1475/2012 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1475 / 2012 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1475/2012

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ελισάβετ Μουγάκου-Μπρίλλη, Αντιπρόεδρο, Χαράλαμπο Δημάδη, Σπυρίδωνα Μιτσιάλη, Δημήτριο Μαζαράκη και Χαράλαμπο Αθανασίου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 7 Μαρτίου 2012, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειουσών: 1. Κ. χας Α. Α., το γένος Γ. Β. και 2. Θ. Α. του Α., κατοίκων ..., οι οποίες εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Αναστάσιο Γεωργιάδη.

Των αναιρεσίβλητων: 1. Σ. Β. του Ε., 2. Τ. Κ. του Ε., 3. Ι. Κ. του Κ. και 4. Κ. Κ. του Ι., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ευθύμιο Αναγνώστου.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 22-2-2003 αγωγή των ήδη αναιρεσίβλητων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 16910/2004 του ίδιου Δικαστηρίου και 1794/2006 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 10-10-2006 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Χαράλαμπος Δημάδης ανέγνωσε την από 24-2-2012 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή της ενδίκου αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειουσών ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος των αναιρεσίβλητων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, κατά άρθρα 534 και 535 Α.Κ., έχοντα εφαρμογή στην κρινόμενη περίπτωση ως ίσχυαν προ της αντικαταστάσεώς των με το άρθρο 1 παρ.1 του ν.3043 / 2002, ο πωλητής ευθύνεται, αν, κατά το χρόνο που ο κίνδυνος μεταβαίνει στον αγοραστή, το πράγμα έχει πραγματικά ελαττώματα που αναιρούν ή μειώνουν ουσιωδώς την αξία ή την χρησιμότητά του ή δεν έχει τις συμφωνημένες ιδιότητες, ενώ, κατά τα άρθρα 540 και 543 ΑΚ, στις περιπτώσεις ευθύνης του πωλητή για πραγματικό ελάττωμα ή για έλλειψη συμφωνημένης ιδιότητας ο αγοραστής έχει δικαίωμα να απαιτήσει είτε την αναστροφή της πωλήσεως είτε τη μείωση του τιμήματος ή και αποζημίωση εάν το πραγματικό ελάττωμα οφείλεται σε πταίσμα του πωλητού.

Ως πραγματικό ελάττωμα νοείται και η ρυμοτομία αυτού τούτου του πωληθέντος ακινήτου, αν από αυτή αναιρείται ή μειώνεται ουσιωδώς η αξία ή η χρησιμότητά του. Περαιτέρω, κατά το άρθρο 6 παρ.1, 2 και 3 του ν.5269/1931 περί αδειών οικοδομής και ρυμοτομουμένων ακινήτων, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 3 του ν. 653/1977, σε περίπτωση αναγκαστικής απαλλοτριώσεως για την εφαρμογή σχεδίου πόλεως, υπόχρεοι για την καταβολή της αποζημιώσεως είναι ο Δήμος ή η Κοινότητα και οι ωφελούμενοι παρόδιοι ιδιοκτήτες, σε περίπτωση δε προσκυρώσεως για την δημιουργία κοινοχρήστων χώρων, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 1 παρ.3, 2 παρ.1α', 23 έως 35, 37 παρ,1, 42 και 46 έως 48 του ν.δ. 17-7/16-8-1923 περί σχεδίων πόλεως, όπως ισχύει, συνυπόχρεοι για την καταβολή της αποζημιώσεως του ακινήτου που αφαιρείται για την διάνοιξη ή δημιουργία κοινοχρήστου χώρου είναι οι ωφελούμενοι παρόδιοι ιδιοκτήτες ακινήτων.

Ως ωφελούμενοι δε νοούνται, κατά τις διατάξεις αυτές, οι κατά τον χρόνο προσδιορισμού της αποζημιώσεως ιδιοκτήτες των ακινήτων που έχουν ή αποκτούν πρόσωπο επί του κοινοχρήστου χώρου, οι οποίοι είναι και πράγματι επωφελούμενοι από την εφαρμογή του σχεδίου πόλεως με επαύξηση της αξίας των ακινήτων των, όχι όμως και οι κατά τον χρόνο της δημοσιεύσεως του εγκριτικού του πολεοδομικού σχεδίου ιδιοκτήτες, περί της ωφελείας των οποίων υπήρξε έκτοτε απλή προσδοκία που επιδρά ελάχιστα ή και καθόλου επί της αξίας του ακινήτου τους, αφού εξαρτάται από ασταθμήτους παράγοντες, όπως η οικονομική δυνατότητα του Δήμου ή της Κοινότητος για την εφαρμογή του σχεδίου ή η μη μεταβολή αυτού (Ολομ.

Α.Π. 159/1969).

Συνεπώς, στην περίπτωση αυτή επέρχεται ωφέλεια και όχι μείωση της αξίας του ακινήτου από τη ρυμοτομία, όχι του ίδιου, αλλά του ομόρου προς αυτό ακινήτου. Εξ' αυτών παρέπεται, ότι ο κατά τον χρόνο της δημοσιεύσεως του εγκριτικού του σχεδίου διατάγματος και εκδόσεως της πράξεως αναλογισμού και αποζημιώσεως κύριος του ακινήτου δεν ευθύνεται έναντι εκείνου, προς τον οποίο μεταγενεστέρως και προ της καταβολής της αποζημιώσεως που οφείλεται για την εν λόγω απαλλοτρίωση, μεταβίβασε λόγω πωλήσεως το ακίνητο, αφού κατά τον χρόνο της πωλήσεως δεν υφίστατο επί του πράγματος νομικό ή πραγματικό ελάττωμα, η δε αποζημίωση που βαρύνει τον αγοραστή αποτελεί το αντιστάθμισμα της ωφελείας, την οποία απολαμβάνει ο ειδικός αυτός διάδοχος, ως ωφελούμενος από την ρυμοτομία ακινήτου κατά τον κρίσιμο χρόνο του προσδιορισμού της αποζημιώσεως.

Τα ανωτέρω ισχύουν και εάν ακόμη ο πωλητής εγγυήθηκε το πωληθέν ακίνητο ελεύθερο παντός ρυμοτομικού βάρους ή χρέους από την ρυμοτομία, αφού, όπως ελέχθη, η βαρύνουσα τον ωφελούμενο παρόδιο ιδιοκτήτη υποχρέωση προς αποζημίωση εκείνου από τον οποίο αφαιρείται μέρος της ιδιοκτησίας του προς εφαρμογή του πολεοδομικού σχεδίου, δεν συνιστά πραγματικό ή νομικό ελάττωμα.

Τέλος, κατά το άρθρο 559 αρ. 1 του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν παραβιάσθηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών, αδιάφορο αν πρόκειται για νόμο ή έθιμο, ελληνικό ή ξένο, εσωτερικού ή διεθνούς δικαίου. Ευθεία παραβίαση κανόνος ουσιαστικού δικαίου υπάρχει όταν το δικαστήριο παρέλειψε να εφαρμόσει κανόνα ουσιαστικού δικαίου, καίτοι ήταν εφαρμοστέος στην συγκεκριμένη περίπτωση βάσει των παραδοχών του, ή εφήρμοσε κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που, με βάση τις ίδιες παραδοχές, δεν έπρεπε να εφαρμόσει.

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλομένη απόφαση, το Εφετείο, μετ' ανέλεγκτη εκτίμηση των αποδείξεων, εδέχθη, μεταξύ των άλλων, και τα ακόλουθα περιστατικά: Οι αναιρεσείοντες, που ήσαν συγκύριοι ενός οικοπέδου, συνολικού εμβαδού 1164,40 τ.μ., με το υπ' αριθμ. .../1994 πωλητήριο συμβόλαιο της συμβολαιογράφου Θεσσαλονίκης Μιράντας Καραβασίλη επώλησαν και μεταβίβασαν κατά κυριότητα στους αναιρεσιβλήτους την έκταση αυτή, ότι οι αναιρεσείοντες υποσχέθηκαν και εγγυήθηκαν την πωληθείσα έκταση ελεύθερη παντός ρυμοτομικού βάρους και υποχρεώσεως προς αποζημίωση , ότι τμήμα της εκτάσεως αυτής εκ 265 τ.

μ. , που ανήκε κατά κυριότητα στην παρόδια ιδιοκτήτρια Φ. Σ., απαλλοτριώθηκε προς εφαρμογή του εγκεκριμένου σχεδίου της πρώην Κοινότητος Περαίας Θεσσαλονίκης, ότι μετά την κατάρτιση του άνω πωλητηρίου συμβολαίου εκδόθηκε η υπ' αριθμ. 6860/1996 Πράξη Αναλογισμού Αποζημιώσεως Οικοπέδου του Τμήματος Πολεοδομικών Εφαρμογών της Διευθύνσεως Πολεοδομίας Θεσσαλονίκης και κατόπιν αιτήσεως της άνω ιδιοκτητρίας με βάση την πράξη αυτή και τον συνοδεύοντα αυτή κτηματολογικό πίνακα, ορίσθηκε προσωρινή τιμή μονάδος αποζημιώσεως για το απαλλοτριωθέν ως άνω τμήμα της ιδιοκτησίας της με την υπ' αριθμ. 30866/1999 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, οποία κατέστη τελεσίδικη, καθώς και ότι οι αναιρεσίβλητοι, ως ωφελούμενοι παρόδιοι ιδιοκτήτες, κατέβαλον στην ανωτέρω κυρία του απαλλοτριωθέντος οικοπεδικού τμήματος την αντιστοιχούσα σ' αυτό αποζημίωση εκ 34.162,00 ευρώ, όπως ορίσθηκε με την ανωτέρω απόφαση.

Ακολούθως , το Εφετείο έκρινε ως βάσιμη την αγωγική αξίωση των αναιρεσιβλήτων αγοραστών, όπως και το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, περί καταβολής σε αυτούς του άνω ποσού, προς αποκατάσταση της ζημίας που υπέστησαν από την ύπαρξη πραγματικού ελαττώματος, λόγω ρυμοτομίας, επί του προς αυτούς πωληθέντος άνω ακινήτου.

Με αυτά που εδέχθη και έτσι όπως έκρινε το Εφετείο, εσφαλμένως εφήρμοσε και ερμήνευσε τις άνω ουσιαστικές διατάξεις, οι οποίες, βάσει των άνω παραδοχών δεν ήσαν εφαρμοστέες στην ένδικη διαφορά, αφού η ύπαρξη της υποχρεώσεως των αναιρεσιβλήτων προς καταβολή της ορισθείσης αποζημιώσεως, απορρεούσης από την ιδιότητά τους ως ωφελουμένων παροδίων ιδιοκτητών, δεν αποτελούσε βάρος εκ της ρυμοτομίας και εντεύθεν πραγματικό ελάττωμα.

Επομένως, οι ταυτόσημοι πρώτος και δεύτερος λόγοι αναιρέσεως από το άρθρο 559 αριθμ. 1 ΚΠολΔ, πρέπει να γίνουν δεκτοί ως βάσιμοι.

Ακολούθως προς όλα τα ανωτέρω η προσβαλλομένη απόφαση πρέπει να αναιρεθεί και να παραπεμφθεί η υπόθεση στο ίδιο Εφετείο που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, σύμφωνα με το άρθρο 580 & 3 ΚΠολΔ, όπως αυτό ίσχυε πριν από τον νόμο 4055/2012, αφού η υπόθεση συζητήθηκε στις 7-3-2012, δηλαδή πριν από την έναρξη ισχύος του εν λόγω νόμου (2-4-2012, Ολ. ΑΠ 4/2012).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΑΝΩΤΕΡΩ ΛΟΓΟΥΣ

Αναιρεί την 1794/2006 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Παραπέμπει την υπόθεση προς εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που εξέδωσαν την προσβαλλόμενη απόφαση. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσιβλήτους στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 6 Απριλίου 2012.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του την 1η Οκτωβρίου 2012.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ