1487/2012 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1487 / 2012 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1487/2012

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Ζιάκα, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Βαρβάρα Κριτσωτάκη, Ανδρέα Δουλγεράκη, Νικόλαο Πάσσο και Δημήτριο Κόμη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 18 Σεπτεμβρίου 2012, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Μ. - Ε. συζ. Σ. Ά., το γένος Θ. Χ., κατοίκου ..., 2) Β. συζ. Ι. Α., το γένος Κ. Μ., κατοίκου ..., 3) Κ. συζ. Π. Β., το γένος Α. Π., κατοίκου ..., 4) Χ. συζ. Χ. Β., το γένος Κ. Α., κατοίκου ..., 5) Ε. συζ. Γ. Γ., το γένος Ν. Κ., κατοίκου ..., 6) Χ. συζ. Γ. Κ., το γένος Θ. Γ., κατοίκου ..., 7) Κ. συζ. Κ. Κ., το γένος Ι. Κ., κατοίκου ..., 8) Ε. - Ε. Κ. του Ν., κατοίκου ..., 9) Ε. Π. του Ι., κατοίκου ..., 10) Π. Π. του Γ., κατοίκου ..., 11) Ι. Π. του Π., κατοίκου ..., 12) Θ. Σ. του Μ., κατοίκου ..., 13) Ν. Σ. του Σ., κατοίκου ... και 14) Θ. Χ. του Ι., κατοίκου ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Αλέξανδρο Στρίμπερη με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Της αναιρεσίβλητης: Ανώνυμης τραπεζικής εταιρίας με την επωνυμία "ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΕ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Γεωργία Ιατρού - Νικητιάδη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 13-11-2006 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 915/2007 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 3922/2009 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 1-7-2009 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Νικόλαος Πάσσος διάβασε την από 2-3-2010 έκθεση του τότε Αρεοπαγίτη και ήδη Αντιπροέδρου Σπυρίδωνος Ζιάκα, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του μοναδικού λόγου αναιρέσεως κατά το μέρος που αναφέρεται στο σκεπτικό.

Η πληρεξούσια της αναιρεσίβλητης ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Κατά την αρχή της ίσης μεταχείρισης, που απορρέει από τις διατάξεις των άρθ. 22§2 του Συντάγματος, 141 της Συνθήκης της ΕΕ και 288 ΑΚ, ο εργοδότης που απασχολεί πολλούς μισθωτούς, οι οποίοι έχουν τα αυτά προσόντα και παρέχουν τις ίδιες υπηρεσίες κάτω από τις ίδιες συνθήκες για την εξυπηρέτηση αναγκών της ίδιας κατηγορίας, υποχρεούται να τους μεταχειρίζεται ομοιόμορφα και συνεπώς να μη εξαιρεί ορισμένον ή ορισμένους από τις παροχές που έχουν άμεσο οικονομικό συμφέρον ή αφορούν μισθολογική ή βαθμολογική εξέλιξη, στις οποίες προβαίνει οικειοθελώς, χωρίς δηλ. νομική υποχρέωση, εκτός εάν η εξαίρεση δικαιολογείται από ειδικό και σοβαρό κατ' αντικειμενική κρίση λόγο. Για την εφαρμογή, όμως, της αρχής αυτής πρέπει η σύμβαση εργασίας να λειτουργεί και να είναι ενεργός. Αν η σύμβαση έχει λυθεί για οποιονδήποτε λόγο, ο μισθωτός δεν μπορεί να την επικαλεσθεί, εκτός αν πρόκειται για παροχή εκ μέρους του εργοδότη που έγινε κατά την λύση της ή ενόψει αυτής ή ανάγεται στον χρόνο που η σύμβαση ήταν ενεργός.

Στην προκειμένη περίπτωση το Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών που δίκασε ως Εφετείο αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων κατά της τώρα αναιρεσίβλητης Τράπεζας της Ελλάδος με τη αναιρεσιβαλλομένη απόφασή του και όπως απ' αυτήν προκύπτει δέχθηκε, ότι οι αναιρεσείοντες ενάγοντες υπήρξαν υπάλληλοι της αναιρεσίβλητης εναγομένης Τράπεζας, συνδεόμενοι με αυτήν με σύμβαση εργασίας αορίστου χρόνου, η οποία με την 184/13-9-2004 υπηρεσιακή εγκύκλιο της Διεύθυνσης Προσωπικού της ενέκρινε την παροχή κινήτρων εθελουσίας αποχώρησης των εργαζομένων της που είχαν δικαίωμα άμεσης λήψης σύνταξης μέχρι την 31-12-2004, ότι ενάγοντες υπέβαλαν τις σχετικές δηλώσεις και αποχώρησαν σταδιακά από την υπηρεσία κατά το χρονικό διάστημα από 1-1-2004 έως και 31-12-2004, ότι στην συνέχεια η εναγομένη με το 193/1-7-2005 έγγραφό της με θέμα "χορήγηση bonus" ανακοίνωσε στο προσωπικό της ότι η Διοίκηση, σε αναγνώριση των μέχρι τότε προσπαθειών του προσωπικού της, αποφάσισε να χορηγήσει στους υπαλλήλους που παρέχουν τις υπηρεσίες τους στην Τράπεζα, ένα εφάπαξ ποσό ως έκτακτη οικειοθελή παροχή, το ύψος της οποίας θα υπολογιζόταν για κάθε κατηγορία των υπαλλήλων της κατά τα αναλυτικά αναφερόμενα σ' αυτό, ειδικότερα δε στο έγγραφο αυτό αναγράφονταν κατά λέξη "Η Διοίκηση της Τράπεζας, ως αναγνώριση των μέχρι σήμερα προσπαθειών του προσωπικού της, αποφάσισε να χορηγήσει στους υπαλλήλους που παρέχουν τις υπηρεσίες τους στην Τράπεζα, ένα εφάπαξ ποσό ως έκτακτη-οικειοθελή παροχή (bonus) ως ακολούθως :

Για τους εργαζομένους στο Δίκτυο καταστημάτων χορηγείται bonus στο 61% των υπαλλήλων και το συνολικό ποσό που εγκρίθηκε είναι αυξημένο κατά 103% από το 2004. Για τον υπολογισμό του ποσού κάθε υπαλλήλου λαμβάνεται ως βάση η επίτευξη των στόχων τόσο του καταστήματος συνολικά, όσο και της προϊοντικής ομάδας του, καθώς επίσης και η ατομική αξιολόγησή του από το Διευθυντή του καταστήματος.

Για τους εργαζομένους στις Κεντρικές Υπηρεσίες που συνέβαλαν και συμβάλλουν καθοριστικά στο έργο της κάθε Διεύθυνσης ... εγκρίθηκε bonus για το 41% των εργαζομένων. Για όλους τους εργαζομένους στην Τράπεζα χορηγείται bonus ανάλογα με τη θέση ευθύνης ή το βαθμό τους, το οποίο είναι αυξημένο κατά 20%. Το ποσό της κατηγορίας αυτής συμψηφίζεται με το bonus για τους εργαζομένους στις Κεντρικές Υπηρεσίες, ενώ για τους εργαζομένους στο Δίκτυο των καταστημάτων καταβάλλεται αθροιστικά.

Σας ευχαριστούμε για την συμβολή σας στην ανάπτυξη της Τράπεζάς μας και προσδοκούμε στην συνέχιση της ενεργούς συμμετοχής σας για την επίτευξη των μελλοντικών στόχων της", ότι το bonus αυτό χορηγήθηκε πράγματι την 15-7-2005 από την εναγομένη σε όλο το προσωπικό της, το οποίο παρείχε τις υπηρεσίες του κατά την ανωτέρω ημερομηνία, όχι, όμως, και στους ενάγοντες που είχαν συνταξιοδοτηθεί κατά το προηγούμενο έτος, ότι από το περιεχόμενο του ως άνω εγγράφου προκύπτει ότι η οικειοθελής αυτή παροχή παρασχέθηκε στους εργαζομένους τότε υπαλλήλους της εναγομένης σε αναγνώριση των μέχρι τότε προσπαθειών τους προς επίτευξη των στόχων της εναγομένης και προς τόνωση του ενδιαφέροντος και του ζήλου τους για την επίτευξη των μελλοντικών στόχων της και την βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της επιχείρησής της, και ότι συνεπώς η μη χορήγηση της έκτακτης αυτής παροχής και στους ενάγοντες δεν προσκρούει στην συνταγματική αρχή της ίσης μεταχείρισης, διότι κατά τον χρόνο που αποφάσισε και χορήγησε η εναγομένη την επίμαχη παροχή είχε ήδη λυθεί η εργασιακή τους σχέση με αυτήν, ενώ εξάλλου με βάση το ίδιο έγγραφο δεν προσδόθηκε αναδρομική ισχύ στην περίοδο κάλυψης του bonus παραγωγικότητας δηλ.

για το έτος 2004, κατά το οποίο οι ενάγοντες ήσαν εν ενεργεία υπάλληλοί της, σκοπός δε της παροχής αυτής, κατά την αληθή βούληση της Διοίκησης της εναγομένης, ήταν η τόνωση του ενδιαφέροντος και η ένταση των προσπαθειών των εργαζομένων για την επίτευξη καλύτερου αποτελέσματος κατά τα επόμενα έτη. Με την κτίση του αυτή το Πολυμελές Πρωτοδικείο, που με βάση τα γενόμενα ως δεκτά απ' αυτό απέρριψε την έφεση των αναιρεσειόντων κατά της 915/2007 απόφασης του Ειρηνοδικείου Αθηνών που είχε κρίνει κατά τον ίδιο τρόπο, παραβίασεν ευθέως τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθ. 22§2 του Συντάγματος και 288 ΑΚ, από τις οποίες απορρέει η αρχή της ίσης μεταχείρισης που ήταν πράγματι εφαρμοστέα στην προκειμένη περίπτωση.

Και τούτο διότι, εφόσον, κατά τις παραδοχές της αναιρεσιβαλλομένης, η επίμαχη οικειοθελής παροχή χορηγήθηκε από την αναιρεσίβλητη Τράπεζα και σε αναγνώριση των μέχρι 15-7-2005 προσπαθειών των υπαλλήλων της προς αυτήν, δηλαδή για υπηρεσίες που προσφέρθηκαν κατά το παρελθόν, χωρίς συγκεκριμένο περιορισμό, αδικαιολόγητα, ήτοι χωρίς ειδικό και σοβαρό κατ' αντικειμενική κρίση λόγο, εξαιρέθηκαν οι αναιρεσείοντες, αφού και αυτοί μέχρι την συνταξιοδότησή τους προσέφεραν τις υπηρεσίες τους και κατά συνέπεια κατέβαλλαν προσπάθειες χάριν της αναιρεσίβλητης.

Επομένως, πρέπει κατά παραδοχή της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης κατά τον μοναδικό λόγο της από το άρθ. 560 αριθ. 1 ΚΠολΔ ν' αναιρεθεί η προσβαλλομένη απόφαση, να παραπεμφθεί η υπόθεση, η οποία χρειάζεται διευκρίνιση, στο δικαστήριο που εξέδωσε την αναιρουμένη απόφαση, το οποίο μπορεί να συγκροτηθεί από άλλους δικαστές (άρθ. 580§3 ΚΠολΔ) και να καταδικασθεί η αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, κατά παραδοχή του σχετικού αιτήματός τους (άρθ. 183, 191§2 ΚΠολΔ), κατά τα ειδικότερα στο διατακτικό οριζόμενα.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 3922/2009 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ως άνω δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες τριακόσια (2.300) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 2 Οκτωβρίου 2012.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 16 Οκτωβρίου 2012.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ