Supreme Court allows appeal against insurance contract rejection due to unproven written agreement and conflicting reasoning.

Απόφαση 1461 / 2009 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 1461/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Πετράκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αθανάσιο Πολυζωγόπουλο, Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση και Ευτύχιο Παλαιοκαστρίτη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 13 Μαρτίου 2009, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ασφαλιστικής Επιχείρησης με την επωνυμία "EUROSTAR ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ ΚΑΤΑ ΖΗΜΙΩΝ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Κωνσταντίνο Μάλλιο και κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: ..., ο οποίος δεν εμφανίστηκε στο ακροατήριο ούτε εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 24/10/2002 αγωγή προσώπων που δεν είναι διάδικοι στην παρούσα δίκη και την από 10/12/2002 παρεμπίπτουσα αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Βόλου και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 196/2003 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 606/2005 του Εφετείου Λάρισας. Την αναίρεση της πρώτης (196/2003) ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 29/5/2007 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ευτύχιος Παλαιοκαστρίτης, ανέγνωσε την από 4/3/2009 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του πρώτου λόγου της αναίρεσης και την απόρριψη των υπολοίπων. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Από την προσκομιζόμενη με επίκληση ... έκθεση επίδοσης της αρμόδιας δικαστικής επιμελήτριας στο Πρωτοδικείο Βόλου ... αποδεικνύεται, ότι αντίγραφο της κρινόμενης αναίρεσης με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση για συζήτηση κατά την εν λόγω δικάσιμο στις 23 Μαΐου 2008, κατά την οποία η υπόθεση αναβλήθηκε νόμιμα με εγγραφή στο πινάκιο για την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο, επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα στον αναιρεσίβλητο. Ο τελευταίος δεν εμφανίστηκε στο ακροατήριο κατά την εκφώνηση της υπόθεσης από τη σειρά της από το οικείο πινάκιο και δεν παραστάθηκε με πληρεξούσιο δικηγόρο ούτε με δήλωση του άρθρου 242 παρ 2 Κ.Πολ.Δ.

Συνεπώς, η συζήτηση πρέπει να προχωρήσει σαν να ήταν παρόντες όλοι οι διάδικοι (άρθρο 576 παρ 2 Κ.Πολ.Δ).

ΙΙ. Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 2 της Κ4/585/1978 ΑΥΕ , που εκδόθηκε με βάση το άρθρο 6 παρ. 6 του ν. 489/1976, 192 Ε.Ν και 2 Ν. 2496/1997 προκύπτει ότι η σύμβαση ασφαλίσεως καταρτίζεται εγγράφως. Το έγγραφο αυτό δεν έχει συστατικό χαρακτήρα, αλλά είναι αποδεικτικό. Αν δεν συνταγεί έγγραφο η σύμβαση μεταξύ των μερών αποδεικνύεται με όρκο ή ομολογία.

Για τη δέσμευση του ασφαλιστή δεν είναι απαραίτητο το έγγραφο να υπογράφεται και από τον αντισυμβαλλόμενο. Η αποδοχή από τον τελευταίο μπορεί να γίνει και σιωπηρώς χωρίς την υπογραφή του στο ασφαλιστήριο. Αυτό μπορεί να συμβεί με την καταβολή ασφαλίστρου, την παραλαβή του ασφαλιστηρίου συμβολαίου ή την επικόλληση στον εμπρόσθιο υαλοθωρακα (παρ-μπριζ) του αυτοκινήτου του ειδικού σήματος που παραδίδει ο ασφαλιστής στον αντισυμβαλλόμενο.

Περαιτέρω, κατά το άρθρο 361 του Α.Κ για τη σύσταση ή την αλλοίωση ενοχής με δικαιοπραξία απαιτείται σύμβαση εφόσον η διάταξη δεν ορίζει διαφορετικά. Από τη διάταξη αυτή σε συνδυασμό με τις διατάξεις των άρθρων 189, 192 Εμπ. Ν και 11 παρ 1 ν. 489/76 προκύπτει, ότι μεταξύ ασφαλιστή και αντισυμβαλλόμενου μπορεί εγκύρως να συμφωνηθεί, ότι αποκλείεται από την ασφάλιση η κάλυψη ζημιών, που προκαλούνται από την κυκλοφορία του αυτοκινήτου, όταν ο οδηγός του τελεί υπό την επίδραση οινοπνεύματος ή τοξικών ουσιών κατά την έννοια και τις προϋποθέσεις του άρθρου 42 του ν. 2094/1992( Κ.Ο.Κ).

Η συνομολόγηση του όρου αυτού δεν απαλλάσσει μεν τον ασφαλιστή από την υποχρέωση να αποζημιώσει τον ζημιωθέντα τρίτο, παρέχει όμως σε αυτόν το δικαίωμα να εναγάγει τον αντισυμβαλλόμενο ή τον ασφαλισμένο και να ζητήσει ό,τι κατέβαλε στον ζημιωθέντα τρίτο, για την αποκατάσταση των ζημιών του. Η συνομολόγηση του ανωτέρω όρου μπορεί να γίνει είτε με την ενσωμάτωση του στη σύμβαση ασφαλίσεως , είτε με παραπομπή της συμβάσεως ασφαλίσεως στους όρους της Κ4 /585/1978 Α.Υ.Ε (Α.Π 1427/2001) .Εξάλλου, κατά την έννοια του άρθρου 559 αρίθμ. 19 Κ.Πολ.Δ λόγος αναίρεσης για έλλειψη νόμιμης βάσης της απόφασης ιδρύεται, όταν δεν προκύπτον από το αιτιολογικό της τα περιστατικά, που είναι αναγκαία για την κρίση του δικαστηρίου στη συγκεκριμένη περίπτωση περί της συνδρομής των νόμιμων όρων και προϋποθέσεων της διάταξης, που εφαρμόστηκε ή της μη συνδρομής αυτών, καθώς και όταν η απόφαση έχει ανεπαρκείς ή αντιφατικές αιτιολογίες ως προς το νομικό χαρακτηρισμό των περιστατικών, που έγιναν δεκτά και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Στην προκειμένη περίπτωση με την προσβαλλόμενη απόφαση, εκτός των άλλων, έγιναν δεκτά και τα ακόλουθα : Την 10-11 -2001 και περί ώρα 02.30 στη διασταύρωση των οδών ... και ... συγκρούστηκαν η με αρίθμ. κυκλ. ... δίκυκλη μοτοσυκλέτα ιδιοκτησίας του δεύτερου ενάγοντος της κύριας αγωγής που οδηγούσε ο πρώτος από αυτούς, με την υπ αρίθμ. ...

δίκυκλη επίσης μοτοσυκλέτα, που οδηγούσε ο πρώτος εναγόμενος και η οποία ήταν ασφαλισμένη στην δεύτερη εναγομένη ασφαλιστική εταιρία. Αποκλειστικά υπαίτιος της σύγκρουσης αυτής ήταν ο ως άνω εναγόμενος ο οποίος παραβίασε την πινακίδα Ρ - 2 (STOP), που υπήρχε στην πορεία του και εισήλθε στην ανωτέρω διασταύρωση εντελώς ανεξέλεγκτα, ενώ βρέθηκε να οδηγεί υπό την επήρεια οινοπνεύματος, αφού στο αίμα του βρέθηκε αλκοόλη σε ποσοστό 1,31 %ο του γραμμαρίου.

Το ζημιογόνο όχημα ήταν ασφαλισμένο κατά το χρόνο του ατυχήματος στην παρεμπιπτόντως ενάγουσα ασφαλιστική εταιρία δυνάμει του ... ασφαλιστηρίου συμβολαίου. Στον όρο 2 του ασφαλιστηρίου συμβολαίου διαλαμβάνονται τα εξής: εξαιρέσεις αστικής ευθύνης από τροχαία ατυχήματα. Από το παρόν εξαιρούνται οι περιπτώσεις που αναφέρονται στα άρθρα 25 και 26 της Κ4/585/1978 ΑΥΕ, όπως αναγράφονται τόσο στους επισυναπτόμενους γενικούς όρους (αρθρ. 9 των επισυναπτομένων γενικών όρων και επαναλαμβάνονται όπισθεν του παρόντος) Στο άρθρο 9 του κεφαλαίου περί γενικών όρων ασφάλισης ορίζεται "ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΞΑΙΡΕΣΕΙΣ".

Δεν καλύπτονται με το ασφαλιστήριο και αποκλείονται από την ασφάλιση ζημίες που προξενήθηκαν...8. Εάν κατά το ατύχημα ο οδηγός του αυτοκινήτου ευρίσκεται υπό την επίδραση οινοπνεύματος ... κατά την έννοια και τις προϋποθέσεις του άρθρου 42 του ΚΟΚ και ανεξαρτήτως εάν η παράβαση συνετέλεσε στην πρόκληση του ατυχήματος.

Ο παρεμπιπτόντως εναγόμενος δεν αποδείχτηκε ότι υπέγραψε το παραπάνω ασφαλιστήριο συμβόλαιο και συνεπώς συμφώνησε τον παραπάνω όρο απαλλαγής της ασφαλιστικής εταιρίας, ούτε ότι το παρέλαβε έτσι ώστε μη αντιτασσόμενος στον όρο αυτό και καταβάλων τα ασφάλιστρα να θεωρηθεί ότι αποδέχτηκε σιωπηρώς τον όρο αυτό.

Συνεπώς η ενάγουσα ασφαλιστική εταιρία δεν δικαιούται να εναγάγει τον εναγόμενο έστω και αν αυτός κατελήφθη να οδηγεί το ζημιογόνο όχημα υπό την επήρεια οινοπνεύματος. Με βάση δε τα εν λόγω περιστατικά απέρριψε στην ουσία την παρεμπίπτουσα αγωγή της αναιρεσείουσας , Με τις παραδοχές αυτές το δικαστήριο, που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση, διέλαβε, αναφορικά με το κρίσιμο και ουσιώδες ζήτημα της απαλλαγής της ασφαλιστικής εταιρίας από την υποχρέωση κάλυψης ασφαλισμένου της σε περίπτωση ατυχήματος, που προκλήθηκε από οδηγό του ασφαλισμένου αυτοκινήτου, οποίος βρίσκονταν υπό την επίδραση οινοπνεύματος, σύμφωνα με όρο ασφαλιστηρίου, το οποίο δεν έχει υπογραφεί, ανεπαρκείς και αντιφατικές αιτιολογίες, με συνέπεια να είναι ανέφικτος ο αναιρετικός έλεγχος για την ορθή ή όχι εφαρμογή των διατάξεων, που εφαρμόστηκαν.

Ειδικότερα, ενώ αρχικά γίνεται δεκτό ότι το ζημιογόνο όχημα ήταν ασφαλισμένο στην αναιρεσείουσα ασφαλιστική εταιρία δυνάμει του ασφαλιστηρίου που επικαλείται και η τελευταία, το οποίο περιείχε τον ως άνω όρο απαλλαγής της ασφαλιστικής εταιρίας, στη συνέχεια γίνεται δεκτό ότι δεν αποδείχτηκε η συνομολόγηση του απαλλακτικού όρου, εφόσον ο ασφαλισμένος δεν υπέγραφε, το ασφαλιστήριο, και δεν αποδέχτηκε αυτόν.

Δεν διευκρινίζεται όμως σαφώς πως καταρτίστηκε η σύμβαση ασφαλίσεως, ούτε και πως λειτούργησε η εν λόγω σύμβαση, με ποιον τρόπο δηλαδή πληρώνονταν τα ασφάλιστρα ποιος τα κατέβαλε και σε ποιον, δεδομένου ότι με τις πιο πάνω παραδοχές του το Εφετείο αφήνει να εννοηθεί ότι καταβάλλονται ασφάλιστρα, με συνέπεια, λόγω των ελλείψεων αυτών να υπάρχει ασάφεια του αποδεικτικού πορίσματος ως προς τη συνδρομή ή όχι των απαιτούμενων προϋποθέσεων για την έγκυρη συνομολόγηση του ως άνω απαλλακτικού όρου.

Κατά συνέπεια, πρώτος λόγος της αναίρεσης, με τον οποίο αποδίδεται η πλημμελεία από το άρθρο 559 αρίθμ. 19 Κ.Πολ.Δ, πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος στην ουσία. Κατόπιν αυτών και δεδομένου ότι μετά την παραδοχή του ως άνω πρώτου λόγου της αναίρεσης, παρέλκει η εξέταση των υπολοίπων, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση ως προς το μέρος της, που αφορά την απόρριψη της παρεμπίπτουσας αγωγής της αναιρεσείουσας, να παραπεμφθεί η υπόθεση, κατά το αναιρούμενο μέρος της, για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Μονομελές Πρωτοδικείο Βόλου, του οποίου είναι δυνατή η σύνθεση από άλλο δικαστή και να καταδικαστεί ο αναιρεσίβλητος στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, διότι έχασε την δίκη (άρθρα 176 και 183 Κ.Πολ.Δ)

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 196/2003 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Βόλου ως προς το μέρος της, που αναφέρεται στο σκεπτικό.

Παραπέμπει την υπόθεση, κατά το αναιρούμενο μέρος της ανωτέρω αποφάσεως, για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Μονομελές Πρωτοδικείο Βόλου, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλο δικαστή, εκτός εκείνου που δίκασε προηγουμένως

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας, την οποία ορίζει στο ποσόν των δύο χιλιάδων ( 2000 ) ευρώ

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 12 Μαΐου 2009. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 11 Ιουνίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ