145/2008 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 145 / 2008 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 145/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Γεώργιο Φώσκολο, Αντιπρόεδρο, Ελισσάβετ Μουγάκου - Μπρίλλη, Μίμη Γραμματικούδη, Λεωνίδα Ζερβομπεάκο και Χαράλαμπο Παπαηλιού, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 21 Νοεμβρίου 2007, με την παρουσία και της Γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειουσών: 1) ..... και 2) ....., οι οποίες εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Αλίκη Νικολού.

Του αναιρεσιβλήτου: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό των Οικονομικών, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την Ελένη Λευθεριώτου, Πάρεδρο Ν.Σ.Κ., με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 20-8-1996 αγωγή των ήδη αναιρεσειουσών, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Σύρου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 64ΤΠ/1997 προδικαστική, 67ΤΠ/2000 προδικαστική και 13/2005 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 173/2006 του Εφετείου Αιγαίου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείουσες με την από 31-8-2006 αίτησή τους και τους από 27-9-2006 πρόσθετους λόγους. Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ελισσάβετ Μουγάκου - Μπρίλλη, ανέγνωσε την από 8-11-2007 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αίτησης αναίρεσης και την παραδοχή του τρίτου πρόσθετου λόγου αυτής. Η πληρεξούσια των αναιρεσειουσών δήλωσε ότι παραιτείται από τον 5ο λόγο της από 31-8-2006 αίτησης αναίρεσης (με την από 30-10-2006 δήλωση μερικής παραίτησης) και ζήτησε την παραδοχή αυτής και των προσθέτων λόγων και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 335, 338 - 341 και 346 ΚΠολΔ προκύπτει, ότι το δικαστήριο της ουσίας, προκειμένου να σχηματίσει τη δικανική του πεποίθηση ως προς τη βασιμότητα των πραγματικών ισχυρισμών των διαδίκων, που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, υποχρεούται να λαμβάνει υπόψη όλα τα αποδεικτικά μέσα που επικαλούνται και νόμιμα προσκομίζουν οι διάδικοι, μεταξύ των οποίων και την πραγματογνωμοσύνη, η οποία, κατά το άρθρο 339 ΚΠολΔ, αποτελεί ίδιο αποδεικτικό μέσο, σαφώς διακρινόμενο από τα λοιπά αποδεικτικά μέσα.

Το δικαστήριο, επομένως, της ουσίας οφείλει να λάβει υπόψη και να συνεκτιμήσει με τις λοιπές αποδείξεις την πραγματογνωμοσύνη, που έχει ήδη διεξαχθεί κατ' επιταγή του, μνημονεύοντας μάλιστα ειδικά την τελευταία στην απόφασή του. Στην προκείμενη περίπτωση, οι αναιρεσείουσες με τις προτάσεις τους της συζήτησης μετά την οποία εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση, επικαλέστηκαν και νόμιμα προσκόμισαν (εφόσον δεν γίνεται μνεία περί του αντιθέτου στην απόφαση αυτή) μεταξύ άλλων αποδεικτικών μέσων, την από 3-4-1999 και με αριθμό έκθ.

κατάθ. ..... κοινή έκθεση πραγματογνωμοσύνης του τοπογράφου μηχανικού .... και του δασολόγου .... καθώς και τη με αριθμό έκθ. κατάθ. ..... έκθεση πραγματογνωμοσύνης του τοπογράφου μηχανικού ....., με τα συνοδεύοντα αυτές τοπογραφικά διαγράμματα, που διατάχθηκαν με τις 64 ΤΠ/1997 και 67 ΤΠ/1997, αντίστοιχα, παρεμπίπτουσες αποφάσεις του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου, προς απόδειξη του αγωγικού ισχυρισμού τους, ότι το επίδικο ακίνητο περιλαμβάνεται εξ ολοκλήρου στους τίτλους ιδιοκτησίας τους.

Το Εφετείο, όμως, όπως βεβαιώνεται στην προσβαλλόμενη απόφαση, προκειμένου να καταλήξει στο αποδεικτικό του πόρισμα, ότι το επίδικο ακίνητο κατεχόταν, κατά το χρόνο άσκησης της ένδικης αγωγής, από το αναιρεσίβλητο, ως εφαπτόμενο της θάλασσας και εμπίπτον στα όρια του αιγιαλού, έλαβε υπόψη μόνο τις καταθέσεις των μαρτύρων που εξετάστηκαν με πρόταση των διαδίκων και όλα τα επικαλούμενα και προσκομιζόμενα απ' αυτούς έγγραφα και όχι και τις προμνημονευόμενες εκθέσεις πραγματογνωμοσύνης, των οποίων δεν κάνει καμιά ειδική, όπως θα έπρεπε, μνεία, αφού αποτελούν ιδιαίτερο από τους μάρτυρες και τα έγγραφα αποδεικτικό μέσο, μολονότι, κατά τα ειδικότερα εκτιθέμενα στο δικόγραφο των προσθετών λόγων, οι πραγματογνώμονες της πρώτης απ' αυτές καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι "το επίδικο ακίνητο εμπίπτει εξ ολοκλήρου στους τίτλους των εναγουσών και στους τίτλους των δικαιοπαρόχων τους από το έτος 1884 μέχρι σήμερα", δεν είναι δάσος ή δασική έκταση, κατά την έννοια των §§ 1 και 5 του άρθρου 3 του ν. 998/1979 και δεν βρέχεται από τις μέγιστες αλλά συνήθεις χειμερινές αναβάσεις των κυμάτων, ενώ ο πραγματογνώμονας της δεύτερης καταλήγει, μεταξύ άλλων, στο συμπέρασμα, ότι το επίδικο ακίνητο δεν βρέχεται από τις μέγιστες αλλά συνήθεις χειμερινές αναβάσεις των κυμάτων.

Πρέπει, κατά συνέπεια, ο τρίτος πρόσθετος λόγος, με τον οποίο προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η από τον αριθμό 11 περίπτ. γ' του άρθρου 559 ΚΠολΔ πλημμέλεια της μη λήψης υπόψη των αμέσως πιο πάνω εκθέσεων πραγματογνωμοσύνης, να γίνει δεκτός ως βάσιμος, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, να παραπεμφθεί δε η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 580 παρ. 3 ΚΠολΔ, στο ίδιο Εφετείο, εφόσον είναι δυνατή η συγκρότησή του από άλλους δικαστές εκτός από εκείνους που εξέδωσαν την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 173/2006 απόφαση του Εφετείου Αιγαίου.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο πιο πάνω Εφετείο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές εκτός από εκείνους που εξέδωσαν την προσβαλλόμενη απόφαση.

Καταδικάζει το αναιρεσίβλητο στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των αναιρεσειουσών, τα οποία ορίζει σε χίλια τριακόσια (1.300) ευρώ-

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 8 Ιανουαρίου 2008. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 23 Ιανουαρίου 2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ