Supreme Court dismisses appeal on bank draft back-dating and debt enforcement proportionality grounds.

Απόφαση 1483 / 2008 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1483/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δημήτριο Λοβέρδο, Αντιπρόεδρο, Βασίλειο Ρήγα, Δημήτριο Δαλιάνη- Εισηγητή, Χαράλαμπο Δημάδη και Γεώργιο Χρυσικό, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του την 1η Οκτωβρίου 2007, με την παρουσία και της Γραμματέως Σουζάνας Κουφιάδου, για να δικάσει μεταξύ :

Του αναιρεσείοντος: Χ, ο οποίος παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Σταμάτιο Γρύλλη.

Της αναιρεσίβλητης: Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "E-NET SOLUTIONS ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ" που εδρεύει στη Μεταμόρφωση Αττικής και εκπροσωπείται νόμιμα, την οποία εκπροσώπησαν ο πληρεξούσιος δικηγόρος της Παναγιώτης Μουντζουρώνης.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 3 Ιουλίου 2002 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2280/2004 οριστική του ίδιου δικαστηρίου και 390/2006 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας ζητά ο αναιρεσείων με την από 21 Μαρτίου 2006 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Δημήτριος Δαλιάνης ανέγνωσε την από 22.11.2006 έκθεσή του κωλυομένου να μετάσχει στη σύνθεση του Δικαστηρίου αυτού Αρεοπαγίτη Διονυσίου Γιαννακόπουλου με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του πρώτου λόγου αναιρέσεως και την απόρριψη των άλλων δύο λόγων αυτής. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως αναιρέσεως, ο πληρεξούσιος της αναιρεσίβλητης την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Το άρθρο 23 του ν. 5960/1933 " περί επιταγής" ορίζει στην παράγραφο 1 ότι "οσάκις η οπισθογράφησις περιέχη την μνείαν "αξία εις κάλυψιν", "προς είσπραξιν", "κατά πληρεξουσιότητα" ή πάσαν άλλην μνείαν ενέχουσαν απλήν εντολήν, ο κομιστής δύναται ν' ασκήση πάντα τα εκ της επιταγής απορρέοντα δικαιώματα, αλλά δεν δύναται να οπισθογραφήση αυτήν ειμή λόγω πληρεξουσίοτητας" και στην παράγραφο 2 εδ.

α'ότι " οι υπόχρεοι δύνανται εν τη περιπτώσει ταύτη να επικαλεσθώσι κατά του κομιστού μόνο τα ενστάσεις, αι οποίαι θα ηδύναντο να αντιταχθώσι κατά του οπισθογράφου". Στο άρθρο αυτό ρυθμίζεται η "φανερή" λόγω πληρεξουσιότητας οπισθογράφηση. Ωστόσο, υπό φαινομενικώς πλήρη οπισθογράφηση (χωρίς δηλαδή την προσθήκη κάποιας από τις ανωτέρω λεκτικές ενδείξεις) μπορεί να καλύπτεται πληρεξουσιοδοτική οπισθογράφηση στηριζόμενη σε ιδιαίτερη συμφωνία των μερών (οπισθογράφου και υπέρ ου η οπισθογράφηση), οπότε ο οπισθογράφος, εφόσον πρόκειται για έκδοση ακάλυπτης επιταγής, δύναται να αποδείξει την ύπαρξη της εν λόγω συμφωνίας και ακολούθως, με την συνδρομή και των λοιπών προϋποθέσεων της αδικοπρακτικής ευθύνης, αν αξιώσει, ως αμέσως ζημιωθείς, την επιδίκαση αποζημιώσεως έναντι του εκδότη, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 79 του ν. 5960/1933, 297, 298, 299, 914 και 932 ΑΚ.

Για το κύρος της ιδιαίτερης αυτής συμφωνίας δεν απαιτείται να τηρηθεί ο έγγραφος τύπος. Περιθώρια εφαρμογής του άρθρου 217 παρ. 2 ΑΚ δεν υπάρχουν, αφού πρόκειται για πληρεξουσιότητα προς είσπραξη του ποσού της επιταγής και όχι προς ανάληψη υποχρεώσεως από την επιταγή (σχετ. ΟλΑΠ 19/2003).

Εν προκειμένω, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, το Εφετείο Δέχθηκε τα εξής: κατά μήνα Ιούνιο του έτους 2002 ο αναιρεσείων, ενεργώντας ως νόμιμος εκπρόσωπος την ανώνυμης εταιρίας "MIKROCHIP ΑΕΒΕ", εξέδωσε, για λογαριασμό αυτής, τις αναφερόμενες εννέα τραπεζικές επιταγές, συνολικού ποσού 176.500 ευρώ, σε διαταγή της αναιρεσίβλητης ανώνυμης εταιρίας και με πληρώτρια την Άλφα Τράπεζα Πίστεως.

Τις επιταγές αυτές, οι οποίες κάλυπταν τίμημα πωλήσεως ηλεκτρονικών ειδών από την αναιρεσίβλητη προς την εκδότρια εταιρία, ενεφάνισε εμπροθέσμως τη 18-6-2002 στην πληρώτρια Τράπεζα ο υπάλληλος της αναιρεσίβλητης, ..., προς τον οποίο η τελευταία τις είχε παραδώσει με καλυμμένη λόγω πληρεξουσιότητας οπισθογράφηση για είσπραξη και καταβολή του ποσού αυτών στην ίδια (αναιρεσίβλητη) ως λήπτρια και "δικαιούχο" των επιταγών, πλην όμως δεν πληρώθηκαν λόγω ελλείψεως αντιστοίχων διαθεσίμων κεφαλαίων στον τραπεζικό λογαριασμό της εκδότριας, όπως βεβαιώνεται επί του σώματος αυτών από τους αρμοδίους υπαλλήλους της πληρώτριας Τράπεζας.

Ο αναιρεσείων προέβη στην έκδοση των κρίσιμων επιταγών για λογαριασμό της ειρημένης ανώνυμης εταιρίας, μολονότι γνώριζε ότι δεν υπήρχαν στο λογαριασμό της αντίστοιχα διαθέσιμα κεφάλαια και ότι η ίδια αδυνατούσε να εκπληρώσει τις οικονομικές της υποχρεώσεις. Εξαιτίας της παράνομης και υπαίτιας αυτής συμπεριφοράς του αναιρεσείοντος, συνεχίζει το Εφετείο, η αναιρεσίβλητη, ως "δικαιούχος" των επιταγών, υπέστη ζημία ίση με το εξ ευρώ 176.500 ποσό των επιταγών, καθώς και ηθική βλάβη, λόγω προσβολής της εμπορικής πίστεώς της και κλονισμού της εμπορικής φήμης της.

Ακολούθως, το Εφετείο, δεχθέν εν μέρει τη σχετική από 3-7-2002 αγωγή της αναιρεσίβλητης κατά του αναιρεσείοντος, επεδίκασε στην πρώτη τα ποσά των 176.500 ευρώ ως αποζημίωση για περιουσιακή ζημία και των 2.000 ευρώ ως χρηματική ικανοποίηση για ηθική βλάβη και διέταξε, ως μέσο αναγκαστικής εκτελέσεως, την προσωπική κράτηση του αναιρεσείοντος, διαρκείας δέκα (10) μηνών.

Με τις εκτεθείσες παραδοχές του, το Εφετείο δεν παρεβίασε με εσφαλμένη ερμηνεία ή εφαρμογή, τις αναφερόμενες πιο πάνω διατάξεις του ουσιαστικού δικαίου, διέλαβε δε στην απόφασή του επαρκείς, σαφείς και χωρίς αντίφαση αιτιολογίες, έτσι ώστε να καθίσταται εφικτός ο αναιρετικός έλεγχος ως προς την ορθότητα ή μη της εφαρμογής των εν λόγω διατάξεων.

Ειδικότερα, τα γενόμενα δεκτά από το Εφετείο πραγματικά γεγονότα, ανταποκρινόμενα πλήρως στις προϋποθέσεις εφαρμογής των ειρημένων διατάξεων, καταφάσκουν την ύπαρξη αδικοπρακτικής ευθύνης του αναιρεσείοντος προς αποζημίωση της αναιρεσίβλητης, χωρίς προς τούτο να ήταν αναγκαία, κατά νόμο, η τήρηση του εγγράφου τύπου για την εκ μέρους της τελευταίας (λήπτριας των επιταγών) συγκεκαλυμμένη πληρεξουσιοδοτική οπισθογράφιση των επιταγών αυτών υπέρ του άνω υπαλλήλου της.

Εξάλλου, οι παραδοχές του Εφετείου α) ότι υπό εξωτερικώς κανονική οπισθογράφηση μπορεί να υποκρύπτεται οπισθογράφηση λόγω πληρεξουσιότητας και β) ότι στην περίπτωση αυτή ο υπόχρεος μπορεί να αποδείξει την "εικονικότητα" της οπισθογραφήσεως και να προτείνει κατά του κομιστή τις ενστάσεις που έχει κατά του οπισθογράφου, δεν καθιστούν ανεπαρκή την αιτιολογία της αποφάσεώς του, ότι οι επιταγές εμφανίσθηκαν στην πληρώτρια Τράπεζα από τον ως άνω υπάλληλο της αναιρεσίβλητης, "προς τον οποίο η τελευταία τις οπισθογράφησε με καλυμμένη λόγω πληρεξουσιότητας οπισθογράφηση για είσπραξη και καταβολή του ποσού στη λήπτρια...".

Επομένως, οι περί του αντιθέτου, εκ του άρθρου 559 αρ. 1 και 19 Κ.Πολ.Δ απορρέοντες, πρώτος και δεύτερος λόγοι του αναιρετηρίου είναι αβάσιμοι.

ΙΙ. Με τον τρίτο λόγο της αιτήσεως αναιρέσεως, υπό την επίκληση του άρθρου 559 αρ. 1 Κ.Πολ.Δ, προσάπτεται στο Εφετείο ότι, κατά παραβίαση των διατάξεων των άρθρων 25 παρ. 1 του Συντάγματος, 6 παρ. 1, 8 παρ. 2, 9 παρ.2, 10 παρ. 2 της ΕΣΔΑ και 1047 Κ.Πολ.Δ, απέρριψε ως νόμω αβάσιμο τον εκ μέρους του αναιρεσείοντος με λόγο εφέσεως προβληθέντα ισχυρισμό, ότι, εξαιτίας της ανυπαρξίας περιουσιακού του στοιχείου και της συνακόλουθης αδυναμίας του προς εκπλήρωση της ως άνω χρηματικής του υποχρεώσεως, η ζητούμενη προσωπική του κράτηση είναι μέσο απρόσφορο για την ικανοποίηση της αντίστοιχης απαιτήσεως της αναιρεσίβλητης και ως εκ τούτου αντίκειται στη δικαιική αρχή της αναλογικότητας.

Όμως, η οικονομική αδυναμία εκπληρώσεως χρηματικής παροχής καθιστά την προσωπική κράτηση του οφειλέτη ανεπίτρεπτη μόνο στην περίπτωση ενοχής από σύμβαση ( άρθρο 11 του κυρωθέντος με ν. 2462/1997 Διεθνούς Συμφώνου για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα), ενώ επί αδικοπρακτικής ενοχής η επιβολή αυτού του μέσου αναγκαστικής εκτελέσεως δεν προσκρούει στις αναφερόμενες πιο πάνω διατάξεις ούτε στην αρχή της αναλογικότητας (σχετ.

ΑΠ 1180/2004). Αντίθετη εκδοχή θα οδηγούσε σε αδικαιολογήτως δραστική περιστολή της δυνατότητας χρήσεως του εν λόγω μέσου εκτελέσεως, δηλαδή σε αδικαιολόγητο περιορισμό του συνταγματικώς κατοχυρωμένου δικαιώματος προς παροχή έννομης προστασίας με τη μορφή της αναγκαστικής εκτελέσεως. Επομένως, ο ερευνώμενος λόγος είναι αβάσιμος.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 21-3-2006 αίτηση του Χ περί αναιρέσεως της 390/2006 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει σε χίλια οκτακόσια (1800) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 14 Μαρτίου 2008. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 27 Ιουνίου 2008 .

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ