1479/2018 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1479 / 2018 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1479/2018

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους δικαστές, Χριστόφορο Κοσμίδη, προεδρεύοντα αρεοπαγίτη, Μαρία Νικολακέα, Αρετή Παπαδιά, Αντιγόνη Καραΐσκου - Παλόγου και Σοφία Τζουμερκιώτη, αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο κατάστημά του, την 21η Νοεμβρίου 2017, με την παρουσία και της γραμματέα Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει την υπόθεση, μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Σ. Κ. του Γ., 2) Ε. Π. του Μ., 3) Γ. Κ. του Ι., 4) Π. Τ. του Α., 5) Ι. Γ. του Σ., 6) Ε. Ζ. του Φ., κατοίκου ..., που παραστάθηκε δια του πληρεξουσίου δικηγόρου Βασιλείου Νιζάμη, ο οποίος κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσίβλητων: 1) Ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "...., Ανώνυμος Τουριστική - Ξενοδοχειακή και Εμπορική Εταιρία" και το διακριτικό τίτλο "....", πρώην "..." με το διακριτικό τίτλο "... ΑΕ", όπως εκπροσωπείται νόμιμα, που ... και παραστάθηκε δια του πληρεξουσίου δικηγόρου Κώστα Παπαδημητρίου, ο οποίος κατέθεσε προτάσεις και 2) Επαγγελματικής οργάνωσης με την επωνυμία "Σ. Τ. και Τ. Γ. Κ." και το διακριτικό τίτλο "...", όπως εκπροσωπείται νόμιμα, που ... και παραστάθηκε δια του πληρεξουσίου δικηγόρου Θεόδωρου Ζαχαρόπουλου, ο οποίος ανακάλεσε την δια δηλώσεως (ΚΠολΔ 242 παρ.2) παράστασή του και κατέθεσε προτάσεις.

Της προσθέτως παρεμβαίνουσας υπέρ των αναιρεσειόντων: Συνδικαλιστικής οργάνωσης με την επωνυμία "...", όπως εκπροσωπείται νόμιμα, που ... και παραστάθηκε δια της πληρεξουσίας δικηγόρου Ιωάννας Σκαργιώτη, η οποία δεν κατέθεσε προτάσεις.

Της προσθέτως παρεμβαίνουσας υπέρ της 1ης των αναιρεσίβλητων: Επαγγελματικής οργάνωσης με την επωνυμία "Σ. Τ. και Τ. Γ. Κ." και το διακριτικό τίτλο "...", όπως εκπροσωπείται νόμιμα, που ... και παραστάθηκε δια του πληρεξουσίου δικηγόρου Θεόδωρου Ζαχαρόπουλου, ο οποίος ανακάλεσε την δια δηλώσεως (ΚΠολΔ 242 παρ.2) παράστασή του και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 28-9-2012 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Ηρακλείου. Εκδόθηκαν η 595/2014 οριστική απόφαση του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου και, κατόπιν ασκήσεως εφέσεως και προσθέτων παρεμβάσεων που συνεκδικάσθηκαν, η 14/2017 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Ανατολικής Κρήτης. Την αναίρεση της τελευταίας ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 12-4-2017 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε με τη σειρά της από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Εισηγήτρια ορίσθηκε η αρεοπαγίτης, Αρετή Παπαδιά.

Οι πληρεξούσιοι των αναιρεσειόντων και της υπέρ αυτών προσθέτως παρεμβαίνουσας ζήτησαν την παραδοχή της αίτησης, οι πληρεξούσιοι των αναιρεσίβλητων και της υπέρ της πρώτης εξ αυτών προσθέτως παρεμβαίνουσας την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στα δικαστικά έξοδα.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1. Υπόκεινται προς κρίση α) η από 12-4-2017 αίτηση αναίρεσης των εναγόντων και εφεσιβλήτων (εργαζομένων - οδηγών λεωφορείου) κατά της εναγομένης και εκκαλούσας (εργοδότριας - τουριστικής επιχείρησης) και της υπέρ αυτής προσθέτως παρεμβαίνουσας και κατά της 14/2017 τελεσίδικης απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Ανατολικής Κρήτης, β) η από 3-11-2017 παραδεκτώς ασκηθείσα ενώπιον του Αρείου Πάγου πρόσθετη παρέμβαση της επαγγελματικής οργάνωσης με την επωνυμία "Σ.

Τ. και Τ. Γ. Κ." υπέρ της εναγομένης και ήδη αναιρεσίβλητης και κατά των εναγόντων και ήδη αναιρεσειόντων, που επικαλείται έννομο συμφέρον ως συνδικαλιστικός εκπρόσωπος του συνόλου των τουριστικών πρακτόρων της Κρήτης και γ) η από 13-11-2017 παραδεκτώς ασκηθείσα ενώπιον του Αρείου Πάγου πρόσθετη παρέμβαση της συνδικαλιστικής οργάνωσης με την επωνυμία "..." υπέρ των αναιρεσειόντων μελών της και κατά της αναιρεσίβλητης εργοδότριας και της ως άνω παρεμβαίνουσας επαγγελματικής οργάνωσης.

Η αίτηση αναίρεσης απευθύνεται και κατά της επαγγελματικής οργάνωσης με την επωνυμία "Σ. Τ. και Τ. Γ. Κ.", που είχε παρέμβει προσθέτως υπέρ της εναγομένης - εκκαλούσας, ενώ δεν έπρεπε να στραφεί κατ' αυτής, διότι δεν είχε καταστεί κύριος διάδικος στην υπόθεση επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση που προσβάλλεται (ΚΠολΔ 558, ΑΠ 1087/2017, ΑΠ 711/2015).

Το γεγονός τούτο, όμως, εκτιμάται ως απλή κλήση αυτής στην προκείμενη δίκη, στην οποία νομίμως παρίσταται και ζητεί να απορριφθεί η αίτηση αναιρέσεως. Οι ανωτέρω αίτηση και πρόσθετες παρεμβάσεις είναι παραδεκτές και, λόγω της πρόδηλης συνάφειάς τους, πρέπει να συνεκδικασθούν (ΚΠολΔ 31 αρ.1, 246, 573 αρ.1).

2. Με το άρθρο 38 του ν.1836/1989 κυρώθηκε η 1869/1987 απόφαση του Υπουργού Εργασίας για την επαναπρόσληψη οδηγών τουριστικών λεωφορείων. Σύμφωνα με τις διατάξεις της απόφασης αυτής, οι τουριστικές επιχειρήσεις, που είχαν προσλάβει και απασχολήσει οδηγούς στα λεωφορεία τους για συγκεκριμένη τουριστική περίοδο, υποχρεούνται να επαναπροσλάβουν τους ίδιους οδηγούς και κατά την επόμενη τουριστική περίοδο, από τότε που αυτή θα αρχίσει και ανάλογα με τον αριθμό των κινούμενων λεωφορείων τους.

Η ρύθμιση αυτή είναι παρόμοια με εκείνη του άρθρου 8 του ν. 1346/ 1983, που ρυθμίζει την επαναπρόσληψη των ξενοδοχοϋπαλλήλων, ήτοι εργαζομένων που κατ' εξοχήν απασχολούνται εποχιακά, σύμφωνα με την οποία το δικαίωμα επαναπρόσληψης είναι και πάλι εξαρτημένο από την επαναλειτουργία της επιχείρησης κατά τη νέα τουριστική περίοδο και το ποσοστό της πληρότητας αυτής.

Σύμφωνα με τις διατάξεις της ΥΑ 1869/1987, ο οδηγός, προκειμένου να ασκήσει το δικαίωμά του για επαναπρόσληψη, υποχρεούται να υποβάλει γραπτή δήλωση για την επιθυμία του αυτή στον εργοδότη μέσα στο Φεβρουάριο κάθε έτους. Σε περίπτωση που ο οδηγός δεν υποβάλει γραπτή δήλωση ή που μετά τη δήλωσή του κληθεί εγγράφως από τον εργοδότη, στη διεύθυνση κατοικίας που δήλωσε και δεν παρουσιαστεί μέσα σε πέντε (5) ημέρες για να αναλάβει υπηρεσία, χάνει κάθε δικαίωμα για επαναπρόσληψη και αποζημίωση.

Σε κάθε περίπτωση, πάντως, το δικαίωμα της επαναπρόσληψης ή της αποζημίωσης του δικαιούχου οδηγού ως συνέπειας της εκ μέρους του υπόχρεου εργοδότη ματαίωσης της κατάρτισης νέας σύμβασης ορισμένου χρόνου, είναι εξαρτημένο από την πραγματική δυνατότητα του εργοδότη να απασχολήσει τον οδηγό και κατά τη νέα τουριστική περίοδο.

3. Περαιτέρω και ειδικότερα, με την τοπική, ομοιοεπαγγελματική συλλογική σύμβαση εργασίας (ΣΣΕ) "Για τους όρους αμοιβής και εργασίας των οδηγών τουριστικών λεωφορείων Κρήτης" (πράξη κατάθεσης στην Επιθεώρηση Εργασίας Ηρακλείου 3/3-5-2010, με χρόνο ισχύος από 1-1-2010 αόριστης διάρκειας, η οποία δεν κηρύχθηκε υποχρεωτική) και δη με το άρθρο 9 και υπό τον τίτλο "επαναπρόσληψη - καταγγελία σύμβασης - αποζημίωση" ορίσθηκε ότι (α) Οι εργοδότες, οι οποίοι απασχολούν οδηγούς με σύμβαση ορισμένου χρόνου κατά τη θερινή περίοδο, υποχρεούνται να επαναπροσλάβουν τους ίδιους οδηγούς και κατά τη νέα τουριστική περίοδο, εφόσον ο εργαζόμενος ειδοποιήσει έγγραφα τον εργοδότη του, μέχρι το τέλος Φεβρουαρίου, ότι επιθυμεί να εργασθεί και κατά τη νέα περίοδο.

Στην περίπτωση κατά την οποία ο οδηγός δεν υποβάλει γραπτή δήλωση ή μετά τη δήλωσή του κληθεί από τον εργοδότη στη διεύθυνση κατοικίας που του δήλωσε και δεν παρουσιασθεί μέσα σε πέντε (5) ημέρες για να αναλάβει υπηρεσία, χάνει κάθε δικαίωμα για επαναπρόσληψη και αποζημίωση. Η γραπτή δήλωση του εργαζόμενου προς τον εργοδότη, ότι επιθυμεί να εργασθεί κατά τη νέα τουριστική περίοδο, γίνεται μέσω του συμβαλλόμενου εργατικού σωματείου στο οποίο είναι μέλος, με έντυπες δηλώσεις που εκτυπώνονται απ' αυτό. (β) Εάν ο οδηγός υποβάλει τη γραπτή δήλωση της προηγούμενης παραγράφου και ο εργοδότης δηλώσει εγγράφως την άρνησή του ή δεν του απαντήσει μέχρι 15 Μαρτίου ότι δέχεται ή απορρίπτει την πρόταση για επαναπρόσληψη, έχει υποχρέωση να του καταβάλει αποζημίωση για την εξεύρεση της οποίας εφαρμόζονται ανάλογα οι διατάξεις του ν. 2112/1920. (γ) Η επαναπρόσληψη των οδηγών στη νέα τουριστική περίοδο συντελείται υποχρεωτικά το αργότερο μέχρι την 1η Μαΐου κάθε έτους. (δ) Τόσο κατά τη διάρκεια της θερινής περιόδου όσο και κατά τη νεκρή περίοδο, απόλυση εργασθέντος κατά την προηγούμενη περίοδο χωρεί μόνον κατόπιν καταβολής της νομίμου αποζημιώσεως.

Τέλος, με το άρθρο 14 της ανωτέρω ΣΣΕ και υπό τον τίτλο "αρχή ευνοϊκότερης ρύθμισης - διατήρηση ρυθμίσεων" ορίζεται ότι αποδοχές ανώτερες και όροι εργασίας ευνοϊκότεροι από αυτούς που ρυθμίζονται με την παρούσα ΣΣΕ εξακολουθούν να ισχύουν. Όροι συλλογικών συμβάσεων, διαιτητικών αποφάσεων, κανονισμών εργασίας και όροι που ρυθμίζονται με νόμους, προεδρικά διατάγματα, υπουργικές αποφάσεις ή έθιμα και δεν τροποποιούνται ρητώς με τη σύμβαση αυτή, διατηρούνται σε ισχύ.

Είναι προφανές ότι οι ως άνω ρυθμίσεις της ΣΣΕ για το δικαίωμα επαναπρόσληψης των οδηγών και τις συνέπειες σε περίπτωση ματαίωσής του, που τέθηκαν για πρώτη φορά στην από 26-6-1999 αντίστοιχη τοπική, ομοιοεπαγγελματική ΣΣΕ και επαναλαμβάνονται στις επόμενες για τους όρους αμοιβής και εργασίας των οδηγών τουριστικών λεωφορείων Κρήτης, έχουν σκοπό την προστασία των εργαζομένων από την τυχόν καταστρατήγηση των διατάξεων για επαναπρόσληψη εκ μέρους των εργοδοτών.

Η αληθινή έννοιά τους, όμως, πρέπει να αναζητηθεί μέσα στο πνεύμα της γενικότερης νομοθεσίας που διέπει τους εποχιακά απασχολούμενους με συμβάσεις ορισμένου χρόνου. Οι διατάξεις της τοπικής ΣΣΕ δεν παραπέμπουν στην εφαρμογή της ΥΑ 1869/1987. Αλλά ούτε και αποκλείουν την εφαρμογή της, πράγμα το οποίο θα έπρεπε να έχει αναφερθεί ρητώς αν το ήθελαν τα μέρη που την υπέγραψαν, όπως προβλέφθηκε στο τέλος του ως άνω άρθρου 14 της ΣΣΕ.

Ως εκ τούτου, οι διατάξεις της τοπικής ΣΣΕ ισχύουν και εφαρμόζονται υπό το πνεύμα της ΥΑ 1869/1987, το οποίο εκφράζει τη γενική αρχή του δικαίου "ουδείς υποχρεούται εις τα αδύνατα". Κατά συνέπεια, και για τους οδηγούς τουριστικών λεωφορείων στην Κρήτη ισχύει ό,τι ισχύει για τους οδηγούς τουριστικών λεωφορείων στην υπόλοιπη Ελλάδα, ήτοι ότι ο υπόχρεος εργοδότης απαλλάσσεται από την υποχρέωση αποζημίωσης, εφ' όσον δεν εκμεταλλεύεται λεωφορεία στα οποία δύναται να απασχολήσει οδηγούς και κατά την επόμενη τουριστική περίοδο.

Διότι η αποζημίωση για μη επαναπρόσληψη δεν είναι αποζημίωση λόγω καταγγελίας συμβάσεως εργασίας αορίστου χρόνου, η οποία κατά κανόνα οφείλεται ανεξάρτητα από το λόγο για τον οποίο επέρχεται η καταγγελία ή την ανυπαρξία του, αλλά ειδική, εκ του νόμου αποζημίωση σε περίπτωση συμβάσεως ορισμένου χρόνου, η οποία τελεί υπό την προϋπόθεση που αναφέρθηκε και περί της οποίας η τοπική ΣΣΕ μόνο αναλογικώς παραπέμπει στις διατάξεις του ν. 2112/1920 και μόνο για τον υπολογισμό του ύψους αυτής.

4. Στην προκείμενη περίπτωση, το δευτεροβάθμιο δικαστήριο κατά την αναιρετικώς ανέλεγκτη κρίση του δέχθηκε τα ακόλουθα ουσιώδη: Ότι δυνάμει διαδοχικών συμβάσεων εξαρτημένης εργασίας ορισμένου χρόνου, ο καθένας από τους ενάγοντες και ήδη αναιρεσείοντες παρείχε τις υπηρεσίες του ως οδηγός λεωφορείου στην εναγομένη τουριστική επιχείρηση επί σειρά ετών και ειδικότερα από το έτος ο πρώτος 1989, ο δεύτερος 1990, ο τρίτος 1993, ο τέταρτος 1995, ο πέμπτος 1994 και ο έκτος 2008, μόνο κατά τη θερινή περίοδο από 1η Μαΐου έως 31η Οκτωβρίου κάθε έτους.

Ότι μετά τη λήξη της σύμβασης για την τουριστική περίοδο του έτους 2011, έκαστος ενάγων, ασκώντας το εκ του νόμου παρεχόμενο σ' αυτόν διαπλαστικό δικαίωμα για επαναπρόσληψη, δήλωσε προφορικά στην εναγομένη ότι επιθυμεί να εργασθεί και κατά την τουριστική περίοδο του έτους 2012. Ότι η εναγομένη, που ανάμεσα σε άλλες δραστηριότητες εκμεταλλευόταν επτά (7) τουριστικά λεωφορεία, λόγω έντασης των προβλημάτων της στον τομέα μεταφοράς τουριστών, το Φεβρουάριο 2012 αποφάσισε να εκμισθώσει δύο (2) από αυτά στην εταιρία "...

ΑΕ" και τα υπόλοιπα πέντε (5) στην εταιρία "... ΟΕ". Ότι στη συνέχεια, με τα από 10-4-2012 αντίστοιχα συμφωνητικά μίσθωσης παρέδωσε τα λεωφορεία ως προς την κατοχή και χρήση στην πρώτη μισθώτρια για το χρονικό διάστημα από 10-4-2012 έως 31-10-2014 και στη δεύτερη για το χρονικό διάστημα από 1-5-2012 έως 31-10-2015. Ότι η εναγομένη, δια του νομίμου εκπροσώπου της, ήδη από τον Ιανουάριο 2012 είχε γνωστοποιήσει στους ενάγοντες, αλλά και σε όλους τους οδηγούς που απασχολούσε, την πρόθεσή της για εκμίσθωση των τουριστικών της λεωφορείων, προτείνοντας μάλιστα τη μίσθωση και εκμετάλλευση αυτών από τους ίδιους τους ενάγοντες, όπως και έγινε από την "...

ΟΕ", εταιρεία συμφερόντων των δύο τέκνων ετέρου οδηγού της εναγομένης. Ότι κατόπιν αυτών, στις αρχές Μαρτίου 2012, αρνήθηκε να επαναπροσλάβει τους εναγόντες κατά την τουριστική περίοδο 2012, διότι δεν διέθετε πλέον λεωφορεία για να τους απασχολεί. Ότι, χωρίς το στόλο των τουριστικών της λεωφορείων, η εναγομένη βρισκόταν σε αντικειμενική αδυναμία να επαναπροσλάβει τους ενάγοντες για την περίοδο 2012, διότι δεν υπήρχε θέση εργασίας γι' αυτούς στην επιχείρησή της.

Ότι με την από 24-4-2012 δήλωση, η μισθώτρια εταιρεία "... ΟΕ" προσέφερε στους ενάγοντες, για την τουριστική περίοδο 2012, την ίδια εργασία οδηγού στα τουριστικά λεωφορεία που είχε μισθώσει από την εναγομένη, κατόπιν σχετικού όρου της μισθωτικής σύμβασης και όλοι οι ενάγοντες, πλην του τρίτου εξ αυτών που δεν το αποδέχθηκε, προσλήφθηκαν από αυτήν και εργάσθηκαν κατά την τουριστική περίοδο 2012, οι δε δεύτερος, τέταρτος και έκτος των εναγόντων επαναπροσλαμβάνονται μέχρι σήμερα.

Με βάση αυτά, το εφετείο έκρινε ότι η εναγομένη δικαιολογημένα δεν επαναπροσέλαβε τους ενάγοντες για την τουριστική περίοδο από 1-5-2012 έως 30-10-2012 λόγω εκμίσθωσης των λεωφορείων της σε τρίτους, ότι δεν παρέβη υπαιτίως την υποχρέωση επαναπρόσληψης αυτών και ότι δεν υποχρεούται να καταβάλει την αιτούμενη αποζημίωση.

Κατόπιν αυτού, εξαφάνισε την τότε εκκαλουμένη απόφαση του πρωτοδικείου, που είχε επιδικάσει αποζημίωση, δίκασε εκ νέου την ένδικη, από 28-9-2012 αγωγή και την απέρριψε ως αβάσιμη.

5. Με την κρίση αυτή, το Μονομελές Εφετείο ερμήνευσε και εφάρμοσε ορθώς το νομοθετικό πλέγμα των διατάξεων που αναφέρονται παραπάνω και με επαρκείς αιτιολογίες υπήγαγε τα αποδειχθέντα πραγματικά περιστατικά σ' αυτό. Πράγματι, ορθώς εξάρτησε την υποχρέωση της εναγομένης προς επαναπρόσληψη των εναγόντων από την πραγματική δυνατότητα αυτής να τους απασχολήσει και κατά την τότε επερχόμενη τουριστική περίοδο ως οδηγούς λεωφορείων, δεχθέν ότι αυτή είναι η αληθινή έννοια της τοπικής ΣΣΕ, την οποία επικαλέσθηκαν οι ενάγοντες, συναγόμενη από το πνεύμα της ΥΑ 1869/1987, στην οποία ρητώς αναφέρθηκε. Επομένως, ο μοναδικός λόγος της αίτησης, με τον οποίο συλλήβδην αναφέρονται αιτιάσεις και επιχειρήματα για κακή ερμηνεία και εφαρμογή ή μη των ως άνω διατάξεων και προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η αναιρετική πλημμέλεια του άρθρου 559 αρ.1 ΚΠολΔ, είναι αβάσιμος.

6. Σύμφωνα με τις σκέψεις αυτές και αφού δεν υπάρχει άλλος λόγος, πρέπει να απορριφθεί η κρινομένη αίτηση και να συμψηφισθούν μεταξύ των διαδίκων στο σύνολό τους τα δικαστικά έξοδα της αναιρετικής δίκης, λόγω των ερμηνευτικών δυσχερειών ως προς την αληθινή έννοια των διατάξεων που εφαρμόσθηκαν (ΚΠολΔ 179, 183).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 12-4-2017 αίτηση περί αναιρέσεως της 14/2017 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Ανατολικής Κρήτης. -Και

Συμψηφίζει στο σύνολό τους τα δικαστικά έξοδα μεταξύ των διαδίκων.

Κρίθηκε, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, την 7η Ιουνίου 2018.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ

Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε σε έκτακτη, δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, την 11η Οκτωβρίου 2018.

Η ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΥΣΑ

Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ