Supreme Court dismisses appeal claiming lower court ignored evidence regarding a will's validity.

Απόφαση 1468 / 2008 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Κ.Μ.

Αριθμός 1468/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ελισάβετ Μουγάκου - Μπρίλλη, Προεδρεύουσα Αρεοπαγίτη (κωλυομένου του Αντιπροέδρου), Μίμη Γραμματικούδη, Λεωνίδα Ζερβομπεάκο, Χαράλαμπο Παπαηλιού και Μιχαήλ Θεοχαρίδη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 21 Μαΐου 2008, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειουσών: Χ1 και Χ2, οι οποίες εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Διονύσιο Κοντομηνά.

Του αναιρεσίβλητου: Ψ, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Αντώνιο Γαλανό.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 14-6-2000 αγωγή των ήδη αναιρεσειουσών και της Α, η οποία δεν είναι διάδικος στην παρούσα δίκη, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Σύρου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 96/2001 προδικαστική, 6/2005 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 253/2006 του Εφετείου Αιγαίου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείουσες με την από 1-5-2007 αίτησή τους. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Μιχαήλ Θεοχαρίδης ανέγνωσε την από 13-5-2008 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειουσών ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

ΕΠΕΙΔΗ, κατά το άρθρο 559 αριθ. 11 περίπτωση γ' του ΚΠολΔ, ιδρύεται λόγος αναίρεσης της απόφασης και όταν το δικαστήριο παρά το νόμο δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέστηκαν και προσκόμισαν. Για την ίδρυση του λόγου αυτού αρκεί και μόνη η ύπαρξη αμφιβολιών για το αν πράγματι λήφθηκαν υπόψη από το δικαστήριο της ουσίας όλα τα αποδεικτικά μέσα που επικαλέστηκαν και προσκόμισαν οι διάδικοι, τα οποία ήταν υποχρεωμένο να λάβει υπόψη, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 335, 338, 339, 340 και 346 Κ.Πολ.Δ.

Καμιά, ωστόσο, διάταξη δεν επιβάλλει την ειδική μνεία και την ειδική αξιολόγηση καθενός από τα αποδεικτικά μέσα, αλλά αρκεί η γενική βεβαίωση του δικαστηρίου της ουσίας, ότι λήφθηκαν υπόψη όλα τα κατ' είδος μόνο αναφερόμενα αποδεικτικά μέσα. Μόνο αν από τη γενική αυτή αναφορά σε συνδυασμό με το περιεχόμενο της απόφασης δεν καθίσταται αδιστάκτως βέβαιο, ότι λήφθηκε υπόψη κάποιο συγκεκριμένο αποδεικτικό μέσο, στοιχειοθετείται ο λόγος αυτός αναίρεσης.

Στην προκειμένη περίπτωση με τον πρώτο λόγο της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης οι αναιρεσείουσες προσάπτουν στην προσβαλλόμενη απόφαση την από το άρθρο 559 αριθ.11 περίπτωση γ' του ΚΠολΔ πλημμέλεια, ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που αυτές επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν προς απόδειξη του αγωγικού ισχυρισμού τους ότι η από 10-9-1994 φερόμενη ως ιδιόγραφη διαθήκη του πατέρα αυτών και του ήδη αναιρεσιβλήτου εναγομένου, Β είναι άκυρη, γιατί δεν έχει υπογραφεί, ούτε χρονολογηθεί από τον εν λόγω διαθέτη, και ειδικότερα δεν έλαβε υπόψη την από 31-7-2002 έκθεση (γνωμοδότηση) γραφολογικής πραγματογνωμοσύνης του νομίμως διορισθέντος από αυτές, ως τεχνικού συμβούλου τους, ειδικού γραφολόγου Γ.

Ο λόγος αυτός αναίρεσης είναι απορριπτέος ως αβάσιμος, διότι από την προσβαλλόμενη απόφαση και ειδικότερα από την περιεχόμενη σ' αυτήν βεβαίωση ότι λήφθηκαν υπόψη όλα ανεξαιρέτως τα έγγραφα που επικαλούνται και προσκομίζουν οι διάδικοι, είτε για άμεση απόδειξη, είτε για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων, σε συνδυασμό με τις σκέψεις και το σύνολο των αποδεικτικών αναλύσεων που η απόφαση αυτή περιέχει, δεν καταλείπεται καμιά απολύτως αμφιβολία ότι το Εφετείο, για το σχηματισμό του αποδεικτικού του πορίσματος, με βάση το οποίο έκρινε κατ' ουσίαν αβάσιμη την ένδικη αγωγή των αναιρεσειουσών και της μητέρας τους Α, (που δεν είναι διάδικος), για αναγνώριση της ακυρότητας της διαληφθείσης επίμαχης διαθήκης, έλαβε υπόψη του και συνεκτίμησε μαζί με τις υπόλοιπες αποδείξεις και την παραπάνω αναφερόμενη γνωμοδότηση του τεχνικού συμβούλου των αναιρεσειουσών.

ΕΠΕΙΔΗ, για τη ίδρυση του προβλεπόμενου από τη διάταξη του άρθρου 559 αρ.11 περ.γ' ΚΠολΔ λόγου αναίρεσης της μη λήψης υπόψη από το δικαστήριο αποδεικτικών μέσων που οι διάδικοι επικαλέστηκαν και προσκόμισαν, δεν αρκεί η προσκομιδή του εγγράφου, αλλά πρέπει να γίνεται και νόμιμη επίκληση αυτού με τις προτάσεις στο Εφετείο.

Δεν συνιστά δε, κατ` άρθρο 240 του αυτού Κώδικα, που έχει εφαρμογή για την ταυτότητα του νομικού λόγου και στην επίκληση εγγράφων, νόμιμη επίκληση η ενσωμάτωση των προτάσεων των προηγούμενων συζητήσεων στις οποίες μνημονεύονται τα έγγραφα (ΟλΑΠ 9/2000). Στην προκειμένη περίπτωση με το δεύτερο λόγο της αίτησης αναίρεσης οι αναιρεσείουσες αποδίδουν στην προσβαλλόμενη απόφαση την από το άνω άρθρο 559 αριθ. 11 περ.

γ' του ΚΠολΔ πλημμέλεια, ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη του αποδεικτικά μέσα που αυτές είχαν επικαλεσθεί και προσκομίσει ενώπιον του Εφετείου προς απόδειξη του αγωγικού ισχυρισμού τους ότι η φερόμενη ως ιδιόγραφη διαθήκη του πατέρα αυτών και του αναιρεσιβλήτου, Β, δεν έχει υπογραφεί, ούτε χρονολογηθεί από αυτόν, και ειδικότερα την από 7-11-2001 έκθεση (γνωμοδότηση) του ειδικού δικαστικού γραφολόγου Δ, την οποία αυτός συνέταξε ως πραγματογνώμονας στα πλαίσια της ανάκρισης που διενήργησε η ανακρίτρια Σύρου σε βάρος του εναγομένου, για την πράξη της πλαστογραφίας της διαθήκης.

Από την επισκόπιση, όμως, των από 7-4-2006 προτάσεων των αναιρεσειουσών που υποβλήθηκαν κατά τη συζήτηση ενώπιον του Εφετείου, μετά την οποία εκδόθηκε η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, προκύπτει, ότι αυτές δεν είχαν ειδικώς επικαλεσθεί την παραπάνω έγγραφη γνωμοδότηση, αλλά αρκέσθηκαν με τις προτάσεις αυτές, αφενός σε γενική παραπομπή στο περιεχόμενο των από 12-1-2001 και από 17-9-20041997 εγγράφων προτάσεών τους που είχαν υποβάλει ενώπιον του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου (Πολυμελούς Πρωτοδικείου Σύρου), με τις οποίες είχαν επικαλεσθεί το έγγραφο αυτό, και αφετέρου σε ενσωμάτωση σε αυτές του κειμένου όλων των πρωτόδικων προτάσεών τους.

Από όσα εκτέθηκαν προκύπτει ότι δεν έγινε επίκληση του πιο πάνω εγγράφου ενώπιον του Εφετείου με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος και συνεπώς το δικαστήριο εκείνο, μη λαμβάνοντας υπόψη το έγγραφο αυτό, δεν υπέπεσε στην από το άνω άρθρο 559 αριθ. 11 περ. γ' του ΚΠολΔ πλημμέλεια, ο δε περί του αντιθέτου ως άνω λόγος αναίρεσης είναι απορριπτέος ως αβάσιμος.

ΕΠΕΙΔΗ, με τον τρίτο και τελευταίο λόγο της αίτησης αναίρεσης, οι αναιρεσείουσες προβάλλουν κατά της προσβαλλόμενης απόφασης αιτίαση από το άρθρο 559 αριθ.11β'του ΚΠολΔ, ισχυριζόμενες ότι το Εφετείο την κρίση του περί του ότι η επίμαχη ιδιόγραφη διαθήκη του πατέρα αυτών και του αναιρεσιβλήτου, Β έχει γραφεί, χρονολογηθεί και υπογραφεί από εκείνον, τη στήριξε σε ανύπαρκτη ομολογία αυτών, την οποία συνήγαγε από το δικόγραφο της έφεσής τους και τις προτάσεις τους.

Όπως αναφέρεται, όμως, στην προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο σχημάτισε την ανωτέρω ουσιαστική κρίση του από τα αναφερόμενα στην απόφαση αυτή λοιπά αποδεικτικά μέσα, ήτοι τους μάρτυρες, την έκθεση γραφολογικής πραγματογνωμοσύνης και όλα τα επικαλούμενα και προσκομιζόμενα από τους διαδίκους έγγραφα, χωρίς να κάνει οποιαδήποτε μνεία ομολογίας των αναιρεσειουσών.

Ειδικότερα η περιεχόμενη στην προσβαλλόμενη απόφαση σκέψη ότι "οι αναιρεσείουσες για πρώτη φορά στη δευτεροβάθμια δίκη με την έφεση, αντιφάσκοντας προς όσα εκτίθενται στην αγωγή τους, ισχυρίζονται ότι η επίμαχη ιδιόγραφη διαθήκη αποτελεί σχέδιο αντίστοιχου περιεχομένου τελευταίας δηλώσεως βουλήσεως του πατέρα τους Β, υποστηρίζοντας δηλαδή ότι η παραπάνω διαθήκη τόσο ως προς τη γραφή της, όσο και ως προς τις υπογραφές της προερχόταν από τον ίδιο", εκφέρθηκε εκ περισσού από το Εφετείο και δεν σημαίνει ότι το δικαστήριο εκείνο συνήγαγε από το δικόγραφο της έφεσης ανύπαρκτη ομολογία των αναιρεσειουσών.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 10-5-2007 αίτηση των Χ1 και Χ2 για αναίρεση της υπ' αριθμ. 253/2006 απόφασης του Εφετείου Αιγαίου.

Καταδικάζει τις αναιρεσείουσες στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει σε χίλια οκτακόσια (1800) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 4 Ιουνίου 2008. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 25 Ιουνίου 2008.

Η ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΥΣΑ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ