Supreme Court dismisses appeal on abuse of right and lack of legal basis grounds regarding insurance contract dispute.

Απόφαση 1462 / 2009 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 1462/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Πετράκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αθανάσιο Πολυζωγόπουλο, Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση και Ευτύχιο Παλαιοκαστρίτη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 13 Μαρτίου 2009, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Χ, κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Αικατερίνη Ταντσή-Τουλουπάκη και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: Α. 1) Ψ1, 2) Ψ2, ατομικά και ως ασκούντων από κοινού τη γονική μέριμνα των ανηλίκων τέκνων τους Ψ3 και Ψ4, κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Δημήτριο Καρατζά με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσαν προτάσεις. Δια των προτάσεών του, ο ανωτέρω δικηγόρος δήλωσε ότι η ως άνω Ψ4 ενηλικιώθηκε και συνεχίζει πλέον ατομικά την παρούσα δίκη. Εκπροσωπήθηκε από τον ίδιο ως άνω δικηγόρο με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις, 3) Ψ5, ο οποίος δεν εμφανίστηκε στο ακροατήριο ούτε εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο, 4) Ψ6, κατοίκου ..., 5) Ψ7, 6) Ψ8, κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Δημήτριο Καρατζά με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσαν προτάσεις. Β. Ψ9, κατοίκου ..., ο οποίος δεν εμφανίστηκε στο ακροατήριο ούτε εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο, Γ. Ανώνυμης Ασφαλιστικής Εταιρίας με την επωνυμία "ΔΙΕΘΝΗΣ ΕΝΩΣΗ Α.Α.Ε.", που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Γεώργιο Κοπανάκη με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις, Δ. Ανώνυμης Ασφαλιστικής Εταιρίας με την επωνυμία "ΑΤΛΑΝΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ Α.Ε.Γ.Α.", που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Νικόλαο Μουσά με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Στο σημείο αυτό, η πληρεξούσια δικηγόρος του αναιρεσείοντος, αφού έλαβε τον λόγο από τον Πρόεδρο, δήλωσε ότι παραιτείται από το δικόγραφο της από 29/10/2007 κρινόμενης αίτησης για αναίρεση της 142/2007 απόφασης του Εφετείου Κρήτης, ως προς τον υπό στοιχείο Α3 (Ψ5) των ως άνω αναιρεσιβλήτων.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 20/5/2003 παρεμπίπτουσα αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος την από 1/10/2002 αγωγή των υπό στοιχείο Α αναιρεσιβλήτων και τις από 30/10/2002 και 30/4/2003 παρεμπίπτουσες αγωγές της υπό στοιχείο Δ αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Ηρακλείου και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 126/2004 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 142/2007 του Εφετείου Κρήτης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 29/10/2007 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ελευθέριος Μάλλιος, ανέγνωσε την από 25/2/2009 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη των λόγων της αίτησης αναίρεσης.

Η πληρεξούσια της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

I. Από το άρθρο 576 παρ. 2 ΚΠολΔ προκύπτει, ότι, αν ο αντίδικος εκείνου, που επίσπευσε τη συζήτηση της αίτησης αναιρέσεως, δεν εμφανιστεί ή εμφανιστεί, αλλά δεν λάβει μέρος σ' αυτήν με τον τρόπο, που ορίζει ο νόμος, ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως, αν κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα και σε καταφατική περίπτωση προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία του. Στην προκείμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από τα ταυτάριθμα με την παρούσα απόφαση πρακτικά συνεδρίασης του δικαστηρίου τούτου, ο υπό στοιχείο Β αναιρεσίβλητος Ψ9 δεν εμφανίστηκαν κατά την αναφερόμενη στην αρχή της απόφασης αυτής συνεδρίαση, κατά την οποία η υπόθεση εκφωνήθηκε στη σειρά της από το πινάκιο. Όπως προκύπτει από την υπ' αρ. ... έκθεση επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου Ηρακλείου ..., την οποία προσκομίζει και επικαλείται ο αναιρεσείων, ακριβές αντίγραφο της κρινόμενης αίτησης αναιρέσεως, με την κάτω απ' αυτή πράξη ορισμού της αναφερόμενης στην αρχή της παρούσας δικασίμου (13-3-2009), καθώς και κλήση προς συζήτηση κατ' αυτήν, επιδόθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα στον ως άνω αναιρεσίβλητο Ψ9. Επομένως, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση της αίτησης αναιρέσεως, παρά την απουσία του αναιρεσιβλήτου τούτου.

ΙΙ. Από τις διατάξεις των άρθρων 294, 296 και 297 του ΚΠολΔ, που εφαρμόζονται, σύμφωνα με το άρθρο 573 παρ. 1 του ίδιου Κώδικα, και στη διαδικασία της δίκης για την αναίρεση, προκύπτει ότι η παραίτηση, ολική ή μερική, από το δικόγραφο του ενδίκου μέσου, που έχει ασκηθεί, άρα και από το δικόγραφο της αναιρέσεως (άρθρο 495 παρ. 1 του ΚΠολΔ), μπορεί να γίνει ή με προφορική δήλωση προτού αρχίσει η προφορική συζήτηση της υπόθεσης, ή με δικόγραφο που επιδίδεται στον αντίδικο του παραιτουμένου και επιφέρει αντίστοιχη (αναλόγως του περιεχομένου και της έκτασής της) κατάργηση της δίκης. Στην προκείμενη περίπτωση, ο αναιρεσείων, με δήλωση της πληρεξουσίας δικηγόρου του ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου πριν από την έναρξη της προφορικής συζήτησης, που καταχωρίστηκε στα πρακτικά έχοντας σχετική πληρεξουσιότητα παραιτήθηκε από το δικόγραφο της (κρινόμενης) από 29-10-2007 αίτησης για αναίρεση της 142/2007 απόφασης του Εφετείου Κρήτης ως προς τον υπό στοιχείο Α3 αναιρεσίβλητο Ψ5. Πρέπει, επομένως, να θεωρηθεί η αίτηση αναιρέσεως ως μη ασκηθείσα ως προς αυτόν (άρθρα 295 παρ. 1 και 299 ΚΠολΔ).

ΙΙΙ. Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 8 ΚΠολΔ, λόγος αναίρεσης ιδρύεται και όταν το δικαστήριο, παρά το νόμο, δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. "Πράγματα" αποτελούν οι αυτοτελείς πραγματικοί ισχυρισμοί των διαδίκων, που θεμελιώνουν ή καταλύουν τη βάση της αγωγής, ένστασης ή αντένστασης, ενώ αντίθετα δεν αποτελούν "πράγματα" τα αποδεικτικά μέσα.

Για αυτά ιδρύεται ο αναιρετικός λόγος του άρθρου 559 αρ. 11 περίπτωση γ' ΚΠολΔ, όταν το δικαστήριο της ουσίας δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα, που οι διάδικοι επικαλέστηκαν και προσκόμισαν, είτε προς άμεση απόδειξη, είτε για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων. Εξάλλου, κατά την έννοια του πιο πάνω εδαφίου, για την ίδρυση του λόγου αυτού αναίρεσης αρκεί και μόνη η ύπαρξη αμφιβολιών για τη λήψη υπόψη από το δικαστήριο προσκομισθέντων με επίκληση αποδεικτικών μέσων, τα οποία το δικαστήριο έχει υποχρέωση να λαμβάνει υπόψη κατά τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 335, 338, 339, 341 και 346 ΚΠολΔ (ΟλΑΠ 2/2008).

Στην προκείμενη περίπτωση, με τους πρώτο και τρίτο λόγους αναιρέσεως, ο αναιρεσείων προσάπτει στο Εφετείο την πλημμέλεια, κατ' ορθή εκτίμηση, από το άρθρο 559 αριθ.11γ του ΚΠολΔ (και όχι από τον αριθ. 8 περ. β του ίδιου Κώδικα), συνιστάμενη στο ότι δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα, που επικαλέστηκε και προσκόμισε.

Συγκεκριμένα, στον πρώτο λόγο αναιρέσεως αιτιάται ότι δεν έλαβε υπόψη τη με χρονολογία 16-2-2002 έκθεση αυτοψίας και το σχεδιάγραμμα της Τροχαίας ..., που το συνοδεύει, η οποία ενήργησε τη σχετική προανάκριση, για την απόδειξη του ισχυρισμού του ότι ο αντίδικος οδηγός του ΙΧ αυτοκινήτου, πρώτος των αναιρεσιβλήτων, πλησιάζοντας σε ισόπεδο οδικό κόμβο, δεν ανέκοψε την ταχύτητά του, αλλά την προσαύξησε, υπολογίζοντας εσφαλμένα ότι θα μπορούσε να περάσει τη διασταύρωση, και στον τρίτο λόγο, ότι δεν έλαβε υπόψη τη με αριθμό 237/7-2-2005 αμετάκλητη απόφαση του Β Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Ηρακλείου, με την οποία κηρύχτηκε αθώος της κατηγορίας παραχωρήσεως της χρήσεως του αυτοκινήτου του σε πρόσωπο στερούμενο της απαιτούμενης για την κατηγορία του άδεια ικανότητας οδηγού.

Οι λόγοι αυτοί είναι αβάσιμοι και απορριπτέοι. Η έκθεση αυτοψίας και το σχεδιάγραμμα της Τροχαίας ..., που τη συνοδεύει, ρητά μνημονεύονται στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση. Η αιτίαση δε ότι με την ως άνω απόφαση κηρύχτηκε αθώος της σχετικής κατηγορίας, λόγω πραγματικής πλάνης, δεν είναι ουσιώδης για την αστική δίκη και δεν αναιρεί τον όρο, που απορρέει από τη σύμβαση ασφαλίσεως, σύμφωνα με τον οποίο αποκλείεται από την ασφάλιση ζημία, όταν προξενείται από οδηγό, ο οποίος δεν έχει την προβλεπόμενη από το νόμο και για την κατηγορία του οχήματος που οδηγεί, άδεια οδήγησης, εφόσον η έλλειψη της ανάλογης κατηγορίας αδείας ικανότητας οδηγήσεως συνδέεται αιτιωδώς με την επέλευση του ατυχήματος, όπως δέχεται και η προσβαλλόμενη απόφαση.

Εξάλλου, το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, ρητά βεβαιώνει ότι για το σχηματισμό του αποδεικτικού του πορίσματοςέλαβε υπόψη όλα τα έγγραφα, που οι διάδικοι νόμιμα προσκομίζουν και επικαλούνται, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται και η ως άνω ποινική απόφαση, από τη διαβεβαίωση δε αυτή σε συνδυασμό με όλο το περιεχόμενό της δεν καταλείπεται αμφιβολία ότι, το Εφετείο έλαβε υπόψη και τα παραπάνω έγγραφα και ειδικότερα την επίμαχη ποινική απόφαση.

IV. Με το δεύτερο λόγο της αίτησης αναιρέσεως προβάλλεται η αιτίαση ότι η προσβαλλόμενη απόφαση υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ. 19 του ΚΠολΔ. Συγκεκριμένα αιτιάται, ότι, ως προς το ζήτημα της ύπαρξης ευθύνης του πρώτου εκ των αναιρεσιβλήτων, οδηγού του ΙΧ αυτοκινήτου, στην επέλευση των ζημιών, που υπέστησαν τα συνεπιβαίνοντα στο αυτοκίνητό του ανήλικα παιδιά του, από την παράλειψή του να επιμεληθεί ώστε αυτά να φέρουν ζώνες ασφαλείας, η απόφαση στερείται νομίμου βάσεως, διότι δεν περιέχει αιτιολογία σχετική με την αξιολόγηση του παραπάνω ισχυρισμού του, τον οποίο απέρριψε σιωπηρώς. Ο λόγος αυτός είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος, λόγω αοριστίας, διότι δεν αναφέρονται στο αναιρετήριο οι διατάξεις του ουσιαστικού δικαίου, που φέρονται ότι παραβιάστηκαν εκ πλαγίου και μάλιστα ενάριθμα, ούτε πως προβλήθηκε πρωτοδίκως και κατ' έφεση ο σχετικός ισχυρισμός ώστε να κριθεί το παραδεκτό και το ουσιώδες του, αλλ' ούτε ο χρόνος πρώτης κυκλοφορίας του ΙΧΕ αυτοκινήτου, για να κριθεί αν ο οδηγός είχε υποχρέωση να έχει σ'αυτό ζώνες ασφαλείας (σχετ. άρθρο 81 παρ.16 ν. 2094/1992 ΚΟΚ), και οι συνθήκες του ατυχήματος για να κριθεί η ύπαρξη ή μη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της επίμαχης παράλειψης και τους ζημιογόνου αποτελέσματος, προκειμένου να κριθεί αν ο εν λόγω ισχυρισμός ήταν ουσιώδης.

V. Κατά το άρθρο 281 του ΑΚ, το δικαίωμα ασκείται καταχρηστικά κι επομένως ανεπίτρεπτα, όταν η άσκησή του υπερβαίνει προφανώς τα όρια, που επιβάλλουν η καλή πίστη ή τα χρηστά ήθη ή ο κοινωνικός ή οικονομικός σκοπός του δικαιώματος. Εξάλλου, έλλειψη νόμιμης βάσης της απόφασης, η οποία στοιχειοθετεί τον προβλεπόμενο από τη διάταξη του αριθμού 19 του ίδιου άνω άρθρου λόγο αναίρεσης, συντρέχει, όταν στο αιτιολογικό της απόφασης, που αποτελεί την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, δεν περιέχονται καθόλου ή δεν αναφέρονται με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά περιστατικά, στα οποία το δικαστήριο της ουσίας στήριξε την κρίση του επί ζητήματος με ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης κι έτσι δεν μπορεί να ελεγχθεί, αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συνέτρεχαν οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που εφαρμόστηκε ή δεν συνέτρεχαν οι όροι εκείνου, που δεν εφαρμόστηκε.

Συνεπώς ο από το άρθρο 559 αρ. 19 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης προϋποθέτει ουσιαστική κρίση του δικαστηρίου της ουσίας και ελλείψεις ή ασάφειες στη διατύπωση της ελάσσονος πρότασης της προσβαλλόμενης απόφασης σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, εντεύθεν δε ο λόγος αυτός αναίρεσης δεν ιδρύεται, όταν το δικαστήριο της ουσίας απέρριψε την αγωγή ή την ένσταση ως μη νόμιμη ή ως αόριστη (ΟλΑΠ 44/1990). Στην κρινόμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, ορθώς εκτιμώμενη από εννοιολογική άποψη, το Εφετείο απέρριψε την ένσταση της καταχρηστικής ασκήσεως του δικαιώματος αναγωγής της υπό στοιχείο Δ αναιρεσίβλητης ασφαλιστικής εταιρείας, ως μη νόμιμη, με την αιτιολογία ότι τα επικαλούμενα για τη θεμελίωσή της πραγματικά περιστατικά, και αληθή υποτιθέμενα, δεν αρκούν από μόνα τους να περιαγάγουν την άσκηση του δικαιώματος αυτού σε προφανή υπέρβαση των ορίων, που επιβάλλουν στην ένδικη υπόθεση η καλή πίστη ή τα χρηστά ήθη ή ο κοινωνικός σκοπός του δικαιώματος.

Συνεπώς, ο τέταρτος από το άρθρο 559 αρ. 19 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης, σύμφωνα με τη μείζονα σκέψη, είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος. VI. Κατ' ακολουθία των ανωτέρω πρέπει να απορριφθεί ως προς τους άλλους αναιρεσιβλήτους η αίτηση αναιρέσεως και να καταδικασθεί ο αναιρεσείων στα δικαστικά έξοδα των παρισταμένων αναιρεσιβλήτων για κάθε ομάδα, που παρέστη με χωριστό πληρεξούσιο δικηγόρο (άρθρα 176 και 183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Θεωρεί ως μη ασκηθείσα την από 29-10-2009 αίτηση του Χ για αναίρεση της 142/2007 αποφάσεως του Εφετείου Κρήτης ως προς τον υπό στοιχείο Α3 αναιρεσίβλητο Ψ5.

Απορρίπτει ως προς τους άλλους αναιρεσιβλήτους την ίδια αίτηση αναιρέσεως. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα των παρισταμένων άλλων αυτών αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει σε χίλια οχτακόσια (1.800) ευρώ για κάθε ομάδα αναιρεσιβλήτων, που παρέστη με χωριστό πληρεξούσιο δικηγόρο.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 19 Μαΐου 2009. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 11 Ιουνίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ