιμολόγιο πώλησης-δελτίο αποστολής, συνολικής αξίας 2.095,40 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ, που συνοδεύεται από το από 30.09.2009 πρωτόκολλο οριστικής ποσοτικής και ποιοτικής παραλαβής της αρμόδιας επιτροπής παραλαβών υγειονομικών και αναλώσιμων ειδών του εκκαλούντος, 22) το .../30.09.2009 τιμολόγιο πώλησης-δελτίο αποστολής, συνολικής αξίας 942,81 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ, που συνοδεύεται από το από 30.09.2009 πρωτόκολλο οριστικής ποσοτικής και ποιοτικής παραλαβής της αρμόδιας επιτροπής παραλαβών υγειονομικών και αναλώσιμων ειδών του εκκαλούντος, 23) το .../30.09.2009 τιμολόγιο πώλησης-δελτίο αποστολής, συνολικής αξίας 3.754,26 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ, που συνοδεύεται από το από 30.09.2009 πρωτόκολλο οριστικής ποσοτικής και ποιοτικής παραλαβής της αρμόδιας επιτροπής παραλαβών υγειονομικών και αναλώσιμων ειδών του εκκαλούντος, 24) το .../05.10.2009 τιμολόγιο πώλησης-δελτίο αποστολής, συνολικής αξίας 838,16 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ, που συνοδεύεται από το από 05.10.2009 πρωτόκολλο οριστικής ποσοτικής και ποιοτικής παραλαβής της αρμόδιας επιτροπής παραλαβών υγειονομικών και αναλώσιμων ειδών του εκκαλούντος, 25) το .../21.10.2009 τιμολόγιο πώλησης-δελτίο αποστολής, συνολικής αξίας 5.238,50 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ, που συνοδεύεται από το από 21.10.2009 πρωτόκολλο οριστικής ποσοτικής και ποιοτικής παραλαβής της αρμόδιας επιτροπής παραλαβών υγειονομικών και αναλώσιμων ειδών του εκκαλούντος, 26) το .../30.10.2009 τιμολόγιο πώλησης-δελτίο αποστολής, συνολικής αξίας 3.300,59 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ, που συνοδεύεται από το από 30.10.2009 πρωτόκολλο οριστικής ποσοτικής και ποιοτικής παραλαβής της αρμόδιας επιτροπής παραλαβών υγειονομικών και αναλώσιμων ειδών του εκκαλούντος, 27) το .../30.10.2009 τιμολόγιο πώλησης-δελτίο αποστολής, συνολικής αξίας 523,84 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ, που συνοδεύεται από το από 30.10.2009 πρωτόκολλο οριστικής ποσοτικής και ποιοτικής παραλαβής της αρμόδιας επιτροπής παραλαβών υγειονομικών και αναλώσιμων ειδών του εκκαλούντος, 28) το .../11.11.2009 τιμολόγιο πώλησης-δελτίο αποστολής, συνολικής αξίας 646,09 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ, που συνοδεύεται από το από 11.11.2009 πρωτόκολλο οριστικής ποσοτικής και ποιοτικής παραλαβής της αρμόδιας επιτροπής παραλαβών υγειονομικών και αναλώσιμων ειδών του εκκαλούντος, 29) το .../08.12.2009 τιμολόγιο πώλησης-δελτίο αποστολής, συνολικής αξίας 3.300,25 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ, που συνοδεύεται από το από 08.12.2009 πρωτόκολλο οριστικής ποσοτικής και ποιοτικής παραλαβής της αρμόδιας επιτροπής παραλαβών υγειονομικών και αναλώσιμων ειδών του εκκαλούντος, 30) το ...18.12.2009 τιμολόγιο πώλησης-δελτίο αποστολής, συνολικής αξίας 3.125,63 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ, που συνοδεύεται από το από 18.12.2009 πρωτόκολλο οριστικής ποσοτικής και ποιοτικής παραλαβής της αρμόδιας επιτροπής παραλαβών υγειονομικών και αναλώσιμων ειδών του εκκαλούντος, 31) το .../18.12.2009 τιμολόγιο πώλησης-δελτίο αποστολής, συνολικής αξίας 261,92 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ, που συνοδεύεται από το από 18.12.2009 πρωτόκολλο οριστικής ποσοτικής και ποιοτικής παραλαβής της αρμόδιας επιτροπής παραλαβών υγειονομικών και αναλώσιμων ειδών του εκκαλούντος, 32) το .../30.12.2009 τιμολόγιο πώλησης-δελτίο αποστολής, συνολικής αξίας 384,16 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ, που συνοδεύεται από το από 30.12.2009 πρωτόκολλο οριστικής ποσοτικής και ποιοτικής παραλαβής της αρμόδιας επιτροπής παραλαβών υγειονομικών και αναλώσιμων ειδών του εκκαλούντος, και 33) το .../30.12.2009 τιμολόγιο πώλησης-δελτίο αποστολής, συνολικής αξίας 419,07 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ, που συνοδεύεται από το από 30.12.2009 πρωτόκολλο οριστικής ποσοτικής και ποιοτικής παραλαβής της αρμόδιας επιτροπής παραλαβών υγειονομικών και αναλώσιμων ειδών του εκκαλούντος.

Της κατάρτισης των ανωτέρω συμβάσεων προηγήθηκαν τα προσκομιζόμενα έγγραφα δελτία παραγγελίας που υπογράφονται από τον Διοικητή του εκκαλούντος νοσοκομείου, στα οποία εξειδικεύονται κατ’ είδος και ποσότητα τα προϊόντα. Ως εκ τούτου τα έγγραφα αυτά επέχουν θέση σαφούς και ορισμένης πρότασης προς κατάρτιση των συμβάσεων αυτών.

Δεδομένου δε, ότι επακολούθησε η πλήρης και προσήκουσα εκπλήρωση αυτών, με την παράδοση και παραλαβή των εμπορευμάτων από την αρμόδια επιτροπή του εκκαλούντος, ακόμη και οι πιο πάνω συμβάσεις για τις οποίες εκδόθηκαν τα ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... τιμολόγια-δελτία αποστολής, η αξία των οποίων υπερβαίνει το ανώτατο όριο των 2.500 ευρώ, καταρτίστηκαν εγκύρως, (άρθρο 41 ν.δ/τος 496/1974), αφού η έλλειψη τύπου καλύφθηκε με την εκπλήρωσή τους, όπως άλλωστε εγκύρως καταρτίστηκαν και όλες οι προαναφερόμενες συμβάσεις που καταρτίστηκαν από 16.02.2009 έως 30.12.2009, αφού λόγω του μικρού ύψους (κάτω των 2.500 ευρώ) της αξίας του κάθε τιμολογίου, δεν ήταν απαραίτητος ο έγγραφος τύπος.

Συνεπώς, για τις πιο πάνω 33 συμβάσεις το εκκαλούν-εναγόμενο οφείλει να καταβάλει στην εφεσίβλητη-ενάγουσα, με την κύρια βάση της αγωγής από τη σύμβαση, το ποσό των 62.407,40 ευρώ, που αντιστοιχεί στο τίμημα των πωλήσεων αυτών, πλέον των νομίμων τόκων και μάλιστα επί του μερικοτέρου ποσού κάθε τιμολογίου από την 61η ημέρα έκδοσής του, σύμφωνα με το π.δ. 166/2003 και με το επιτόκιο που καθορίζεται σύμφωνα με το άρθρο 4 παρ.4 του ίδιου πιο πάνω π.δ.".

Με τις ως άνω παραδοχές του, το Εφετείο, ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε τις προαναφερόμενες διατάξεις των άρθρων 1 του ν. 2286/1995, 41 του ν.δ. 496/1974, 84 του ν.δ. 321/1969 και ήδη 80 του ν. 2362/1995, καθώς και του π.δ. 118/2007 που αντικατέστησε το π.δ. 394/1996 και ορθά υπήγαγε τα πραγματικά περιστατικά που, κατά την ανέλεγκτη κρίση του, δέχθηκε, στις διατάξεις αυτές, κρίνοντας νόμιμη την αγωγή ως προς την κύρια βάση αυτής, περί οφειλής τιμήματος πώλησης από έγκυρες συμβάσεις προμήθειας.

Τούτο διότι για την προμήθεια των αναγκαίων ειδών από το νοσοκομείο δεν ήταν υποχρεωτικός ο δημόσιος διαγωνισμός, ενώ για μεν την εγκυρότητα των, εκ των ανωτέρω συμβάσεων, που έχουν αντικείμενο μικρότερο των 2500 ευρώ, δεν ήταν απαραίτητο να καταρτισθούν αυτές εγγράφως, για δε εκείνες εκ των συμβάσεων των οποίων το αντικείμενο υπερβαίνει το ποσό των 2500 ευρώ, η εκ της παραλείψεως του απαιτούμενου για την κατάρτισή τους εγγράφου τύπου ακυρότητα, θεραπεύτηκε, εφόσον, κατά τα γενόμενα δεκτά από την προσβαλλόμενη απόφαση, υπήρξαν σαφείς και ορισμένες έγγραφες προτάσεις κατάρτισης των συμβάσεως αυτών από το αναιρεσείον, ήτοι έγγραφες παραγγελίες προμήθειας αντιδραστηρίων (χημικών ουσιών) και συνοδού εξοπλισμού (αναλυτών και αναλωσίμων) για τη διενέργεια βιοχημικών εξετάσεων, εξετάσεων αερίων αίματος-ηλεκτρολυτών, η δε αναιρεσίβλητη αποδέχθηκε προφορικά αυτές τις προτάσεις και στη συνέχεια εκτέλεσε τις σχετικές συμβάσεις.

Κατ’ ακολουθία, ο πρώτος λόγος της αναίρεσης από τον αρ. 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, με τον οποίο υποστηρίζονται τα αντίθετα, είναι αβάσιμος. Κατά το άρθρο 7 παρ.2 ν.δ.496/1974, διάταξη που είναι σύμφωνη με το Σύνταγμα και την ΕΣΔΑ (ΟλΑΠ 3/2006), ο νόμιμος τόκος και ο τόκος υπερημερίας κάθε οφειλής του νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου ορίζεται σε 6% ετησίως, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά με σύμβαση ή ειδικό νόμο, αρχίζει δε από την επίδοση της αγωγής.

Τέτοια διαφορετική ρύθμιση εισήγαγε το άρθρο 4 π.δ.166/2003, το οποίο εκδόθηκε σε συμμόρφωση προς την Οδηγία 2000/35 της Ε.Κ. "για την καταπολέμηση των καθυστερήσεων πληρωμών στις εμπορικές συναλλαγές" και το οποίο, παρά την κατάργησή του από τις 9-5-2013 με την υποπαράγραφο Ζ.14 της παραγράφου Ζ του ν. 4152/2013, σύμφωνα με την ίδια πιο πάνω υποπαράγραφο, εξακολουθεί να διέπει τις συμβάσεις που υπογράφηκαν κατά τη διάρκεια ισχύος του, έχει δε εφαρμογή και στις συμβάσεις προμηθειών των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου, όπως προκύπτει από το άρθρο 3 παρ.1 εδ.

α’ αυτού. Ειδικότερα, στο ως άνω π.δ. 166/2003, ορίζονταν τα εξής: Άρθρο 2 "Οι διατάξεις του διατάγματος αυτού εφαρμόζονται στις πληρωμές που έχουν χαρακτήρα αμοιβής από εμπορική συναλλαγή ". Άρθρο 3 " Κατά την έννοια του διατάγματος αυτού: 1. "Εμπορική συναλλαγή" είναι κάθε συναλλαγή μεταξύ επιχειρήσεων ή μεταξύ επιχειρήσεων και δημόσιων αρχών, η οποία συνεπάγεται την παράδοση αγαθών ή την παροχή υπηρεσιών έναντι αμοιβής.

α. "Δημόσια αρχή" είναι κάθε αναθέτουσα αρχή ή φορέας, όπως ορίζεται στα προεδρικά διατάγματα για τις δημόσιες συμβάσεις προμηθειών (Π.Δ. 370/1995, ΦΕΚ Α` 199), υπηρεσιών (Π.Δ. 346/1998, ΦΕΚ Α` 230) εξαιρούμενων τομέων (Π.Δ. 57/2000, ΦΕΚ Α` 45) και Δημοσίων έργων (Π.Δ. 334/2000, ΦΕΚ Α` 279), όπως τροποποιήθηκαν και ισχύουν. β. "Επιχείρηση" είναι κάθε οργάνωση, η οποία ενεργεί στα πλαίσια ανεξάρτητης οικονομικής ή επαγγελματικής της δραστηριότητας, ακόμη και αν η δραστηριότητα αυτή ασκείται από ένα και μόνο πρόσωπο. 2. "Καθυστέρηση πληρωμής" είναι η μη τήρηση της συμβατικής ή νόμιμης προθεσμίας πληρωμής. 3. "Επιτόκιο που ορίζει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα για τις βασικές πράξεις της αναχρηματοδότησης" είναι το επιτόκιο που ισχύει για τέτοιες πράξεις στις προσφορές με σταθερό επιτόκιο".

Άρθρο 4 " Τόκος σε περίπτωση καθυστέρησης πληρωμής. 1. Τόκος υπερημερίας οφείλεται από την ημέρα που ακολουθεί την ημερομηνία πληρωμής ή το τέλος της περιόδου πληρωμής που ορίζει η σύμβαση. 2. Εάν δεν συμφωνήθηκε ορισμένη ημέρα ή προθεσμία πληρωμής της αμοιβής, ο οφειλέτης γίνεται υπερήμερος, χωρίς να απαιτείται όχληση, και οφείλει τόκους:

α. Εάν παρέλαβε το τιμολόγιο ή άλλο ισοδύναμο για πληρωμή έγγραφο μέχρι το χρόνο της παραλαβής των αγαθών ή της παροχής των υπηρεσιών ή αν δεν παρέλαβε ή δεν είναι βέβαιο πότε παρέλαβε τέτοιο έγγραφο, μόλις περάσουν 30 ημέρες από την παραλαβή των αγαθών ή την παροχή των υπηρεσιών. β. Εάν από το νόμο ή τη σύμβαση προβλέπεται διαδικασία αποδοχής ή ελέγχου για την επαλήθευση της αντιστοιχίας συμφωνημένων και παραλαμβανομένων αγαθών ή υπηρεσιών, μόλις περάσουν 30 ημέρες από την ολοκλήρωση της διαδικασίας αποδοχής ή ελέγχου, εφόσον παρέλαβε το τιμολόγιο ή άλλο ισοδύναμο για πληρωμή έγγραφο μέχρι την ολοκλήρωση της εν λόγω διαδικασίας.

γ. Εάν η παραλαβή των αγαθών ή η παροχή των υπηρεσιών ή η διαδικασία αποδοχής ή ελέγχου έχει προηγηθεί, μόλις περάσουν 30 ημέρες από το χρόνο παραλαβής του τιμολογίου ή άλλου ισοδύναμου για πληρωμή εγγράφου. δ. Στις συμβάσεις μεταξύ επιχειρήσεων και δημοσίων αρχών της παραγράφου 1α του άρθρου 3 του παρόντος, η προθεσμία καταβολής τόκων σε κάθε μία από τις παραπάνω περιπτώσεις, ορίζεται αποκλειστικώς σε 60 ημέρες. 3.

Ο δανειστής δικαιούται τόκους, εφόσον α) έχει εκπληρώσει τις συμβατικές και νόμιμες υποχρεώσεις του και β) δεν έχει εισπράξει εγκαίρως το οφειλόμενο ποσό, εκτός, εάν δεν υπάρχει ευθύνη του οφειλέτη για την καθυστέρηση. 4. Το ύψος του τόκου υπερημερίας που είναι υποχρεωμένος να καταβάλλει ο οφειλέτης υπολογίζεται με βάση το επιτόκιο που εφαρμόζει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα στην πιο πρόσφατη κύρια πράξη αναχρηματοδότησης, η οποία πραγματοποιείται πριν από την πρώτη ημερολογιακή ημέρα του οικείου εξαμήνου ("επιτόκιο αναφοράς") προσαυξημένο κατά επτά εκατοστιαίες μονάδες ("περιθώριο"), εφόσον δεν ορίζεται διαφορετικά στην σύμβαση.

Το επιτόκιο αναφοράς το οποίο ισχύει την πρώτη ημερολογιακή ημέρα του οικείου εξαμήνου, εφαρμόζεται και για τους επόμενους έξι μήνες. 5. Ο δανειστής, εκτός από τους τόκους, έχει δικαίωμα να απαιτήσει από τον υπερήμερο οφειλέτη και εύλογη αποζημίωση για τα έξοδα είσπραξης της οφειλόμενης αμοιβής. Τα έξοδα αυτά υπόκεινται σε σχέση με την οφειλόμενη αμοιβή στις αρχές της διαφάνειας και της αναλογικότητας".

Από τις παραπάνω διατάξεις προκύπτει ότι το πεδίο εφαρμογής του π. δ. 166/2003 οριοθετείται από τις διατάξεις των άρθρων 2 και 3 παρ.1 αυτού και εκτείνεται σε κάθε εμπορική συναλλαγή μεταξύ επιχειρήσεων ή μεταξύ επιχειρήσεων και δημόσιας αρχής και ως μόνες προϋποθέσεις τίθενται : α) η εγκυρότητα της σύμβασης, β) η εκτέλεση αυτής από την επιχείρηση και γ) η υπερημερία του οφειλέτη ως προς την πληρωμή της αμοιβής, ενώ δεν τίθεται από το νόμο ως προϋπόθεση η σύναψη της σύμβασης κατά τη διαδικασία και διατυπώσεις του π.δ. 370/1995 που διέπει τις δημόσιες προμήθειες.

Η παραπομπή με το άρθρο 3 παρ.1 α’ του ίδιου διατάγματος στις διατάξεις του π.δ. 370/1995 περί δημοσίων προμηθειών (ήδη π. δ. 60/2007) έγινε για τον προσδιορισμό και μόνο της έννοιας της δημόσιας αρχής, ως αντισυμβαλλομένης της δανείστριας επιχείρησης, δεδομένου ότι επιλέγεται το λεγόμενο λειτουργικό κριτήριο και προσδίδεται στη "δημόσια αρχή" έννοια ευρύτερη εκείνης που ακολουθεί ο εθνικός νομοθέτης με βάση το οργανικό κριτήριο.

Αν ο νομοθέτης ήθελε να περιορίσει το πεδίο εφαρμογής του π.δ. 166/2003 μόνο στις δημόσιες συμβάσεις προμήθειας, δηλαδή εκείνες που υπάγονται στην υποχρεωτική ρύθμιση και εφαρμογή του π. δ. 370/1995, θα το όριζε ρητά, πέραν του ότι μια τέτοια διαφορετική αντιμετώπιση δεν προβλέπεται στην Οδηγία 35/2000 και δεν δικαιολογείται από τον επιδιωκόμενο σκοπό της, που είναι η αντιμετώπιση της καθυστέρησης των πληρωμών κάθε εμπορικής συναλλαγής.

Επομένως, στο πεδίο εφαρμογής του π.δ. 166/2003 εμπίπτουν και οι συμβάσεις προμήθειας που καταρτίσθηκαν μεταξύ επιχείρησης και δημόσιας αρχής, απ’ ευθείας, χωρίς δηλαδή τις διατυπώσεις και τη διαδικασία του π.δ. 166/2003, οι οποίες διέπονται από το ιδιωτικό δίκαιο. Τέτοιες συμβάσεις είναι και εκείνες που συνάπτει δημόσιο νοσηλευτικό ίδρυμα (ν.π.δ.δ.), το οποίο συγκαταλέγεται στις αναθέτουσες αρχές του π.δ. 370/1995 (άρθρο 2), εφόσον πληρούν κατά τα λοιπά τις προϋποθέσεις εγκυρότητάς τους.

Και επί των συμβάσεων αυτών το ύψος του οφειλόμενου επιτοκίου ρυθμίζεται από τη διάταξη του άρθρου 4 του π. δ. 166/2003, η οποία, ως νεότερη, ειδικότερη και εδραζόμενη σε Κοινοτική Οδηγία (άρθρο 28 παρ. 1 του Συντάγματος) διάταξη, υπερισχύει της διάταξης του άρθρου 7 του ν. δ. 495/1976. (ΑΠ 271/2016, ΑΠ 1213/2015, ΑΠ 324/2014). Επομένως το Εφετείο, το οποίο, με την προσβαλλόμενη απόφασή του, έκρινε ότι η αναιρεσίβλητη δικαιούται τόκους όχι το πρώτον από την επίδοση της ένδικης αγωγής σε ποσοστό μόνον 6% επί του ποσού της απαίτησής της κατά του αναιρεσείοντος νοσοκομείου, που αποτελεί Ν.Π.Δ.Δ., αλλά, ενόψει του ότι οι συμβάσεις πώλησης καταρτίστηκαν κατά το διάστημα από 16-2-2009 μέχρι 30-12-2009, δηλαδή υπό την ισχύ του π.δ. 166/2003, μετά την πάροδο 60 ημερών από την ημερομηνία κάθε μερικότερης παραλαβής των πωληθέντων σ’ αυτό από την ίδια υλικών, η οποία συμπίπτει με την ημερομηνία έκδοσης του αντίστοιχου τιμολογίου της, δηλαδή σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 4 του π.δ. 166/2003 και με επιτόκιο το προβλεπόμενο στο άρθρο αυτό επιτόκιο, και απέρριψε το σχετικό λόγο έφεσης του αναιρεσείοντος κατά της πρωτόδικης απόφασης που επιδίκασε το ποσό του τιμήματος των πωληθέντων ειδών με το ως άνω επιτόκιο, δεν παραβίασε, αλλά ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε τις διατάξεις ουσιαστικού δικαίου των άρθρων 7 παρ. 2 του ν.δ/τος 496/1974 και 4 του π.δ/τος 166/2003, ο δε δεύτερος λόγος της αναίρεσης, με τον οποίο αποδίδεται πλημμέλεια από τον αριθμό 1 του άρθρ. 559 ΚΠολΔ, με την αιτίαση ότι δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής των ανωτέρω διατάξεων, υποστηρίζοντας ότι οι επίδικες συμβάσεις ήταν άκυρες, στηριζόμενος σε εσφαλμένη, σύμφωνα με τα ανωτέρω, προϋπόθεση, ενόψει του ότι το Εφετείο δέχθηκε ότι αυτές ήταν έγκυρες, είναι αβάσιμος.

Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμός 4 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν το δικαστήριο έχει υπερβεί τη δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστηρίων. Υπέρβαση δικαιοδοσίας υπάρχει, και όταν τα πολιτικά δικαστήρια δέχονται ότι έχουν δικαιοδοσία και επιλαμβάνονται υποθέσεως, που κατά νόμο ανήκει στη δικαιοδοσία άλλου δικαστηρίου (ποινικού ή διοικητικού) ή των διοικητικών αρχών (ΑΠ 210/2016).

Εξάλλου, το άρθρο 94 του Συντάγματος ορίζει στην μεν παράγραφο 1 ότι η εκδίκαση των διοικητικών διαφορών ουσίας ανήκει στο Συμβούλιο της Επικρατείας και στα τακτικά διοικητικά δικαστήρια, στη δε παράγραφο 2 ότι στη δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστηρίων υπάγονται οι ιδιωτικές διαφορές καθώς και υποθέσεις εκούσιας δικαιοδοσίας.

Το άρθρο 1 του ΚΠολΔ ορίζει ότι στη δικαιοδοσία των τακτικών πολιτικών δικαστηρίων ανήκουν: α) Οι διαφορές του ιδιωτικού δικαίου, εφόσον ο νόμος δεν τις έχει υπαγάγει σε άλλα δικαστήρια, β) οι υποθέσεις εκούσιας δικαιοδοσίας που ο νόμος έχει υπαγάγει σ` αυτά και γ) οι υποθέσεις δημόσιου δικαίου που ο νόμος έχει υπαγάγει σ` αυτά.

Σε εφαρμογή της ανωτέρω συνταγματικής διάταξης εκδόθηκε ο ν.1406/1983, με τα άρθρα 1 παρ.2 και 9 του οποίου, από τις 11-6-1985, υπήχθησαν στη δικαιοδοσία των τακτικών διοικητικών δικαστηρίων μεταξύ άλλων και οι διαφορές που αναφύονται κατά την εφαρμογή της νομοθεσίας των διοικητικών συμβάσεων (εδάφιο ι), δηλαδή εκείνες οι διαφορές που προέρχονται από διοικητική σύμβαση και ανάγονται στο κύρος, την ερμηνεία και την εκτέλεση αυτής ή σε οποιαδήποτε παρεπόμενη της συμβάσεως αυτής αξίωση.

Είναι δε η σύμβαση διοικητική αν ένα από τα συμβαλλόμενα μέρη είναι το Ελληνικό Δημόσιο ή οργανισμός τοπικής αυτοδιοίκησης ή νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου και με τη σύναψη της συμβάσεως επιδιώκεται η ικανοποίηση σκοπού τον οποίο ο νόμος ανάγει σε δημόσιο σκοπό, το δε Ελληνικό Δημόσιο ή ο οργανισμός τοπικής αυτοδιοίκησης ή το νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου, είτε βάσει του κανονιστικού καθεστώτος που διέπει τη σύμβαση είτε βάσει ρητρών που προβλέπονται κανονιστικώς και έχουν περιληφθεί στη σύμβαση και που αποκλίνουν από το κοινό δίκαιο, βρίσκεται, χάριν του εν λόγω σκοπού, σε υπερέχουσα θέση απέναντι στο αντισυμβαλλόμενο μέρος, ήτοι σε θέση μη προσιδιάζουσα στον δυνάμει των διατάξεων του ιδιωτικού δικαίου συναπτόμενο συμβατικό δεσμό.

Συμβάσεις που δεν συγκεντρώνουν τα γνωρίσματα αυτά, είναι ιδιωτικές και οι διαφορές από αυτές υπάγονται στα πολιτικά δικαστήρια (ΑΕΔ 3/2012, ΑΕΔ 29/2009, ΟλΑΠ 7/2001, ΟλΑΠ 8/2000).

Συνεπώς, για τον χαρακτηρισμό της συμβάσεως ως διοικητικής, δεν αρκούν οι ιδιότητες των συμβαλλομένων ως ν.π.δ.δ. και η δια της μεταξύ τους συμβάσεως επιδίωξη δημόσιου σκοπού, αλλά θα πρέπει να συντρέχει και η υπερέχουσα θέση του ενός εκ των συμβαλλομένων έναντι του άλλου, με την πρόβλεψη υπέρ αυτού εξαιρετικών όρων που αποκλίνουν από το κοινό δίκαιο και του εξασφαλίζουν υπεροχή έναντι του άλλου.

Είναι, επομένως, ιδιωτικού δικαίου και όχι διοικητική η σύμβαση με την οποία τα συμβαλλόμενα ν.π.δ.δ. διαχειρίζονται την ιδιωτική περιουσία τους καθώς και εκείνη με την οποία υπάγουν οικειοθελώς τις μεταξύ τους συμβατικές σχέσεις στους κανόνες του ιδιωτικού δικαίου, προβλέποντας ρήτρες επαρκώς σαφείς και υποχρεωτικές (ΑΕΔ 18/2009).

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από το παραδεκτά επισκοπούμενο δικόγραφο της από 2.3.2011 αγωγής της, επί της οποίας εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση, η ενάγουσα και ήδη αναιρεσίβλητη εξέθεσε ότι με διαδοχικές συμβάσεις πωλήσεως που καταρτίστηκαν κατά το διάστημα από 16-2-2009 μέχρι 30-12-2009 μεταξύ αυτής και του εναγομένου και ήδη αναιρεσείοντος νοσοκομείου, πώλησε και παρέδωσε σ’ αυτό τα αναλυτικά αναφερόμενα αντιδραστήρια με ταυτόχρονη παραχώρηση συνοδού εξοπλισμού (αναλυτών και αναλώσιμων υλικών) για τη διενέργεια βιοχημικών εξετάσεων αερίων αίματος-ηλεκτρολυτών και γενικής εξέτασης ούρων, αντί του αναφερόμενου κατά μονάδα τιμήματος και συνολικού τιμήματος 62407,40 ευρώ.

Ισχυρίστηκε δε ότι οι αναφερόμενες συμβάσεις καταρτίστηκαν χωρίς μεν την τήρηση των νόμιμων διατυπώσεων, αλλά κατόπιν σχετικών εγγράφων παραγγελιών του εναγόμενου, που εγκρίθηκαν νόμιμα, μετά τη λήξη προηγούμενης διοικητικής σύμβασης και της ενιαύσιας παράτασής της, που είχε καταρτιστεί νόμιμα μεταξύ των εκπροσώπων της και του εναγόμενου νοσοκομείου, καθώς και ότι σε εκτέλεση των συμβάσεων αυτών παρέδωσε προσηκόντως τα πωληθέντα είδη στο εναγόμενο, συνοδευόμενα από το αντίστοιχο τιμολόγιο-δελτίο αποστολής που είχε εκδώσει, το δε εναγόμενο παρέλαβε αυτά ανεπιφύλακτα, πλην αρνείται να καταβάλει το τίμημα τούτων.

Ζήτησε δε να υποχρεωθεί το εναγόμενο να της καταβάλει το πιο πάνω ποσό των 62407,40 ευρώ με το νόμιμο τόκο κατά τις αναφερόμενες διακρίσεις, κυρίως με βάση τις διατάξεις για την πώληση και επικουρικά, αν θεωρηθεί ότι οι ανωτέρω συμβάσεις πωλήσεως είναι άκυρες, με βάση τις διατάξεις για τον αδικαιολόγητο πλουτισμό.

Ενόψει των ανωτέρω η υπό κρίση διαφορά υπαγόταν στη δικαιοδοσία των πολιτικών και όχι σ’ αυτήν των διοικητικών δικαστηρίων, αφού ούτε από τις μεταξύ των διαδίκων καταρτισθείσες συμβάσεις πωλήσεως ούτε από το κανονιστικό καθεστώς που τις διέπει ούτε από ρήτρες σ’ αυτές προκύπτει ότι το αναιρεσείον, που είναι νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου, βρισκόταν, χάριν του σκοπού που επιδιώχθηκε με τις συμβάσεις, σε υπερέχουσα θέση η οποία δεν προσιδιάζει στον με βάση τις διατάξεις του ιδιωτικού δικαίου συναπτόμενο συμβατικό δεσμό, έναντι της αντισυμβαλλομένης του αναιρεσίβλητης (πωλήτριας).

Οι συμβάσεις αυτές δεν αποκτούν το χαρακτήρα διοικητικής σύμβασης, για το λόγο ότι το ένα μέρος είναι νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου, ούτε από το ότι διέπονται από τις διατάξεις των νόμων περί προμηθειών των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου, οι οποίες (διατάξεις) δεν εξασφαλίζουν υπερέχουσα θέση έναντι της αντισυμβαλλόμενης.

Το αναιρεσείον, ενώ στηρίζει τον ισχυρισμό του στην εξασφάλιση υπερέχουσας θέσης στις συμβάσεις αυτές, στις διατάξεις περί προμηθειών των Ν.Π.Δ.Δ., ουδεμία σχετική διάταξη επικαλείται. Επομένως, το Εφετείο, που με την προσβαλλομένη απόφαση δέχθηκε ότι η διαφορά που εισάγεται με την ένδικη αγωγή προς κρίση δεν απορρέει από διοικητική σύμβαση, αλλά πρόκειται για διαφορά ιδιωτικού δικαίου η οποία υπάγεται στη δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστηρίων και δίκασε αυτή την αγωγή, δεν υπέπεσε στην, κατ’ άρθρο 559 αριθ. 4 ΚΠολΔ, αναιρετική πλημμέλεια της υπέρβασης της δικαιοδοσίας των πολιτικών Δικαστηρίων, και γι’ αυτό ο σχετικός τρίτος λόγος της αναίρεσης, με τον οποίο το αναιρεσείον υποστηρίζει τα αντίθετα, είναι αβάσιμος.

Κατ’ ακολουθία των ανωτέρω, πρέπει να απορριφθεί η από 18-12-2015 αίτηση του Ν.Π.Δ.Δ. με την επωνυμία "Γενικό Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών Η ΣΩΤΗΡΙΑ" για αναίρεση της 4772/2015 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών και να καταδικασθεί το αναιρεσείον στην πλήρη δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης (άρθρα 176, 183 και 191 ΚΠολΔ), ενόψει του ότι, το αναιρεσείον ναι μεν αποτελεί νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου και έχει τα προνόμια απαλλαγών και ατελειών του Δημοσίου (άρθρ.28 παρ.4 ν. 2579/1998), η νομική του όμως υπηρεσία δεν ασκείται από το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους ώστε να έχει εφαρμογή το άρθρο 22 παρ.3 του ν.3693 /1957 περί μειωμένης δικαστικής δαπάνης (ΑΠ 675/2015, ΑΠ 1362/2013), όπως ειδικότερα ορίζεται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 18-12-2015 αίτηση του Ν.Π.Δ.Δ. με την επωνυμία "Γενικό Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών Η ΣΩΤΗΡΙΑ" για αναίρεση της 4772/2015 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών.

Καταδικάζει το αναιρεσείον στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 4 Ιουλίου 2017.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 6 Σεπτεμβρίου 2017.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΗΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ