Supreme Court dismisses appeal on inadmissibility grounds for negative arguments not constituting new matters under Article 559. The court rejects the appeal because the appellant's arguments regarding calculation errors and contractor deductions are merely negative assertions continuing the original claim's historical basis rather than new matters that the lower court was required to consider. Consequently, the appeal is inadmissible, and the appellant is ordered to pay the appellee's legal costs. The court ruled that negative arguments which follow the historical basis of a claim do not constitute 'matters' under Article 559, Paragraph 8 of the Code of Civil Procedure. Therefore, the appeal is dismissed, and the appellant must bear the legal costs of the appellee as determined by the relevant provisions of the Code of Civil Procedure and the Local Government Code. The appellant's arguments regarding calculation errors and contractor deductions are merely negative assertions continuing the original claim's historical basis rather than new matters that the lower court was required to consider. Consequently, the appeal is inadmissible, and the appellant is ordered to pay the appellee's legal costs. The court ruled that negative arguments which follow the historical basis of a claim do not constitute 'matters' under Article 559, Paragraph 8 of the Code of Civil Procedure. Therefore, the appeal is dismissed, and the appellant must bear the legal costs of the appellee as determined by the relevant provisions of the Code of Civil Procedure and the Local Government Code.

Απόφαση 146 / 2022 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 146/2022

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Χρήστο Τζανερρίκο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ιωάννα Κλάπα - Χριστοδουλέα, Χρήστο Κατσιάνη, Ασημίνα Υφαντή και Κανέλλα - Τζαβέλλα Δημαρά - Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 18 Οκτωβρίου 2021, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Οργανισμού Τοπικής Αυτοδιοίκησης με την επωνυμία "ΔΗΜΟΣ ΝΑΥΠΑΚΤΙΑΣ", που εδρεύει στη Ναύπακτο και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Παρασκευή Ρήγα με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Γ. Γ. του Ι., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ιωάννη Κούτση με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 22/10/2009 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Μεσολογγίου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 183/2013 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 14/2017 μη οριστική και 81/2019 οριστική του Μονομελούς Εφετείου Δυτικής Στερεάς Ελλάδος. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 1/7/2019 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την κρινόμενη από 1-7-2019 αίτηση αναίρεσης (Αριθ. Έκθ. Κατάθ. 29/2019, Αριθ. Δικ 148/2020), προσβάλλεται η, αντιμωλία των διαδίκων, εκδοθείσα κατά την τακτική διαδικασία 81/2019 τελεσίδικη απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Δυτικής Στερεάς Ελλάδος, που εκδόθηκε επί της από 2-1-2014 έφεσης του αναιρεσείοντος κατά της 183/2013 οριστικής απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Μεσολογγίου. Η αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564, 566 παρ. 1 ΚΠολΔ) και, συνεπώς, είναι παραδεκτή (άρθρο 577 παρ.1) και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω το παραδεκτό και το βάσιμο των λόγων της (άρθρο 577 παρ. 3 ΚΠολΔ).

Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 8 ΚΠολΔ ιδρύεται λόγος αναίρεσης αν το δικαστήριο, παρά το νόμο, έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. "Πράγματα" κατά την έννοια της διατάξεως αυτής είναι οι νόμιμοι, παραδεκτοί, ορισμένοι και λυσιτελείς αυτοτελείς ισχυρισμοί των διαδίκων, που συγκροτούν την ιστορική βάση και, επομένως, θεμελιώνουν το αίτημα της αγωγής, ανταγωγής, ένστασης ή αντένστασης ουσιαστικού ή δικονομικού δικαιώματος, που ασκήθηκε είτε ως επιθετικό είτε ως αμυντικό (ΟλΑΠ 25/2003) και όχι οι μη νόμιμοι, απαράδεκτοι, αόριστοι και αλυσιτελείς ισχυρισμοί, οι οποίοι δεν ασκούν επίδραση στην έκβαση της δίκης και το δικαστήριο δεν υποχρεούται να απαντήσει σ' αυτούς (ΟλΑΠ 14/2004), ούτε οι αρνητικοί ισχυρισμοί, που συνέχονται με την ιστορική βάση της αγωγής, ένστασης ή αντένστασης και αποτελούν αιτιολογημένη άρνηση καθεμιάς εξ αυτών, ούτε οι νομικές αναλύσεις, καθώς και τα επιχειρήματα ή τα συμπεράσματα των διαδίκων ή του δικαστηρίου, που αντλούνται από το νόμο ή από την εκτίμηση των αποδείξεων και το περιεχόμενο αυτών (ΑΠ 279/2019, ΑΠ 1079/2019).

Επίσης, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 10 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται, αν το δικαστήριο, παρά το νόμο, δέχθηκε πράγματα που έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης ως αληθινά χωρίς απόδειξη. Η περίπτωση αυτή, η οποία στηρίζεται στην παράβαση του συστήματος συζήτησης, κατά την οποία ο δικαστής αποφασίζει με βάση εκείνα που έχουν προταθεί και αποδειχθεί, υπάρχει όταν, για τα "πράγματα" που έγιναν δεκτά από το δικαστήριο, δεν έχει προσκομιστεί οποιαδήποτε απόδειξη ή όταν το δικαστήριο δεν εκθέτει στην απόφασή του, έστω και γενικά, από ποια αποδεικτικά μέσα έχει αντλήσει την απόδειξη για "πράγματα" που δέχθηκε ως αληθινά.

Ο όρος "πράγματα" και στην παρούσα περίπτωση του αριθμού 10 του άρθρου 559, είναι ταυτόσημος με τον αντίστοιχο όρο του αριθμού 8 του ίδιου άρθρου (ΑΠ 8/2019). Εξάλλου, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 561 παρ.1 ΚΠολΔ, αυτός ο λόγος αναίρεσης δεν ιδρύεται όταν περιέχει αιτιάσεις που αναφέρονται στην εκτίμηση των αποδείξεων ή στην επιχειρηματολογία του αναιρεσείοντος και του δικαστηρίου της ουσίας (ΑΠ 59/2020).

Στην προκείμενη περίπτωση, με τον πρώτο λόγο αναίρεσης, ο αναιρεσείων αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση τις πλημμέλειες, κατά το πρώτο σκέλος του μεν από τον αριθμό 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ και συγκεκριμένα ότι το δικαστήριο παρά το νόμο δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και κατά το δεύτερο σκέλος του από τον αριθμό 10 του άνω άρθρου, ήτοι, ότι το δικαστήριο παρά το νόμο δέχθηκε πράγματα ως αληθινά χωρίς απόδειξη), με την επίκληση ότι με τους λόγους της έφεσής του, στις σελίδες 20, 21, 22 και 23 αυτής, πρόβαλε συγκεκριμένες πλημμέλειες της αγωγής και της απόφασης του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, στις οποίες δεν απάντησε το Εφετείο και συγκριμένα, (α) πρόβαλε ότι ο ενάγων δεν προσκόμισε κανένα αποδεικτικό μέσο για την απόδειξη της εκτέλεσης των επίδικων έργων και β) ότι το Εφετείο αντιπαρήλθε σιγή τον ισχυρισμό του για το ποιος τελικά εκτέλεσε τις αναφερόμενες στην αγωγή εργασίες, δεδομένου ότι υπήρχε και άλλη, εκκρεμής, αγωγή της Κοινοπραξίας "Γ.

Γ. - Ν. Θ.", στην οποία ο ενάγων ήταν εταίρος, με την οποία διεκδικούνταν οι επίδικες εργασίες. Ο παραπάνω λόγος αναίρεσης είναι απαράδεκτος, κατ' αμφότερα τα σκέλη του, διότι τα ανωτέρω επικαλούμενα δεν αποτελούν "πράγματα", κατά την έννοια των ανωτέρω διατάξεων που προεκτέθηκαν, αλλά αρνητικούς ισχυρισμούς που συνέχονται με την ιστορική βάσης της αγωγής και αποτελούν αιτιολογημένη άρνηση αυτής και, συνεπώς, δεν θεμελιώνουν λόγους από τους αριθμούς 8 και 10 του άρθρου 559 ΚΠολΔ.

Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 11α ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται, αν το δικαστήριο έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που ο νόμος δεν επιτρέπει. Για να είναι ορισμένος ο πιο πάνω λόγος αναίρεσης πρέπει να προσδιορίζεται στο αναιρετήριο το αποδεικτικό αυτό μέσο, που παρανόμως λήφθηκε υπόψη και ο λόγος για τον οποίο δεν έπρεπε να ληφθεί, να προβάλλεται δε ισχυρισμός ότι το απαράδεκτο αυτό προτάθηκε από τον αναιρεσείοντα στο δικαστήριο της ουσίας, εκτός αν συντρέχει κάποια από τις αναφερόμενες στο άρθρο 562 παρ. 2 ΚΠολΔ εξαιρετικές περιπτώσεις (ΑΠ 218/2020, ΑΠ 374/2019) και να καθορίζεται ο ισχυρισμός προς απόδειξη ή ανταπόδειξη του οποίου έχει ληφθεί υπόψη το αποδεικτικό μέσο και το περιεχόμενό του, ώστε να διαπιστωθεί η κρισιμότητά του (ΑΠ 1079/2019).

Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 12 ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται, αν το δικαστήριο παραβίασε τους ορισμούς του νόμου σχετικά με τη δύναμη των αποδεικτικών μέσων. Ο λόγος αυτός αναίρεσης δημιουργείται, όταν το δικαστήριο της ουσίας, κατά την εκτίμηση των αποδείξεων, αποδίδει σε ορισμένα αποδεικτικά μέσα δύναμη αποδείξεως μεγαλύτερη ή μικρότερη από εκείνη που δεσμευτικά γι' αυτό καθορίζει ο νόμος, όχι, όμως και στην περίπτωση που το δικαστήριο της ουσίας, εκτιμώντας ελεύθερα τις αποδείξεις, όπως έχει δικαίωμα από το νόμο (άρθρο 340 ΚΠολΔ), κατά την αναιρετικά ανέλεγκτη περί πραγμάτων κρίση του (άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔ) αποδίδει σε ορισμένα αποδεικτικά μέσα, τα οποία κατά νόμο έχουν την ίδια αποδεικτική δύναμη με τα άλλα, μεγαλύτερη ή μικρότερη βαρύτητα ή αξιοπιστία από τα τελευταία (ΑΠ 218/2020, ΑΠ 96/2019, ΑΠ 1081/2019).

Στην προκείμενη περίπτωση, με το δεύτερο λόγο της αναίρεσης ο αναιρεσείων μέμφεται την προσβαλλόμενη απόφαση για πλημμέλεια αφενός μεν (κατά το πρώτο σκέλος) από τον αριθμό 11 περίπτ. α` του άρθρου 559 ΚΠολΔ, αφετέρου δε (κατά το δεύτερο σκέλος) από τον αριθμό 12 του ίδιου άρθρου, ισχυριζόμενος ότι το δευτεροβάθμιο δικαστήριο στηρίχθηκε αποκλειστικά στα ακόλουθα αποδεικτικά μέσα που ο νόμος δεν επιτρέπει και συγκεκριμένα, (α) στο φερόμενο ως εκδοθέν από το Τμήμα Τεχνικών Έργων του Δήμου, χωρίς στρογγυλή σφραγίδα μόνο με μια μονογραφή, έγγραφο με ημερομηνία 23-4-2009 με τον τίτλο "ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ", το οποίο απευθύνεται προς τον Δήμαρχο και τον Αντιδήμαρχο και (β) στα έγγραφα με τον τίτλο "Προϋπολογισμός Μελέτης - Τελική Επιμέτρηση", τα οποία δεν πληρούν τις προϋποθέσεις των διατάξεων του άρθρου 10 του π.δ. 28/1980 και των όμοιων διατάξεων του άρθρου 209 παρ. 4 Ν. 3463/2006 (Κώδικας Δήμων και Κοινοτήτων) περί υποχρεωτικής θεώρησης των Μελετών από τον Προϊστάμενο της Τεχνικής Υπηρεσίας του Δήμου και, συνεπώς, δεν είναι δημόσια έγγραφα, αλλά ιδιωτικά αμφιβόλου προελεύσεως, αφού δεν φέρουν στρογγυλές σφραγίδες του Δήμου και υπογραφές του αρμόδιου Προϊσταμένου του Τμήματος Έργων και του Δ/ντή της Δ/νσης Τεχνικών Υπηρεσιών, αλλά ακαθόριστη μονογραφή κάτω από την ένδειξη "Ο Μελετητής".

Ο παραπάνω αναιρετικός λόγος, κατά το πρώτο σκέλος του, είναι απαράδεκτος λόγω αοριστίας, καθόσον ο αναιρεσείων δεν επικαλείται ότι προσέβαλε παραδεκτά τα ανωτέρω έγγραφα ως πλαστά κατά το περιεχόμενό τους στο Δικαστήριο της ουσίας, ούτε αναφέρει τον ισχυρισμό προς απόδειξη του οποίου λήφθηκαν υπόψη τα εν λόγω αποδεικτικά μέσα και το περιεχόμενό του, ώστε να διαπιστωθεί η κρισιμότητά τους.

Σε κάθε περίπτωση ο λόγος αυτός είναι αβάσιμος, διότι από την περιλαμβανόμενη στην προσβαλλόμενη απόφαση ρητή βεβαίωση προκύπτει ότι το Εφετείο κατέληξε στο αποδεικτικό του πόρισμα ύστερα από εκτίμηση όλων των αποδείξεων που επικαλέστηκαν νομίμως και προσκόμισαν οι διάδικοι, μεταξύ των οποίων και όλα τα έγγραφα που οι διάδικοι επικαλέστηκαν και προσκόμισαν.

Ο ίδιος ως άνω λόγος κατά το δεύτερο σκέλος του (την πλημμέλεια από τον αριθμό 12 του άρθρου 559 ΚΠολΔ) είναι απαράδεκτος, διότι η προβαλλόμενη αιτίαση, αναγόμενη στη στάθμιση και αξιολόγηση των ανωτέρω αποδεικτικών στοιχείων και στην ελεύθερη εκτίμηση αυτών από το δικαστήριο της ουσίας, όπως έχει δικαίωμα από το νόμο (άρθρο 340 ΚΠολΔ), δεν θεμελιώνει τον παραπάνω λόγο αναίρεσης.

Ο λόγος αναίρεσης από τον αριθμό 17 του άρθρου 559 ΚΠολΔ δημιουργείται όταν η απόφαση περιέχει αντιφατικές διατάξεις στο διατακτικό της, έτσι ώστε να καθίσταται, εξαιτίας της αντίφασης αυτής, αδύνατη η εκτέλεσή της ή να εμποδίζεται η παραγωγή και η ενέργεια του δεδικασμένου (ΑΠ 759/2016, ΑΠ 895/2015, ΑΠ 1153/2010). Στην προκειμένη περίπτωση, με τον τρίτο λόγο της αναίρεσης αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια από τον αριθμό 17 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, ήτοι ότι η απόφαση περιέχει αντιφατικές διατάξεις με την επίκληση ότι "και αληθών υποτιθέμενων των ισχυρισμών του ενάγοντα, παρά την ανυπαρξία τιμολογίων, ΙΚΑ εργατών κλπ, το ποσό που ζητάει να πληρωθεί ο ενάγων και ταυτόχρονα διαπιστώθηκε από τον πραγματογνώμονα Σ.

Μ. ήταν 36.849,67 ευρώ (ως καταγραφόταν αναλυτικά στους Πίνακές μας), άρα, αν το δευτεροβάθμιο δεχόταν την πραγματογνωμοσύνη του Σ. Μ., έπρεπε να επιδικάσει μόλις τα 36.849,67 ευρώ... Έτσι κι ενώ το δευτεροβάθμιο δέχεται την πραγματογνωμοσύνη του Σ. Μ., ... εντούτοις, όμως, διαπιστώνει και επιδικάζει 50.074,70 ευρώ, αντί για 36.849,67, που υπολογίζουμε στο 2ο Πίνακα με προφανή εκ παραδρομής λάθη...".

Ο λόγος αυτός είναι απαράδεκτος, γιατί η επικαλούμενη πλημμέλεια - αντίφαση αναφέρεται στο αιτιολογικό της προσβαλλόμενης απόφασης, και όχι στο διατακτικό της, στο οποίο, όπως προκύπτει από την επισκόπησή της (άρθρο 562 παρ. 2 ΚΠολΔ.) αναφέρεται με σαφήνεια και χωρίς αντιφάσεις ότι "Υποχρεώνει τον εναγόμενο να καταβάλει στον ενάγοντα το ποσό των πενήντα χιλιάδων εβδομήντα τεσσάρων ευρώ και εβδομήντα λεπτών "50.074,70), με το νόμιμο τόκο από την επόμενη της επίδοσης της αγωγής", έτσι ώστε να καθίσταται δυνατή η εκτέλεσή της.

Με τον τέταρτο λόγο αναίρεσης ο αναιρεσείων προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια από τον αριθμό 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, ότι το δικαστήριο παρά το νόμο δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και ειδικότερα, (α) τις παρατηρήσεις του τεχνικού συμβούλου του και του ιδίου, που πρόβαλε με τις προτάσεις του για το Έργο ανάπλασης κοινοχρήστων χώρων στο Δ.Δ. ..., σύμφωνα με τις οποίες ο ενάγων έσφαλε ως προς τον υπολογισμό του βάρους της πέτρας, με αποτέλεσμα να εξάγει υπέρογκο κόστος μεταφοράς της πέτρας, το οποίο ο πραγματογνώμονας, αντί να διορθώσει, το υπολόγισε στο τριπλάσιο και (β) ότι, αν ήθελε υποτεθεί ότι πράγματι ο ενάγων εκτέλεσε τις εργασίες που αναφέρει, κατ' ορθό υπολογισμό οι εργασίες αυτές ανέρχονται στο ποσό των 36.849,67 ευρώ, στο οποίο έπρεπε να υπολογισθεί έκπτωση 5%, την οποία κάνουν πάντα οι εργολάβοι και να του επιδικασθεί το ποσό των 35.007,19 ευρώ.

Ο λόγος αυτός είναι απαράδεκτος, διότι τα ανωτέρω επικαλούμενα προς θεμελίωσή του δεν αποτελούν "πράγμα" κατά την έννοια της διάταξης του άρθρου 8 του 559 ΚΠολΔ, αλλά αρνητικούς ισχυρισμούς, που συνέχονται με την ιστορική βάση της αγωγής και αποτελούν αιτιολογημένη άρνηση αυτής. Κατ' ακολουθία των ανωτέρω, πρέπει να απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης και να καταδικαστεί ο αναιρεσείων, λόγω της ήττας του, στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσιβλήτου σύμφωνα με το σχετικό αίτημα του τελευταίου που υποβλήθηκε με τις προτάσεις του (άρθρα 106, 176, 183, 189 παρ. 1 και 191 παρ. 2 ΚΠολΔ), μειωμένα κατά τα άρθρα 276 παρ. 1 και 281 παρ. 2 του Ν. 3463/2006 περί κυρώσεως του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων, σε συνδυασμό με το άρθρο 285 του ν. 3852/2010, όπως ορίζεται ειδικότερα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 1-7-2019 αίτηση (αριθ. έκθ. καταθ. 29/2019, αριθ. δικ. 148/2020) για αναίρεση της 81/2019 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Δυτικής Στερεάς Ελλάδος.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει στο ποσό των εξακοσίων (600) ευρώ. ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 20 Δεκεμβρίου 2021.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του, στις 2 Φεβρουαρίου 2022.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ