Supreme Court dismisses appeal against civil judgment for failure to consider evidence and witness credibility.

Απόφαση 1469 / 2019 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1469/2019

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αβροκόμη Θούα, Προεδρεύουσα Αρεοπαγίτη, Μιλτιάδη Χατζηγεωργίου, Θεόδωρο Κανελλόπουλο, Κωνσταντίνα Μαυρικοπούλου και Μυρσίνη Παπαχίου - Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 23 Σεπτεμβρίου 2019, με την παρουσία και της γραμματέως Θεοδώρας Παπαδημητρίου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Α. Ρ. του Ι., κατοίκου .... Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Πασχάλη Λαμπρόπουλο.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) ομορρύθμου εταιρίας με την επωνυμία "..." και το διακριτικό τίτλο "...", που εδρεύει στη … και εκπροσωπείται νόμιμα, 2) Β. Κ. του Γ., κατοίκου ..., ως ομορρύθμου μέλους της Ο.Ε. με την επωνυμία "..." και 3) Κ. Κ. του Γ., κατοίκου ..., ως ομορρύθμου μέλους της Ο.Ε. με την επωνυμία "...". Εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ιωάννη Σκορδαλό.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 29-4-2009 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 3768/2012 του ίδιου Δικαστηρίου και 904/2015 του Τριμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 15-5-2018 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1. Η από 15-5-2018 (αριθμ. εκθ. κατ. 129/2018) αίτηση για αναίρεση της υπ' αριθμ. 904/2015 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης, που εκδόθηκε κατά την τακτική διαδικασία αντιμωλία των διαδίκων, έχει ασκηθεί νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564, 566 παρ.1 ΚΠολΔ), καταβλήθηκε δε το προσήκον παράβολο του Δημοσίου , όπως προκύπτει από την υπ' αριθμ. 129/2018 έκθεση κατάθεσης δικογράφου του Γραμματέα του Εφετείου Θεσσαλονίκης σε συνδυασμό με το υπ' αριθμ. 21129210895807160032 e-παράβολο). Είναι, συνεπώς, παραδεκτή (άρθρο 577 παρ.1 ΚΠολΔ) και πρέπει να ερευνηθεί ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (άρθρο 577 παρ.3 ΚΠολΔ).

2.Από την παραδεκτή επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων της δίκης (άρθρο 561 παρ.2 ΚΠολΔ) προκύπτουν τα ακόλουθα: Με την από 29-4-2009 (αριθμ. εκθ. καταθ. 16928/2009) αγωγή του ενώπιον του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης ο ενάγων και ήδη αναιρεσείων ζήτησε να υποχρεωθούν εναγόμενοι και ήδη αναιρεσίβλητοι να του καταβάλουν, εις ολόκληρον ο καθένας, το ποσό των 172.980 ευρώ συνολικά, εκ του οποίου ποσό 78.980 ευρώ, ως υπόλοιπο οφειλόμενης αμοιβής από σύμβαση έργου και ποσό 94.000 ευρώ, ως αποζημίωση, για τους εκτιθέμενους λόγους, με το νόμιμο τόκο από1-7-2006, άλλως από την επίδοση της αγωγής και μέχρι την εξόφληση. Το πρωτοβάθμιο δικαστήριο με την υπ' αριθμ. 3768/2012 απόφασή του απέρριψε την αγωγή, ως ουσιαστικά αβάσιμη. Κατά της τελευταίας απόφασης ο ενάγων άσκησε την από 9-4-2012 (αριθμ. εκθ. κατ. 16928/11-4-2012) έφεση, η οποία απορρίφθηκε με την υπ' αριθμ. 904/2015 προσβαλλόμενη απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης, ως ουσιαστικά αβάσιμη.

3.Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμ. 12 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται και αν το δικαστήριο παραβίασε τους ορισμούς του νόμου σχετικά με τη δύναμη των αποδεικτικών μέσων, ενώ κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμ. 11 περ. α' ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν το δικαστήριο έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που ο νόμος δεν επιτρέπει.

Εξάλλου, από τη διάταξη του άρθρου 400 περ. 3 ΚΠολΔ (όπως ίσχυε πριν από την κατάργησή της με το άρθρο 1 άρθρο δεύτερο παρ.1 ν.4335/2015 και έχει εν προκειμένω εφαρμογή) κατά την οποία δεν εξετάζονται όταν κληθούν ως μάρτυρες πρόσωπα που μπορεί να έχουν συμφέρον από τη δίκη, προκύπτει ότι ως συμφέρον από τη δίκη, κατά την έννοια της διατάξεως αυτής, θεωρείται το εξαρτώμενο από το αποτέλεσμα της δίκης και αποτελεί αναγκαία συνέπεια αυτής, δεν είναι δε εξαιρετέος κάποιος μάρτυρας κατά τη διάταξη αυτή εκ μόνου του λόγου ότι είναι γονέας του διαδίκου με επιμέλεια του οποίου εξετάζεται.

Από την πιο πάνω διάταξη σε συνδυασμό και προς τις διατάξεις του άρθρου 403 παρ. 2 και 4 του ίδιου Κώδικα, σύμφωνα με τις οποίες το δικαστήριο αποφασίζει για την προαναφερόμενη περίπτωση και με απλή πιθανολόγηση, προκύπτει ότι, ως προς τη συνδρομή η όχι στο πρόσωπο του μάρτυρα περίπτωσης συμφέροντος, η κρίση του Δικαστηρίου της ουσίας, απορρέουσα από εκτίμηση πραγμάτων, είναι αναιρετικά ανέλεγκτη (ΑΠ 1540/2008, ΑΠ 581/2006).

Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 270 παρ. 2 εδ. β' ΚΠολΔ, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 12 του ν. 2915/2001, του οποίου η ισχύς άρχισε από 1-1-2002 (άρθρο 15 του ν. 2943/2001), (όπως ίσχυε πριν από την κατάργησή της με το άρθρο 1 άρθρο δεύτερο παρ.1 ν.4335/2015 και έχει εν προκειμένω εφαρμογή), το δικαστήριο συμπληρωματικά μπορεί να λαμβάνει υπόψη και να εκτιμά ελεύθερα και αποδεικτικά μέσα που δεν πληρούν τους όρους του νόμου.

Στην έννοια των αποδεικτικών μέσων που δεν πληρούν τους όρους του νόμου εντάσσονται και οι κατ` άρθρο 400 περ. 3 ΚΠολΔ εξαιρετέοι μάρτυρες, ήτοι τα πρόσωπα που μπορεί να έχουν συμφέρον από την έκβαση της δίκης, των οποίων τις καταθέσεις μπορεί να λαμβάνει υπόψη και να εκτιμά ελεύθερα το δικαστήριο για την συναγωγή του αποδεικτικού του πορίσματος (ΑΠ 455/2014, ΑΠ 731/2011).

Στην προκειμένη περίπτωση με τον πρώτο λόγο αναίρεσης (κατά το πρώτο σκέλος του) αποδίδεται στην προσβαλλομένη απόφαση η πλημμέλεια, κατ' ορθή εκτίμηση, από τον αριθμ. 11 περ. α'του άρθρου 559 ΚΠολΔ - και όχι από τον αριθμ 12 του ίδιου άρθρου, που επικαλείται ο αναιρεσείων, ότι εσφαλμένα απέρριψε την επαναφερθείσα με λόγο έφεσης ένστασή του, περί εξαιρέσεως του εξετασθέντος ως μάρτυρα, Γ.

Κ., διότι ήταν εξαιρετέος "...αφού είναι πατέρας του δευτέρου και της τρίτης των αναιρεσιβλήτων και ταυτόχρονα συγκύριος κατά ποσοστό 85% του οικοπέδου επί του οποίου εκτελέστηκε το επίδικο έργο, προσδοκά δε όφελος από την έκβαση της δίκης, δεδομένου ότι ήταν κατ'ουσίαν διάδικος, ομόδικος των αντιδίκων...καθόσον από την αρχή μέχρι το πέρας της ολοκληρώσεως του ενδίκου έργου ήταν ο μόνος ο οποίος διηύθυνε και ασχολούνταν με αυτό και όχι τα διάδικα παιδιά του...και αυτός που διαπραγματεύθηκε τους όρους του έργου ...και είχε στην ουσία την επιχείρηση της ανέγερσης μεζονετών..." και, μετά ταύτα (απόρριψη της ένστασης), παρά το νόμο έλαβε υπόψη την κατάθεσή του και συνεκτίμησε αυτήν με τις λοιπές αποδείξεις.

Ο λόγος αυτός είναι απαράδεκτος, διότι, κατά τα προεκτεθέντα, η κρίση, περί του εάν το κληθέν να εξετασθεί ενώπιον του δικαστηρίου πρόσωπο είναι ή δεν είναι εξαιρετέος μάρτυρας, ως εξαρτών ή μη συμφέρον εκ της δίκης, απόκειται στην κυριαρχική και αναιρετικώς ανέλεγκτη εξουσία του δικαστηρίου της ουσίας.

Σε κάθε περίπτωση ο λόγος αναίρεσης είναι αβάσιμος, διότι ο ισχυρισμός του αναιρεσείοντος, ότι ήταν εξαιρετέος ο ανωτέρω μάρτυρας και δεν έπρεπε να ληφθεί υπόψη η ένορκη κατάθεσή του, είναι μη νόμιμος, καθόσον από την παραδεκτή επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων της παρούσας δίκης ( άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ), προκύπτει ότι ως προς την ένδικη αγωγή του αναιρεσείοντος ορίσθηκε η συζήτηση στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης για τις 8-6-2010 και δικάστηκε στις 27-9-2011, οπότε ήταν εφαρμοστέα η διάταξη του άρθρου 270 παρ. 2 ΚΠολΔ, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 12 του ν. 2915/ 2001 (όπως ίσχυε πριν από την κατάργησή της με το άρθρο 1 άρθρο δεύτερο παρ.1 ν.4335/2015), που καθιέρωνε το επιτρεπτό της λήψης υπόψη από οποιοδήποτε ουσιαστικό δικαστήριο και αποδεικτικών μέσων που δεν πληρούν τους όρους του νόμου, όπως είναι οι καταθέσεις εξαιρετέων μαρτύρων, των οποίων τις καταθέσεις μπορεί να λαμβάνει υπόψη και να εκτιμά ελεύθερα το δικαστήριο για την συναγωγή του αποδεικτικού του πορίσματος.

4.Από τη διάταξη του άρθρου 340 ΚΠολΔ συνάγεται ότι η αξιοπιστία των μαρτύρων και η εκτίμηση των όσων καταθέτουν ανήκει στην κυριαρχική και ανέλεγκτη εξουσία του δικαστηρίου της ουσίας, το οποίο, εκτιμώντας ελεύθερα τις αποδείξεις, όπως έχει δικαίωμα από το νόμο, μπορεί να αποδώσει στις καταθέσεις των μαρτύρων του αναιρεσιβλήτου μεγαλύτερη βαρύτητα ή αξιοπιστία από τις καταθέσεις των μαρτύρων του αναιρεσείοντος.

Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμ. 12 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται, αν το δικαστήριο παραβίασε τους ορισμούς του νόμου σχετικά με τη δύναμη των αποδεικτικών μέσων. Ο λόγος αυτός αναίρεσης θεμελιώνεται, όταν το δικαστήριο της ουσίας, κατά την εκτίμηση των αποδείξεων, αποδίδει σε ορισμένα αποδεικτικά μέσα δύναμη αποδείξεως μεγαλύτερη ή μικρότερη από εκείνη που δεσμευτικά γι' αυτό καθορίζει ο νόμος, όχι, όμως και στην περίπτωση που, εκτιμώντας ελεύθερα τις αποδείξεις, όπως έχει δικαίωμα από το νόμο (άρθρο 340 ΚΠολΔ), αποδίδει σε ορισμένα αποδεικτικά μέσα, τα οποία κατά νόμο έχουν την ίδια αποδεικτική δύναμη με τα άλλα, μεγαλύτερη ή μικρότερη βαρύτητα ή αξιοπιστία από τα τελευταία, διότι η εκτίμηση αυτή, κατ` άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔ, δεν υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου (ΑΠ 96/2019).

Με τον ίδιο λόγο αναίρεσης (κατά το δεύτερο σκέλος του) αποδίδεται στην προσβαλλομένη απόφαση η πλημμέλεια από τον αριθμ. 12 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, διότι το Εφετείο για το σχηματισμό της αποδεικτικής του κρίσης εσφαλμένα αξιολόγησε και στάθμισε την αξιοπιστία των καταθέσεων των μαρτύρων απόδειξης και ανταπόδειξης.

Ο λόγος αυτός είναι απορριπτέος, ως απαράδεκτος, διότι, κατά τα προεκτεθέντα, η προβαλλόμενη αιτίαση, αναγόμενη στη στάθμιση και αξιολόγηση των μαρτυρικών καταθέσεων και την ελεύθερη εκτίμηση αυτών που κατέθεσαν, δεν μπορεί να θεμελιώσει λόγο αναίρεσης.

5.Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμ. 11 περ. γ` ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν το δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα, που οι διάδικοι επικαλέστηκαν και προσκόμισαν. Εξάλλου, από τις διατάξεις των άρθρων 335 και 338 έως και 340 ΚΠολΔ προκύπτει ότι το δικαστήριο της ουσίας, προκειμένου να σχηματίσει την κρίση του για τους πραγματικούς ισχυρισμούς των διαδίκων, που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, υποχρεούται να λαμβάνει υπόψη του όλα τα αποδεικτικά μέσα, τα οποία νόμιμα επικαλούνται και προσκομίζουν οι διάδικοι, χωρίς να επιβάλλεται να γίνεται ειδική αναφορά και χωριστή αξιολόγηση του καθενός απ` αυτά, αρκεί να καθίσταται αδιστάκτως βέβαιο από όλο το περιεχόμενο της απόφασης, ότι συνεκτιμήθηκαν όλα τα αποδεικτικά μέσα που με επίκληση προσκομίστηκαν νόμιμα από τους διαδίκους (Ολ.ΑΠ 2/2008).

Με το δεύτερο λόγο αναίρεσης, αποδίδεται στην προσβαλλομένη απόφαση η πλημμέλεια, κατ' ορθή εκτίμηση, από τον αριθμ. 11 περ. γ' του άρθρου 559ΚΠολΔ - και όχι από τον αριθμ. 12 του ίδιου άρθρου που επικαλείται ο αναιρεσείων, διότι δεν έλαβε υπόψη τη νομίμως προσκομισθείσα με επίκληση τεχνική έκθεση επιμέτρησης επιχρισμάτων, που συνέταξε ο πολιτικός μηχανικός Σ. Η., από την οποία προέκυπτε το ουσία βάσιμο της ένδικης αξίωσής του. Όπως όμως προκύπτει από την επισκόπηση της προσβαλλομένης απόφασης δεν καταλείπεται καμία αμφιβολία ότι το Εφετείο για να καταλήξει στο αποδεικτικό του πόρισμα, ως προς το ζήτημα των επιμετρηθεισών εργασιών επιχρισμάτων, έλαβε υπόψη και συνεκτίμησε και το ανωτέρω έγγραφο, το οποίο μάλιστα ρητά μνημονεύει και αξιολογεί. Επομένως, ο λόγος αυτός αναίρεσης είναι αβάσιμος. 6.Κατ` ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει να απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης, να διαταχθεί η εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο του κατατεθέντος παραβόλου, σύμφωνα με το άρθρο 495 παρ. 3 ΚΠοΛΔ, όπως ισχύει, και να καταδικασθεί ο αναιρεσείων, που ηττήθηκε, στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, που κατέθεσαν προτάσεις, κατά το νόμιμο και βάσιμο αίτημα αυτών (άρθρα 176, 183 και 191 παρ.2 ΚΠολΔ), κατά τα ειδικότερα αναφερόμενα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την από 15-5-2018 (αριθμ. εκθ. καταθ. 129/15-5-2018) αίτηση του Α. Ρ. του Ι. για αναίρεση της υπ' αριθμ. 904/2015 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης.

ΔΙΑΤΑΣΣΕΙ την εισαγωγή του κατατεθέντος παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο. Και ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 13 Νοεμβρίου 2019.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 23 Δεκεμβρίου 2019.

Η ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΥΣΑ και νυν Αντιπρόεδρος του Αρείου Πάγου

Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ