1468/2011 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1468 / 2011 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1468/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ρένα Ασημακοπούλου, Αντιπρόεδρο, Αθανάσιο Κουτρομάνο, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Ευφημία Λαμπροπούλου και Γεράσιμο Φουρλάνο, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 17 Ιανουαρίου 2011, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης Τραπεζικής εταιρίας με την επωνυμία "ΤΡΑΠΕΖΑ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΑΕ" που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Παρασκευά Αρβανιτάκη.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. Ε.-Α. Β. του Δ., κατοίκου ..., 2. Γ. Μ. του Σ., κατοίκου ..., 3. Α. Τ. του Α., συζ. Θ. Χ., κατοίκου ..., 4. Ομόρρυθμης εταιρίας με την επωνυμία "Αφοι Σ. και ΣΙΑ ΟΕ", που εδρεύει στη Θεσσαλονίκης και εκπροσωπείται νόμιμα και 5. Σ. Π. του Γ., κατοίκου ... . Ο μεν 2ος δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο, οι δε 1η, 2η, 3η και 5ος εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Θεόδωρο Ζευκιλή, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις υπ' αριθ. 16992/2006, 16993/200, 16991/2006 ανακοπές της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 21256/2007 του ίδιου Δικαστηρίου και 1875/2008 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά η αναιρεσείουσα με την από 29-10-2008 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Αθανάσιος Κουτρομάνος ανέγνωσε την από 7-1-2011 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου του στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από την προσκομιζόμενη υπ' αριθμ. Β 11536/7-7-2009 έκθεση του δικαστικού επιμελητού Θεσσαλονίκης ... και τις συναπτόμενες σ' αυτή βεβαίωση και απόδειξη παραλαβής εγγράφου προκύπτει ότι το επίσημο αντίγραφο της κρινόμενης αιτήσεως αναιρέσεως, με κλήση προς συζήτηση αυτής κατά την δικάσιμο που σημειώνεται στην αρχή της παρούσης, επιδόθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα στον δεύτερο αναιρεσίβλητο Γ. Μ. (με θυροκόλληση του σχετικού εγγράφου στην κατοικία του και παράδοση αντιγράφου αυτού στις οικείες αστυνομική και ταχυδρομική υπηρεσία). Ο αναιρεσίβλητος αυτός δεν εμφανίσθηκε κατά την εκφώνηση της υποθέσεως από τη σειρά του πινακίου, η συζήτηση όμως θα χωρήσει, παρά την απουσία του, σαν να ήταν και αυτός παρών (άρθρο 576 παρ. 2 εδ. γ ΚΠολΔ).

Με το άρθρο 559 αριθμ. 14 ΚΠολΔ ιδρύεται λόγος αναιρέσεως, αν το δικαστήριο παρά το νόμο κήρυξε ή δεν κήρυξε ακυρότητα, έκπτωση από δικαίωμα ή απαράδεκτο. Κατά το άρθρο 321 ΚΠολΔ: "Όσες οριστικές αποφάσεις των πολιτικών δικαστηρίων δεν μπορούν να προσβληθούν με ανακοπή ερημοδικίας και έφεση είναι τελεσίδικες και αποτελούν δεδικασμένο".

Κατά το άρθρο 325 περ. 1 ΚΠολΔ: "Το δεδικασμένο ισχύει υπέρ και κατά των διαδίκων ...". Κατά το άρθρο 974 ΚΠολΔ: "Αν το πλειστηρίασμα δεν αρκεί για να ικανοποιηθεί εκείνος υπέρ του οποίου έγινε η εκτέλεση και οι δανειστές που αναγγέλθηκαν ... ο υπάλληλος του πλειστηριασμού ... συντάσσει πίνακα κατάταξης ...". Κατά το άρθρο 978 ΚΠολΔ: "Απαιτήσεις που εξαρτώνται από αίρεση ή αμφιβολίες κατατάσσονται τυχαίως (παρ. 1 εδ.

α)...Όταν η απαίτηση κατατάσσεται τυχαίως, ο υπάλληλος του πλειστηριασμού ορίζει τον πίνακα της κατάταξης πώς θα κατανέμεται το ποσό που αναλογεί στην απαίτηση αν αυτή πάψει να υπάρχει (παρ.2)". Κατά το άρθρο 1277 ΑΚ : "Η προσημείωση χορηγεί μόνο δικαίωμα προτίμησης για την απόκτηση υποθήκης. Όταν η απαίτηση επιδικασθεί τελεσίδικα, η προσημείωση τρέπεται σε υποθήκη, η οποία λογίζεται ότι έχει εγγραφεί από την ημέρα της προσημείωσης".

Κατά το άρθρο 1279 ΑΚ: "Αν πριν από την τροπή της προσημείωσης σε υποθήκη χωρήσει αναγκαστική εκτέλεση στο ακίνητο, η απαίτηση, υπέρ της οποίας έχει εγγραφεί η προσημείωση, κατατάσσεται τυχαία και το ακίνητο περιέχεται στον αγοραστή ελεύθερο". Κατά το άρθρο 979 παρ.2 ΚΠολΔ: "Μέσα σε δώδεκα εργάσιμες ημέρες ...

οποιοσδήποτε έχει έννομο συμφέρον μπορεί να ανακόψει τον πίνακα της κατάταξης, οπότε εφαρμόζονται τα άρθρα 933 επ. ... . Η ανακοπή στρέφεται κατά των δανειστών, των οποίων προσβάλλεται η κατάταξη". Από τον συνδυασμό των διατάξεων αυτών προκύπτει: α) Ότι η τυχαία κατάταξη (στον πίνακα διανομής πλειστηριάσματος ακινήτου) προσημειούχου πιστωτού καθίσταται (κατ' αρχήν) οριστική, αν εκδοθεί τελεσίδικη απόφαση σε δίκη μεταξύ αυτού και του οφειλέτου, με την οποία του επιδικάζεται η απαίτηση, για την οποία έχει καταταγεί.

Β) Ότι, αντιθέτως, εάν κριθεί τελεσιδίκως ότι ο κυρίως και τυχαίως καταταγείς (ως προσημειούχος) πιστωτής δεν έχει απαίτηση κατά του οφειλέτου, η μεν κατάταξή του θεωρείται μη γενόμενη, την θέση του καταλαμβάνει -χωρίς άλλη διαδικασία- ο επικουρικώς καταταγείς πιστωτής (εφόσον βεβαίως δεν εκκρεμεί κατ' αυτού ανακοπή).

γ) Ότι, παρά την τελεσίδικη επιδίκαση της απαιτήσεως στον κυρίως καταταγέντα πιστωτή και τη δημιουργία σχετικού δεδικασμένου μεταξύ αυτού και του οφειλέτου, τόσον ο επικουρικώς καταταγείς, όσο και καθένας από τους επόμενους αυτών στην κατάταξη πιστωτές- ως μη δεσμευόμενοι από το ρηθέν δεδικασμένο- δικαιούνται να αμφισβητήσουν την ουσιαστική βασιμότητα της απαίτησης του κυρίως καταταγέντος.

Κατά μείζονα δε λόγο καθένας από τους προαναφερθέντες δικαιούται να αμφισβητήσει την απαίτηση του κυρίως καταταγέντος, πριν από την έκδοση (τελεσίδικης) απόφασης στη δίκη μεταξύ του τελευταίου και του οφειλέτου. Βαρύνεται όμως, στην περίπτωση αυτή, ο αμφισβητών την απαίτηση του κυρίως καταταγέντος να ασκήσει κατ' αυτού (και κατά του πίνακος) σχετική ανακοπή και, εάν δεν πράξει τούτο, δεν μπορεί να ωφεληθεί και να καταλάβει την θέση του κυρίως καταταγέντος στον πίνακα, ακόμα και αν αυτός (κυρίως καταταγείς) ηττηθεί σε δίκη επί ανακοπής που άσκησε άλλος (επόμενος στην κατάταξη) πιστωτής, ο οποίος, ως εκ τούτου έχει προφανές έννομο συμφέρον να προσβάλλει με ανακοπή (έστω και μόνο) την κατάταξη του κυρίως και τυχαίως καταταγέντος (εάν φρονεί ότι μόνον αυτού η απαίτηση είναι ελαττωματική ή και εντελώς αναληθής).

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχθηκε τα ακόλουθα : "Με επίσπευση της ανώνυμης τραπεζικής εταιρίας με την επωνυμία '''Αλφα Τράπεζα ΑΕ'' διενεργήθηκε πλειστηριασμός στις 18-1-2006 ακίνητης περιουσίας του Δ., Γ. και Ι. Β., που δεν είναι διάδικοι στην παρούσα δίκη και το πλειστηρίασμα που επιτεύχθηκε ανήλθε στο ποσό των 100.005 Ευρώ για την περιουσία του πρώτου των ως άνω οφειλετών, σε 100.005 Ευρώ για την περιουσία του δεύτερου τούτων και σε 95.005 ευρώ για την περιουσία του τρίτου.

Η υπάλληλος του πλειστηριασμού ... αφού δέχθηκε τις αναγγελίες όλων των δανειστών για απαιτήσεις τους κατά των ως άνω οφειλετών, προέβη στη σύνταξη των αντίστοιχων πινάκων κατάταξης, μετά αφαίρεση των εξόδων που βάρυναν τα πλειστηριάσματα αυτά και κατέταξε μεταξύ άλλων, με τον πρώτο πίνακα επί του εναπομείναντος ποσού 94.321,56 Ευρώ την τρίτη, τέταρτο και πέμπτη των καθών της ως άνω υπ' αριθμ. 16992/2006 ανακοπής (Ε.

Β., Γ. Μ. και Α. Τ.) για απαίτηση τους και δάνεια που είχαν χορηγήσει στον πρώτο των οφειλετών (Δ. Β.), με το δεύτερο πίνακα επί του εναπομείναντος ποσού 94.517,86 Ευρώ την τρίτη των καθών της ως άνω υπ' αριθμ. 16993/2006 "ανακοπής "(ομόρρυθμη εταιρεία "ΑΦΟΙ Σ. ΚΑΙ ΣΙΑ Ο.Ε") για απαίτηση εκείνης προερχόμενη από δάνειο προς τον δεύτερο των οφειλετών (Γ.

Β.) και με τον τρίτο πίνακα επί του εναπομείναντος ποσού 89.407,56 ευρώ τον τρίτο των καθών της ανωτέρω υπ' αριθμ. 16991/2006 ανακοπής (Σ. Π.) για απαίτηση αυτού λόγω δανείου που είχε χορηγήσει στον τρίτο των οφειλετών (Ι. Β.). Σημειωτέον, ότι πριν από τους ως άνω καθών οι ανακοπές η εν λόγω υπάλληλος του πλειστηριασμού είχε κατατάξει κατά σειρά τους δικηγόρους Θεσσαλονίκης Αλέξανδρο Σταμπουλή και Κωνσταντίνα Μαμούρα, πλην όμως με την εκκαλούμενη απόφαση αυτοί αποβλήθηκαν και από τους τρεις ανακοπτόμενους πίνακες και δεν ερευνάται ως προς αυτούς η υπόθεση, γιατί δεν υφίσταται λόγος της κρινόμενης έφεσης.

Περαιτέρω, η ίδια υπάλληλος του πλειστηριασμού κατέταξε σε όλους τους ανωτέρω πίνακες προνομιακά τυχαία και επικουρικά μετά από τους καθών (στον πρώτο πίνακα, όπου είναι περισσότεροι του ενός, διαδοχικά τον ένα μετά τον άλλο), και στη θέση κάθε προηγουμένου δικαιούχου, για την περίπτωση μη τελεσιδικίας της απαίτησης καθενός τούτων, την αναγγελθείσα "ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΕ", ύστερα από εκείνη άλλους δικαιούχους, όπως η "ΑΛΦΑ ΤΡΑΠΕΖΑ ΑΕ", η "ΕΘΝΙΚΗ ΛΗΖΙΝΓΚ ΑΕ" κλπ και κατόπιν αυτών κατέταξε την ανακόπτουσα και ήδη εκκαλούσα, ή οποία αυτή μόνο προσβάλλει στην προκειμένη περίπτωση την εκκαλούμενη, παρότι ανακοπές κατά των ίδιων πινάκων ασκήθηκαν και από όλους τους προαναφερόμενους δικαιούχους απαιτήσεων, αλλά βεβαίως όχι κατά των καθών των ένδικων ανακοπών, πλην της ανακοπής της "ΕΘΝΙΚΗΣ ΛΗΖΙΝΓΚ ΑΕ", που εστράφη και κατά της προαναφερομένης Ε.

Β.. Έτσι, με βάση τις ανωτέρω κατάταξεις σε περίπτωση μη τελεσιδικίας των απαιτήσεων των καθών στη θέση αυτών θα εγκατασταθεί η "ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΕ" και όχι η ανακόπτουσα, έστω και αν γινόταν δεκτές οι ανακοπές της. Κατά συνέπεια, σύμφωνα με τα μνημονευόμενα στην μείζονα σκέψη, εφόσον δεν υφίσταται δυνατότητα κατάταξης της ανακόπτουσας στη θέση των καθών στους προσβαλλόμενους πίνακες, ακόμη και αν υπήρχε περίπτωση ακύρωσης της κατάταξης των τελευταίων, ελλείπει εν προκειμένω η προϋπόθεση, της ύπαρξης έννομου συμφέροντος ,αυτής (ανακόπτουσας) προς άσκηση των ανακοπών, καθόσον δεν θίγεται από τις ανακοπές η ''Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος ΑΕ'', αφού δεν στράφηκε η ανακόπτουσα και εναντίον της και παρότι δεν άσκησε η ίδια ανακοπή κατά των καθών ...".

Έτσι που έκρινε το Εφετείο, παρά τον νόμο απέρριψε την ανακοπή της αναιρεσείουσας ως απαράδεκτη και υπέπεσε στην εκ του άρθρου 559 αριθμ. 14 ΚΠολΔ πλημμέλεια. Τούτο δε, διότι -με βάση τα προεκτεθέντα- η επικουρικώς καταταγείσα ''Εθνική Τράπεζα ΑΕ'' θα καταλάβει την θέση των κυρίως και τυχαίως καταταγέντων (προσημειούχων) δανειστών, ήτοι των αναιρεσιβλήτων, στον πίνακα μόνο στην περίπτωση που σε δίκη μεταξύ αυτών και του οφειλέτου κριθεί τελεσιδίκως ότι οι σχετικές απαιτήσεις "έπαυσαν να υπάρχουν", όχι όμως και αν γίνει δεκτός ο ισχυρισμός της ανακόπτουσας- αναιρεσείουσας εταιρίας ότι οι απαιτήσεις που ανήγγειλαν και για τις οποίες κατετάγησαν οι αναιρεσίβλητου ήταν "εικονικές" και "επινοήθηκανγια να περισώσουν οι καθ' ων η εκτέλεση τα περιουσιακά στοιχεία με τη βοήθεια φίλων τους", ούτε βεβαίως εάν η απαίτηση της ''Εθνικής Τράπεζας'' έχει μεταγενεστέρως (ήτοι μετά την σύνταξη του προσβαλλόμενου πίνακος) εξοφληθεί ή με οποιοδήποτε άλλο νόμιμο τρόπο αποσβεσθεί. Κατά συνέπεια, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, αφού είναι εφικτή η συγκρότηση αυτού από άλλους δικαστές (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 1875/2008 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο υπό άλλη σύνθεση. Επιβάλλει στους αναιρεσίβλητους τα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει σε τρεις χιλιάδες (3.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 12 Απριλίου 2011.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 21 Σεπτεμβρίου 2011.

Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ