1473/2008 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1473 / 2008 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1473/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ελισάβετ Μουγάκου - Μπρίλλη, Προεδρεύουσα Αρεοπαγίτη (κωλυομένου του Αντιπροέδρου), Μίμη Γραμματικούδη, Λεωνίδα Ζερβομπεάκο, Χαράλαμπο Παπαηλιού και Μιχαήλ Θεοχαρίδη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 21 Μαΐου 2008, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Α.Τ.Ε. "ΜΑΗΟ Ανώνυμη Τουριστική Εταιρία" (Ξενοδοχείο Καλημέρα Κρήτη), που εδρεύει στο Ηράκλειο και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Νικόλαο Κυριακάκη με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Των αναιρεσίβλητων: Ψ1, Ψ2, Ψ3, Ψ4, Ψ5, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Βασίλειο Σπανουδάκη με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ. και Ψ6, που δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο η οποία, όπως προκύπτει από τις κατατεθείσες προτάσεις του ανωτέρω δικηγόρου, απεβίωσε στις 19-8-2007 και κληρονομήθηκε από τα τέκνα της (4ο και 5ο αναιρεσίβλητους): α) Ψ7 και β) Ψ8 οι οποίοι συνεχίζουν την βιαίως διακοπείσα δίκη και εκπροσωπούνται από τον (ίδιο ως άνω πληρεξούσιο δικηγόρο) Βασίλειο Σπανουδάκη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 20-7-2000 αγωγή των : Ψ1, Ψ4, Ψ2 και Ψ6, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Λασιθίου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 161/2003 του ίδιου Δικαστηρίου και 429/2005 προδικαστική, 105/2007 οριστική του Εφετείου Κρήτης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 29-3-2007 αίτησή της. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Μιχαήλ Θεοχαρίδης ανέγνωσε την από 13-5-2008 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

ΕΠΕΙΔΗ, από τις διατάξεις των άρθρων 286 περ. α', 287, 291 και 292 του ΚπολΔ, που εφαρμόζονται κατά το άρθρο 573 παρ.1 του ίδιου Κώδικα και στη διαδικασία της δίκης για την αναίρεση, προκύπτει, ότι η δίκη διακόπτεται, αν μετά την άσκηση της αίτησης αναιρέσεως και μέχρι να τελειώσει η προφορική συζήτηση, μετά την οποία εκδίδεται η οριστική απόφαση του Αρείου Πάγου, αποβιώσει κάποιος διάδικος.

Ο θάνατος του διαδίκου, που επιφέρει τη βίαιη διακοπή της δίκης , καθώς και η εκούσια επανάληψη αυτής από τους κληρονόμους του, μπορούν να γνωστοποιηθούν διαδοχικά με ενιαία δήλωση στο ακροατήριο κατά την εκφώνηση της υπόθεσης προς συζήτηση, εφόσον δεν υπάρξει αμφισβήτηση της ιδιότητάς τους ως κληρονόμων, οπότε ακολουθεί η άμεση συζήτηση της υπόθεσης.

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από τα διαδικαστικά έγγραφα της υπόθεσης, η έκτη αναιρεσίβλητη Ψ6 αποβίωσε στις 19-8-2007, δηλαδή μετά την κατάθεση της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης (29-3-2007), οι δε τέταρτος και πέμπτος των αναιρεσιβλήτων, Ψ4 και Ψ2, τέκνα και μοναδικοί εξ αδιαθέτου κληρονόμοι της αποβιώσασας, με δήλωση του πληρεξουσίου δικηγόρου τους, που έγινε στο ακροατήριο και καταχωρίστηκε στα ταυτάριθμα με την παρούσα απόφαση πρακτικά, γνωστοποίησαν στην αναιρεσείουσα το γεγονός του θανάτου της ως άνω καθολικής δικαιοπαρόχου τους και ταυτόχρονα δήλωσαν ότι συνεχίζουν για εκείνη τη διακοπείσα δίκη.

Ενόψει αυτών νομίμως επαναλήφθηκε η προκειμένη δίκη.

ΕΠΕΙΔΗ, ο από το άρθρο 559 αριθ.19 του ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης ιδρύεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Κατά την έννοια της διάταξης αυτής, υπάρχει έλλειψη νόμιμης βάσης, λόγω ανεπαρκών ή αντιφατικών αιτιολογιών, όταν από το αιτιολογικό της απόφασης, που συνιστά την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, δεν προκύπτουν κατά τρόπο πλήρη, σαφή και χωρίς αντιφάσεις, τα πραγματικά περιστατικά, τα οποία, σύμφωνα με το νόμο, είναι αναγκαία για την κρίση στη συγκεκριμένη περίπτωση ότι συντρέχουν οι όροι της διάταξης που εφαρμόσθηκε ή ότι δεν συντρέχουν οι όροι της εφαρμογής της.

Ιδρύεται, δηλαδή, ο λόγος αυτός αναίρεσης, όταν από τις παραδοχές της απόφασης δημιουργούνται αμφιβολίες για το αν παραβιάσθηκε ή όχι ουσιαστική διάταξη νόμου. Αναφέρεται σε πλημμέλειες αναγόμενες στη διατύπωση του αποδεικτικού πορίσματος και δεν ιδρύεται όταν υπάρχουν ελλείψεις που ανάγονται στην εκτίμηση των αποδείξεων και ειδικότερα στην ανάλυση, στάθμιση και αξιολόγηση αυτών και στην αιτιολόγηση του πορίσματος που έχει εξαχθεί από αυτές, αρκεί τούτο να εκτίθεται πλήρως, σαφώς και χωρίς αντιφάσεις (Ολ.

ΑΠ 24/1992) Εξάλλου, για να είναι ορισμένος ο λόγος αυτός αναίρεσης, με τον οποίο αποδίδεται η πλημμέλεια ότι η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση, λόγω ανεπαρκών αιτιολογιών, πρέπει, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 118 αριθ.4, 566 παρ.1 και 577 παρ.3 ΚΠολΔ, να αναφέρεται στο αναιρετήριο με πληρότητα ποιες είναι οι αιτιολογίες που διέλαβε η προσβαλλόμενη απόφαση, και να καθορίζεται σε τι συνίσταται η ανεπάρκεια αυτών, δηλαδή ποιές επιπλέον αιτιολογίες έπρεπε να περιλαμβάνει η απόφαση τις οποίες δεν περιέχει.

Στην προκειμένη περίπτωση, η αναιρεσείουσα με τον τρίτο λόγο της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης, προβάλλει κατά της προσβαλλόμενης απόφασης αιτιάσεις από το άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ, για έλλειψη νόμιμης βάσης, αφού, κατ' αυτήν, το Εφετείο διέλαβε στην απόφασή του ασαφείς και ανεπαρκείς αιτιολογίες ως προς το κρίσιμο ζήτημα της απόκτησης από τους ήδη αναιρεσιβλήτους ενάγοντες, με έκτακτη χρησικτησία, πραγματικής δουλείας διελεύσεως σε βάρος του ακινήτου της κυριότητάς της και επί της επίδικης εδαφικής λωρίδας αυτού, πλάτους 2 μέτρων και μήκους 65 μέτρων.

Ο λόγος αυτός αναίρεσης είναι απορριπτέος ως αόριστος, διότι σ' αυτόν δεν αναφέρονται οι σχετικές με το ως άνω ζήτημα παραδοχές του Εφετείου επί των αποδεικνυομένων ή μη πραγματικών γεγονότων, αλλ' ούτε και προσδιορίζεται σε τι συνίσταται η ανεπάρκεια των αιτιολογιών της προσβαλλόμενης απόφασης, δηλαδή ποιες επιπλέον αιτιολογίες έπρεπε αυτή να περιλαμβάνει, τις οποίες δεν περιέχει, ώστε να καθίσταται συγκεκριμένο το αντικείμενο του αιτούμενου αναιρετικού ελέγχου.

Ο ίδιος λόγος αναίρεσης, κατά το μέρος που, υπό την επίκληση του από την άνω διάταξη του άρθρου 559 αριθ.19 ΚΠολΔ αναιρετικού λόγου, περιέχει αιτιάσεις για ελλιπείς αιτιολογίες της προσβαλλόμενης απόφασης αναφορικά με το περιεχόμενο της κατάθεσης του μάρτυρα Α και τις διαπιστώσεις του πραγματογνώμονα ...

και του τεχνικού συμβούλου της αναιρεσείουσας ..., στην υπ' αριθμ. 10/2006 έκθεση πραγματογνωμοσύνης και στις από 30-3-2001 και 3-6-2006 γνωμοδοτήσεις, αντίστοιχα, σχετικά με την ύπαρξη ή όχι διάβασης από την επίδικη εδαφική λωρίδα, είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος, διότι οι αιτιάσεις αυτές ανάγονται αποκλειστικά στην εκτίμηση, στάθμιση και αξιολόγηση των αποδείξεων από το δικαστήριο της ουσίας και στην αιτιολόγηση του αποδεικτικού του πορίσματος , η οποία δεν υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου, εφόσον το πόρισμα που έχει εξαχθεί από τις αποδείξεις , ότι, δηλαδή, αποδείχθηκε ότι οι αναιρεσίβλητοι ενάγοντες, μαζί με τους αναφερόμενους δικαιοπαρόχους τους, άσκησαν οιονεί νομή δουλείας διόδου στην επίδικη εδαφική λωρίδα επί μία τουλάχιστον εικοσαετία πριν από την έγερση της αγωγής (1-3-2001) και έτσι απέκτησαν, με έκτακτη χρησικτησία, δικαίωμα δουλείας διελεύσεως σε βάρος του ακινήτου της αναιρεσείουσας, διατυπώνεται με πληρότητα και σαφήνεια στην προσβαλλόμενη απόφαση.

ΕΠΕΙΔΗ, κατά το άρθρο 559 αριθ. 11 περίπτωση γ' του ΚΠολΔ, ιδρύεται λόγος αναίρεσης της απόφασης και όταν το δικαστήριο παρά το νόμο δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέστηκαν και προσκόμισαν. Για την ίδρυση του λόγου αυτού αρκεί και μόνη η ύπαρξη αμφιβολιών για το αν πράγματι λήφθηκαν υπόψη από το δικαστήριο της ουσίας όλα τα αποδεικτικά μέσα που επικαλέστηκαν και προσκόμισαν οι διάδικοι, τα οποία ήταν υποχρεωμένο να λάβει υπόψη, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 335, 338, 339, 340 και 346 Κ.Πολ.Δ.

Καμιά, ωστόσο, διάταξη δεν επιβάλλει την ειδική μνεία και την ειδική αξιολόγηση καθενός από τα αποδεικτικά μέσα, αλλά αρκεί η γενική βεβαίωση του δικαστηρίου της ουσίας, ότι λήφθηκαν υπόψη όλα τα κατ' είδος μόνο αναφερόμενα αποδεικτικά μέσα. Μόνο αν από τη γενική αυτή αναφορά σε συνδυασμό με το περιεχόμενο της απόφασης, δεν καθίσταται αδιστάκτως βέβαιο, ότι λήφθηκε υπόψη κάποιο συγκεκριμένο αποδεικτικό μέσο, στοιχειοθετείται ο λόγος αυτός αναίρεσης.

Στην προκειμένη περίπτωση με τους πρώτο και δεύτερο λόγους της αίτησης αναίρεσης προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η από το άρθρο 559 αριθ.11 εδ.γ' του ΚΠολΔ πλημμέλεια, ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που επικαλέσθηκε και προσκόμισε η αναιρεσείουσα, προς απόδειξη του ισχυρισμού της, ότι ουδέποτε ασκήθηκε σε βάρος του ακινήτου της από τους αναιρεσιβλήτους ενάγοντες νομή δουλείας διόδου, και ειδικότερα δεν έλαβε υπόψη 1) τη με αριθμό έκθ.

κατάθ. 80/1977 αγωγή περί διεκδικήσεως ακινήτου, την οποία άσκησαν εναντίον της, στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Λασιθίου, οι δικαιοπάροχοι των αναιρεσιβλήτων ... και ... και ο μετέπειτα δικαιοπάροχος αυτής (αναιρεσείουσας) ..., 2) τις αεροφωτογραφίες της Γεωγραφικής Υπηρεσίας Στρατού, λήψης των ετών 1945, 1960, 1968 και 1973 και 3) τα υπ' αριθμ. 161/2003 πρακτικά συνεδριάσεως του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου (Μονομελούς Πρωτοδικείου Λασιθίου), στα οποία περιέχεται η κατάθεση του ενόρκως εξετασθέντος μάρτυρά της Γ.

Σουλαδάκη. Οι λόγοι αυτοί αναίρεσης είναι απορριπτέοι ως αβάσιμοι, διότι, από την υπάρχουσα στη προσβαλλόμενη απόφαση βεβαίωση, κατά την οποία τα περιστατικά που έγιναν δεκτά από το Εφετείο αναφορικά με τους ισχυρισμούς των διαδίκων αποδείχθηκαν, εκτός άλλων, από τις καταθέσεις των μαρτύρων απόδειξης και ανταπόδειξης που περιέχονται στα πρακτικά συνεδριάσεως του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, αλλά και από τη ρητή μνεία στην απόφαση των παραπάνω αεροφωτογραφιών της Γ.Υ.Σ., σε συνδυασμό με τις σκέψεις που αυτή περιέχει για τη στήριξη του αποδεικτικού της πορίσματος, με βάση το οποίο έκανε δεκτή την ένδικη αγωγή των αναιρεσιβλήτων περί αναγνωρίσεως του δικαιώματος δουλείας αυτών επί της επίδικης λωρίδας, δεν καταλείπεται καμιά απολύτως αμφιβολία ότι πράγματι το Εφετείο έλαβε υπόψη του και συνεκτίμησε με τις λοιπές αποδείξεις όλα τα παραπάνω αναφερόμενα έγγραφα.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 29-3-2007 αίτηση της ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία " ΜΑΗΟ Ανώνυμη Τουριστική Εταιρεία" για αναίρεση της υπ' αριθμ. 5/2007 απόφασης του Εφετείου Κρήτης.

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει σε χίλια οκτακόσια (1800) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 4 Ιουνίου 2008. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 25 Ιουνίου 2008 .

Η ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΥΣΑ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ