1479/2012 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1479 / 2012 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1479/2012

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αντιπρόεδρο, Δήμητρα Παπαντωνοπούλου, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Ευφημία Λαμπροπούλου και Γεράσιμο Φουρλάνο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 14 Μαΐου 2012, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Κυπριακής εταιρείας με την επωνυμία VESTOIL LTD, που εδρεύει στη ..., και εκπροσωπείται νόμιμα, την οποία εκπροσώπησε ο πληρεξούσιος δικηγόρος Παναγιώτης Φωκάς-Παγουλάτος.

Του αναιρεσιβλήτου: Σ. Κ. του Ι., κατοίκου ..., ο οποίος δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 24-7-2007 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Πειραιώς. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 3213/2008 του ίδιου Δικαστηρίου και 439/2010 του Εφετείου Πειραιώς. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά η αναιρεσείουσα με την από 21-7-2010 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο η αναιρεσείουσα, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Δήμητρα Παπαντωνοπούλου ανέγνωσε την από 10-5-2012 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την αναίρεση της απόφασης κατά παραδοχή των λόγων αυτής.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, και την καταδίκη του αντιδίκου της στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά την έννοια του άρθρου 576 Κ.Πολ.Δ, εάν κατά την συζήτηση της αναιρέσεως δεν εμφανισθεί ή εμφανισθεί αλλά δεν λάβει μέρος με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος κάποιος από τους διαδίκους, ο Άρειος Πάγος ερευνά αυτεπαγγέλτως αν ο απολειπόμενος διάδικος επέσπευσε εγκύρως τη συζήτηση, οπότε συζητεί την υπόθεση σαν να ήταν παρόντες οι διάδικοι, ή, αν τη συζήτηση επέσπευσε ο αντίδικος του απολειπόμενου διαδίκου, οπότε εξετάζει αυτεπαγγέλτως αν κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα. Αν η κλήση για τη συζήτηση επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα, ο Άρειος Πάγος προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία εκείνου που έχει κλητευθεί.

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την υπ' αριθμ. 9871Γ/22-10-2010 έκθεση επιδόσεως της δικαστικής επιμελήτριας του Πρωτοδικείου Πειραιά ..., ακριβές αντίγραφο της ένδικης αίτησης αναίρεσης, με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση για την ορισθείσα δικάσιμο της 14-5-2012, επιδόθηκε νομίμως και εμπροθέσμως, με επιμέλεια της αναιρεσείουσας στον αναιρεσίβλητο.

Όμως ο τελευταίος, δεν εμφανίσθηκε στο ακροατήριο όταν εκφωνήθηκε η υπόθεση με τη σειρά της από το πινάκιο ούτε εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο. Επομένως, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση παρά την απουσία του. Με την προσβαλλόμενη απόφαση, κατ' αποδοχή της εφέσεως του ερήμην πρωτοδίκως δικασθέντος εναγομένου και ήδη αναιρεσιβλήτου, εξαφανίσθηκε η πρωτόδικη απόφαση και απορρίφθηκε κατ' ουσίαν η εξ αδικοπραξίας αγωγή της ενάγουσας και ήδη αναιρεσείουσας εταιρείας, με την οποία αυτή, επικαλούμενη, ότι κατά το χρονικό διάστημα από 29-7-2004 έως 3-9-2004 πώλησε και παρέδωσε στον αναιρεσίβλητο, νόμιμο εκπρόσωπο της διαχειρίστριας εταιρείας του πλοίου P...

C, καύσιμα και λιπαντικά, συνολικής αξίας 150.976,88 δολαρίων ΗΠΑ, χάριν καταβολής του τιμήματος των οποίων, ο τελευταίος εξέδωσε τις αναφερόμενες στην αγωγή επιταγές, οι οποίες όμως, εμφανισθείσες εμπρόθεσμα προς πληρωμή, δεν πληρώθηκαν κατά τη λήξη τους, λόγω ελλείψεως αντικρύσματος, ζήτησε, με βάση τις περί αδικοπραξιών διατάξεις, την καταβολή του ισοπόσου της αξίας τους σε ευρώ ως αποζημίωση και επιπλέον χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης.

Ειδικότερα, το Εφετείο, αφού δέχθηκε ότι καταρτίσθηκαν μεταξύ της αναιρεσείουσας και της νομίμως εκπροσωπούμενης από τον αναιρεσίβλητο διαχειρίστριας εταιρείας του πλοίου P... C, κατά το χρονικό διάστημα από 29-7-2004 έως 3-9-2004, όλες οι επικαλούμενες με την αγωγή συμβάσεις πωλήσεως καυσίμων και λιπαντικών, σε εκτέλεση των οποίων η πρώτη παρέδωσε στο πλοίο τα αναφερόμενα κατ' είδος προϊόντα, συνολικής αξίας 150.076,88 δολλαρίων ΗΠΑ, ότι χάριν καταβολής μέρους του ποσού αυτού, ο αναιρεσίβλητος (πρόεδρος του Δ.Σ και νόμιμος εκπρόσωπος της διαχειρίστριας εταιρείας ΜΟΤΙ S.Α), εξέδωσε τις αναφερόμενες στην απόφαση επιταγές, οι οποίες εμφανίσθηκαν νομότυπα και εμπρόθεσμα στην πληρώτρια τράπεζα, πλην όμως δεν πληρώθηκαν λόγω ανεπαρκούς υπολοίπου, δεδομένου ότι ο λογαριασμός είχε κλείσει από τις 12-10-2004, δέχθηκε περαιτέρω, κατ' αποδοχή προβληθείσης από τον αναιρεσίβλητο ενστάσεως ακυρότητας των συμβάσεων πωλήσεως τα ακόλουθα: "Όπως, όμως, προκύπτει από το ακριβές επικυρωμένο αντίγραφο του με αριθ.

πρωτ. 25181/07.12.2009 εγγράφου της Δ/νσης Εποπτείας της Διαχείρισης Πετρελαιοειδών, της Γενικής Γραμματείας Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής του οικείου Υπουργείου, που προσκομίζεται με επίκληση, στην ενάγουσα δεν έχει χορηγηθεί άδεια εμπορίας πετρελαιοειδών κατηγορίας Β1 (αφορολόγητων ναυτιλιακών καυσίμων), η οποία αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την εμπορία αργού πετρελαίου ή πετρελαιοειδών στην Ελλάδα.

Κατόπιν τούτων, οι ένδικες συμβάσεις πώλησης των ανωτέρω ποσοτήτων καυσίμων και λιπαντικών, συνολικής αξίας 150.976,88 δολ. ΗΠΑ, που καταρτίστηκαν μεταξύ της ενάγουσας και της διαχειρίστριας του ανωτέρω πλοίου εταιρείας, με την επωνυμία, "ΜΟΤΙ S.A.", για τις οποίες εκδόθηκαν από την πρώτη τα προαναφερθέντα τιμολόγια πώλησης, αντίκεινται στις απαγορευτικές διατάξεις του ν. 3052/2002 που προαναφέρθηκαν, με τις οποίες ορίζονται οι προϋποθέσεις εμπορίας πετρελαιοειδών στη Χώρα, και είναι σύμφωνα με όσα αναφέρονται στη μείζονα πρόταση, άκυρες (άρθρ. 174 ΑΚ), και ως εκ τούτου) θεωρούνται σαν να μην έγιναν (άρθρ. 180 ΑΚ) ... .

Κατά συνέπεια, πρέπει να γίνει δεκτή ως ουσιαστικά βάσιμη η ένσταση του εναγομένου, με την οποία ισχυρίζεται ότι η αιτία έκδοσης των ένδικων ακάλυπτων επιταγών είναι άκυρη, αφού αυτές εκδόθηκαν από τον εναγόμενο, πρόεδρο του Δ.Σ. και νόμιμο εκπρόσωπο της διαχειρίστριας του ανωτέρω πλοίου εταιρείας, για αιτία μη νόμιμη.

Επομένως, εφόσον, σύμφωνα με τα αναφερόμενα στη μείζονα σκέψη, η ενάγουσα δεν υπέστη ζημία από την αιτία αυτή, πρέπει η αγωγή που έχει ως βάση της την αδικοπραξία, να απορριφθεί κατ' ουσίαν". Με βάση δε τις ανωτέρω παραδοχές, αφού εξαφάνισε την εκδοθείσα ερήμην του αναιρεσιβλήτου απόφαση του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου, απέρριψε την αγωγή ως κατ' ουσίαν αβάσιμη.

Ο ν. 3054/2002 με τίτλο "Οργάνωση της αγοράς πετρελαιοειδών και άλλες διατάξεις" (Α' 230/2.10.2002), που ίσχυε κατά τον χρόνο κατάρτισης των επιδίκων συμβάσεων, ορίζει στο άρθρο 1 ότι σκοπός του "είναι η ρύθμιση θεμάτων πετρελαϊκής πολιτικής της χώρας" και ότι "η παροχή υπηρεσιών και κάθε δραστηριότητα που έχει σχέση με τη διύλιση, εμπορία, μεταφορά και αποθήκευση αργού πετρελαίου και πετρελαιοειδών προϊόντων υπάγεται στις διατάξεις του νόμου αυτού και εξυπηρετεί το γενικό συμφέρον".

Προς επίτευξη του σκοπού αυτού, ο ως άνω νόμος, αφενός καθιερώνει καθεστώς αδειοδότησης προς άσκηση των δραστηριοτήτων που υπάγονται στο πεδίο εφαρμογής του και αφετέρου προβλέπει παράλληλη ευθύνη, σχετικά με την ποιότητα των πετρελαιοειδών προϊόντων, όλων των προσώπων που ασχολούνται με τη διακίνηση των προϊόντων αυτών (ιδίως άρθρα 3 έως 9, 14, 15), τιμωρουμένων, σε περίπτωση παράβασης των υποχρεώσεων τους, με διοικητικές ή και ποινικές κυρώσεις (άρθρα 16, 17).

Ειδικότερα, με το άρθρο 4 παρ. 1 του ως άνω νόμου, ορίζεται ότι "η άσκηση των δραστηριοτήτων Διύλισης, Εμπορίας, Λιανικής Εμπορίας, Μεταφοράς με αγωγό πετρελαιοειδών προϊόντων και Εμφιάλωσης Υγραερίων επιτρέπεται μόνον εφόσον έχει χορηγηθεί η αντίστοιχη άδεια", με το άρθρο 6 παρ. 1, ότι "η άδεια εμπορίας χορηγείται μόνον σε ανώνυμες εταιρείες ή νομικά πρόσωπα άλλης μορφής της ευρωπαϊκής ένωσης ...", ενώ με την παρ. 9 του άρθρου 6 ορίζεται ότι "κατ' εξαίρεση επιτρέπεται η κατάρτιση συμβάσεων πωλήσεως ναυτιλιακών καυσίμων είτε απευθείας με τον διαχειριζόμενο το πλοίο είτε με άλλο πρόσωπο που συνδέεται συμβατικά με αυτόν υπό την προϋπόθεση ότι η παράδοση των προϊόντων αυτών θα γίνεται στο πλοίο με ευθύνη και παραστατικά παράδοσης αποκλειστικά των κατόχων άδειας εμπορίας, οι οποίοι θα εκδίδουν τα παραστατικά πώλησης προς τον διαχειριζόμενο το πλοίο ή τον συνδεόμενο συμβατικά με αυτόν".

Τέλος με τα άρθρα 16 και 17 αυτού, προβλέπονται ποινικές και διοικητικές κυρώσεις (φυλάκιση και επιβολή προστίμων) για κάθε παράβαση των διατάξεών του. Κατά την έννοια της ως άνω διατάξεως του άρθρου 4 παρ. 1, η κατάρτιση συμβάσεων πώλησης ναυτιλιακών καυσίμων χωρίς την απαιτούμενη προς τούτο άδεια, είναι έγκυρη.

Και τούτο για το λόγο ότι ο νόμος, αν και προβλέπει αυστηρές ποινικές και διοικητικές κυρώσεις, δεν αποδοκιμάζει και συνεπώς δεν απαγορεύει τη σύμβαση, ώστε να επέρχεται ακυρότητα αυτής σύμφωνα με το άρθρο 174 ΑΚ, αλλά απαγορεύει την παροχή με την μορφή πώλησης ναυτιλιακών καυσίμων, όχι όμως καθεαυτή, αλλά μόνον αν δεν πληρούται ορισμένη διατύπωση και ειδικότερα αν δεν έχει χορηγηθεί η προβλεπόμενη σχετική άδεια.

Στην περίπτωση αυτή, δεν έχει εφαρμογή το άρθρο 174 ΑΚ και η απειλούμενη με αυτό ακυρότητα της συμβάσεως, αλλά το άρθρο 365 ΑΚ και οι κατά παραπομπή αυτού διατάξεις των άρθρων 362-364 ΑΚ (πρβλ. ΑΠ 1903/2011). Ενισχυτικό της άποψης αυτής, είναι και το γεγονός ότι σύμφωνα με την προαναφερθείσα διάταξη του άρθρου 6 παρ. 9 του ως άνω νόμου, επετράπει κατ' εξαίρεση η κατάρτιση συμβάσεων πωλήσεως ναυτιλιακών καυσίμων και από μη κάτοχο άδειας, υπό την προϋπόθεση ότι η παράδοση των προϊόντων αυτών θα γίνεται στο πλοίο με ευθύνη και παραστατικά παράδοσης των κατόχων άδειας εμπορίας, χωρίς και εν προκειμένω η μη τήρηση της προϋπόθεσης αυτής να επάγεται ακυρότητα των συμβάσεων αυτών.

Αν ο νομοθέτης ήθελε κάτι τέτοιο θα το όριζε ρητά ως έννομη συνέπεια, όπως όρισε ως συνέπεια της παραβάσεως των διατάξεών του την επιβολή ποινικών και διοικητικών κυρώσεων. Επομένως, το Εφετείο που, κατά τις παραδοχές του, έκρινε ότι οι αναφερόμενες στην απόφασή του συμβάσεις πωλήσεως ναυτιλιακών καυσίμων είναι άκυρες, διότι η αναιρεσείουσα στερείται άδειας εμπορίας τέτοιων ειδών και λόγω της ακυρότητας αυτής δεν υπέστη ζημία από την μη πληρωμή των χάριν καταβολής του τιμήματος αυτών εκδοθεισών επιταγών, εσφαλμένα ερμήνευσε και εφάρμοσε τις προεκτεθείσες ουσιαστικού δικαίου διατάξεις καθώς και εκείνη του άρθρου 914 ΑΚ και ο σχετικός από το άρθρο 559 αριθμ. 1 τρίτος λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως είναι βάσιμος, ενώ παρέλκει πλέον η έρευνα των λοιπών.

Κατ' ακολουθίαν πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για παραπέρα εκδίκαση στο Εφετείο που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση συγκροτούμενο από άλλους δικαστές. Τα δικαστικά έξοδα πρέπει να επιβληθούν σε βάρος του ηττηθέντος αναιρεσιβλήτου.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 439/2010 απόφαση του Εφετείου Πειραιώς.

Παραπέμπει την υπόθεση για παραπέρα εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο συγκροτούμενο από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσιες (2.700) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 5 Σεπτεμβρίου 2012.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 4 Οκτωβρίου 2012.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ