Supreme Court dismisses appeal on statute of limitations, ruling RTA labor claims were not barred by five-year limit.

Απόφαση 1463 / 2021 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1463/2021

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β2' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Μαρία Νικολακέα, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Όλγα Σχετάκη - Μπονάτου, Θεόδωρο Μαντούβαλο - Εισηγητή, Παναγιώτη Αθανασόπουλο και Ελένη Κατσούλη, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο Κατάστημά του, στις 18 Μαΐου 2021, με την παρουσία και της Γραμματέως Αγγελικής Ανυφαντή, για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, νόμιμα εκπροσωπουμένου από τον Υπουργό Οικονομικών που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα και τον Ειδικό Διαχειριστή της ΕΡΤ Α.Ε. και των θυγατρικών της, ο οποίος κατοικοεδρεύει στην Αγία Παρασκευή Αττικής, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσιά του Σοφία Διαμαντοπούλου, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ., η οποία κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1)Φ. Σ. του Ι., κατοίκου … , και 2)Ά. Κ. του Α., κατοίκου …, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Αντώνιο Κούκουλα, ο οποίος κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 4/12/2014 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1350/2017 του ίδιου Δικαστηρίου και 6774/2019 του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο με την από 29/6/2020 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων ζήτησε την απόρριψη της αίτησης και καταδίκη του αντιδίκου τους στη δικαστική δαπάνη τους.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 250 αρ. 17 ΑΚ παραγράφονται σε πέντε χρόνια οι αξιώσεις των κάθε είδους μισθών, η δε παραγραφή αυτή κατ' άρθρο 253 αρχίζει μόλις λήξει το έτος μέσα στο οποίο συμπίπτει η κατ' άρθρο 251 ΑΚ έναρξή της. Η διάταξη αυτή έχει εφαρμογή και για τις αξιώσεις μισθών του προσωπικού της ΕΡΤ Α.Ε. κατ' άρθρο 14 § 5 εδ.

β' του ν. 1730/1987, κατά τους ορισμούς του οποίου: "Οι διατάξεις για την παραγραφή αξιώσεων, για τόκους, προσωποκράτηση και εκτέλεση δικαστικών αποφάσεων, που ισχύουν υπέρ του Δημοσίου, εφαρμόζονται και υπέρ της ΕΡΤ Α.Ε. και των εταιρειών που ιδρύονται με αποκλειστικά κεφάλαιά της. Οι διατάξεις της παραγράφου αυτής, εκτός από εκείνες για τόκους, δεν εφαρμόζονται για τις αξιώσεις του προσωπικού των εταιρειών αυτών που προέρχονται από την παροχή εργασίας τους, για τις οποίες εφαρμόζεται η ισχύουσα νομοθεσία" (ΑΠ 121/2019, ΑΠ 1346/2002).

Εξάλλου, με την υπ' αριθ. Οικ.Ο2/11.06.2Ο13 κοινή απόφαση του Υφυπουργού στον Πρωθυπουργό και του Υπουργού Οικονομικών (ΦΕΚ Β' 1414/11.06.2013), όπως ισχύει, που εκδόθηκε κατ' εξουσιοδότηση του άρθρου 148 του ν. 3429/2005, ορίζεται, στο άρθρο 1 ότι: "1. Η Ελληνική Ραδιοφωνία -Τηλεόραση, Ανώνυμη Εταιρεία (ΕΡΤ-Α.Ε.), που ιδρύθηκε με το Ν. 7730/1987 (ΦΕΚ Α' 745) ως ενιαίος φορέας, καταργείται.

Επίσης, καταργούνται οι θυγατρικές εταιρείες που έχουν συσταθεί από την ΕΡΤ-Α.Ε....", στο άρθρο 2 ότι: "1. Το σύνολο των στοιχείων του ενεργητικού και παθητικού της ΕΡΤ-Α.Ε. και των θυγατρικών της, περιλαμβανομένων των πάσης φύσεως δικαιωμάτων, αξιώσεων και υποχρεώσεων μεταβιβάζονται αυτοδικαίως από τη δημοσίευση της παρούσας και χωρίς καμία άλλη διατύπωση στο Δημόσιο, εκπροσωπούμενο από τον Υπουργό Οικονομικών ... 2.

Το Δημόσιο καθίσταται διάδοχος του συνόλου των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων σύμφωνα με τα οριζόμενα στην προηγούμενη παράγραφο" και, τέλος, στο άρθρο 6 αυτής ότι: "Όπου στις κείμενες διατάξεις αναφέρεται ΕΡΤ ΑΕ ή οι θυγατρικές της νοείται εφεξής το Ελληνικό Δημόσιο". Περαιτέρω, το άρθρο 90 ν. 2362/1995 'περί δημοσίου Λογιστικού κλπ' ορίζει ότι "1.

Οποιαδήποτε απαίτηση κατά του Δημοσίου παραγράφεται μετά πενταετία, εφόσον από άλλη γενική ή ειδική διάταξη δεν ορίζεται βραχύτερος χρόνος παραγραφής αυτής. 2... 3. Η απαίτηση οποιουδήποτε των επί σχέσει δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου υπαλλήλων του Δημοσίου, πολιτικών ή στρατιωτικών, κατ' αυτού, που αφορά σε αποδοχές ή άλλες κάθε φύσεως απολαβές αυτών ή αποζημιώσεις, έστω και αν βασίζεται σε παρανομία των οργάνων του Δημοσίου ή στις περί αδικαιολογήτου πλουτισμού διατάξεις, παραγράφεται μετά διετία από της γενέσεώς της".

Η προβλεπομένη από την τελευταία αυτή διάταξη (άρθρ. 90 § 3 ν. 2362/1995), βραχυπρόθεσμη (διετής) παραγραφή, ο χρόνος της οποίας είναι μικρότερος από τον χρόνο παραγραφής που προβλέπεται (πενταετία) τόσο από την παράγραφο 1 του ιδίου ως άνω άρθρου 90 για όλες τις άλλες χρηματικές αξιώσεις κατά του Δημοσίου, όσο και από τις παραγράφους 2 και 3 του άρθρου 86 για τις χρηματικές αξιώσεις του Δημοσίου κατά τρίτων, αλλά και από τον χρόνο παραγραφής (πενταετία) που ισχύει, σύμφωνα με το άρθρο 250 αριθμοί 6 και 17 του ΑΚ για παρόμοιες αξιώσεις υπαλλήλων και εργατών του ιδιωτικού τομέα, αφορά οιασδήποτε φύσεως μισθολογικές αξιώσεις των με οποιαδήποτε έννομη σχέση υπαλλήλων του Ελληνικού Δημοσίου, έστω και αν αυτές βασίζονται σε παρανομία των οργάνων αυτού ή στις διατάξεις από αδικαιολόγητο πλουτισμό.

Επομένως, δεν εφαρμόζεται (η διάταξη αυτή) στην περίπτωση υπαλλήλου της ΕΡΤ ΑΕ, όταν μετά τη λύση της υπαλληλικής σχέσεως υπεισήλθε, δυνάμει της Οικ.Ο2/11.06.2Ο13 ΚΥΑ, ως διάδοχος της ΕΡΤ το Ελληνικό Δημόσιο, καθώς αφορά ιδιωτική διαφορά μεταξύ της ΕΡΤ και του υπαλλήλου της και όχι απαίτηση υπαλλήλου του Ελληνικού Δημοσίου κατ' αυτού, σύμφωνα δε με την § 2 του άρθρου 2 της εν λόγω ΚΥΑ, το Δημόσιο καθίσταται διάδοχο του συνόλου των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων της ΕΡΤ ΑΕ.

Τέλος, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 1 εδ. α' ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συνέτρεχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοστεί, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή (ΟλομΑΠ 1/2016, ΟλομΑΠ 7/2006).

Όπως προκύπτει από την παραδεκτή, κατ' άρθρο 561 § 2 ΚΠολΔ, επισκόπηση, για τις ανάγκες του αναιρετικού ελέγχου, των σχετικών διαδικαστικών εγγράφων, η υπόθεση ακολούθησε την εξής δικονομική πορεία: Με την από 4-12-2014 αγωγή τους, που άσκησαν ενώπιον του Πρωτοδικείου Αθηνών, δικάζον κατά την εργατική διαδικασία, οι ενάγοντες και τώρα αναιρεσίβλητοι, στρεφόμενοι [καθό μέρος αφορά τον αναιρετικό έλεγχο] κατά του εναγομένου και ήδη αναιρεσείοντος Ελληνικού Δημοσίου ως διαδόχου της ήδη καταργηθείσας ΕΡΤ ΑΕ, ισχυρίστηκαν, ότι απασχολήθηκαν σ' αυτή με συμβάσεις εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου, οι οποίες λύθηκαν το έτος 2012 κατόπιν παραίτησής τους.

Ότι, ενώ κατά τα προηγούμενα έτη 2010, 2011 και 2012 είχαν υποβάλει αιτήσεις για να τους χορηγηθεί η κανονική άδεια που δικαιούντο για τα έτη αυτά, εντούτοις η ανωτέρω εταιρία, από υπαιτιότητά της δεν τους τη χορήγησε, αλλά τους υποχρέωσε να εργαστούν, για λόγους που αφορούσαν τις ανάγκες της επιχείρησης. Ζήτησαν δε [μεταξύ άλλων], να αναγνωριστεί η υποχρέωση του εναγομένου (αναιρεσείοντος) να καταβάλει στον καθένα τους το συνολικό ποσό των 9.877,44 € ως αποζημίωση λόγω μη χορηγηθείσας άδειας για τα ως άνω έτη 2010-2012.

Τόσο το Πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, όσο και το Εφετείο Αθηνών, κατ' έφεση του εναγομένου και ήδη αναιρεσείοντος δέχθηκαν την αγωγή κατά το μέρος αυτό και επιδίκασαν στους ενάγοντες τα αιτούμενα συνολικά ποσά, απορρίπτοντας ως αβάσιμη τη σχετική ένσταση και (δεύτερο) λόγο εφέσεως του εναγομένου -αναιρεσείοντος ότι οι ένδικες αξιώσεις των εναγόντων έχουν υποπέσει στη διετή παραγραφή του άρθρου 90 § 3 ν. 2362/1995.

Ειδικότερα το Εφετείο Αθηνών με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφασή του δέχθηκε, επί του θέματος τούτου τα εξής: "... Οι αξιώσεις αυτές των εναγόντων -εφεσιβλήτων, που συνιστούν προηγούμενη της διαδοχής του Ελληνικού Δημοσίου ενοχή, καθώς ανάγονται στο χρονικό διάστημα κατά το οποίο αυτοί εξακολουθούσαν να εργάζονται για λογαριασμό της ΕΡΤ ΑΕ -κατά τα έτη 2010, 2011 και 2012, όπως προαναφέρεται- υπόκεινται στην πενταετή παραγραφή του άρθρου 250 αρ. 17 του AΚ, η οποία έχει εφαρμογή και για τις αξιώσεις μισθών του προσωπικού της ΕΡΤ ΑΕ, κατ' άρθρο 14 παρ. 5 εδ.

β' του ν. 1730/1987, σύμφωνα με τα εκτιθέμενα στη νομική σκέψη που προηγήθηκε, και που, κατ' άρθρο 253 του ΑΚ, άρχισε την 1.1.2011, 1.1.2012 και 1.1.2013, για καθένα από τα έτη αυτά, και επρόκειτο να λήξει στις 31.12.2016, 31.12.2017 και 31.12.2018, αντιστοίχως. Ενόψει δε του χρόνου επίδοσης της αγωγής στο εναγόμενο -εκκαλούν Ελληνικό Δημόσιο, στις 18.12.2014 (όπως προκύπτει από την επικαλούμενη και προσκομιζόμενη υπ' αριθμ. 1942 Α και με αρ.

πρωτ. στο Νομικό Συμβούλιο του Κράτους 227545/18.12.2014, έκθεση επίδοσης της δικαστικής επιμελήτριας του Πρωτοδικείου Αθηνών Ειρήνης Κωνσταντοπούλου), οι αμέσως προηγούμενες αξιώσεις δεν έχουν υποπέσει στην προβλεπόμενη κατά τα ανωτέρω παραγραφή και, ως εκ τούτου, οι ενάγοντες -εφεσίβλητοι, κατόπιν της μετατροπής του αγωγικού αιτήματος σε αναγνωριστικό, έχουν έννομο συμφέρον να διεκδικήσουν αυτές.

Επομένως, το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, που απέρριψε τον ισχυρισμό του εναγόμενου και ήδη εκκαλούντος Ελληνικού Δημοσίου, ότι οι παραπάνω ένδικες αξιώσεις των εναγόντων εφεσίβλητων έχουν υποπέσει στη διετή παραγραφή του άρθρου 90 παρ. 3 του ν. 2362/1995, δεν έσφαλε, αλλά σωστά το νόμο εφάρμοσε. Συναφώς, ο ίδιος ισχυρισμός, που προβλήθηκε παραδεκτώς πρωτοδίκως και επαναφέρεται από το εναγόμενο -εκκαλούν Ελληνικό Δημόσιο με τον δεύτερο λόγο της κρινόμενης έφεσης, είναι αβάσιμος και για το λόγο αυτό απορριπτέος".

Το Εφετείο, με το να οδηγηθεί στην προαναφερθείσα κρίση, ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε τις προαναφερθείσες ουσιαστικές διατάξεις των άρθρων 250 αρ. 17, 251 & 253 του ΑΚ, 14 § 5 εδ. β' του ν. 1730/1987 και της Οικ.Ο2/11.06.2Ο13 ΚΥΑ και δεν έσφαλε και ο μοναδικός λόγος αναίρεσης για πλημμέλεια εκ του αριθ. 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, με τον οποίο το αναιρεσείον αιτιάται ότι, δήθεν, το Εφετείο θα έπρεπε, εφαρμόζοντας αναλογικά τη διάταξη της παραγράφου 3 του άρθρου 90 του ν. 2362/1995, σε συνδ. με τα άρθρα 255 & 257 ΑΚ να δεχθεί την περί 2ετούς παραγραφής των αξιώσεων των αναιρεσιβλήτων ένστασή του και λόγο εφέσεως και να απορρίψει την αγωγή ως παραγεγραμμένη είναι αβάσιμος. Κι αυτό διότι οι ένδικες απαιτήσεις αφορούσαν έγκυρες συμβάσεις εργασίας με την ΕΡΤ ΑΕ και όχι με το Ελληνικό Δημόσιο, που υπεισήλθε ως διάδοχος της ΕΡΤ μετά τη λήξη των συμβάσεων αυτών και αφορά ιδιωτική διαφορά μεταξύ της ΕΡΤ και των αναιρεσιβλήτων και όχι απαίτηση κατά του Ελληνικού Δημοσίου. Το τελευταίο δε με τη διαδοχή ανέλαβε και όλες τις υποχρεώσεις [όπως και τα δικαιώματα] της ΕΡΤ.

Μετά απ' αυτά πρέπει να απορριφθεί η ένδικη αίτηση και να καταδικαστεί το αναιρεσείον λόγω της ήττας του στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων, μειωμένη σύμφωνα με το άρθρο 22 § 1 ν. 3693/1957, κατά τα οριζόμενα ειδικότερα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 29-6-2020 και με αριθμό καταθέσεως 3861/454/30-6-2020 αίτηση για αναίρεση της υπ' αριθμ. 6774/2019 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Και

Καταδικάζει το αναιρεσείον στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων, την οποία ορίζει στο ποσό των τριακοσίων (300) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 11 Νοεμβρίου 2021.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 6 Δεκεμβρίου 2021.

H ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ