Supreme Court dismisses appeal against third-party intervention ruling in voluntary jurisdiction inheritance case.

Απόφαση 1490 / 2014 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1490/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Νικόλαο Λεοντή, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Βασιλική Θάνου-Χριστοφίλου, Δημητρούλα Υφαντή, Ιωάννα Πετροπούλου και Παναγιώτη Χατζηπαναγιώτη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 24 Ιανουαρίου 2014, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1. Χ. Π. του Χ. και 2. Α. Π. του Χ., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Ράνια Μπουρδάκα και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. Α. Π. του Ε., κατοίκου ... και 2. Μ. συζ. Ι. Σ., κατοίκου ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Δημήτριο Αλμπανίδη, με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ.2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις ως προς την 2η αναιρεσίβλητη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 21-7-2007 τριτανακοπή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Χανίων. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις:580/2007 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 16/2011 του Εφετείου Κρήτης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 27-7-2011 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης, Παναγιώτης Χατζηπαναγιώτης ανέγνωσε την από 28/2/2012 έκθεση του κωλυομένου να συμμετάσχει στην σύνθεση Αρεοπαγίτη Παναγιώτη Ρουμπή, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη όλων των λόγων της αιτήσεως αναιρέσεως.

Η πληρεξούσια των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως της και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

I.- Από τις διατάξεις των άρθρων 739, 741, 748 § 3, 773 § 1 και 808 § 3 Κ.Πολ.Δ. και το συνδυασμό τους με τις διατάξεις των άρθρων 583 και 586 § 1 του ίδιου Κώδικα, που κατά το παραπάνω άρθρο 741 εφαρμόζονται και κατά τη διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας, προκύπτει ότι και κατά των αποφάσεων οι οποίες εκδίδονται κατά τη διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας, όπως εκείνη που κηρύσσει ιδιόγραφη διαθήκη κύρια (άρθρ. 808 § 3 Κ.Πολ.Δ.), κάθε τρίτος ο οποίος δεν είχε με διαταγή του δικαστηρίου προσκληθεί ή προσεπικληθεί στη δίκη κατά την οποία εκδόθηκε η απόφαση, εφόσον έχει έννομο συμφέρον, ήτοι άμεσα ή έμμεσα βλάπτεται από τις έννομες συνέπειες της απόφασης ή απ' αυτές προκύπτει έστω και ενδεχόμενος κίνδυνος πραγματικής βλάβης των συμφερόντων του, έχει δικαίωμα να ασκήσει κατ' αυτής τριτανακοπή (ΑΠ 750/2000, ΑΠ 128/1991).

Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμ. 1 Κ.Πολ.Δ, ο λόγος αναίρεσης για ευθεία παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου, ιδρύεται αν αυτός δεν εφαρμόστηκε ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή αν εφαρμόστηκε ενώ δεν έπρεπε καθώς και αν το δικαστήριο προσέδωσε στον εφαρμοστέο κανόνα έννοια διαφορετική από την αληθινή.

Με τον λόγο αυτό ελέγχεται αν υπήρξε σφάλμα στη μείζονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού είτε αυτή διατυπώνεται ρητώς είτε εξυπονοείται ή σφάλμα στην υπαγωγή της ελάσσονος πρότασης, την οποία συνιστούν οι πραγματικές παραδοχές. Περαιτέρω κατά το άρθρο 559 αριθμ. 14 Κ.Πολ.Δ αναίρεση επιτρέπεται και αν το δικαστήριο παρά το νόμο κήρυξε ή δεν κήρυξε ακυρότητα, έκπτωση από το δικαίωμα ή απαράδεκτο.

Κατά την έννοια της διάταξης αυτής, η ακυρότητα πρέπει να έχει λάβει χώρα ενώπιον του δικάσαντος δικαστηρίου και να χαρακτηρίζεται ως δικονομική. Το έννομο συμφέρον όμως και η νομιμοποίηση του διαδίκου, αποτελούν, σύμφωνα με το άρθρο 68 ΚΠολΔ, ουσιαστικές προϋποθέσεις για την παροχή δικαστικής προστασίας.

Συνεπώς, η εσφαλμένη κρίση του δικαστηρίου ότι συντρέχουν ή όχι οι προϋποθέσεις αυτές ιδρύει τον αναιρετικό λόγο του αριθμού 1 του άρθρου 559 και όχι εκείνον του αριθμού 14, ο οποίος ανακύπτει μόνον όταν στο δικόγραφο της αγωγής δεν εκτίθενται τα στοιχεία που θεμελιώνουν τη νομιμοποίηση και δικαιολογούν το έννομο συμφέρον για την άσκησή της (Ολ.ΑΠ 25/2008). Τέλος κατά τη διάταξη του αριθμ. 19 του ίδιου άρθρου 559 ΚΠολΔ, ιδρύεται λόγος αναίρεσης, αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Κατά την έννοια της διάταξης αυτής υπάρχει έλλειψη νόμιμης βάσης, λόγω ανεπαρκών ή αντιφατικών αιτιολογιών, όταν από το αιτιολογικό της απόφασης, που συνιστά την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, δεν προκύπτουν, κατά τρόπο πλήρη, σαφή και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά περιστατικά, τα οποία, σύμφωνα με το νόμο, είναι αναγκαία για την κρίση στη συγκεκριμένη περίπτωση, ότι συντρέχουν οι όροι της διάταξης που εφαρμόστηκε ή ότι δεν συντρέχουν οι όροι της εφαρμογής της. Ιδρύεται, δηλαδή, ο λόγος αυτός αναίρεσης, όταν από τις παραδοχές της απόφασης δημιουργούνται αμφιβολίες για το αν παραβιάστηκε ή όχι ουσιαστική διάταξη νόμου.-

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο δέχθηκε ανελέγκτως τα ακόλουθα: "Οι αιτούντες με την υπό κρίση τριτανακοπή τους ιστορούν ότι ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Χανίων εισήχθη κατά την διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας αίτηση των καθ' ων και της Ν.

ή Ε. χήρας Ε. Π. με αίτημα την αναγνώριση ως κύριας της ιδιόγραφης διαθήκης του Ε. Π. του Ι.. Ότι η εν λόγω ένδικη διαθήκη δεν έχει γραφεί, χρονολογηθεί και υπογραφεί από το διαθέτη Ε. Π., αλλά από άλλο τρίτο πρόσωπο με την μέθοδο της ελεύθερης απομίμησης. Ότι στην διαθήκη αυτή αναφέρονται ακίνητα τα οποία ο διαθέτης αφήνει στους καθ' ων, πλην όμως τα ακίνητα αυτά ανήκουν στους ιδίους, όπως αναλυτικά αναφέρουν στο δικόγραφο της τριτανακοπής.

Οι τριτανακόπτοντες δεν είχαν συμμετάσχει στην ανωτέρω διαδικασία ούτε είχαν κληθεί να συμμετάσχουν σε αυτή. Ως έννομο συμφέρον που δικαιολογεί την άσκηση της τριτανακοπής τους επικαλούνται το γεγονός ότι στην διαθήκη εμφανίζονται στοιχεία της κληρονομιάς και συγκεκριμένα ακίνητα τα οποία δεν ανήκαν στο διαθέτη.

Ο λόγος όμως αυτός δεν δικαιολογεί την άσκηση τριτανακοπής για την ακύρωση της απόφασης που κηρύσσει κυρία την ιδιόγραφη διαθήκη, διότι οι τριτανακόπτοντες δεν βλάπτονται άμεσα ή έμμεσα από τις έννομες συνέπειες της κήρυξης κυρίας της διαθήκης ούτε προκύπτει ενδεχόμενος κίνδυνος πραγματικής βλάβης.

Επομένως, οι τριτανακόπτοντες στερούνται εννόμου συμφέροντος για την υπό κρίση τριτανακοπή και συνεπώς το πρωτοβάθμιο δικαστήριο ορθά το νόμο εφάρμοσε, κάθε δε αντίθετος ισχυρισμός που προβάλλεται με τους λόγους της έφεσης κρίνεται αβάσιμος και απορριπτέος, και επομένως πρέπει να απορριφθεί η κρινόμενη έφεση ως αβάσιμη στο σύνολο της".

Έτσι που έκρινε το Εφετείο, επικυρώνοντας με την προσβαλλόμενη απόφασή του την ομοίως αποφανθείσα υπ' αριθμ. 580/2007 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Χανίων, με την οποία είχε απορριφθεί ως απαράδεκτη η από 21.7.2007 τριτανακοπή των αναιρεσειόντων κατά της υπ' αριθμ. 215/2003 απόφασης αυτού, που είχε εκδοθεί κατά τη διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας και με την οποία ζητείτο, για τους προαναφερόμενους λόγους, η ακύρωση της ως άνω 215/2003 απόφασης αυτού, με την οποία (215/2003) είχε κηρυχθεί κυρία η από 10.2.1969 ιδιόγραφη διαθήκη του Ε.

Π. του Α., πατέρα των ήδη αναιρεσιβλήτων, δεν παραβίασε την εφαρμοσθείσα από αυτό ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 68 Κ.Πολ.Δ., με την έννοια αυτής που πιο πάνω εκτίθεται, ούτε και στέρησε την απόφασή του νόμιμης βάσης, διότι με σαφή και επαρκή αιτιολογία στηρίζει το διατακτικό του, δηλαδή την απόρριψη της τριτανακοπής που άσκησαν οι αναιρεσείοντες.

Κατά συνέπεια τα αντιθέτως προβαλλόμενα με τους από το άρθρο 559 αριθμ. 1 (όχι δε και 14) και 19 Κ.Πολ.Δ. πρώτο και τρίτο, αντίστοιχα, κατά σειρά λόγους της υπό κρίση αίτησης αναίρεσης είναι αβάσιμα και απορριπτέα. Περαιτέρω, ο δεύτερος κατά σειρά λόγος αναίρεσης, με τον οποίο προσάπτεται στο Εφετείο η αναιρετική πλημμέλεια από τον αριθμό 11 γ' του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ., συνισταμένη στο ότι κατά την απόρριψη της τριτανακοπής ως απαράδεκτης δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που προσκόμισαν ενώπιόν του οι αναιρεσείοντες και ειδικότερα α) το υπ' αριθμ. .../4.8.2003 συμβόλαιο αγοραπωλησίας της συμβολαιογράφου Χανίων Αρχοντίας Μηνιουδάκη και β) το υπ' αριθμ. .../4.8.2003 συμβόλαιο γονικής παροχής επικαρπίας και δωρεάς εν ζωή ψιλής κυριότητας, της ιδίας ως άνω συμβολαιογράφου, πρέπει να απορριφθεί ως αλυσιτελώς προβαλλόμενος.

Τούτο δε διότι τα έγγραφα αυτά, από τα οποία, κατά τους αναιρεσείοντες, προκύπτει ότι τα μνημονευόμενα σ' αυτά ακίνητα ανήκαν στον δικαιοπάροχό τους πατέρα τους Χ. Π. του Α., ο οποίος και τους τα μεταβίβασε με τις προαναφερόμενες συμβολαιογραφικές πράξεις, και όχι στον πατέρα των αναιρεσιβλήτων Ε. Π. του Α., ο οποίος τα περιέλαβε στην ως άνω ιδιόγραφη διαθήκη του, δεν ασκούν έννομη επιρροή στην απόρριψη της τριτανακοπής ως απαράδεκτης για έλλειψη εννόμου συμφέροντος των αναιρεσειόντων, αφού και αν ακόμη ήθελε κριθεί ότι η ιδιόγραφη διαθήκη είναι άκυρη, αυτοί (αναιρεσείοντες) ως μη έχοντες την ιδιότητα των εξ αδιαθέτου κληρονόμων του αποβιώσαντος ως άνω Ε.

Π., δικαιοπαρόχου των αναιρεσιβλήτων, δεν δύνανται να προβάλλουν κληρονομικά δικαιώματα επ' αυτών, αλλά (δύνανται) να διεκδικήσουν αυτά με την έγερση αγωγής εκ του εμπραγμάτου δικαίου.-

II.- Κατόπιν πάντων των προαναφερομένων πρέπει να απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης και να καταδικασθούν οι αναιρεσείοντες στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των αναιρεσιβλήτων, η δεύτερη των οποίων Μ. Π. - Σ. έχει καταθέσει και προτάσεις (άρθρ. 106, 176, 183 Κ.Πολ.Δ.), όπως ορίζεται ειδικότερα στο διατακτικό.-

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 27.7.2011 και με αριθμό κατάθεσης 46/2011 αίτηση αναίρεσης της υπ' αριθμ. 16/2011 απόφασης του Εφετείου Κρήτης, η οποία εκδόθηκε κατά τη διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας. Και

ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ τους αναιρεσείοντες στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 30 Μαΐου 2014.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 26 Ιουνίου 2014.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ