1467/2011 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1467 / 2011 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1467/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ρένα Ασημακοπούλου, Αντιπρόεδρο, Αθανάσιο Κουτρομάνο, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Ευφημία Λαμπροπούλου και Γεράσιμο Φουρλάνο, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 23 Μαΐου 2011, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Δ. Π. του Π., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Αικατερίνη Βοσνιάκου.

Της αναιρεσιβλήτου: Εταιρίας με την επωνυμία Ανώνυμη Ελληνική Εταιρεία Γενικών Ασφαλειών Η ΕΘΝΙΚΗ" που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Φλώρα Τριανταφύλλου, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 11-7-2003 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1411/2005 του ίδιου Δικαστηρίου και 2870/2006 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά ο αναιρεσείων με την από 15-4-2009 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Αθανάσιος Κουτρομάνος ανέγνωσε την από 11-5-2011 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να γίνει δεκτός ο πρώτος λόγος κατά το δεύτερο μέρος του και να αναιρεθεί η απόφαση να απορριφθούν δε οι λοιποί αναιρετικοί λόγοι.

Η πληρεξούσια του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη της αντιδίκου του στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με το άρθρο 559 αριθμ. 88 Κ.Πολ.Δ ιδρύεται λόγος αναιρέσεως αν το δικαστήριο παρά το νόμο δεν έλαβε υπόψιν πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης. Εξάλλου, κατά το άρθρο 3 του Ν 2496/1997: "Κατά τη σύναψη της σύμβασης ο λήπτης της ασφάλισης υποχρεούται να δηλώσει στον ασφαλιστή κάθε στοιχείο ή περιστατικό που γνωρίζει, το οποίο είναι αντικειμενικά ουσιώδες για την εκτίμηση του κινδύνου, καθώς επίσης να απαντήσει σε κάθε σχετική ερώτηση του ασφαλιστή.

Στοιχεία και περιστατικά, για τα οποία ο ασφαλιστής έθεσε σαφείς γραπτές ερωτήσεις, τεκμαίρεται ότι είναι τα μόνα τα οποία επηρεάζουν την από μέρους του εκτίμηση του κινδύνου" (παρ. 1 εδ. α,β). "Σε περίπτωση παράβασης από δόλο της υποχρέωσης που προβλέπεται στην παρ. 1 του άρθρου αυτού , ο ασφαλιστής έχει δικαίωμα να καταγγείλει τη σύμβαση μέσα σε προθεσμία ενός (1) μηνός από τότε που έλαβε γνώση της παράβασης" (παρ. 6 εδ.

α). Στην προκειμένη περίπτωση, η υπόθεση έχει ως εξής: Στην από 11-7-2003 αγωγή του ο εδώ αναιρεσείων ιστορούσε: ότι με σύμβαση μεταξύ αυτού και της αναιρεσίβλητης εταιρίας, συναφθείσα την 11-7-2000, αυτός ασφαλίστηκε για την περίπτωση ασθενείας του ότι κατά την συμπλήρωση της σχετικής αιτήσεώς του, η ασφαλιστική σύμβουλος της εναγομένης, από δικό της γραφικό λάθος, συμπλήρωσε εσφαλμένα την απάντηση, που ο ίδιος είχε δώσει ειλικρινώς, στην ερώτηση αν ήταν ασφαλισμένος και σε άλλη ασφαλιστική εταιρία ότι από 5-3-2003 έως 7-3-2003 αυτός νοσηλεύθηκε στο Ιατρικό Κέντρο Αθηνών λόγω υπερτασικής κρίσης, η δε εναγομένη αρνήθηκε να του καταβάλλει αποζημίωση κατά τους όρους του ασφαλιστηρίου και την 4-6-2003 του κοινοποίησε καταγγελία- ακύρωση της σύμβασης, επικαλούμενη δόλια απόκρυψη από αυτόν του γεγονότος ότι ήταν ασφαλισμένος και σε άλλον ασφαλιστή κατά τη σύναψη της συμβάσεως.

Ζητούσε δε ο ενάγων να αναγνωρισθεί η ακυρότητα της καταγγελίας αυτής. Η αγωγή έγινε δεκτή πρωτοδίκως, απερρίφθη δε στον δεύτερο βαθμό δικαιοδοσίας, με την προσβαλλόμενη απόφαση, η οποία, κατά το ουσιαστικό μέρος της έχει ως εξής: "Την 7-7-2000 ο ενάγων, με την αριθμό ... αίτηση ασφάλισης ζωής, ζήτησε από την εναγομένη ασφαλιστική εταιρία, μέσω της ασφαλιστικής της συμβούλου Μ.

Λ., την έκδοση ασφαλιστηρίου συμβολαίου ζωής για κάλυψη νοσοκομειακών δαπανών, ενώ ήταν ήδη ασφαλισμένος.... με πρόσθετη ασφάλιση υγείας ...στην ασφαλιστική εταιρία ... "ALLIANZ". Το πρόγραμμά του ως άνω προηγούμενου ασφαλιστηρίου συμβολαίου του, του παρείχε μεν απεριόριστη νοσοκομειακή κάλυψη στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, με εξαίρεση όμως τις χώρες του Καναδά και των ΗΠΑ και για το λόγο αυτό αναζήτησε ένα πρόσθετο δεύτερο ασφαλιστήριο συμβόλαιο χωρίς τους παραπάνω περιορισμούς.

Κατά την συμπλήρωση όμως της απευθυνόμενης προς την εναγομένη ως άνω αιτήσεως και το προσαρτημένο σ' αυτήν ερωτηματολόγιο υγείας ο ενάγων δεν απάντησε ειλικρινώς σε δύο από τις ερωτήσεις. Ειδικότερα, το εν λόγω ερωτηματολόγιο το οποίο συντάχθηκε από την ως άνω ασφαλιστική σύμβουλο της εναγομένης, υπογράφηκε όμως από τον ενάγοντα, ο οποίος ήταν ο υπεύθυνος για την αλήθεια των απαντήσεων του, περιελάμβανε μεταξύ άλλων και τις ερωτήσεις α) "έχετε η είχατε άλλα ασφαλιστήρια ζωής, ατυχημάτων ή ασθενείας στην Εθνική ή άλλη ασφαλιστική εταιρία;" και β) "έχετε ποτέ αποζημιωθεί λόγω ασθένειας ή ατυχήματος από άλλη ασφαλιστική εταιρία", στις οποίες η δοθείσα απάντηση ήταν "όχι".

Με βάση την ως άνω αίτηση του ενάγοντος καταρτίσθηκε μεταξύ αυτού και της εναγομένης η από 11-7-2000 σύμβαση ασφάλισης ζωής με την ονομασία "ισόβια με συμμετοχή στα κέρδη" και εκδόθηκε το υπ' αριθμόν ... ασφαλιστήριο συμβόλαιο ζωής και ασθενειών, το οποίο κάλυπτε, μεταξύ άλλων και τα έξοδα νοσοκομειακής περίθαλψης στην Ελλάδα ή το εξωτερικό συνεπεία ασθενείας ή ατυχήματος με 100% ποσοστό συμμετοχής της εναγομένης.

Στο άρθρο 2 παρ. β των Γενικών όρων του ως άνω ασφαλιστηρίου συμβολαίου οριζόταν ότι "κατά τη σύναψη της σύμβασης ο συμβαλλόμενος και ο Ασφαλισμένος υποχρεούνται να δηλώσουν στον Ασφαλιστή κάθε στοιχείο ή περιστατικό που γνωρίζουν, το οποίο είναι αντικειμενικά ουσιώδες για την εκτίμηση του κινδύνου καθώς επίσης να απαντήσουν σε κάθε σχετική ερώτηση του Ασφαλιστή.

Στοιχεία και περιστατικά, για τα οποία ο Ασφαλιστής έθεσε σαφείς γραπτές ερωτήσεις, τεκμαίρεται ότι είναι τα μόνα τα οποία επηρεάζουν την από μέρους του εκτίμηση και αποδοχή του κινδύνου". Ο ενάγων όμως, αν και τον Ιούλιο του 2000 που υπέβαλε την ως άνω αίτηση προς την εναγομένη είχε ήδη ασφαλιστήριο συμβόλαιο ζωής με κάλυψη στην Ελλάδα και το εξωτερικό για νοσοκομειακές δαπάνες στην εταιρία "ALLIANZ ΑΕ" από δόλο δεν απάντησε θετικά στις παραπάνω ερωτήσεις, όπως βάσιμα η εναγομένη ισχυρίσθηκε πρωτοδίκως και επαναλαμβάνει με την έφεσή της.

ενώ ο ισχυρισμός του ίδιου που καθ' υποφοράν περιλαμβάνεται στην αγωγή - ότι από γραφικό λάθος της ασφαλιστικής συμβούλου σημειώθηκε η ένδειξη "Χ" στην θέση της απαντήσεως "ΟΧΙ" . αντί της σωστής "ΝΑΙ" (για την πρώτη από τις προαναφερθείσες δύο ερωτήσεις) -δεν αποδεικνύεται αληθής. Σημειωτέον ότι το επικαλούμενο αυτό "γραφικό λάθος" στις απαντήσεις του ερωτηματολογίου της αίτησης ασφάλισης ο ενάγων γνωστοποίησε προς την εναγομένη για πρώτη φορά τρία έτη περίπου μετά τη σύναψη του ασφαλιστηρίου συμβολαίου του και συγκεκριμένα με την από 19-5-2003 κοινή επιστολή του ίδιου και της συζύγου του Ά. -Μ.

Φ. - η οποία την ίδια ως άνω ημερομηνία είχε υποβάλει αίτηση ασφαλίσεως προς την εναγομένη και συντάχθηκε το με αριθμό ... ασφαλιστήριο συμβόλαιο - με αφορμή την νοσηλεία του τον Μάρτιο 2003 στο Ιατρικό Κέντρο Αθηνών και την άρνηση της εναγομένης να του καταβάλει την αιτηθείσα τότε ασφαλιστική αποζημίωση.

Και ναι μεν από την επικαλούμενη και προσκομιζόμενη και από τους δύο διαδίκους επιστολή της ως άνω ασφαλιστικής συμβούλου προς, την υπεύθυνη του Κλάδου Ζωής, ονόματι Ρ.. αποσταλείσα την 6-3-2003 με "FΑΧ" (βλ. το προσκομιζόμενο από την εναγόμενη αντίγραφο αυτής ως προς την ημερομηνία της) προκύπτει ότι η ασφαλιστική σύμβουλος της εναγομένης αναφέρεται σε "γραφικό λάθος εκ παραδρομής" για την παράλειψη της αναφοράς ύπαρξης άλλων συμβολαίων ζωής στο ερωτηματολόγιο αν και δηλώθηκαν και ότι αυτή συμφωνούσε με το περιεχόμενο της από 19-7-2003 ως άνω κοινής επιστολής του ενάγοντος και της συζύγου του προς την εναγόμενη πλην όμως η ίδια αυτή ασφαλιστική σύμβουλος με νεώτερη επιστολή της προς τον Δ/ντη του Κλάδου Ζωής της εναγομένης, ήτοι την επικαλούμενη και προσκομιζόμενη από την τελευταία από 20-6-2003 επιστολή, αναιρούσε το περιεχόμενο της προηγουμένης ως άνω επιστολή της, αναφέροντας ότι αυτήν την είχε συντάξει πιεζόμενη αφορήτως από τον ενάγοντα και την σύζυγο του, οι οποίοι της τηλεφωνούσαν επανειλημμένα, λέγοντας της ότι θα της έκαναν αναφορά και μήνυση εάν δεν δήλωνε στην εταιρία (εναγομένη) ότι από δική της παράλειψη δεν αναφέρθηκε ότι υπήρχε συμβόλαιο σε άλλη ασφαλιστική εταιρία.

Η ως άνω κρίση ότι η παράλειψη της αναφοράς του προϋπάρχοντος ασφαλιστηρίου συμβολαίου του ενάγοντος που τον ασφάλιζε σε άλλη εταιρία, κατά τον χρόνο της υποβολής της σχετικής αιτήσεως του προς την εναγομένη οφειλόταν σε απόκρυψη του γεγονότος εκ μέρους του και όχι σε γραφικό λάθος της ασφαλιστικής συμβούλου, ενισχύεται και από το γεγονός ότι και στην με ίδια ημερομηνία αίτηση ασφάλισης που η σύζυγος του Α.Μ.

Φ. υπέγραψε, προκειμένου να ασφαλισθεί και αυτή στην εναγομένη, την οποία αίτηση η ίδια ασφαλιστική σύμβουλος είχε συντάξει, σημειώνεται η ίδια ακριβώς παράλειψη, γεγονός που δείχνει ότι δεν είναι δυνατόν η ασφαλιστική αυτή σύμβουλος να κάνει το ίδιο λάθος και στις δύο αιτήσεις, απαντώντας εσφαλμένα αρνητικά στην ερώτηση περί υπάρξεως άλλων ασφαλιστηρίων συμβολαίων, ενώ εκείνοι απαντούσαν θετικά για την ύπαρξη αυτών.

Όπως δε βάσιμα η εναγομένη ισχυρίσθηκε το αποκριβέν από τον ενάγοντα ως άνω γεγονός της ύπαρξης άλλου ασφαλιστηρίου συμβολαίου, κατά την υποβολή της αίτησης του, στο ερωτηματολόγιο στο οποίο κλήθηκε να απαντήσει ήταν στοιχείο αντικειμενικά ουσιώδες σύμφωνα με το άρθρο 2 παρ. β των γενικών όρων του ως άνω ασφαλιστηρίου συμβολαίου του ενάγοντος, Σύμφωνα δε με όσα αναφέρθηκαν στη μείζονα σκέψη το ως άνω περιστατικό που απεκρύβει από τον ενάγοντα, αντικειμενικά ερευνώμενο ήταν ικανό να επηρεάσει την κατάρτιση της συμβάσεως ή τους όρους υπό τους οποίους αυτή συνομολογήθηκε και επομένως αποτελεί αντικειμενικά ουσιαστικό στοιχείο, το οποίο έπρεπε να είχε δηλώσει ο ενάγων κατά την απάντηση στο υποβληθέν ερωτηματολόγιο.

Το γεγονός ότι ο ενάγων με δική του πρωτοβουλία γνωστοποίησε άμεσα (μόλις διαπίστωσε για πρώτη φορά όπως ισχυρίζεται) στην εναγόμενη με την από 19-5-2003 επιστολή του τη λανθασμένα σημειωθείσα απάντηση, δεν αναιρεί την ως άνω κρίση, ότι κατά την κατάρτιση του συμβολαίου και δη την υποβολή της αιτήσεως από δόλο είχε αποκρύψει την ύπαρξη άλλου ασφαλιστηρίου συμβολαίου.

Το εν λόγω γεγονός της ύπαρξης άλλου ασφαλιστηρίου συμβολαίου είχε δηλώσει εξάλλου προφορικά ο ενάγων προς την εναγομένη την 16-5-2003 όπως συνομολογείται, η δε τελευταία προέβη εμπροθέσμως με την από 3-6-2003 καταγγελία που κοινοποιήθηκε στον ενάγοντα την 4-6-2003 στην ακύρωση του ως άνω ασφαλιστηρίου συμβολαίου "λόγω απόκρυψης ουσιώδους στοιχείου για τους κινδύνους που θα αναλάμβανε σύμφωνα με τα οριζόμενα στο Ν. 2496/1997 άρθρο 3".

Ενόψει των παραπάνω αποδειχθέντων η εν λόγω καταγγελία και ακύρωση του ασφαλιστηρίου συμβολαίου του ενάγοντος ήταν νόμιμη και έγκυρη ...". Με τον πρώτο λόγο της αιτήσεώς του, κατά το δεύτερο μέρος του, ο αναιρεσείων υποστηρίζει ότι, ανεξαρτήτως του ότι η ανακριβής καταγραφή στην αίτηση ασφαλίσεώς του, της απάντησής του στο επίμαχο ζήτημα δεν οφειλόταν σε δόλο, η αναιρεσίβλητη εταιρία έλαβε γνώση του γεγονότος (της προηγούμενης ασφάλισής του) κατά τα έτη 2001 και 2002 και επομένως, η καταγγελία της συμβάσεως από αυτήν έγινε εκπροθέσμως, ήτοι μετά την πάροδο της μηνιαίας ως άνω προθεσμίας, τον σχετικό δε ισχυρισμό (αντένσταση) αυτός είχε προβάλει τόσο στο Πρωτοδικείο όσο και στο Εφετείο.

Πράγματι, στις από 1-11-2004 πρωτόδικες προτάσεις του (σελ. 10) ο αναιρεσείων ανέφερε, κατά λέξιν, τα ακόλουθα: "Επειδή επιπλέον, η εναγομένη έλαβε γνώση ... για την ύπαρξη άλλου ασφαλιστηρίου μου συμβολαίου ζωής σε άλλη ασφαλιστική εταιρία και στις 19-1-2001 και στις 15-5-2002 (νοσηλείες στο Ιατρικό Κέντρο Αθηνών) και δεν έχει δικαίωμα ...

να προβαίνει στην ακύρωση του επιδίκου συμβολαίου". Το αυτό δε επανέλαβε ο αναιρεσείων, αιτιολογώντας το αναλυτικά, και με τις προτάσεις του στο Εφετείο (βλ. σελ. 16, 17, 18, 19, 20). Παρά ταύτα το Εφετείο δεν έλαβε υπόψιν και ουδόλως αναφέρθηκε στον ισχυρισμό αυτό και έτσι κατέστησε αναιρετέα την απόφασή του κατά την αναφερόμενη ανωτέρω διάταξη.

Επομένως, ο ρηθείς αναιρετικός λόγος και με βάση τις εκτεθείσες παραδοχές του Εφετείου είναι βάσιμος και πρέπει, κατ' αποδοχή αυτού, η απόφαση να αναιρεθεί, να παραπεμφθεί δε η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο δικαστήριο που την εξέδωσε, αφού η συγκρότηση αυτού από άλλους δικαστές είναι δυνατή (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ).

Κατόπιν τούτου περέλκει η έρευνα των λοιπών αναιρετικών λόγων.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 2870/2006 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, που πρέπει να συγκροτηθεί από άλλους δικαστές.

Επιβάλλει στην αναιρεσίβλητο τα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει σε τρεις χιλιάδες (3.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 20 Ιουλίου 2011.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 21 Σεπτεμβρίου 2011.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ