Supreme Court allows appeal on compensation claims but dismisses interest rate argument as unconstitutional.

Απόφαση 1462 / 2018 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1462/2018

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Κιουρκτσόγλου - Πετρουλάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Δημητρούλα Υφαντή, Ειρήνη Καλού, Σοφία Ντάντου και Χρήστο Βρυνιώτη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 26 Ιανουαρίου 2018, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Α. Του αναιρεσείοντος: ΝΠΙΔ με την επωνυμία "ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΑΠΟ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, ως ειδικού διαδόχου της ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "... ΑΕ", της οποίας η άδεια λειτουργίας ανακλήθηκε για παράβση νόμου, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γεώργιο Μανουσάκη.

Της αναιρεσίβλητης: Β. συζ. Α. Τ., το γένος Σ. Π., κατοίκου ..., ως δικαστικής συμπαραστάτριας του τελούντος υπό πλήρη δικαστική συμπαράσταση συζύγου της Α. Τ. του Ε., κατοίκου ... και για λογαριασμό αυτού, δυνάμει της 152/2009 αμετάκλητης απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Λαμίας, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Παναγιώτη Φώσκολο με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Β. Της αναιρεσείουσας: Β. συζ. Α. Τ., το γένος Σ. Π., κατοίκου ..., ως δικαστικής συμπαραστάτριας του τελούντος υπό πλήρη δικαστική συμπαράσταση συζύγου της Α. Τ. του Ε., κατοίκου ... και για λογαριασμό αυτού, δυνάμει της 152/2009 αμετάκλητης απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Λαμίας, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Παναγιώτη Φώσκολο με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ν. Π. του Β., κατοίκου ..., ο οποίος δεν παραστάθηκε, ούτε εκπροσωπήθηκε στο ακροατήριο και 2) ΝΠΙΔ με την επωνυμία "ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΑΠΟ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, ως ειδικού διαδόχου της ανώνυμης εταιρείας ασφαλίσεως ζημιών με την επωνυμία "...", της οποίας η άδεια λειτουργίας ανακλήθηκε, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γεώργιο Μανουσάκη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 5-7-2012 αγωγή της ήδη υπό στοιχ. Α αναιρεσίβλητης - υπό στοιχ. Β αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Λαμίας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 119/2014 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 122/2015 του Μονομελούς Εφετείου Λαμίας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το υπό στοιχ. Α αναιρεσείον με την από 28-2-2017 αίτησή του και η υπό στοιχ. Β αναιρεσείουσα με την από 12-7-2016 αίτησή της..

Κατά τη συζήτηση των υποθέσεων αυτών, με Εισηγήτρια την Αρεοπαγίτη Σοφία Ντάντου, που εκφωνήθηκαν από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος του ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ζήτησε την παραδοχή της αίτησής του, την απόρριψη της αντίθετης, καθώς και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά την διάταξη του άρθρου 246 ΚΠολΔ το Δικαστήριο σε κάθε στάση της δίκης μπορεί, αυτεπαγγέλτως ή ύστερα από αίτηση κάποιου διαδίκου, να διατάξει την ένωση και συνεκδίκαση περισσοτέρων εκκρεμών ενώπιόν του δικών, ανάμεσα στους ίδιους ή διαφορετικούς διαδίκους, αν υπάγονται στην ίδια διαδικασία και κατά την κρίση του διευκολύνεται ή επιταχύνεται η διεξαγωγή της δίκης ή επέρχεται μείωση των εξόδων. Στην προκειμένη περίπτωση, η από 12.7.2016 (και με αριθμό κατάθ. 13/13.7.2016) αίτηση αναίρεσης και η από 28.2.2017 (και με αριθμό κατάθ. 1/28.2.2017) αίτηση αναίρεσης κατά της 122/2015 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Λαμίας θα πρέπει να συνεκδικασθούν για λόγους που αφορούν την επιτάχυνση της διεξαγωγής της δίκης και τη μείωση των εξόδων (άρθρα 246, 573 παρ. 1 και 569 ΚΠολΔ).

Από την υπ' αριθμ. 4476Γ/1-2-2017 έκθεση επίδοσης του δικαστικού Επιμελητή στο Πρωτοδικείο Λαμίας Ε. Π., προκύπτει ότι αυτός μετά από γραπτή παραγγελία του επισπεύδοντος τη συζήτηση Παναγιώτη Φώσκολου, δικαστικού πληρεξουσίου της αναιρεσείουσας στην πρώτη από τις παραπάνω αναιρέσεις, αντίγραφο της από 12-7-2016 (και με αριθμό κατάθ. 13/13-7-2016) αίτησης για αναίρεση της 122/2015 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Λαμίας με πράξη κατάθεσης του αρμόδιου Γραμματέα του οικείου Εφετείου Λαμίας με αριθμό 13/13-7-2016 και πράξη προσδιορισμού δικασίμου για την δικάσιμο της 7-4-2017 και κλήση να παραστεί σ' αυτή, οπότε και αναβλήθηκε η εκδίκαση της υπόθεσης για την δικάσιμο, που αναφέρεται στην αρχή της απόφασης, επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα στον πρώτο αναιρεσίβλητο της ανωτέρω αίτησης αναίρεσης Ν. Π. του Β.. Επομένως, εφόσον αυτός δεν εμφανίστηκε κατά την εκφώνηση της υπόθεσης από την σειρά του οικείου πινακίου, ούτε εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο Δικηγόρο, πρέπει, ενόψει του ότι, κατά το άρθρο 226 παρ. 4 ΚΠολΔ, η αναγραφή της υπόθεσης στο πινάκιο ισχύει ως κλήτευση όλων των διαδίκων, να εξετασθεί η βασιμότητα της ένδικης από 12-7-2016 αίτησης αναίρεσης, παρά την απουσία του ανωτέρω αναιρεσιβλήτου (άρθρο 576 παρ. 2 εδ. 3 ΚΠολΔ).

Με τις ανωτέρω από 12.7.2016 (και με αριθμό κατάθ. 13/13.7.20161) και από 28.2.2017 (και με αριθμό κατάθ. 1/28.2. 2017) αιτήσεις αναίρεσης, διώκεται η αναίρεση της 122/2015 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Λαμίας, η οποία εκδόθηκε κατά την ειδική διαδικασία των διαφορών για ζημίες από αυτοκίνητο και την σύμβαση ασφαλίσεώς του. Ειδικότερα, η αναιρεσείουσα στην πρώτη από τις ως άνω αναιρέσεις Β., σύζυγος Α.

Τ., με την ιδιότητα της δικαστικής συμπαραστάτριας του τελούντος υπό πλήρη δικαστική συμπαράσταση συζύγου της, Α. Τ., άσκησε για λογαριασμό του τελευταίου κατά του οδηγού του ζημιογόνου οχήματος και της ασφαλιστικής εταιρείας του εν λόγω οχήματος, την από 5.7.2012 (και με αριθμό κατάθ. 1495/10.7.2012), αγωγή και με την ιδιότητα αυτή και για λογαριασμό του τελούντος υπό πλήρη δικαστική συμπαράσταση συζύγου της Α.

Τ. ασκεί και την κρινόμενη από 12-7-2016 (και με αριθμό κατάθ. 13/13-7-2016) αίτηση αναίρεσης της προαναφερθείσας απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Λαμίας, με την οποία (αγωγή) ζήτησε, μετά από μετατροπή του καταψηφιστικού αιτήματος της αγωγής σε αναγνωριστικό και την παραίτηση ως προς την αγωγική αξίωση των διαφυγόντων κερδών από 97.671,24 ευρώ, να αναγνωρισθεί η υποχρέωση των εναγομένων να της καταβάλουν αποζημίωση για θετικές ζημίες, αποζημίωση του άρθρου 931 ΑΚ και χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης για τον τραυματισμό κατά το ένδικο ατύχημα του τελούντος υπό πλήρη δικαστική συμπαράσταση συζύγου της Α.

Τ.. Επί της αγωγής αυτής εκδόθηκε η 119/2014 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Λαμίας, η οποία δέχθηκε κατά ένα μέρος την αγωγή και αναγνώρισε την υποχρέωση των εναγομένων να της καταβάλουν για λογαριασμό του συζύγου της το συνολικό ποσόν των 175.696,06 ευρώ και συγκεκριμένα 2.500 ευρώ για καταστροφή της μοτοσυκλέτας του συζύγου της, 115.196,06 ευρώ για θετικές ζημίες, 28.000 ευρώ ως αποζημίωση του άρθρου 931 ΑΚ και 30.000 ευρώ ως χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης.

Κατά της ως άνω οριστικής απόφασης, η ως άνω δικαστική συμπαραστάτρια άσκησε για λογαριασμό του συζύγου της, την από 3.10.2014 έφεση και το εφεσίβλητο και νυν αναιρεσείον Επικουρικό Κεφάλαιο αντέφεση με τις ενώπιον του Εφετείου κατατεθείσες προτάσεις του. Επί της ως άνω εφέσεως και αντεφέσεως το Εφετείο εξέδωσε την προσβαλλόμενη 122/2015 απόφασή του, με την οποία απέρριψε κατ' ουσία τις προαναφερόμενες συνεκδικασθείσες έφεση και αντέφεση.

Με το ν. 489/1976, ο οποίος άρχισε να ισχύει από 01.01.1978 (ήδη π.δ. 237/1986), καθιερώθηκε η υποχρεωτική ασφάλιση της εξ ατυχημάτων αυτοκινήτων αστικής ευθύνης, με σκοπό την πληρέστερη ικανοποίηση των ζημιωθέντων από ατύχημα. Η ύπαρξη φερέγγυου ασφαλιστή αποτελεί μια ισχυρή εγγύηση για την εξασφάλιση των θυμάτων από αυτοκινητικά ατυχήματα, με βάση τις διατάξεις του ν. 489/1976, η οποία όμως δεν ισχύει σε όλες τις περιπτώσεις.

Ειδικότερα, υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες το ζημιογόνο αυτοκίνητο δεν είναι ασφαλισμένο, ο ευθυνόμενος κατά νόμο για το ατύχημα είναι άγνωστος, υπάρχει αποκλεισμός ευθύνης του ασφαλιστή γιατί το ατύχημα προκλήθηκε από πρόθεση του αντισυμβαλλομένου ή του ασφαλισμένου ή ο ασφαλιστής κηρύχθηκε σε κατάσταση πτωχεύσεως ή ανακλήθηκε η άδεια λειτουργίας του.

Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις μειώνονται οι πιθανότητες του ζημιωθέντος για αποζημίωση. Έτσι, προς αντιμετώπιση των περιπτώσεων αυτών, με το άρθρο 16 του ν. 489/1976 συνεστήθη νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου με την επωνυμία "Επικουρικό Κεφάλαιο Ασφάλισης Ευθύνης από Ατυχήματα Αυτοκινήτων", που τελεί υπό την εποπτεία του Υπουργού Εμπορίου (άρθρο 16), σκοπός του οποίου είναι η καταβολή ασφαλιστικής αποζημίωσης για αστική ευθύνη από αυτοκινητιστικά ατυχήματα στις αναφερόμενες στο άρθρο 19 περιπτώσεις (άρθρο 17), δηλαδή όταν αυτός που υπέχει ευθύνη παραμένει άγνωστος, το ατύχημα προήλθε από αυτοκίνητο, ως προς το οποίο δεν έχει εκπληρωθεί η κατά το άρθρο 2 υποχρέωση, το ατύχημα προήλθε από αυτοκίνητο οδηγούμενο από πρόσωπο που προκάλεσε από πρόθεση το ατύχημα, ο ασφαλιστής πτώχευσε ή η σε βάρος του εκτέλεση απέβη άκαρπη ή ανακλήθηκε η άδεια λειτουργίας ασφαλιστικής επιχείρησης ένεκα παράβασης νόμου.

Στη συνέχεια, μέλη του Επικουρικού Κεφαλαίου καθίστανται υποχρεωτικά οι ασφαλιστικές επιχειρήσεις που ασκούν ασφάλιση αστικής ευθύνης από ατυχήματα αυτοκινήτων, καθώς και τα Ν.Π.Δ.Δ. ή οι οργανισμοί κοινής ωφέλειας των οποίων τα οχήματα εξαιρούνται της υποχρεωτικής ασφάλισης (άρθρ. 18 Ν. 489/1976), για την εκπλήρωση δε του σκοπού του επιβάλλεται εκ του νόμου εισφορά υπέρ αυτού, το ανώτατο όριο της οποίας καθορίζεται με την εκάστοτε απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης, υπολογιζόμενη σε ποσοστό επί των καθαρών ασφαλίστρων (5% κατ' ανώτατο όριο) του κλάδου αστικής ευθύνης από χερσαία οχήματα, η οποία βαρύνει κατά 70% τις ασφαλιστικές επιχειρήσεις και κατά 30% τους ασφαλισμένους (άρθρ. 20 παρ. 1 Ν. 489/1976).

Έτσι από την νομοθεσία που το διέπει, τον τρόπο λειτουργίας του και τους σκοπούς που εξυπηρετεί, προκύπτει ότι, παρά την ιδιωτικού δικαίου νομική μορφή του, το Επικουρικό Κεφάλαιο επιτελεί κοινωνικό έργο. Με τις διατάξεις των άρθρων 5, 6 παρ. 1, 2, 5, 6δ και 10 παρ. 1 του ΠΔ/τος 237/1986 καθιερώθηκε η υποχρεωτική ασφάλιση της από αυτοκινητικά ατυχήματα ευθύνης, η οποία καλύπτει την έναντι τρίτων αστική ευθύνη εξαιτίας θανάτωσης ή σωματικής βλάβης ή ζημιών σε πράγματα, στην οποία περιλαμβάνεται και η χρηματική αξίωση για ψυχική οδύνη ή ηθική βλάβη, το δε ασφαλιστικό ποσό είναι τουλάχιστον ίσο με αυτό που καθορίζει κάθε φορά με αποφάσεις της η ΕΠ.Ε.Ι.Α., για κάθε είδος κινδύνου που υπάγεται στην υποχρεωτική ασφάλιση.

Εξάλλου, κατά το άρθρο 19 παρ. 1 του ιδίου ως άνω ΠΔ/τος, το Επικουρικό Κεφάλαιο είναι υποχρεωμένο να καταβάλει στα πρόσωπα που ζημιώθηκαν την κατά την παρ. 2 του άρθρου αυτού αποζημίωση λόγω θανάτωσης ή σωματικών βλαβών ή υλικών ζημιών από αυτοκινητικά ατυχήματα και σε περίπτωση που αυτά προκαλούνται από ανασφάλιστο όχημα ή από όχημα αγνώστων στοιχείων ή ασφαλισμένο σε ασφαλιστική εταιρεία που πτώχευσε ή της οποίας η άδεια λειτουργίας ανακλήθηκε.

Κατά την παρ. 2 του ίδιου άρθρου, όπως ίσχυε πριν την αντικατάστασή του από το Ν. 4092/2012, η αποζημίωση δεν μπορεί να υπερβεί τα κατά το άρθρο 6 παρ. 5 κατώτατα όρια ασφαλιστικών ποσών του χρόνου ατυχήματος. Περαιτέρω, με το τέταρτο άρθρο του Ν. 4092/2012 "Κύρωση της από 6 Σεπτεμβρίου 2012 πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου...

και άλλες διατάξεις", ο οποίος σύμφωνα με το έβδομο άρθρο αυτού ισχύει από τη δημοσίευσή του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ 220, τ. Α' 78.11.2012), εισήχθησαν περιορισμοί στις αποζημιώσεις που καταβάλει το Επικουρικό Κεφάλαιο σε περίπτωση πτώχευσης του ασφαλιστή ή ανάκλησης της άδειας λειτουργίας του, καθώς επίσης και περιορισμοί στο ύψος της χρηματικής ικανοποίησης λόγω ψυχικής οδύνης.

Ειδικότερα, με το στοιχείο γ' του άνω άρθρου, αντικαταστάθηκε η παρ. 2 του άρθρου 19 του Π.Δ. 237/1986 και προβλέπεται πλέον, μεταξύ άλλων, α) ότι η αποζημίωση που καταβάλλει το Επικουρικό Κεφάλαιο για χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης δεν μπορεί να υπερβεί το ποσό των έξι χιλιάδων (6.000) ευρώ για κάθε δικαιούχο και β) ότι η αποζημίωση στην περίπτωση πτώχευσης του ασφαλιστή ή άκαρπης εκτέλεσης σε βάρος του ασφαλιστή ή τέλος ανάκλησης της άδειας λειτουργίας ασφαλιστικής εταιρείας δεν καταβάλλεται ολόκληρη, αλλά με βάση τα ποσοστά που η διάταξη αυτή λεπτομερώς καθορίζει, κυμαινόμενα μεταξύ 70% έως 90%, μη δυνάμενη να υπερβεί, κατ' ανώτατο όριο, το ποσό των εκατό χιλιάδων (100.000) ευρώ, πλην των προσώπων που ζημιώθηκαν με αναπηρία για τα οποία καταβάλλεται αποζημίωση πέραν του ποσού αυτού (άρθρο 19 παρ. 2 εδ.

γ' και δ' του ΠΔ/τος 237/1986, όπως ισχύει μετά την αντικατάσταση της παρ. 2 από το άρθρο 4 παρ. γ' του Ν. 4092/2012). Με την ίδια δε αυτή διάταξη ορίστηκε περαιτέρω ότι η εν λόγω ρύθμιση "καταλαμβάνει και τις ήδη γεγενημένες αξιώσεις κατά του Επικουρικού Κεφαλαίου, χωρίς πάντως να θίγει αξιώσεις που έχουν επιδικαστεί με οριστική δικαστική απόφαση" και ότι "οι τόκοι που στις περιπτώσεις της προηγουμένης παραγράφου του παρόντος άρθρου υποχρεούται να καταβάλει το Επικουρικό Κεφάλαιο υπολογίζονται σε κάθε περίπτωση με επιτόκιο έξι τοις εκατό (6%) ετησίως".

Τέλος, ευθεία παράβαση κανόνα δικαίου, που ιδρύει τον λόγο αναιρέσεως του άρθρου 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ, υπάρχει εφόσον αυτός δεν εφαρμοσθεί, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή εάν αυτός εφαρμοσθεί, ενώ δεν έπρεπε ή αν εφαρμοσθεί εσφαλμένα. (Ολ.ΑΠ 36/1988 ΕλλΔ 1989 1153). Ενώ έλλειψη νόμιμης βάσης, που ιδρύει τον λόγο αναιρέσεως του αριθμ. 19 του ανωτέρω άρθρου υπάρχει όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού, δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά ή τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται, βάσει του πραγματικού του κανόνα δικαίου, για την επέλευση της απαγγελθείσας έννομης συνέπειας, ή την άρνησή της ή αντιφάσκουν μεταξύ τους (Ολ.ΑΠ 25/2004).

Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφασή του, αναφορικά με την συνδρομή συνυπαιτιότητας του τραυματισθέντος κατά το ένδικο ατύχημα Α. Τ., στην έκταση της σωματικής του βλάβης, διότι κατά τον χρόνο του ατυχήματος δεν φορούσε προστατευτικό κράνος, τις αγωγικές αξιώσεις του ενάγοντος και ήδη αναιρεσείοντος - αναιρεσιβλήτου της αποζημίωσης του άρθρου 931 ΑΚ και της χρηματικής ικανοποίησης, λόγω ηθικής βλάβης, καθώς και τις προταθείσες από το εναγόμενο και ήδη αναιρεσείον - αναιρεσίβλητο Επικουρικό Κεφάλαιο ενστάσεις του απαραδέκτου της ασκήσεως της ένδικης αγωγής, λόγω μη τηρήσεως της υποχρεωτικής εξώδικης προδικασίας, που προβλέπεται από την παρ. 8, που προστέθηκε στο τέλος του άρθρου 19 του π.δ. 237/1986 με την παρ. 26β του άρθρου 37 του ν. 2496/1997 και στη συνέχεια με την παρ.

γ' του τέταρτου άρθρου του ν. 4092/2012, αλλά και της ένστασης ποσοτικού περιορισμού της ευθύνης του για αποζημίωση λόγω υλικών ζημιών και για χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, δέχθηκε, ανελέγκτως, τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "...Αποτέλεσμα της σύγκρουσης ήταν να προκληθούν υλικές ζημίες και στα δύο οχήματα και να τραυματισθεί πολύ σοβαρά ο οδηγός της μοτοσικλέτας, υποστάς βαρύτατα τραύματα κυρίως στο κεφάλι αλλά και στο θώρακα.

Περαιτέρω αποδείχθηκε ότι ο Α. Τ. εισήχθη αμέσως μετά τον τραυματισμό του στο Γενικό Νοσοκομείο Λαμίας, όπου υποβλήθηκε σε επάλληλες λεπτές χειρουργικές επεμβάσεις στο κεφάλι και στο θώρακα, προκειμένου να αποφύγει τον επαπειλούμενο κίνδυνο θανάτου, χωρίς όμως να μπορέσει να επανέλθει όχι μόνο σωματικά αλλά και πνευματικά, αφού δεν έχει λογική και συνείδηση.

Στο Νοσοκομείο Λαμίας νοσηλεύθηκε από 26-9-2007 έως 24-1-2008, οπότε έγινε διακομιδή και εισαγωγή του στο κέντρο αποκατάστασης αναπήρων και πασχόντων "...", που εδρεύει …, όπου παρέμεινε νοσηλευόμενος έως την 30-12-2009. Ακολούθως μεταφέρθηκε στην οικία των γονέων του, ... όπου παραμένει σε κατάκλιση, δεχόμενος συνεχώς την αναγκαία φροντίδα κυρίως της μητέρας του Χ.

Τ. και της ενάγουσας συζύγου του, δεδομένου ότι η τελευταία εργάζεται και φροντίζει και τα ανήλικα τέκνα τους. Από τα ιατρικά πιστοποιητικά που προσκομίζει με επίκληση η ενάγουσα και τις 1.639/18-9-2008, 132/14-12-2009 γνωματεύσεις της Α/βάθμιας και Β/βάθμιας Υγειονομικής Επιτροπής Λαμίας, αντίστοιχα, με τις οποίες κρίθηκε ανάπηρος 100% και την από 7-11-2013 γνωστοποίηση αποτελέσματος πιστοποίησης αναπηρίας του ΙΚΑ (ΚΕΠΑ), με την οποία κρίθηκε ανάπηρος 85% εφ' όρου ζωής, αποδείχθηκε ότι ο Α.

Τ. πάσχει από αμφοτερόπλευρη πυραμιδική συνδρομή, συνεπεία βαριάς κρανιοεγκεφαλικής κάκωσης και φέρει γαστροστομία από την οποία σιτίζεται και τραχειοστομία, από την οποία αναπνέει, λαμβάνει φαρμακευτική αγωγή και παραμένει σε φυτική κατάσταση και τετραπληγικός. Από τα ανωτέρω αποδεικνύεται πλήρως η κατάσταση της υγείας του και το νομίμως επαναφερόμενο με τις προτάσεις του αίτημα του δευτέρου εναγομένου, περί διενέργειας ιατρικής πραγματογνωμοσύνης, πρέπει να απορριφθεί ως κατ' ουσίαν αβάσιμο.

Όπως, όμως, περαιτέρω αποδείχθηκε, ο Α. Τ., κατά την οδήγηση της μοτοσικλέτας του, δεν φορούσε προστατευτικό κράνος, όπως ήταν υποχρεωμένος προς τούτο κατ' άρθρο 12 παρ. 6 του Κ.Ο.Κ.. Βέβαια το κράνος βρέθηκε πεσμένο, αλλά από αυτό δεν αποδεικνύεται ότι το φορούσε και δη καταλλήλως, όπως προορίζεται, ώστε να μην αποσπασθεί από το κεφάλι του κατά την πτώση.

Η παράλειψή του αυτή δεν συνετέλεσε στην πρόκληση του ατυχήματος, συνετέλεσε όμως αιτιωδώς στην έκταση της σωματικής του βλάβης, αν ληφθεί υπόψη ότι ο τραυματισμός του εντοπίζεται κυρίως στο κεφάλι, (λόγω της κατά τα ανωτέρω βίαιης πτώσης του στην άσφαλτο και του σφοδρού χτυπήματος με το κεφάλι σε αυτή), κατά τα διδάγματα δε της κοινής πείρας, ο τραυματισμός του αυτός, ο οποίος έβλαψε σοβαρότατα τον εγκέφαλό του και τον έχει περιαγάγει στην άνω κατάσταση αναπηρίας, θα ήταν οπωσδήποτε μικρότερης έκτασης και λιγότερο σοβαρός, αν φορούσε προστατευτικό κράνος.

Εξάλλου, η χρήση του κράνους για μια τέτοια περίπτωση επιβάλλεται, για να αποτραπεί ο σοβαρός τραυματισμός στο κεφάλι, που είναι σφόδρα πιθανός σε μια πτώση του μοτοσικλετιστή. Επομένως, πρέπει να κηρυχθεί ο Α. Τ. συνυπαίτιος της έκτασης του τραυματισμού του, λόγω της ανωτέρω παράλειψής του, σε ποσοστό 30% (ΑΠ 2140/2014, ΑΠ 946/1995 ΝΟΜΟΣ).

Περαιτέρω αποδείχθηκε ότι ο τραυματισθείς έχει υποστεί την άνω σοβαρότατη αναπηρία, η οποία συνιστά σημαντική έλλειψη της σωματικής, νοητικής και ψυχικής ακεραιότητάς του, καθοριζόμενης όχι μόνο κατά τις απόψεις της ιατρικής, αλλά και κατά τις αντιλήψεις της ζωής. Δεδομένου δε και του ότι κατά το ατύχημα ήταν 37 ετών, υγιής, εργαζόταν στο εργοστάσιο ξυλουργίας της πατρικής του οικογένειας, είχε δική του οικογένεια, αποτελούμενη από τη σύζυγό του και τα δύο εισέτι ανήλικα τέκνα του, είναι βέβαιο ότι θα έχει οπωσδήποτε δυσμενή επίδραση στην κοινωνικοοικονομική εξέλιξή του που δεν μπορεί να προσδιορισθεί επακριβώς εκ των προτέρων, αλλά είναι δεδομένη.

Επομένως δικαιούται, ένεκα και μόνον της αναπηρίας, της έκτασής της και τις λοιπές άνω περιστάσεις που συντρέχουν στη συγκεκριμένη περίπτωση, που περιορίζουν την επαγγελματική, οικονομική και κοινωνική του εξέλιξη, χωρίς σύνδεση με περιουσιακή του ζημία, να του επιδικασθεί, κατ' άρθρο 931 ΑΚ, το εύλογο χρηματικό ποσό των 40.000 ευρώ, μειωμένο κατά το ποσοστό συνυπαιτιότητάς του, ήτοι το ποσό των 28.000 ευρώ (40.000 - 30% = 28.000).

Περαιτέρω, ενόψει των συνθηκών, κάτω από τις οποίες έγινε η σύγκρουση, της αποκλειστικής υπαιτιότητας του οδηγού του ζημιογόνου αυτοκινήτου ως προς την πρόκληση του ατυχήματος και της άνω συνυπαιτιότητας λόγω της οδήγησης χωρίς κράνος του οδηγού της μοτοσικλέτας στην έκταση των σωματικών του βλαβών και της κοινωνικής και οικονομικής κατάστασης των εκ των διαδίκων φυσικών προσώπων, πρέπει να επιδικασθεί στον οδηγό της μοτοσικλέτας, όπως εκπροσωπείται από τη δικαστική συμπαραστάτρια σύζυγό του, ως χρηματική ικανοποίηση, λόγω ηθικής βλάβης, το ποσό των 30.000 ευρώ.

Κατ' ακολουθίαν τούτων το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, που με την εκκαλούμενη απόφασή του δέχθηκε ότι, πέραν της αποκλειστικής υπαιτιότητας του πρώτου εναγομένου οδηγού του αυτοκινήτου για το ατύχημα, ο οδηγός της μοτοσικλέτας είναι συνυπαίτιος, κατά ποσοστό 30%, της έκτασης των σωματικών του βλαβών στο κεφάλι και επιδίκασε αποζημίωση, κατ' άρθρο 931 ΑΚ, ποσού 28.000 ευρώ, ότι δικαιούται ως χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης το ποσό των 30.000 ευρώ και έκρινε ότι οι διατάξεις του άρθρου 4 Ν. 4.092/2012 δεν εφαρμόζονται στην παρούσα υπόθεση, έστω και με διαφορετική αιτιολογία, την οποία αντικαθιστά με την αιτιολογία της παρούσας απόφασης (άρθρο 534 ΚΠολΔ), δεν έσφαλε, γι' αυτό οι αντίθετοι λόγοι της έφεσης και της αντέφεσης, κατά τα άνω μεταβιβασθέντα και εξετασθέντα κεφάλαια, όπως και στο σύνολό τους, πρέπει να απορριφθούν ως αβάσιμοι...".

Το Εφετείο με το να απορρίψει την ένσταση που πρότεινε το Επικουρικό Κεφάλαιο, του απαραδέκτου της ασκήσεως της ένδικης αγωγής, λόγω μη τηρήσεως της υποχρεωτικής εξώδικης προδικασίας που επιβάλλει πριν την άσκηση της αγωγής κατά του Επικουρικού Κεφαλαίου, την υποβολή προς το Επικουρικό Κεφάλαιο έγγραφης αίτησης αποζημίωσης με συνημμένα τα έγγραφα, που αποδεικνύουν την απαίτηση, ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε τις ως άνω ουσιαστικές διατάξεις, τις οποίες δεν παραβίασε ευθέως, καθόσον ο ν. 4092/2012, που επιβάλλει την τήρηση της εν λόγω προδικασίας, άρχισε να ισχύει από την 8.11.2012, που δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης και η ένδικη αγωγή, επί της οποίας εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση ασκήθηκε σε χρόνο προγενέστερο από την έναρξη ισχύος του ν. 4092/2012 με την κατάθεσή της στη Γραμματεία του Πρωτόδικου Δικαστηρίου στις 10.7.2012 και την επίδοσή της στις 16.7.2012, αντιστοίχως.

Επομένως ο λόγος της αναίρεσης του Επικουρικού Κεφαλαίου κατά το πρώτο τμήμα, που αιτιάται ευθεία παραβίαση (αριθ. 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ), των προαναφερθεισών ουσιαστικών διατάξεων, που προβλέπουν την υποχρεωτική εξώδικη προδικασία, πριν την άσκηση αγωγής κατά του Επικουρικού Κεφαλαίου, είναι αβάσιμος και πρέπει ν' απορριφθεί.

Περαιτέρω το Εφετείο, όπως και το πρωτόδικο Δικαστήριο, με το να δεχθεί με τις ανωτέρω παραδοχές του την ένσταση περί συνυπαιτιότητας του τραυματισθέντος κατά το ατύχημα και τελούντος υπό πλήρη δικαστική συμπαράσταση Α. Τ. στην έκταση της σωματικής του βλάβης, διότι κατά το χρόνο του ατυχήματος δεν φορούσε προστατευτικό κράνος, δεν παραβίασε ευθέως και εκ πλαγίου τις ουσιαστικές διατάξεις των άρθρων 300 ΑΚ και 12 παρ. 6 του Ν. 2696/1999 (Κ.Ο.Κ.), τις οποίες ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε, ενώ, εξάλλου διέλαβε στην απόφασή του, σαφείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες, που καθιστούν εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο, ως προς την ορθή ή μη εφαρμογή των εφαρμοσθεισών αυτών διατάξεων.

Ειδικότερα, πλήρως εξέθεσε τα περιστατικά, από τα οποία καθίσταται σαφές ότι ο παθών Α. Τ. κατά την οδήγηση της μοτοσικλέτας του, τον χρόνο του ατυχήματος, δεν φορούσε προστατευτικό κράνος. Επομένως, ο τρίτος λόγος της από 12.7.2016 (και με αριθμό κατάθ. 13/13.7.2016) αναίρεσης, καθ' ό μέρος αποδίδεται η πλημμέλεια από τους αριθ. 1 και 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, για παραβίαση, ευθέως και εκ πλαγίου των ως άνω διατάξεων, είναι απορριπτέος, ως αβάσιμος.

Ο ίδιος λόγος, κατά το μέρος, με το οποίο, υπό το πρόσχημα παραβίασης του αριθ. 13 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, πλήττεται η ακυρωτικά ανέλεγκτη κρίση του Δικαστηρίου της ουσίας περί τα πράγματα και συγκεκριμένα του αγωγικού ισχυρισμού ότι κατά τον χρόνο του ατυχήματος ο ως άνω παθών, κατά το ένδικο ατύχημα φορούσε προστατευτικό κράνος, είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος.

Με βάση τις παραδοχές αυτές, το Εφετείο, αφού καθόρισε την αποζημίωση του άρθρου 931 ΑΚ στο ποσό των 40.000 ευρώ, στη συνέχεια το μείωσε κατά ποσοστό 30%, λόγω της συνυπαιτιότητας του παθόντος στην έκταση της ζημίας του κατά το ίδιο ποσοστό (30%), διότι κατά τον χρόνο του ατυχήματος δεν φορούσε προστατευτικό κράνος, επιδικάζοντας, τελικά, για την αιτία αυτή το ποσό των 28.000 ευρώ.

Με την κρίση του αυτή το Εφετείο ως προς την ανωτέρω αγωγική αξίωση της αποζημίωσης του άρθρου 931 ΑΚ υπέπεσε στην πλημμέλεια του αριθ. 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, καθόσον για τον υπολογισμό της αποζημίωσης του άρθρου 931 ΑΚ, δεν έχουν εφαρμογή τα ισχύοντα επί της αξιώσεως αποζημιώσεως του άρθρου 929 του ίδιου Κώδικα, όπου για τον καθορισμό αυτής προσδιορίζεται κατ' αρχή το ύψος της θετικής και αποθετικής βλάβης του σώματος ή της υγείας του παθόντος και το ποσό αυτής μειώνεται κατά το ποσοστό συνυπαιτιότητας του τελευταίου, αφού, κατά τα προεκτεθέντα, η χρηματική παροχή - αποζημίωση του άρθρου 931 ΑΚ δεν αποτελεί αποζημίωση, διότι δεν συνδέεται με συγκεκριμένη μελλοντική περιουσιακή ζημία, αλλά δίδεται για το γεγονός και μόνο της αναπηρίας ή παραμορφώσεως και προσδιορίζεται, κατά την εύλογη κρίση του Δικαστηρίου, με βάση τους προεκτεθέντες προσδιοριστικούς παράγοντες.

Επομένως ο πρώτος από τον αριθ. 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ λόγος της από 12.7.2016 (και με αριθμό κατάθ. 13/13.7.2016) αναίρεσης, είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός.

Περαιτέρω με τις ανωτέρω κρίσεις και παραδοχές του το Εφετείο, καθορίζοντας τη χρηματική ικανοποίηση του τελούντος υπό πλήρη δικαστική συμπαράσταση παθόντος κατά το ένδικο ατύχημα Α. Τ. - αναιρεσείοντος στο ποσό των 30.000 ευρώ, υπερέβη τα ακραία όρια της διακριτικής του ευχέρειας και παραβίασε την αρχή της αναλογικότητας, αφού το εν λόγω ποσό, κατά την κοινή πείρα, την δικαστηριακή πρακτική και την περί δικαίου συνείδηση, υπολείπεται και μάλιστα καταφανώς του συνήθους επιδικαζόμενου σε παρόμοιες περιπτώσεις. Ενόψει αυτών ο, κατ' ορθότερο χαρακτηρισμό από τον αριθ. 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, δεύτερος λόγος της από 12-7-2016 (και με αριθμό κατάθ. 13/13-7-2016) αίτησης αναίρεσης, με τον οποίο πλήττεται η προσβαλλόμενη απόφαση για εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή των ουσιαστικών διατάξεων 932 ΑΚ, άρθρα 2 παρ. 1 και 25 του Συντάγματος, πρέπει να γίνει δεκτός (Ολ.ΑΠ 9/2015).

Αντίθετα, με το δεύτερο τμήμα του μοναδικού λόγου της από 28.2.2017 (και με αριθμό κατάθ. 1/28.2.2017) αναίρεσης, το αναιρεσείον Επικουρικό Κεφάλαιο προσάπτει την πλημμέλεια από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 του ΚΠολΔικ, με την αιτίαση ότι το Εφετείο παραβίασε ευθέως την ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 19 παρ. 2 του π.δ/τος 237/1986, με το οποίο κωδικοποιήθηκε ο ν. 489/76, όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο τέταρτο παρ.

γ' του ν. 4092/2012 και ίσχυε κατά τον χρόνο δημοσιεύσεως της προσβαλλόμενης αποφάσεως, με εσφαλμένη μη εφαρμογή της, αν και συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής αυτής, την οποία αρνήθηκε να εφαρμόσει, ως αντίθετη στο Σύνταγμα, το Ευρωπαϊκό Δίκαιο και την ΕΣΔΑ, απορρίπτοντας την ένστασή του περί ποσοτικού περιορισμού της ευθύνης του, καθώς επίσης και για το ύψος του επιτοκίου των τόκων στο ποσοστό 6% ετησίως.

Το ζήτημα όμως αυτό, αν η ρύθμιση του άρθρου 4 παρ. γ' του Ν. 4092/2012, με την οποία περιορίζεται το όριο της ευθύνης του Επικουρικού Κεφαλαίου να καταβάλει αποζημίωση για υλικές ζημίες και σωματικές βλάβες για τη ζημία που προκλήθηκε από αυτοκίνητο καλυπτόμενο από ασφαλιστική εταιρεία, της οποίας μεταξύ άλλων ανακλήθηκε η άδεια λειτουργίας, σε ορισμένο ποσοστό της πλήρους αποζημίωσης του παθόντος, κυμαινόμενο από 70% έως 90% αυτής, είναι ή όχι αντίθετη με τις παραπάνω διατάξεις του Συντάγματος και του Κοινοτικού Δικαίου, έχει ήδη παραπεμφθεί στην Τακτική Ολομέλεια του Αρείου Πάγου με την υπ' αριθμ. 1780/2017 απόφαση του Δ' Πολιτικού Τμήματος του Αρείου Πάγου, οι νομικές σκέψεις της οποίας στην αρχή αναφέρθηκαν.

Επομένως για την ενότητα της νομολογίας και προς αποφυγή εκδόσεως αντιφατικών αποφάσεων, συντρέχει, ευλόγως, περίπτωση εφαρμογής της διατάξεως του άρθρου 249 ΚΠολΔ, σύμφωνα με τα εκτιθέμενα ανωτέρω. Το τμήμα του ως άνω λόγου αναίρεσης που αφορά τον περιορισμό του ύψους του επιτοκίου σε ποσοστό 6%, είναι απορριπτέο, καθόσον με τις υπ' αρ. 4/2017 και 5/2017 αποφάσεις της Ολομέλειας του Α.Π.

η εν λόγω διάταξη κρίθηκε ως αντισυνταγματική. Κατά τα λοιπά ως προς τους πρώτο και δεύτερο λόγους της από 12.7.2016 (και με αριθμό κατάθ. 13/13.7.2016) αίτησης αναίρεσης, που έχουν ήδη κριθεί βάσιμοι, πρέπει να γίνει δεκτή η αίτηση αναίρεσης και να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, ως προς τους διαδίκους της αναιρετικής δίκης, κατά το μέρος, που αφορά τις αγωγικές αξιώσεις της αποζημίωσης του άρθρου 931 ΑΚ και της χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης (άρθρο 932 ΑΚ).

Ακολούθως, ως προς το αναιρούμενο μέρος των αγωγικών αξιώσεων της αποζημίωσης του άρθρου 931 AK και της χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης, πρέπει η υπόθεση να παραπεμφθεί, κατ' άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, αφού είναι δυνατή η συγκρότησή του από άλλο Δικαστή, εκτός εκείνης, που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση.

Περαιτέρω, πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή του κατατεθέντος παραβόλου στην αναιρεσείουσα της από 12.7.2016 (και με αριθμό κατάθ. 13/13.7.2016) αίτησης αναίρεσης και να καταδικασθούν οι αναιρεσίβλητοι, ως ηττηθέντες διάδικοι, στην δικαστική δαπάνη του τελούντος υπό πλήρη δικαστική συμπαράσταση αναιρεσείοντος της εν λόγω αίτησης αναίρεσης, που κατέθεσε και προτάσεις (άρθρα 176, 183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Συνεκδικάζει τις από 12.7.2016 (και με αριθμό κατάθ. 13/ 13.7.2016) και από 28.2.2017 (και με αριθμό κατάθ. 1/28.2.2017) αιτήσεις αναίρεσης της 122/2015 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Λαμίας.

Αναιρεί την 122/2015 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Λαμίας, κατά το μέρος, που αφορά τις αγωγικές αξιώσεις της αποζημίωσης του άρθρου 931 ΑΚ και της χρηματικής ικανοποίησης, λόγω ηθικής βλάβης.

Παραπέμπει την υπόθεση, για περαιτέρω εκδίκαση, κατά το παραπάνω αναιρούμενο τμήμα, στο ίδιο Δικαστήριο, που θα συγκροτηθεί από άλλον Δικαστή, πλην εκείνης, που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση.

Διατάσσει την επιστροφή του κατατεθέντος παραβόλου στην καταθέσασα αναιρεσείουσα της από 12.7.2016 (και με αριθμό κατάθ. 13/13.7.2016) αίτησης αναίρεσης.

Αναστέλλει την έκδοση απόφασης επί του δεύτερου τμήματος του λόγου της από 28.2.2017 (και με αριθμό κατάθ. 1/28.2.2017) αίτησης αναίρεσης της 122/2015 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Λαμίας, μέχρι την έκδοση απόφασης από την Τακτική Ολομέλεια του Αρείου Πάγου επί του θέματος που παραπέμφθηκε με την 1780/2017 απόφαση του Δ' Πολιτικού Τμήματος του Αρείου Πάγου, απορριπτομένου του πρώτου τμήματος του λόγου αναίρεσης. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους της από 12.7.2016 (και με αριθμό κατάθ. 13/13.7.2016) αίτησης αναίρεσης στην πληρωμή της δικαστικής δαπάνης του τελούντος υπό πλήρη δικαστική συμπαράσταση αναιρεσείοντος, την οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 28 Ιουνίου 2018.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 5 Οκτωβρίου 2018.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ