1472/2011 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1472 / 2011 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Περίληψη:

Διάρρηξη απαλλοτριωτικής δικαιοπραξίας. Πότε η αγωγή είναι ορισμένη. Επί αλληλόχρεου λογαριασμού πρέπει να αναφέρει όλα τα χρεωπιστωτικά κονδύλια από τα οποία προκύπτει το κατάλοιπο εκτός αν αυτό έχει αναγνωρισθεί ή αν υπάρχει δεδικασμένο γι’ αυτό. Αυτό μπορεί να προέλθει και από διαταγή πληρωμής – πρέπει να αναφέρεται στην αγωγή.

Αριθμός 1472/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ρένα Ασημακοπούλου, Αντιπρόεδρο, Αθανάσιο Κουτρομάνο, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Ευφημία Λαμπροπούλου και Γεράσιμο Φουρλάνο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 4 Απριλίου 2011, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΕ" που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Σπυρίδωνα Τσαντίνη, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ..

Των αναιρεσιβλήτων: 1. Α. Κ. του Κ., κατοίκου ... και 2. Α. συζ. Κ. Δ. το γένος Σ. Α., κατοίκου ....

Ο πρώτος δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο ενώ η δεύτερη εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Πηνελόπη Μπακαβέλου, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ..

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 17-1-1997 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Καρδίτσας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 163/1997 του ίδιου Δικαστηρίου και 679/1999 του Εφετείου Λάρισας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά η αναιρεσείουσα με την από 29-10-2002 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεράσιμος Φουρλάνος ανέγνωσε την από 16-4-2009 έκθεση της ήδη προαχθείσας σε Αντιπρόεδρο Ρένας Ασημακοπούλου, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης.

ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

I.Όπως προκύπτει, από την με αριθμό 1283/δ'Βιβλίο έκθεση επίδοσης του αρμόδιου δικαστικού επιμελητή στο Πρωτοδικείο Λάρισας Δ. Κ., ακριβές αντίγραφο της από 3.9.2010 κλήσης της αναιρεσείουσας με την κάτω απ' αυτήν πράξη της Προέδρου του οικείου τμήματος, για ορισμό δικασίμου, όπως σημειώνεται στην αρχή της παρούσας επιδόθηκε, νόμιμα και εμπρόθεσμα στον πρώτο των αναιρεσιβλήτων. Ο τελευταίος, όμως δεν εμφανίσθηκε κατά τη συζήτηση της υπόθεσης, ούτε εκπροσωπήθηκε, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ. Άρα, πρέπει να δικασθεί ερήμην, και να προχωρήσει η συζήτηση παρά την απουσία του (αρθ. 576 παρ. 2 ΚΠολΔ).

II. Από τις διατάξεις των άρθρων 111 παρ. 1, 118 και 216 παρ. 1 ΚΠολΔ σε συνδυασμό με εκείνες των άρθρων 939 επ ΑΚ, προκύπτει ότι, για να είναι ορισμένη η αγωγή του δανειστή κατά του οφειλέτη, τέτοιος δε είναι και ο εγγυητής, για διάρρηξη της απαλλοτριωτικής δικαιοπραξίας, η οποία έγινε από τον τελευταίο προς βλάβη του, κατά τους όρους των άρθρων 940 επ ΑΚ, πρέπει πλήν άλλων να αναφέρει και την απαίτηση που έχει αυτός (ο ενάγων δανειστής) κατά του εναγομένου οφειλέτη, με προσδιορισμό του ποσού, αυτής, αλλά και της αιτίας από την οποία αυτή προήλθε (από το νόμο, από σύμβαση ή αδικοπραξία κλπ).

Ειδικότερα αν η εν λόγω απαίτηση αποτελεί κατάλοιπο αλληλοχρέου λογαριασμού που κλείσθηκε, πρέπει στην αγωγή να γίνεται παράθεση όλων των χρεωπιστωτικών κονδυλίων αυτού του λογαριασμού, από τα οποία προκύπτει αυτό το κατάλοιπο (ΑΠ 46/1984, ΑΠ 828/2004,). Η παράθεση αυτή δεν είναι αναγκαία όταν η αγωγή στηρίζεται στην αναγνώριση του καταλοίπου από τον οφειλέτη ή τον εγγυητή (ΑΠ 49/2001).

Δεν είναι επίσης αναγκαία η παράθεση των χρεωπιστωτικών κονδυλίων αν για την ύπαρξη και το ύψος της από το κατάλοιπο απαίτησης υφίσταται δεδικασμένο (άρθρα 321 επ. Κ.Πολ.Δικ.), εν όψει του ότι το τελευταίο αποκλείει την αμφισβήτηση από τον εναγόμενο της ύπαρξης και του ύψους της εν λόγω απαίτησης. Τέτοιο δεδικασμένο, που αποκλείει αυτήν την αμφισβήτηση, προέρχεται και από τη διαταγή πληρωμής, η οποία εκδόθηκε μετά από αίτηση του ενάγοντος σε βάρος του εναγομένου για απαίτηση από κατάλοιπο αλληλοχρέου λογαριασμού που κλείσθηκε και η οποία, έχει καταστεί τελεσίδικη, είτε με την τελεσίδικη, κατά παραδοχή ανακοπής κατ' αυτής, ακύρωση της διαταγής πληρωμής λόγω ανυπαρξίας της απαίτησης, είτε, σε περίπτωση μη άσκησης ανακοπής μέσα στην προθεσμία των δεκαπέντε εργασίμων ημερών από την επίδοση της, που ορίζεται στο άρθρο 632 § 1 Κ.Πολ.Δικ., με την άπρακτη πάροδο των δέκα εργασίμων ημερών από την νέα επίδοση αυτής στον οφειλέτη, την μη άσκηση δηλαδή από αυτόν ανακοπής μέσα στην εν λόγω προθεσμία (αρθρ. 633 § 2 Κ.Πολ.Δικ.

και Ολ. ΑΠ 6/1996,Ο λ ΑΠ 30/1987).Το δεδικασμένο της διαταγής πληρωμής κατά την έννοια της διάταξης του άρθρου 633 § 2 Κ.Πολ,Δικ. είναι πλήρες, δηλαδή ταυτίζεται με την έννοια, τη λειτουργία και τα όρια του δεδικασμένου κατά την έννοια του άρθρου 322 επ. Κ.Πολ.Δικ. Στην περίπτωση αυτή όμως, πρέπει, για το ορισμένο της αγωγής (για διάρρηξη της απαλλοτριωτικής δικαιοπραξίας), να αναφέρεται σε αυτήν ότι, για την από το κατάλοιπο του αλληλόχρεου λογαριασμού απαίτηση, έχει εκδοθεί συγκεκριμένη διαταγή πληρωμής που έχει καταστεί τελεσίδικη (ΑΠ 828/2004).

Περαιτέρω πράγματα κατά την έννοια του άρθρου 559 αριθ. 8 Κ.Πολ.Δικ. νοούνται οι αυτοτελείς πραγματικοί ισχυρισμοί που τείνουν στη θεμελίωση, κατάλυση ή παρακώλυση του ασκουμένου με την αγωγή ουσιαστικού ή δικονομικού δικαιώματος που είναι και η κύρια ή επικουρική βάση αγωγής και τα προς θεμελίωση αυτών και των επί μέρους αιτημάτων περιστατικά, όχι όμως και περιστατικά που δεν θεμελιώνουν ορισμένη και νόμιμη βάση αγωγής και δεν ασκούν επίδραση στην έκβαση της δίκης (Ολ.

ΑΠ 2/1989, Ολ. ΑΠ 3/1997 ) ή περιστατικά επουσιώδη, όπως είναι η από προφανή παραδρομή εσφαλμένη αναφορά στην προσβαλλόμενη απόφαση του αριθμού και της ημερομηνίας σύναψης του συμβολαίου μεταβίβασης και του ποσοστού εξ αδιαιρέτου ακινήτου που μεταβιβάσθηκε με το συμβόλαιο αυτό, εφ' όσον δεν θεμελιώνεται με τις εσφαλμένες αυτές αναφορές στην προσβαλλόμενη απόφαση, πραγματικός ισχυρισμός της αναιρεσείουσας με την προαναφερόμενη έννοια (ΑΠ 578/1974).

Στην προκειμένη περίπτωση με την αγωγή, επί της οποίας εκδόθηκε η προσβαλλομένη απόφαση, η ενάγουσα και ήδη αναιρεσείουσα ισχυρίσθηκε, όπως προκύπτει από την επισκόπηση αυτής (αγωγής), ότι δυνάμει της υπ' αριθμ. ... συμβάσεως πιστώσεως σε ανοιχτό αλληλόχρεο λογαριασμό και των εν συνεχεία αυξητικών, αυτής συμβάσεων, εχορήγησε στην εταιρία με την επωνυμία "Μ.

Τ. ΑΒΕΟΤΑΕ-ΒΙΟΠΑΛ ΑΕ" (με την εγγύηση και του πρώτου εναγομένου και ήδη πρώτοι αναιρεσιβλήτου), πιστώσεις συνολικού ύψους 1.124.000.000 δραχμών και ότι ο λογαριασμός αυτός έκλεισε οριστικώς την 25-10-96, με χρεωστικό υπόλοιπο 272.028.151 δραχμών και κοινοποιήθηκε νόμιμα, τόσο στην πρωτοφειλέτρια εταιρία, όσο και στον πρώτο αναιρεσίβλητο εγγυητή.

Κατόπιν της από 1-11-1996 αιτήσεως της, εξεδόθη η υπ' αριθμ. 206/1996 διαταγή πληρωμής του Μονομελούς Πρωτοδικείου Καρδίτσας, αντίγραφο εξ απογράφου της οποίας, μετ' επιταγής προς πληρωμή συνολικού ποσού 280.926.587 δραχμών, εκοινοποίησε επίσης στους προαναφερθέντες. Επίσης, με την υπ' αριθμ. ... σύμβαση πιστώσεως ανοιχτού αλληλοχρέου λογαριασμού και των αυξητικών αυτής συμβάσεων, χορήγησε στην Εταιρία με τη επωνυμία "ΚΟΤΤΟΝ Π.

ΑΒΕΟΤΑΕ ΠΑΛ-ΚΟΤ ΑΕ" (με την εγγύηση και του πρώτου αναιρεσιβλήτου) πιστώσεις συνολικού ύψους 2.000.000.000 δραχμών, ο εν λόγω δε λογαριασμός έκλεισε οριστικώς την 24-10-1996 με χρεωστικό υπόλοιπο 338.795.762 δραχμές και το κλείσιμο του γνωστοποιήθηκε νομίμως στην πρωτοφειλέτρια εταιρία και τον εναγόμενο (ήδη αναιρεσίβλητο) εγγυητή.

Ακολούθησε, κατόπιν της από 1-11-1996 αιτήσεως της η έκδοση της υπ' αριθμ. 207/1996 διαταγής πληρωμής του αυτού ως άνω Δικαστηρίου, αντίγραφο εξ απογράφου εκτελεστού της οποίας, μετ' επιταγής προς πληρωμή ποσού 349.761.957 δραχμών, εκοινοποίησε στην πρωτοφειλέτρια και τον εναγόμενο (αναιρεσίβλητο) εγγυητή της συμβάσεως.

Τέλος με τις μνημονευόμενες δώδεκα συμβάσεις εγγυητικών επιστολών, που εχορήγησε από 13-9-1995 ως και 6-2-1996 στην προαναφερθείσα εταιρία "ΚΟΤΤΟΝ Π. ΑΒΕΟΤΑΕ Π.-ΚΟΤ ΑΕ" με την εγγύηση και του πρώτου εναγομένου (ήδη αναιρεσίβλητου) εγγυήθηκε την καλή εκτέλεση των όρων "Πιστοποιητικού Προκαθορισμού" ενίσχυσης για το σύσπορο βαμβάκι εσοδείας 1995-1996, βάσει των οποίων εδικαιούτο προμηθείας επί του ποσού των συμβάσεων.

Προς τούτο ανοίχθηκε ο οικείος υπ' αριθμ. ... ο λογαριασμός, ο οποίος έκλεισε οριστικώς την 25-10-96 με χρωστικό υπόλοιπο 16.759.427 δραχμές. Για την απαίτηση της αυτή η αναιρεσείουσα επέτυχε, κατόπιν της από 5-11-96 αιτήσεως της, την έκδοση της υπ' αριθμ. 209/1996 διαταγής πληρωμής του αυτού ως άνω Δικαστηρίου, ποσού 17.503.018 δραχμών και αντίγραφο της εκοινοποίησε νομίμως.

Ότι ο πρώτος αναιρεσίβλητος δυνάμει του ... συμβολαίου του Συμβολαιογράφου Παλαμά Παναγιώτη Βλάχου, που μεταγράφηκε την 26-8-1996, μεταβίβασε λόγω πώλησης προς την δεύτερη αναιρεσίβλητη το 1/2 εξ αδιαιρέτου ενός οικοπέδου, το οποίο επαρκώς προσδιορίζεται στην αγωγή. Ότι η απαλλοτρίωση αυτή έγινε από τον πρώτο αναιρεσίβλητο προς βλάβη αυτής (αναιρεσείουσας) και συγκεκριμένα για να ματαιώσει την ικανοποίηση των κατ' αυτού απαιτήσεων της, αφού ο αναιρεσίβλητος αυτός δεν έχει άλλο περιουσιακό στοιχείο, συμμέτοχη δε του δόλου και της σκοπούμενης βλάβης του πρώτου ήταν και η δεύτερη αναιρεσίβλητη, η οποία εγνώριζε τις οφειλές του προς την αναιρεσείουσα τράπεζα.

Με το ιστορικό αυτό η αναιρεσείουσα εζήτησε να διαταχθεί η διάρρηξη της μεταξύ των αναιρεσιβλήτων λαβούσης χωράν δικαιοπραξίας, δηλαδή της πώλησης του παραπάνω ακινήτου. Το Εφετείο έκρινε ότι υπό το εκτεθέν περιεχόμενο η ένδικη αγωγή πάσχει από αοριστία καθ' όσον ήταν απολύτως αναγκαίο για την νομική πληρότητα του δικογράφου της και το ορισμένο αυτής, να παρατεθούν τα κατ' ιδίαν κονδύλια πιστοχρεώσεων των επίμαχων αλληλοχρέων λογαριασμών ώστε να μπορεί να κριθεί αν κατά τον κρίσιμο χρόνο της καταδολιευτικής μεταβιβάσεως (7-4-1995) υπήρχε ή όχι απαίτηση της δανείστριας Τράπεζας σε βάρος του αντιδίκου της (με την έννοια του καταλοίπου), αφού η ενάγουσα και ήδη αναιρεσείουσα τράπεζα δεν επεκαλείτο για την θεμελίωση της αγωγής της ούτε την κατ' άρθρο 874 παρ. 2 ΑΚ αναγνώριση του καταλοίπου και με τις σκέψεις αυτές απέρριψε κατ' επικύρωση της απόφασης του Πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου την αγωγή.

Με το να κρίνει έτσι το Εφετείο δεν περιέλαβε στην απόφαση του πραγματικά περιστατικά διαφορετικά από τα επικληθέντα με την αγωγή. Δεν αποτελεί δε σύμφωνα με όσα προεκτέθηκαν, "πράγμα" κατά την έννοια του άρθρου 559 αριθ. 8 Κ.Πολ.Δικ., η από προφανή παραδρομή εσφαλμένη αναφορά στην προσβαλλόμενη απόφαση ότι στην αγωγή αναφέρεται α)ως επίμαχο συμβόλαιο το 9610/1995 με ημερομηνία σύνταξης την 7-4-1995 αντί του ορθού ...

με ημερομηνία σύνταξης την 7-4-1996 και β)ως μεταβιβασθέν με το συμβόλαιο αυτό ποσοστό εξ αδιαιρέτου του ακινήτου αυτού 100%, αντί του ορθού 50%, αφού το ορισμένο και νόμιμο της ένδικης αγωγής κρίνεται από την επισκόπηση του περιεχομένου του δικογράφου αυτής και όχι του αναγραφομένου στην προσβαλλόμενη απόφαση περιεχομένου αυτής.

Από την εσφαλμένη δε αυτή αναφορά στην προσβαλλομένη απόφαση των προαναφερομένων στοιχείων, αριθμού και ημερομηνίας σύνταξης του συμβολαίου μεταβίβασης και μεταβιβασθέντος ποσοστού εξ αδιαιρέτου του ακινήτου, δεν προκύπτει κάποια επιβλαβής για την αναιρεσείουσα έννομη συνέπεια. Επίσης δεν είναι "πράγματα" κατά την παραπάνω έννοια, σύμφωνα με όσα εκτέθηκαν στην αρχή, η σύναψη των αναφερομένων στην αγωγή λογαριασμών και το οριστικό κλείσιμο τούτων, χωρίς την παράθεση των καθέκαστον κονδυλίων, ούτε η έκδοση με βάση το υπόλοιπο αυτών, των επίσης αναφερομένων στην αγωγή διαταγών πληρωμής, χωρίς αυτές να αποκτήσουν ισχύ δεδικασμένου με την τήρηση των προϋποθέσεων των άρθρων 632 § 1 εδ.

α' και 633 § 2 εδ, α' και γ' Κ.Πολ.Δικ., γιατί δεν αποτελούν απαίτηση κατά την έννοια του άρθρου 939 ΑΚ της αναιρεσείουσας κατά των αναιρεσιβλήτων που υπάρχει κατά το χρόνο της απαλλοτρίωσης και είναι ληξιπρόθεσμη μέχρι την πρώτη συζήτηση της ένδικης αγωγής (Ολ. ΑΠ 709/1974). Επομένως οι προβαλλόμενοι για το αντίθετο από το άρθρο 559 αριθ. 8 Κ.Πολ.Δικ.

λόγοι αναίρεσης, πρέπει να απορριφθούν ως αβάσιμοι. Σε κάθε όμως περίπτωση ο σχετικός από το άρθρο 559 αριθ. 8 και 14 (όπως εκτιμάται) Κ.Πολ.Δικ. λόγος αναίρεσης ότι το Εφετείο παρά το νόμο δεν έλαβε υπόψη τις αναφερόμενες στην αγωγή διαταγές πληρωμής και απέρριψε ως αόριστη την αγωγή είναι και αλυσιτελής, αφού το Εφετείο δέχεται ότι οι διαταγές αυτές πληρωμής ακυρώθηκαν με τελεσίδικες δικαστικές αποφάσεις, η δε παραδοχή αυτή που στηρίζει αυτοτελώς το διατακτικό της προσβαλλομένης απόφασης ως προς την απόρριψη της βάσης της αγωγής που στηρίζεται στις διαταγές αυτές πληρωμής, δεν πλήττεται με ορισμένο και βάσιμο λόγο αναίρεσης.

Μετά απ' αυτά, αφού δεν υπάρχει άλλος λόγος αναίρεσης για έρευνα η τελευταία πρέπει ν' απορριφθεί, στο σύνολό της, για τους λόγους που προαναφέρθηκαν. Η αναιρεσείουσα πρέπει να καταδικασθεί, λόγω της ήττας της, στην πληρωμή της δικαστικής δαπάνης της δεύτερης αναιρεσίβλητης, η οποία κατέθεσε προτάσεις (αρθρ. 176, 183 ΚΠολΔ).

Ο πρώτος αναιρεσίβλητος, λόγω της ερημοδικίας του, δεν υπεβλήθη σε δικαστικά έξοδα.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 29.10.2002 αίτηση της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδας Α.Ε για αναίρεση της με αριθμό 679/1999 απόφασης του Εφετείου Λάρισας.Και,

Επιβάλλει σε βάρος της αναιρεσείουσας τη δικαστική δαπάνη της δεύτερης αναιρεσεσίβλητης την οποία προσδιορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) Ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 17 Ιουνίου 2011.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Και,

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριο του, στις 23 Σεπτεμβρίου 2011.

Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ