Supreme Court allows partial appeal on lost income damages due to failure to deduct pension amounts from compensation.

Απόφαση 1462 / 2019 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1462/2019

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Καλού, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Μαρία Τζανακάκη, Αντώνιο Τσαλαπόρτα, Ελένη Φραγκάκη και Θεόδωρο Μαντούβαλο, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 15 Μαρτίου 2019, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος - αναιρεσιβλήτου: Α. Ν. του Α., κατοίκου ..., ο οποίος παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Σπυρίδωνα Αναγνωστόπουλο.

Των αναιρεσιβλήτων - αναιρεσειόντων: 1) Θ. Ν. του Γ., 2) Λ. Ν. του Γ., κατοίκων ... και 3) ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "…. Ανώνυμη Ελληνική Εταιρεία Γενικών Ασφαλειών", που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Γεώργιο Σταυρόπουλο με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 30-10-2012 αγωγή του Α. Ν. του Α., που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 49/2014 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 115/2015 μη οριστική και 1307/2016 οριστική του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν α) ο αναιρεσείων - αναιρεσίβλητος με την από 30-3-2018 αίτησή του και β) οι αναιρεσίβλητοι - αναιρεσείοντες με την από 4-4-2018 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση των υποθέσεων αυτών, με Εισηγητή τον Αρεοπαγίτη Θεόδωρο Μαντούβαλο, που εκφωνήθηκαν από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος - αναιρεσιβλήτου ζήτησε την παραδοχή της αίτησης αναίρεσής του, την απόρριψη της αντίθετης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά την αναφερόμενη στην αρχή της απόφασης δικάσιμο συζητήθηκαν οι από 30-3-2018 (αρ. καταθ. ...2018, αρ. πιν. …) και 4-4-2018 (αρ. καταθ. ...2018, αρ. πιν. ….) αντίθετες αιτήσεις αναιρέσεως κατά της 1307/2016 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Οι αιτήσεις αυτές πρέπει να ενωθούν και συνεκδικαστούν, σύμφωνα με το άρθρο 246 ΚΠολΔ, το οποίο, κατά το άρθρο 573 § 1 του ίδιου Κώδικα εφαρμόζεται και στην αναιρετική δίκη, καθόσον στρέφονται κατά της ίδιας απόφασης και αφορούν τους ίδιους διαδίκους, με τη συνεκδίκασή τους δε, διευκολύνεται η διεξαγωγή της δίκης και επέρχεται μείωση των εξόδων.

Από την παραδεκτή, κατ' άρθρο 561 § 2 ΚΠολΔ, επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων, για τις ανάγκες του αναιρετικού ελέγχου, προκύπτουν τα ακόλουθα: Με την υπ' αριθμ. 1266/2013 τελεσίδικη απόφαση του Εφετείου Αθηνών, που εκδόθηκε κατ' έφεση της υπ' αριθμ. 2655/2012 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, η οποία δίκασε κατά τη διαδικασία των αυτοκινητικών διαφορών, την από 30-9-2010 αγωγή του ενάγοντος Α.

Ν. κατά των εναγομένων Θ. Ν., Λ. Ν. και της ασφαλιστικής εταιρίας με την επωνυμία … ΑΕΕΓΑ, κρίθηκε με ισχύ δεδικασμένου ότι ο πρώτος εναγόμενος οδηγός του ... ΙΧΕ αυτοκινήτου, ιδιοκτησίας της δεύτερης εναγομένης, που ήταν ασφαλισμένο για τις ζημίες έναντι τρίτων στην τρίτη εναγομένη ασφαλιστική εταιρία, υπήρξε αποκλειστικά υπαίτιος του τροχαίου ατυχήματος (σύγκρουση) που επισυνέβη στην Καλλιθέα στις 7-3-2009, συνεπεία του οποίου τραυματίστηκε ο ενάγων που οδηγούσε τη με αρ.

κυκλ. ... δίκυκλη μοτοσικλέτα ιδιοκτησίας της εταιρίας με την επωνυμία ... ΕΛ. ΚΑΙ ΣΙΑ ΟΕ, στην οποία εργαζόταν ως διανομέας, του επιδικάστηκαν δε οι ζημίες που υπέστη από την ημέρα του ατυχήματος (7-3-2009) μέχρι τον αιτηθέντα χρόνο 30-9-2011, επιφυλασσομένου του ενάγοντος ως προς το μετέπειτα χρονικό διάστημα. Στη συνέχεια ο ενάγων και ήδη αναιρεσείων - αναιρεσίβλητος άσκησε την υπό κρίση από 30-10-2012 αγωγή κατά των ίδιων εναγομένων και ήδη αναιρεσιβλήτων - αναιρεσειόντων αιτούμενος την αποκατάσταση της ζημίας του από το εν λόγω ατύχημα για το μετέπειτα της πρώτης αγωγής χρονικό διάστημα ήτοι από 1-10-2011 έως 31-10-2015.

Επί της αγωγής αυτής εκδόθηκε η 49/2014 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών που δέχθηκε αυτή εν μέρει και κατ' έφεση των εναγομένων και αντέφεση του ενάγοντος με τις προτάσεις η αναιρεσιβαλλόμενη υπ' αριθμ. 1307/2018 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, η οποία εξαφάνισε την εκκαλούμενη απόφαση και δέχθηκε εν μέρει την αγωγή.

Συγκεκριμένα, κατά το βαλλόμενο με τους λόγους των δύο αναιρέσεων μέρος της δέχθηκε ότι κατά το επίδικο χρονικό διάστημα από 1-10-2011 έως 30-9-2015 ο ενάγων (παθών) παρουσίαζε εξαιτίας του ατυχήματος αναπηρία 67% και ήταν ανίκανος να εργαστεί σε εργασίες όπου απαιτείται ορθοστασία, βάδιση, άνοδο - κάθοδο κλιμάκων και έτσι ήταν ανίκανος της εργασίας του ως διανομέας πίτσας.

Λάμβανε μισθό 835 € μηνιαίως και δικαιούται αποζημίωση 835 χ 48 μήνες (όσο το επίδικο χρονικό διάστημα) = 40.080 €. Πλην όμως μπορούσε να εργαστεί σε ελαφρότερη εργασία, όπως τηλεφωνητής, θυρωρός, ταμίας, το οποίο δεν έπραξε και κατ' αποδοχή και ως ουσία βάσιμης εν μέρει της εκ του άρθρου 300 ΑΚ σχετικής ενστάσεως των εναγομένων έκρινε ότι θα αποκέρδαινε από (την εργασία) αυτή 535 € μηνιαίως επί 48 μήνες, ποσό που το αφαίρεσε από την άνω αποζημίωση.

Και τέλος δέχθηκε ότι με τις υπ' αριθμ. .../2013 αποφάσεις του Διευθυντή του ΙΚΑ έλαβε ως σύνταξη αναπηρίας 185,55 € μηνιαίως χ 48 μήνες = 8.906,40 €, το οποίο επίσης αφαίρεσε της δικαιούμενης αποζημίωσης.

Ι. Επί της από 30-3-2018 αιτήσεως αναιρέσεως:

Η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας για το ορισμένο ή αόριστο ένστασης, ως προς την έκθεση σ' αυτήν των πραγματικών περιστατικών που απαρτίζουν την ιστορική της αιτία και αποτελούν την προϋπόθεση εφαρμογής του επικαλούμενου κανόνα δικαίου (ποσοτική αοριστία), υπόκειται σε αναιρετικό έλεγχο, με τον προβλεπόμενο από το άρθρο 559 αρ. 14 ΚΠολΔ λόγο αναίρεσης, αν το δικαστήριο της ουσίας έκρινε ορισμένο ή αόριστο τον ισχυρισμό, λαμβάνοντας υπόψη στην πρώτη περίπτωση γεγονότα που δεν διαλαμβάνονταν στον προβληθέντα ισχυρισμό ή μη λαμβάνοντας στη δεύτερη περίπτωση υπόψη γεγονότα που διαλαμβάνονταν σ' αυτόν.

Περαιτέρω, κατά την διάταξη του άρθρου 300 εδ. α' και β' ΑΚ, αν εκείνος που ζημιώθηκε συνετέλεσε από δικό του πταίσμα στη ζημία ή την έκτασή της, το Δικαστήριο μπορεί να μην επιδικάσει αποζημίωση ή να μειώσει το ποσόν της. Το ίδιο ισχύει και όταν εκείνος που ζημιώθηκε παρέλειψε ν' αποτρέψει ή να περιορίσει την ζημία.

Η διάταξη αυτή έχει εφαρμογή και επί σωματικής βλάβης, εάν ο παθών παρακώλυσε τον μετριασμό της έκτασης της ζημίας του με το να παραλείψει υπαιτίως να μετέλθει άλλο επάγγελμα διαφορετικό από εκείνο που ασκούσε μέχρι του τραυματισμού του, την άσκηση του οποίου δεν εμποδίζει η εκ του τραυματισμού του επελθούσα ανικανότητα για εργασία.

Υπαιτίως δε, κατά την προαναφερθείσα διάταξη συμπεριφέρεται ο ζημιωθείς, που αποφεύγει είτε εκ δόλου είτε εξ αμελείας να μετέλθει το πιο πάνω διαφορετικό επάγγελμα, παραλείποντας έτσι ενσυνείδητα να αποτρέψει ή να περιορίσει την ζημία του (ΑΠ 1716/1985). Για να είναι πλήρως ορισμένος ο σχετικός ισχυρισμός κατά την έννοια των άρθρων 300 ΑΚ και 262 ΚΠολΔ πρέπει να αναφέρονται οι λόγοι για τους οποίους ο παθών πρέπει να αλλάξει ή να ασκήσει νέο επάγγελμα, ποιο είναι τούτο και πόσα θα αποκομίζει από τη νέα αυτή επαγγελματική δραστηριότητα.

Επίσης, την ηλικία, τις γνώσεις, την εκπαίδευση, τις συνθήκες της αγοράς εργασίας και τη γενικότερη οικονομική κατάσταση και τη φύση και σοβαρότητα του ατυχήματος, ώστε να μπορεί να κριθεί εάν ο αναιρεσείων υπαιτίως, και μάλιστα συγκεκριμένα από δόλο ή από αμέλεια, απέφυγε να μετέλθει το αναφερόμενο επάγγελμα, παραλείποντας έτσι ενσυνείδητα να περιορίσει ή ν' αποτρέψει τη ζημία του εκ της εργασίας του με συμπεριφορά αντίθετη προς την καλή πίστη (ΑΠ 601/2010).

Αν ο σχετικός ισχυρισμός του εναγόμενου κριθεί ορισμένος και βάσιμος στην ουσία του, τότε από την αιτουμένη αποζημίωση θα επιδικασθεί πλέον μόνο η διαφορά μεταξύ των εισοδημάτων από την επαγγελματική δραστηριότητα που ασκούσε κατά το ατύχημα ο παθών και των εισοδημάτων που θα αποκόμιζε από τη νέα του επαγγελματική δραστηριότητα (ΑΠ 1138/2014).

Στην προκειμένη περίπτωση, ο αναιρεσείων, με τον πρώτο λόγο αναιρέσεως αιτιάται την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση για πλημμέλεια εκ του άρθρου 559 αρ. 14 ΚΠολΔ, διότι εσφαλμένα δεν απέρριψε την ένσταση που προέβαλαν οι εναγόμενοι ότι ο ενάγων θα μπορούσε να εργαστεί σε άλλη ελαφρότερη εργασία (ΑΚ 300) ως αόριστη.

Όπως προκύπτει από τα προσκομιζόμενα διαδικαστικά έγγραφα, που παραδεκτά επισκοπούνται (ΚΠολΔ 562 § 1), οι εναγόμενοι προέβαλαν ένσταση οικείου πταίσματος του ενάγοντος (ΑΚ 300) επί του κονδυλίου των διαφυγόντων εκ της εργασίας του κερδών πρωτοδίκως που απορρίφθηκε σιγή και με τον πέμπτο λόγο εφέσεως επανέφεραν αυτή εκθέτοντας, όπως και πρωτόδικα, επί λέξει: "...δεδομένου ότι ο ενάγων θα μπορούσε να εργαστεί ή θα μπορεί να εργαστεί στο μέλλον και εντός του χρονικού διαστήματος από 1-10-2011 έως 30-9-2015 σε άλλη ελαφρότερη εργασία, όπως τηλεφωνητής, θυρωρός, ταμίας κλπ.

Επισημαίνουμε και πάλι ότι το ατύχημα έχει γίνει τον Μάρτιο του 2009 και ασφαλώς δύο χρόνια μετά (τον Μάρτιο του 2011) θα μπορούσε να εργαστεί αν μη τι άλλο σε άλλη ελαφρότερη εργασία" (με τις προτάσεις στο Εφετείο προσδιορίζουν το ποσό που θα αποκέρδαινε σε 700 € το μήνα). Με το εν λόγω περιεχόμενο, ο καταλυτικός αυτός της αγωγής ισχυρισμός τους πάσχει αοριστίας, δεδομένου ότι, αφενός δεν προσδιορίζουν με σαφήνεια το χρονικό διάστημα που ο ενάγων μπορούσε να εργαστεί σε ελαφρότερη εργασία (βλ. "θα μπορούσε να εργαστεί ή θα μπορεί να εργαστεί στο μέλλον" εντός του επίδικου χρόνου) και αφετέρου δεν προσδιορίζουν τα παραπάνω στοιχεία που κρίνονται αναγκαία για το ορισμένο αυτού, όπως την ηλικία, τις γνώσεις του ενάγοντος, τις συνθήκες της αγοράς εργασίας (εάν κατά το ένδικο χρονικό διάστημα προσφερόταν η εργασία του τηλεφωνητή, θυρωρού, ταμία) και τη φύση και σοβαρότητα του τραυματισμού του, ώστε να μπορεί να κριθεί εάν ο αναιρεσείων υπαιτίως, απέφυγε να μετέλθει ένα εκ των αναφερομένων επαγγελμάτων, παραλείποντας έτσι ενσυνείδητα να περιορίσει ή ν' αποτρέψει τη ζημία του εκ της εργασίας του με συμπεριφορά αντίθετη προς την καλή πίστη και συνεπώς ήταν απορριπτέος ως απαράδεκτος.

Επομένως, το δευτεροβάθμιο Δικαστήριο που έκρινε αυτόν ως ορισμένο, παρόλο που ο ενάγων είχε επισημάνει την αοριστία αυτή με τις προτάσεις του πρωτοδίκως και με τις προτάσεις - αντέφεσή του και στη συνέχεια τον έκανε εν μέρει δεκτό και στην ουσία, υπέπεσε στην από τον αρ. 14 του άρθρου 559 ΚΠολΔ πλημμέλεια, όπως βάσιμα υποστηρίζει ο ενάγων - αναιρεσείων με τον ερευνώμενο πρώτο λόγο της αίτησης αναίρεσης και κατά συνέπεια ο λόγος αυτός πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος.

Μετά ταύτα παρέλκει η έρευνα του δεύτερου λόγου αναίρεσης (559 αρ. 19 για ανεπαρκείς αιτιολογίες επί της παραδοχής της άνω ενστάσεως), όπως και του τρίτου αυτού (559 αρ. 1 για νομικό ασυμβίβαστο μεταξύ της αναπηρικής σύνταξης του ΙΚΑ και της επιλογής άλλης εργασίας), οι οποίοι προϋποθέτουν το ορισμένο της ενστάσεως αυτής, που κατά τα άνω ελλείπει.

Με τη διάταξη του αρ. 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ ορίζεται ότι αναίρεση επιτρέπεται και όταν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη του πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Κατά την έννοια της διάταξης αυτής ως "πράγματα" θεωρούνται οι πραγματικοί ισχυρισμοί των διαδίκων που έχουν αυτοτελή ύπαρξη και τείνουν στη θεμελίωση, κατάλυση ή παρακώλυση ουσιαστικού ή δικονομικού δικαιώματος, που ασκήθηκε είτε ως επιθετικό είτε ως αμυντικό μέσο και άρα στηρίζουν το αίτημα αγωγής, ανταγωγής, ένστασης ή αντένστασης (ΟλομΑΠ 25/2003, ΟλομΑΠ 3/1997, ΟλομΑΠ 11/1996). "Πράγματα" κατά την έννοια της ανωτέρω διάταξης αποτελούν και οι επί μέρους λόγοι έφεσης ή αντέφεσης, που περιέχουν παράπονα κατά της απόφασης του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου, με την οποία απορρίφθηκε αυτοτελής ισχυρισμός του εκκαλούντος ή αντεκκαλούντος ή έγινε δεκτός αυτοτελής ισχυρισμός του αντιδίκου του (ΟλομΑΠ 22/2005, ΟλομΑΠ 11/1996), όχι όμως και οι λόγοι έφεσης ή αντέφεσης που αφορούν ισχυρισμούς αρνητικούς της αγωγής. Περαιτέρω, κατά το άρθρο 522 ΚΠολΔ, με την άσκηση της έφεσης η υπόθεση μεταβιβάζεται στο δευτεροβάθμιο δικαστήριο μέσα στα όρια που καθορίζονται με την έφεση και τους πρόσθετους λόγους.

Συνεπώς, σφάλματα ή παραλείψεις του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου που δεν προσβάλλονται με λόγο έφεσης από τον εκκαλούντα δεν μπορούν να ερευνηθούν αυτεπαγγέλτως από το δευτεροβάθμιο δικαστήριο, του οποίου η εξουσία οριοθετείται κατά τα ανωτέρω από τους λόγους έφεσης και το αίτημα που στηρίζεται σε αυτούς (ΑΠ 1529/2001).

Τέλος, κατά το άρθρο 523 § 1 ΚΠολΔ, ο εφεσίβλητος μπορεί, και αφού περάσει η προθεσμία της έφεσης, να ασκήσει αντέφεση ως προς τα κεφάλαια της απόφασης που προσβάλλονται με την έφεση και ως προς εκείνα που συνέχονται αναγκαστικά με αυτά, και αν ακόμη αποδέχτηκε την απόφαση ή παραιτήθηκε από την έφεση. Όπως συνάγεται από τη διάταξη αυτή, η αντέφεση για να είναι παραδεκτή πρέπει να αφορά κεφάλαιο της απόφασης που προσβάλλεται με την έφεση, ως εκκληθέν δε κεφάλαιο νοείται ολόκληρο το κεφάλαιο της πρωτόδικης απόφασης (αδιαιρέτως), ανεξαρτήτως του ότι το Εφετείο κατά τις επιταγές του μεταβιβαστικού αποτελέσματος μπορεί να το εξετάσει μόνο στο μέρος κατά το οποίο πλήττεται με λόγο έφεσης.

Επομένως η παραδοχή από το δευτεροβάθμιο δικαστήριο ανύπαρκτου λόγου έφεσης ή η επανάκριση κεφαλαίου της απόφασης έξω από τα όρια της έφεσης και της αντέφεσης ή η μη λήψη υπόψη λόγου αυτής που έχει ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, συνιστούν πλημμέλειες που εμπίπτουν στον από τον αρ. 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ αναιρετικό λόγο (ΟλομΑΠ 22/2005, ΑΠ 781/2017).

Στην προκειμένη περίπτωση, με τον τέταρτο λόγο αναίρεσης, ο αναιρεσείων αιτιάται την προσβαλλόμενη απόφαση για πλημμέλεια εκ του άρθρου 559 αρ. 8 ΚΠολΔ, διότι αν και ζήτησε με την αγωγή του ως αποζημίωση εκ του άρθρου 914 ΑΚ για διαφυγόντα κέρδη, πέραν των μηνιαίων αποδοχών του, την καταβολή δώρων εορτών και επιδομάτων άδειας, τα οποία απέρριψε το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο και επανέφερε προς επανάκριση ενώπιον του Εφετείου με τον δεύτερο λόγο αντεφέσεώς του, το τελευταίο άφησε το αίτημα αδίκαστο.

Όπως προκύπτει από τα προσκομιζόμενα διαδικαστικά έγγραφα, που παραδεκτά επισκοπούνται (ΚΠολΔ 562 § 1), με το δεύτερο λόγο της από 25-2-2014 εφέσεώς τους οι εναγόμενοι - εκκαλούντες παραπονέθηκαν ως προς το κεφάλαιο της εκκαλουμένης που επιδικάζει στον ενάγοντα αποζημίωση εκ του άρθρου 914 ΑΚ για διαφυγόντα κέρδη μέχρι 30/9/2015, αιτούμενοι τον περιορισμό του επιδικασθέντος κονδυλίου για την απώλεια των εισοδημάτων του στο χρονικό διάστημα από 1/10/2011 έως 31/10/2012 ήτοι μέχρι της καταθέσεως της αγωγής του.

Επομένως, το κεφάλαιο αυτό (αποζημίωση διαφυγόντων κερδών) μεταβιβάστηκε ολόκληρο αδιαιρέτως στο Εφετείο, το οποίο κατ' άρθρο 522 ΚΠολΔ μπορεί να το εξετάσει μόνο στο μέρος κατά το οποίο πλήττεται με λόγο έφεσης και η αντέφεση επί του κεφαλαίου τούτου, με την οποία ο ενάγων παραπονείται για το ότι δεν του επιδικάστηκαν τα αγωγικώς αιτούμενα δώρα εορτών και επιδόματα άδειας ασκείται παραδεκτά γιατί αφορά το εκκληθέν κεφάλαιο αποζημίωσης (διαφυγόντα από την εργασία του κέρδη), το οποίο με την έφεση μεταβιβάστηκε ολόκληρο στο Εφετείο, ανεξαρτήτως του ότι το Δικαστήριο έχει εξουσία να το εξετάσει μόνο κατά το λόγο έφεσης και εφόσον επλήγη με αντέφεση και κατά το λόγο αυτής.

Ωστόσο, το Εφετείο, ουδόλως έλαβε υπόψη το λόγο αυτό της αντέφεσης ("πράγματα"), ο οποίος έχει ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και ο περί τούτου από τον αρ. 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ τέταρτος λόγος αναίρεσης πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος. Με τον πέμπτο λόγο αναίρεσης, ο αναιρεσείων αιτιάται την προσβαλλόμενη απόφαση για πλημμέλεια εκ του άρθρου 559 αρ. 8 ΚΠολΔ, διότι κατά παράβαση των άρθρων 522 και 536 § 1 ΚΠολΔ έκρινε επί του κεφαλαίου της πρωτόδικης απόφασης για διαφυγόντα κέρδη από τα φιλοδωρήματα της εργασίας του έξω από τα όρια της έφεσης και εξέδωσε απόφαση επιβλαβέστερη γι' αυτόν.

Όπως προκύπτει από τα προσκομιζόμενα διαδικαστικά έγγραφα, που παραδεκτά επισκοπούνται (ΚΠολΔ 562 § 1), το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο με την υπ' αριθμ. 49/2014 απόφασή του είχε κρίνει ότι ο ενάγων λόγω του τραυματισμού του απώλεσε τις αποδοχές που θα λάμβανε ως διανομέας πίτσας από 1-10-2011 έως 30-9-2015 ανερχόμενες σε 835 € μηνιαίως μισθό συν 200 € μηνιαίως ως φιλοδωρήματα σύνολο (48 χ 1.035)= 49.680 €.

Με το δεύτερο λόγο της από 25-2-2014 εφέσεώς τους οι εναγόμενοι - εκκαλούντες παραπονέθηκαν "...διότι κακώς και κατ' εσφαλμένη εκτίμηση, η προσβαλλόμενη απόφαση αναγνώρισε στον εφεσίβλητο ποσόν 1.035 ευρώ μηνιαίως για χρονικό διάστημα μελλοντικό, ήτοι πέραν του χρόνου ασκήσεως της αγωγής του, ήτοι μέχρι 30/9/2015, ενώ ύστερα από ορθή κρίση έπρεπε να αναγνωρίσει σ' αυτόν την απώλεια των εισοδημάτων του για χρονικό διάστημα από 1/10/2011 έως 31/10/2012 ήτοι μέχρι της καταθέσεως της αγωγής του, δεδομένου ότι δεν είναι γνωστό σε κανένα, για πόσο χρονικό διάστημα θα διαρκέσει η ανικανότητά του προς εργασία", ήτοι διαμαρτυρήθηκαν για τη χρονική διάρκεια του επιδικασθέντος μηνιαίως ποσού και όχι για το ύψος αυτού.

Με το δεύτερο λόγο των από 6-11-2014 προτάσεων - αντέφεσης ο ενάγων - αντεκκαλών παραπονέθηκε ως εξής: "Όμως αν και ορθώς η εκκαλουμένη μου επιδίκασε διαφυγόντα κέρδη για το χρονικό διάστημα από 1-10-2011 μέχρι 30-09-2015, όλως εσφαλμένως προσδιόρισε αυτά στο ποσό των 1.035 € μηνιαίως (835 € μηνιαίες αποδοχές + 200 € μηνιαίως για φιλοδωρήματα), ενώ έπρεπε να προσδιορίσει αυτά στο αιτούμενο ποσό των 1.235 € μηνιαίως (= 835 € καθαρές μηνιαίες αποδοχές για την παρεχόμενη εργασία μου ως διανομέας + 400,00 € μηνιαίως φιλοδωρήματα)", ήτοι παραπονέθηκε και έθεσε προς επανάκριση ενώπιον του Εφετείου το αιτούμενο με την αγωγή μείζον του επιδικασθέντος πρωτοδίκως ποσό φιλοδωρημάτων.

Παρά ταύτα, το Εφετείο που δίκασε έκρινε με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφασή του ότι: "Έτσι ο ενάγων θα απωλέσει για το χρονικό διάστημα από 1-10-2011 έως 30-9-2015 και όχι μέχρι την άσκηση της αγωγής όπως αβάσιμα ισχυρίζονται οι εναγόμενοι και ήδη εκκαλούντες με τον δεύτερο λόγο εφέσεώς τους συνολικά το ποσό των 40.080 ευρώ (ήτοι 48 μήνες χ 835 ευρώ).

Από κανένα δε αποδεικτικό στοιχείο δεν προέκυψε ότι ο ενάγων ελάμβανε φιλοδωρήματα από τους πελάτες της πιτσαρίας ανερχόμενα κατά τα αιτούμενα στην αγωγή του στο ποσό των 20 ευρώ ημερησίως χ 5 ημέρες = 400 ευρώ μηνιαίως και κατά την εκκαλουμένη 10 ευρώ ημερησίως και 200 ευρώ μηνιαίως για το ίδιο ως άνω χρονικό διάστημα και ενόψει της οικονομικής κρίσης ώστε αυτός ν' απωλέσει το ως άνω ποσό και επομένως το μηνιαίο εισόδημά του ανέρχεται στο ποσό των 835 ευρώ, απορριπτομένου του πλέον τούτου αιτουμένου ως αβασίμου στην ουσία του.

Επομένως το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο που με την εκκαλουμένη απόφασή του δέχθηκε διαφορετικά έσφαλε και συνεπώς πρέπει να απορριφθεί ο πρώτος (εν. δεύτερος) λόγος της αντέφεσης ως προς το σκέλος του αυτό". Έτσι που αποφάνθηκε το Εφετείο, επανακρίνοντας το κεφάλαιο της πρωτόδικης απόφασης με το οποίο επιδικάσθηκε στον ενάγοντα για φιλοδωρήματα το ποσό των 200 € χ 48 = 9.600 € και αφού εξαφάνισε αυτή απέρριψε τούτο κατ' ουσίαν, χωρίς να παραπονεθούν οι εκκαλούντες με λόγο έφεσης ούτε ο αντεκκαλών (ο οποίος ζήτησε το υπέρ των 200 € χ 48 μήνες ποσό που του επιδίκασε η πρωτόδικη απόφαση) και κατά συνέπεια χωρίς να έχει μεταβιβασθεί το κεφάλαιο αυτό στο δευτεροβάθμιο δικαστήριο, έλαβε υπ' όψη του πράγματα έχοντα ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης που δεν προτάθηκαν, δηλονότι μη προβληθέντα λόγο εφέσεως ή αντεφέσεως και συνεπώς υπέπεσε στην αναιρετική πλημμέλεια του αρ. 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, της παρά το νόμο λήψης υπόψη πραγμάτων μη προταθέντων.

Τα ανωτέρω δεν διαφοροποιούνται από το αίτημα της έφεσης "να γίνει δεκτή η έφεση... επί τω τέλει όπως απορριφθεί η αγωγή του εφεσιβλήτου εναντίον τους, άλλως περιορισθεί εις το προσήκον μέτρο...", αφού το αίτημα αυτό δεν στηρίζεται και σε λόγο έφεσης που να αναφέρεται στο παραπάνω κεφάλαιο. Επομένως ο περί τούτου από τον αρ. 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ πέμπτος λόγος αναίρεσης πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος.

ΙΙ. Επί της από 4-4-2018 αιτήσεως αναιρέσεως:

Από τις διατάξεις των άρθρων 335, και 338 έως 340 ΚΠολΔ συνάγεται ότι το δικαστήριο για να σχηματίσει τη δικανική του πεποίθηση ως προς τη βασιμότητα ή μη των προβαλλομένων από τους διαδίκους πραγματικών γεγονότων που ασκούν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, υποχρεούται να λαμβάνει υπ' όψη όλα τα νόμιμα αποδεικτικά μέσα που επικαλούνται και προσκομίζουν οι διάδικοι για άμεση και έμμεση απόδειξη, χωρίς να επιβάλλεται να γίνεται ειδική αναφορά και χωριστή αξιολόγηση του καθενός από αυτά, αρκεί να καθίσταται απολύτως βέβαιο από όλο το περιεχόμενο της απόφασης, ότι συνεκτιμήθηκαν όλα τα αποδεικτικά μέσα που με επίκληση προσκομίστηκαν από τους διαδίκους.

Η παράβαση της υποχρεώσεως αυτής ιδρύει τον λόγο αναίρεσης του άρθρου 559 αριθ. 11 περ. γ' ΚΠολΔ υπό την αποκλειστική προϋπόθεση ότι το πραγματικό γεγονός που επικαλείται ο διάδικος ασκεί ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, εφ' όσον μόνο ένα τέτοιο (ουσιώδες) γεγονός καθίσταται αντικείμενο αποδείξεως (ΟλομΑΠ 2/2008, ΟλομΑΠ 14/2005).

Στην προκειμένη περίπτωση, με τον τρίτο λόγο αναίρεσης εκ του άρθρου 559 αρ. 11 περ. γ' ΚΠολΔ, οι αναιρεσείοντες αιτιώνται πλημμέλεια της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, για το λόγο ότι, επί της προβληθείσας ενστάσεώς τους περί ελλείψεως ενεργητικής νομιμοποίησης του ενάγοντος ως προς τα ποσά που επιδοτήθηκε από τον ασφαλιστικό του φορέα ΙΚΑ για το χρονικό διάστημα από 1-10-2011 έως 30-9-2015 τα οποία πρέπει να αφαιρεθούν από την αποζημίωση για την απώλεια εσόδων, την οποία επανέφεραν με τον πρώτο λόγο εφέσεως, κατά την έρευνα του ποσού που ο ενάγων έλαβε ως σύνταξη αναπηρίας από το ΙΚΑ, το οποίο αφαίρεσε από την αποζημίωση στέρησης αποδοχών, ενώ αναφέρει στο σκεπτικό της ότι έλαβε υπόψη και την .../2013 απόφαση του Διευθυντή ΙΚΑ την οποία επικαλέστηκαν με την έφεση και τις προτάσεις τους οι ίδιοι όπως και ο εφεσίβλητος με τις προτάσεις - αντέφεσή του και προσκόμισαν νομότυπα, πράγματι δεν έλαβε υπόψη της την απόφαση αυτή και συγκεκριμένα το αποδοθέν με αυτή στον ενάγοντα για κύρια σύνταξη ποσό εκ 417,71 € μηνιαίως χ 48 μήνες = 20.050,08 €, όπως προκύπτει από το ότι δεν αφαίρεσε τούτο από τη δικαιούμενη αποζημίωση στέρησης αποδοχών αλλά μόνο το ποσό της .../2013 απόφασης του Δ/ντή ΙΚΑ με την οποία αποδόθηκε στον ενάγοντα ως επικουρική σύνταξη το ποσό των 185,58 € μηνιαίως χ 48 μήνες = 8.906,4 €.

Η προσβαλλόμενη απόφαση στο σκεπτικό της αναφέρει τα εξής: "...Από το ποσό των 14.400 € πρέπει να αφαιρεθεί το ποσό που ο ενάγων έλαβε από το ΙΚΑ και συγκεκριμένα από 1-10-2011 έως 30-9-2015 ποσό 185,58 € το μήνα (βλ. την υπ' αριθμ. .../24-11-2013 απόφαση του διευθυντή του ΙΚΑ, καθώς και την .../23-11-2013 απόφαση του διευθυντή του ΙΚΑ επίσης) και συνολικά 8.906,4 € (ήτοι 48 μήνες χ 185,55 € = 8.906,4 €) και επομένως ο ενάγων δικαιούται το ποσό των 5.493,6 € (ήτοι 14.400 € - 8.906,4 € = 5.493,6 €).

Το πρωτοβάθμιο δε Δικαστήριο που με την εκκαλούμενη απόφασή του δέχθηκε διαφορετικά... έσφαλε και συνεπώς πρέπει να γίνει δεκτός ο πρώτος και ο πέμπτος λόγος της εφέσεως...". Από τις παραπάνω παραδοχές του Εφετείου δεν καθίσταται αδιστάκτως βέβαιο, αντίθετα καταλείπονται ικανές αμφιβολίες, ότι έλαβε υπόψη και συνεκτίμησε για την απόδειξη του ασκούντος ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης ισχυρισμού-ενστάσεως των αναιρεσειόντων, περί ελλείψεως ενεργητικής νομιμοποίησης του ενάγοντος ως προς τα ποσά που επιδοτήθηκε από τον ασφαλιστικό του φορέα ΙΚΑ για το χρονικό διάστημα από 1-10-2011 έως 30-9-2015 και την ανωτέρω κρίσιμη για την απόδειξη του ισχυρισμού τους .../23-11-2013 απόφαση του διευθυντή του ΙΚΑ, με την οποία αποδόθηκε στον ενάγοντα για κύρια σύνταξη ποσό εκ 417,71 € μηνιαίως χ 48 μήνες = 20.050,08 €, την οποία, ενώ την αναφέρει ως προς τα στοιχεία της, δεν αφαιρεί από την αποζημίωση και το ποσό αυτής, ενώ αφαίρεσε το ποσό της άλλης απόφασης, ούτε αιτιολογεί τη μη αφαίρεση τούτου.

Συνεπώς, ο λόγος αυτός (3ος) της αναίρεσης πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος. Μετά ταύτα, παρέλκει η έρευνα των λοιπών λόγων αναίρεσης (1ου και 2ου) που αφορούν το ίδιο ζήτημα.

Μετά από όλα αυτά, πρέπει να γίνουν δεκτές αμφότερες οι συνεκδικαζόμενες αναιρέσεις και να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση εν μέρει και δη κατά τα κονδύλια του κεφαλαίου για αποζημίωση από απώλεια εσόδων (όχι κατά το μέρος που έκρινε την υπαιτιότητα, το είδος και τη βαρύτητα του τραυματισμού του ενάγοντος), να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο δικαστήριο που την εξέδωσε και του οποίου είναι εφικτή η συγκρότηση από άλλο δικαστή (ΚΠολΔ 580 § 3), να διαταχθεί η επιστροφή των κατατεθέντων παράβολων στους καταθέσαντες αναιρεσείοντες (ΚΠολΔ 495 § 4) και να καταδικασθούν οι αναιρεσίβλητοι, ως ηττηθέντες διάδικοι, στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσειόντων (ΚΠολΔ 176, 183), όπως ορίζεται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ Συνεκδικάζει τις αιτήσεις αναίρεσης α) από 30-3-2018 (αρ. καταθ. ...2018) και β) από 4-4-2018 (αρ. καταθ. ...2018) κατά της υπ' αριθμ. 1307/2016 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών.

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 1307/2016 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών εν μέρει και δη κατά τα κονδύλια του κεφαλαίου για αποζημίωση από απώλεια εισοδημάτων από την εργασία του αναιρεσείοντος Α. Ν..

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο, ως άνω, Δικαστήριο που θα συγκροτηθεί από άλλον δικαστή.

Διατάσσει την επιστροφή των κατατεθέντων παράβολων στους καταθέσαντες αυτά αναιρεσείοντες. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσειόντων, την οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ για κάθε αναίρεση.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 17 Οκτωβρίου 2019.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 20 Δεκεμβρίου 2019.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ