Supreme Court allows appeal against lower court dismissal of joint ownership claim due to failure to order evidence on exclusive title defense.

Απόφαση 1475 / 2008 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1475/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ελισάβετ Μουγάκου - Μπρίλλη, Προεδρεύουσα Αρεοπαγίτη (κωλυομένου του Αντιπροέδρου) Μίμη Γραμματικούδη, Λεωνίδα Ζερβομπεάκο και Χαράλαμπο Παπαηλιού και Ιωάννη Σίδερη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 7 Μαΐου 2008, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: ...., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Γεώργιο Κουκουβίνο ο οποίος ανακάλεσε την από 16-4-2008 δήλωση του εκ του άρθρου 242 παρ.2 ΚΠολΔ και παραστάθηκε αυτοπροσώπως. Της αναιρεσίβλητης: ......, η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Διονυσία Μουζάκη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 23-11-1999 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Βόλου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 52/2001 προδικαστική, 114/2005 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 875/2006 του Εφετείου Λάρισας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 29-11-2006 αίτησή της και με τους από 4-4-2008 πρόσθετους λόγους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ιωάννης Σίδερης ανέγνωσε την από 17-4-2008 έκθεσή, του με την οποία εισηγήθηκε να γίνει δεκτή η αίτηση αναιρέσεως, ως και οι πρόσθετοι αυτής λόγοι. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και των προσθέτων λόγων αναιρέσεως, η πληρεξούσια της αναιρεσίβλητης της απόρριψή τους, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

I). Κατά την έννοια των άρθρων 1113 και 799 ΑΚ, σε συνδυασμό με τα άρθρα 478-481 του ΚΠολΔ, βάση της αγωγής διανομής κοινού πράγματος είναι η συγκυριότητα επί του διανεμητέου πράγματος των διαδίκων, το στοιχείο δε αυτό πρέπει να περιέχεται στην αγωγή, χωρίς να είναι αναγκαίο να εκτίθεται σ` αυτήν και ο τρόπος με τον οποίο ο ενάγων και ο εναγόμενος έγιναν συγκύριοι, εκτός αν ο εναγόμενος αμφισβητώντας τη νομιμοποίηση της αγωγής ισχυρισθεί ότι δεν έχουν κανένα δικαίωμα κυριότητος επί του διανεμητέου ούτε ο ενάγων ούτε ο εναγόμενος, οπότε υποχρεούται ο ενάγων με τις προτάσεις της πρώτης συζητήσεως να καθορίσει τον τρόπο με τον οποίον αυτός και ο εναγόμενος έγιναν συγκύριοι του διανεμητέου.

Εάν ο εναγόμενος ισχυρισθεί ότι αυτός είναι αποκλειστικός κύριος του διανεμητέου, προβάλλων κατ` αυτόν τον τρόπον αμφισβήτηση της ενεργητικής νομιμοποιήσεως της αγωγής, δεν υποχρεούται ο ενάγων να καθορίσει και τον τρόπον με τον οποίο ο εναγόμενος έγινε συγκύριος του διανεμητέου. Στην περίπτωση αυτή η απόδειξη της συγκυριότητος του ενάγοντος θα έχει ως αποτέλεσμα τον περιορισμόν του από τον εναγόμενο ομολογουμένου δικαιώματος του κυριότητος επί ολοκλήρου του διανεμητέου πράγματος.

Εάν ο εναγόμενος επικαλείται περιστατικά κτήσεως της αποκλειστικής του κυριότητος επί του διανεμητέου μεταγενέστερα των αντιστοίχων της κυριότητος του ενάγοντος και του δικαιοπαρόχου του, προβάλλει ένσταση κατά της αγωγής την οποία θα υποχρεωθεί να αποδείξει. Εξάλλου, κατά τις διατάξεις των άρθρων 787, 980, 981, 982, 994 και 1113 Α.Κ., προκύπτει, ότι ο εξ αδιαιρέτου συγκύριος ακινήτου πράγματος θεωρείται ότι κατέχει αυτό και στο όνομα των λοιπών συγκυρίων και δεν μπορεί να αντιτάξει κατ` αυτών αποσβεστική ή κτητική παραγραφή, εκτός αν εκδηλώσει την απόφασή του να νέμεται εφεξής το πράγμα αποκλειστικώς για δικό του λογαριασμό είτε ρητώς, είτε με πράξεις που φανερώνουν τέτοια απόφασή του, λάβουν δε γνώση αυτής και οι άλλοι συγκύριοι.

Όμως τέτοια γνωστοποίηση δεν απαιτείται στην περίπτωση εκουσίας παραδόσεως της νομής μετά από κατάρτιση άτυπης συμβάσεως προικός, δωρεάς, διανομής ή πώλησης μεταξύ των συγκυρίων, εφόσον έκτοτε ο κάτοχος του κοινού σαφώς εκδηλώνει τη βούλησή του να νέμεται αυτό αποκλειστικώς για δικό του λογαριασμό, οι δε λοιποί που μετείχαν στη σχετική συμφωνία αποδέχθηκαν τη βούλησή του αυτή (Ολ.ΑΠ 485/82).

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχθηκε ανελέγκτως, ότι αποδείχθηκαν τα εξής κρίσιμα περιστατικά: "Το επίδικο ακίνητο είναι ένα οικόπεδο έκτασης 100 τ.μ και βρίσκεται εντός του εγκεκριμένου σχεδίου στην περιφέρεια του Δήμου Βόλου στη συνοικία ....., στο τέρμα της οδού .... .

Την κυριότητα του ακινήτου αυτού απέκτησε ο Γ με το υπ' αριθμό ..... αγοραπωλητήριο συμβόλαιο του συμ/φου Βόλου Γ. Κορώνη, το οποίο νόμιμα μεταγράφηκε. Ο ανωτέρω Γ πέθανε το 1970 και κληρονομήθηκε από τη σύζυγο του Γ1 και τα δύο τέκνα του, την εναγομένη και τον Γ2 (σύζυγο της ενάγουσας). Η μητέρα της εναγομένης Γ1 χα Γ και ο αδελφός της Γ2 με το υπ' αριθμό .....

προσύμφωνο προικοδοσίας του συμ/φου Βόλου Αγησιλάου Μακρυγιάννη υποσχέθησαν να δώσουν ως προίκα στην εναγομένη επί τη προόψει τελέσεως του γάμου της με τον Β1 τα ανήκοντα σ' αυτούς ποσοστό 2/8 και 3/8 αντίστοιχα επί του ως άνω ακινήτου. Μετά τριήμερο από της υπογραφής του ως άνω προσυμφώνου επακολούθησε ο γάμος της εναγομένης μετά του Β1 και οι νεόνυμφοι εγκατεστάθηκαν στην υπάρχουσα οικία εντός του ως άνω οικοπέδου την οποία είχε κατασκευάσει ο πατέρας της εναγομένης Γ.

Τόσον η μητέρα της εναγομένης όσον και ο αδελφός της παρέδωσαν στην εναγομένη τη νομή τους επί των ως άνω μεριδίων που είχαν στο επίδικο ακίνητο και έκτοτε η εναγομένη εξουσίαζε αποκλειστικά ως δικό της ολόκληρο το επίδικο ακίνητο, επεκτείνουσα διαδοχικά την υπάρχουσα οικία, την οποία συντηρούσε και διέμενε σ' αυτήν μετά της οικογενείας της μέχρι την άσκηση της υπό κρίση αγωγής (10-1-2000), χωρίς να ενοχληθεί σ' όλο αυτό το χρονικό διάστημα από κανένα.

Έτσι η εναγομένη αφού είχε στη φυσική της εξουσίαση με διάνοια κυρίας το επίδικο ακίνητο συνέχεια επί χρόνο μεγαλύτερο της εικοσαετίας έγινε κυρία του ακινήτου αυτού με έκτακτη χρησικτησία, με αποτέλεσμα το όποιο δικαίωμα συγκυριότητας επικαλείται ότι έχει η ενάγουσα, ως κληρονόμος του συζύγου της Γ2, που πέθανε το 1981, να έχει αποσβεστεί.

Με βάση τα παραπάνω, αφού αποκλειστική κυρία του επιδίκου ακινήτου είναι η εναγομένη η υπό κρίση αγωγή διανομής πρέπει ν' απορριφθεί ως αβάσιμη κατ' ουσίαν.....". Έτσι, που έκρινε όμως το Εφετείο, με την προσβαλλομένη απόφασή του, υπέπεσε στην από τον αριθ. 10 περ. β του άρθρου 559 του Κ.Πολ.Δ, όπως ίσχυε μέχρι την 1.1.2002, ήτοι πριν την τροποποίηση της ως άνω διατάξεως από το άρθρο 17 του ν. 2915/2001 και 15 του ν. 2943/2001, προβλεπομένη πλημμέλεια, καθ' όσον απέρριψε την αγωγή περί διανομής του επιδίκου ακινήτου, που είχε ασκήσει η αναιρεσείουσα, αποδεχόμενη την ένσταση ιδίας κυριότητας της αναιρεσίβλητης, χωρίς να έχει διαταχθεί ως προς αυτήν το οικείο θέμα αποδείξεως από την με αριθμό 52/2001 προδικαστική απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Βόλου, η οποία προέβη στην εκδίκαση της ένδικης αγωγής, μετά την έκδοση της από 10.1.2000 πράξεως του Προέδρου Πρωτοδικών Βόλου, για την εκδίκασή της σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 226 παρ. 4, 270 παρ.1 και 341 παρ.1, 2 και 3 του Κ.Πολ.Δ.

Κατά συνέπεια ο έβδομος λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως, με τον οποίο αποδίδεται στην προσβαλλομένη απόφαση η από τον αριθ. 10 περ. β του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ. πλημμέλεια, για τον λόγο ότι το Εφετείο δέχθηκε την ως άνω ένσταση ιδίας κυριότητας της αναιρεσίβλητης, που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης χωρίς να διατάξει απόδειξη προς αυτή, πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος.

Κατ' ακολουθίαν, πρέπει ν' αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί, σύμφωνα με το άρθρο 580 παρ. 3 του ΚΠολΔ, η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, εφόσον είναι δυνατή η συγκρότησή του από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που είχαν δικάσει προηγουμένως.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 875/2006 απόφαση του Εφετείου Λάρισας.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που είχαν δικάσει προηγουμένως.

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας, την οποία ορίζει στο ποσό των δύο διακοσίων τριακοσίων (2.300) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 4 Ιουνίου 2008.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 25 Ιουνίου 2008.

Η ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΥΣΑ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ