1457/2012 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1457 / 2012 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 1457/2012

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Ζιάκα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (κωλυομένου του Αντιπροέδρου Χαράλαμπου Ζώη), Βασιλική Θάνου - Χριστοφίλου, Παναγιώτη Ρουμπή, Βασίλειο Λαμπρόπουλο και Μιλτιάδη Σπυρόπουλο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 20 Απριλίου 2012, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1. Γ. Α. του Μ., κατοίκου ... και 2. Της Ανωνύμου Ασφαλιστικής εταιρίας με την επωνυμία "NATIONAL UNION Fire Insurance Co of Pittsburg" που εδρεύει στην ..., και εκπροσωπείται νόμιμα, αμφότεροι εκπροσωπήθηκαν δια του πληρεξουσίου δικηγόρου τους Ιωάννη Παπαδόπουλου και κατέθεσαν προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Φ. Σ. του Τ. (F. S. του X.), κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε δια του πληρεξουσίου δικηγόρου του Νικόλαου Χατζημιχάλη και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την 1537/6-6-2006 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Κώ. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1196/2009 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και αφού συνεκδικάσθηκαν οι εφέσεις όλων των διαδίκων, εκδόθηκε η 58/2011 του Εφετείου Δωδεκανήσου (Μεταβατική έδρα Κω). Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 30-5-2011 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Μιλτιάδης Σπυρόπουλος ανέγνωσε την από 11-4-2012 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Το Εφετείο Δωδεκανήσου (μεταβατική έδρα Κω), με την προσβαλλόμενη 58/2011 απόφασή του, δέχθηκε, σχετικώς με τους προβαλλόμενους λόγους αναίρεσης, τα ακόλουθα: Την 28.8.2004 και περί ώρα 23.30' ο πρώτος εναγόμενος, γεννηθείς τη 16.8.1969 στην ..., οδηγώντας το υπ' αριθμ. κυκλοφ. ... ΙΧΦ (κλούβα) αυτοκίνητο του, το οποίο ήταν ασφαλισμένο κατά το χρόνο του ατυχήματος για την περίπτωση πρόκλησης ζημιών με τρίτους κατά την κυκλοφορία του στην εναγομένη ασφαλιστική εταιρεία, εκινείτο επί της επαρχιακής οδού Αντιμάχειας - Μαστιχαρίου με κατεύθυνση από Αντιμάχεια προς Μαστιχάρι, η οποία είναι διπλής κατεύθυνσης ασφαλτοστρωμένη.

Όταν έφθασε στο 1ο χιλιόμετρο πριν το Μαστιχάρι, στη συμβολή της αριστεράς εν σχέσει με την πορεία του ανώνυμης δημοτικής οδού του Μαστιχαρίου, όπου το πλάτος οδοστρώματος της επαρχιακής οδού είναι 6,2 μ., λωρίδες κυκλοφορίας μία ανά κατεύθυνση, με δύο διαχωριστικές συνεχείς γραμμές των αντίθετων ρευμάτων κυκλοφορίας, οι οποίες διακόπτονται στο σημείο της συμβολής με την ανώνυμη οδό του Μαστιχαρίου, με συνθήκες φωτισμού, λόγω νύκτας, ανεπαρκείς, κυκλοφορία οχημάτων συχνή, κατάσταση οδού ξηρά-καλή, όπου η οδός είναι ευθεία ελαφρά κατωφέρεια, με όριο ταχύτητας 50 χιλιόμετρα εντός κατοικημένης περιοχής, από τη διακοπή της διαχωριστικής διαγράμμισης, εκτέλεσε αριστερή στροφή και εισήλθε στην ανώνυμη δημοτική οδό Μαστιχαρίου, στο αριστερό, εν σχέσει με την πορεία του, ρεύμα κυκλοφορίας της εν λόγω ανώνυμης δημοτικής οδού, η οποία είναι διπλής κατεύθυνσης ασφαλτοστρωμένη, με πλάτος οδοστρώματος 8,1 μ., λωρίδες κυκλοφορίας μία ανά κατεύθυνση χωρίς διαχωριστικές γραμμές των αντιθέτων ρευμάτων κυκλοφορίας, όπου συγκρούσθηκε με την υπ' αριθμ.

κυκλοφ. ... δίκυκλη μοτοσυκλέτα που οδηγούσε χωρίς να φοράει προστατευτικό κράνος ο ενάγων, υπήκοος Αλβανίας, γεννηθείς την 7-5-1980 στην Αλβανία, προσωρινά διαμένων στην Κω, που εκινείτο στο δεξιό ρεύμα κυκλοφορίας της ανώνυμης δημοτικής οδού Μαστιχαρίου, με κατεύθυνση από το λιμάνι Μαστιχαρίου προς Αντιμάχεια.

Συγκεκριμένα συγκρούσθηκε το εμπρόσθιο δεξιό τμήμα του φορτηγού αυτοκινήτου με το εμπρόσθιο τμήμα της δίκυκλης μοτοσικλέτας, σε απόσταση το σημείο σύγκρουσης 6 μ. από το άκρον δεξιό του οδοστρώματος εν σχέσει με την πορεία του φορτηγού επί της ανώνυμης δημοτικής οδού, όπως σημειώνεται και εικονίζεται στο από 28-8-2004 σχεδιάγραμμα και στην υπό ιδία ημερομηνία έκθεση αυτοψίας συντάχθηκαν αϊτό το Αστυνομικό Τμήμα Αντιμάχειας Κω.

Αποτέλεσμα του τροχαίου αυτού ατυχήματος υπήρξε η πρόκληση υλικών ζημιών των δύο συγκρουσθέντων οχημάτων και δη του φορτηγού (κλούβας) αυτοκίνητου στο άκρο δεξιό του εμπρόσθιου προφυλακτήρα, το εμπρόσθιο δεξιό φτερό, το εμπρόσθιο δεξιό παρ-μπριζ και στο δεξιό καθρέπτη, της δίκυκλης μοτοσικλέτας πλήρη στρέβλωση στο σύστημα διεύθυνσης, τιμόνι, καθρέπτες και εμπρόσθια ρόδα και ο σοβαρός τραυματισμός του οδηγού της μοτοσυκλέτας (ενάγοντος), ο οποίος υπέστη κρανιοεγκεφαλική κάκωση, θλάση εγκεφάλου δεξιά, κάταγμα κάτω γνάθου και αριστερού ιγμορείου, αριστερή πυραμιδική συνδρομή και κάταγμα αριστερής ωλένης.

Με βάση τις συνθήκες κάτω από τις οποίες συνέβη το ατύχημα, τούτο οφείλεται στην αποκλειστική υπαιτιότητα (αμέλεια) του οδηγού του ανωτέρω ΙΧΦ αυτοκίνητου. Ειδικότερα η αμέλεια αυτού συνίσταται στο ότι από έλλειψη της προσοχής που όφειλε από τις περιστάσεις και μπορούσε να καταβάλει, όπως κάθε μέσος συνετός οδηγός ευρισκόμενος υπό παρόμοιες συνθήκες, κατά την οδήγηση του ως άνω φορτηγού κλειστού τύπου αυτοκίνητου, δεν είχε διαρκώς τεταμένη την προσοχή του στην οδήγηση, ενόψει του ότι, ενώ επρόκειτο να εκτελέσει ελιγμό αριστερό για να εισέλθει στην αριστερά εν σχέσει με την πορεία του ανώνυμη δημοτική οδό Μαστιχαρίου, από τη διακοπή της διπλής διαγράμμισης επί της επαρχιακής οδού Αντιμάχειας Μαστιχαρίου, δεν πλησίασε προοδευτικό στο αριστερό άκρο στο ρεύμα κυκλοφορίας του επί της επαρχιακής οδού που εκινείτο, προκειμένου να ελέγξει την κίνηση, τόσο στο αντίθετο ρεύμα κυκλοφορίας προς Αντιμάχεια, το οποίο επρόκειτο να διασχίσει διαγώνια, όσο και στην ανώνυμη δημοτική οδό Μαστιχαρίου, στην οποία επρόκειτο να εισέλθει, γιατί αν έπραττε αυτό θα αντιλαμβανόταν τη δίκυκλη μοτοσυκλέτα που εκινείτο στην ανώνυμη δημοτική οδό Μαστιχαρίου στο δεξιό ρεύμα κυκλοφορίας αυτής, η οποία επρόκειτο να εκτελέσει δεξιά στροφή για να εισέλθει στο ρεύμα πορείας προς Αντιμάχεια στην επαρχιακή οδό Αντιμάχειας - Μαστιχαρίου, θα εκτελούσε την αριστερή στροφή στο κέντρο της διασταύρωσης, ώστε το όχημα να εισέλθει στο δεξιό ρεύμα κυκλοφορίας της ανώνυμης δημοτικής οδού Μαστιχαρίου και έτσι θα είχε αποφευχθεί το ατύχημα.

Αλλά ανεπίτρεπτα και ανέλεγκτα, εκτέλεσε κλειστή αριστερή στροφή, εισήλθε ολόκληρο το όχημα που οδηγούσε στο αντίθετο αριστερό γι' αυτόν ρεύμα πορείας της ανώνυμης δημοτικής οδού Μαστιχαρίου συνολικού πλάτους οδοστρώματος 8,1 μ., όπου εξ αιτίας των παραλείψεων αυτών αρθρ. 12§1 και 23§2 του ν. 2696/1999 (ΚΟΚ), σε απόσταση 6 μ.

από το άκρο δεξιό του οδοστρώματος εν σχέσει με την πορεία του επί της ανώνυμης δημοτικής οδού Μαστιχαρίσυ, συγκρούσθηκε το εμπρόσθιο δεξιό τμήμα του οχήματος του, με το εμπρόσθιο τμήμα της δίκυκλης μοτοσυκλέτας που εκινείτο κανονικά στο προορισμένο γι' αυτόν δεξιό ρεύμα κυκλοφορίας στην ανώνυμη δημοτική οδό Μαστιχαρίου.

Συνυπαιτιότητα του ενάγοντος στο εν λόγω ατύχημα δεν αποδείχθηκε, διότι αυτός εκινείτο κανονικό μέσα στο δικό του δεξιό ρεύμα πορείας επί της ανώνυμης δημοτικής οδού Μαστιχαρίου με την επιτρεπόμενη ταχύτητα 50 χιλιόμετρα, ως εκ του γεγονότος που η μοτοσυκλέτα μετά τη σύγκρουση σε απόσταση 7,8 μ. από το σημείο της σύγκρουσης εμπρός διαγώνια αριστερά εν σχέσει με την πορεία της, επί της επαρχιακής οδού Αντιμάχειας - Μαστιχαρίου στο ρεύμα πορείας προς Αντιμάχεια στο μέσον, και ως εκ της θέσης του κατά την ώρα της σύγκρουσης που επρόκειτο να εκτελέσει δεξιά στροφή για να εισέλθει στην επαρχιακή οδό Αντιμάχειας - Μαστιχαρίου στο ρεύμα πορείας προς Αντιμάχεια, δεν του άφηνε περιθώρια αποφευκτικής αντίδρασης.

Επομένως η περί συνυπαιτιότητας του ένσταση των εναγομένων (αρθρ. 300 ΑΚ και 6 του N. ΓΠN/1911), που πρόβαλαν νομότυπα ενώπιον του Πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου και την οποία επαναφέρουν και ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου, με αντίστοιχο λόγο της έφεσης τους, κρίνεται απορριπτέα ως ουσία αβάσιμη. Η έλλειψη του οδηγού της δίκυκλης μοτοσυκλέτας ενάγοντος της άδειας ικανότητας οδηγού για τη μοτοσυκλέτα που οδηγούσε, ενόψει του ότι η αδεία ικανότητας οδηγού που κατείχε ήταν για δίκυκλα κυβισμού 125 cm3, εφόσον αυτός κατά τα προαναφερθέντα εκινείτο στο προορισμένο γι' αυτόν ρεύμα κυκλοφορίας δεν βρίσκεται σε αιτιώδη σύνδεσμο με την ενέργεια του οδηγού του φορτηγού κλειστού τύπου αυτοκινήτου πρώτου εναγομένου, εκτελώντας την αριστερή στροφή από την επαρχιακή οδό Αντιμάχειας - Μαστιχαρίου που εκινείτο, για να αλλάξει κατεύθυνση, στην αριστερά εν σχέσει με την πορεία του ανώνυμη δημοτική οδό Μαστιχαρίου, να παραβιάσει τη διάταξη του άρθρου 23§3 του ΚΟΚ, να εισέλθει στην ανώνυμη δημοτική οδό Μαστιχαρίου στο αντίθετο γι' αυτόν ρεύμα κυκλοφορίας και να προκληθεί η σύγκρουση, ώστε να καταλογισθεί συνυπαιτιότητα στον οδηγό της μοτοσυκλέτας ενάγοντα ,για το αποτέλεσμα που επήλθε (βλ.

ΑΠ 104/2010 Δημ. ΝΟΜΟΣ, ΑΠ 192/2004 Ε.Συγκ.Δ. 2004.260, ΑΠ 34/2003 ΕλλΔ/νη 44.1559). Περαιτέρω αποδείχθηκε ότι ο ενάγων αμέσως μετά το ατύχημα μεταφέρθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο της Κω και τα ξημερώματα της 29-8- 2004, λόγω της κρισιμότητας της κατάστασής του, διακομίσθηκε με ελικόπτερο του ΕΚΑΒ, διασωληνωμένος, με μηχανική υποστήριξη της αναπνοής του και σε κωματώδη κατάσταση στο Περιφερειακό Γενικό Νοσοκομείο Νίκαιας - Πειραιώς "Άγιος Παντελεήμων", όπου διαγνώσθηκε βαριά κρανιοεγκεφαλική κάκωση, με θλάση εγκεφάλου, κάταγμα κάτω γνάθου και αριστερού ιγμορίου, κάταγμα αριστερής ωλένης και βαριά, τετρασπαστική συνδρομή.

Στη συνέχεια, διακομίσθηκε στη Μονάδα Εντατικής θεραπείας (ΜΕΘ) του Νοσοκομείου "Άγιος Σάββας" όπου νοσηλεύθηκε από 31-8-2004 έως 10-9-2004 και διακομίσθηκε εκ νέου στο προαναφερόμενο Νοσοκομείο "Άγιος Παντελεήμων" στη νευροχειρουργική κλινική του, όπου χειρουργήθηκε στην ωλένη του αριστερού του άνω άκρου, νοσηλεύτηκε σε κωματώδη κατάσταση έως την 21-10-2004 και εξήλθε του Νοσοκομείου την 22-11-2004 με διάγνωση βαριά κρανιοεγκεφαλική κάκωση, οίδημα εγκεφαλικού στελέχους και βαριά τετρασπαστική συνδρομή και τη σύσταση να συνεχίσει τη θεραπεία του στο Κέντρο Αποκατάστασης Αναπήρων.

Την ίδια ημέρα 22-11-2004 εισήχθη στο Εθνικό Ίδρυμα Αποκατάστασης Αναπήρων στα Ν. Λιόσια Αττικής, όπου νοσηλεύθηκε λόγω αριστερής υπολειμματικής πυραμιδικής συνδρομής, αντιμετωπίσθηκαν με ανάταξη τα κατάγματα της κάτω γνάθου και ακινητοποίηση με 4 πλάκες και εξήλθε την 3-3-2005, βαδίζων με κνημοποδικό κηδεμόνα με ελατήριο ανύψωσης τύπου ΚΛΕΤΖΑΚ αριστερά λόγω ραϊβοϊπποποδίας, διαταραχές στις γνωσιακές λειτουργίες, έλλειψη προσανατολισμού, με αδυναμία διατήρησης της ισορροπίας και την ανάγκη υποστήριξης άλλου προσώπου για τη βάδιση και την εξυπηρέτηση του.

Όλα τα προπαρατιθέμενα προκύπτουν από τα με επίκληση προσκομιζόμενα, από 21-10-2004 ιατρικό πιστοποιητικό, από 12-11- 2004 έγγραφο και το υπ' αριθμ. 22165/22.11.2004 εξιτήριο του προαναφερθέντος Νοσοκομείου "Άγιος Παντελεήμων", το από 7-12-2004 Ιατρικό Σημείωμα και υπ' αριθμ. πρωτ. 1641/3-3-2005 Βεβαίωση του Εθνικού Ιδρύματος Αποκατάστασης.

Αναπήρων. Την 9-12-2005 εξετάσθηκε από την Πρωτοβάθμια Υγειονομική Επιτροπή του ΙΚΑ Υποκατάστημα Κω, στο οποίο ήταν ασφαλισμένος κατά το χρόνο του ατυχήματος, και τον έκρινε με την υπ' αριθμ. 36/2005 γνωμάτευση της ανίκανο προς εργασία με ποσοστό αναπηρίας 67% για το χρονικό διάστημα από 8-3-2005 έως 7-3-2007. Εν συνεχεία με τις υπ' αριθμ. 714/7-Φ-2006, 560/9-5-2007 και 927/23-6-2009 αποφάσεις του Διευθυντή του Περιφερειακού Υποκαταστήματος Ι.Κ.Α..

Ρόδου, κρίθηκε και με τις τρεις αποφάσεις ανίκανος προς εργασία με ποσοστό αναπηρίας 80% για τα χρονικά διαστήματα από 8-3-2005 έως 31-3-2007 με την πρώτη, από 1-4-2007 έως 31-3-2009 με τη δεύτερη και από 1-4-2009 έως 31-3-2012 με την τρίτη. Όμως ενόψει του ότι, όπως έχει η προαναφερθεί, ο τραυματισθείς οδηγός της δίκυκλης μοτοσικλέτας ενάγων δεν φορούσε προστατευτικό κράνος κατά παράβαση του άρθρου 12§6 του ν. 2696/1999, και όλες οι βαριές σωματικές κακώσεις εντοπίζονται στον εγκέφαλο, ενώ αν φορούσε προστατευτικό κράνος, θα είχαν μετά βεβαιότητας αποφευχθεί, βαρύνεται και ο ίδιος με συνυπαιτιότητα, για τις κρανιοεγκεφαλικές βαριές κακώσεις, κατά ποσοστό 25% κατά τη νόμιμη αρθρ. 300 ΑΚ και 6 του Ν.

ΓΠΝ/1911 και ουσία βάσιμη ένσταση των εναγομένων που πρόβαλαν νομότυπα ενώπιον του Πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου και την οποία επαναφέρουν και ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου με αντίστοιχο λόγο της έφεσης τους. Βέβαια η κάκωση στο αριστερό χέρι του, οφείλεται στην αποκλειστική υπαιτιότητα του πρώτου εναγομένου, καθ' όσον η σωματική αυτή κάκωση ήτοι κάταγμα της αριστερής ωλένης, δεν έχει αιτιώδη σύνδεσμο με την παράλειψη της χρήσης προστατευτικού κράνους του τραυματισθέντος ενάγοντος.

Τέλος από την εις βάρος του αδικοπραξία υπέστη ηθική βλάβη. Λαμβάνοντας υπόψη τις συνθήκες τέλεσης της αδικοπραξίας, την αποκλειστική υπαιτιότητα στην πρόκληση του επίδικου τροχαίου ατυχήματος ως οδηγού του ζημιογόνου αυτοκινήτου ιδιοκτησίας του, την έκταση των προσγενομένων σ' αυτόν (ενάγοντα) σωματικών βλαβών, τον πόνο που δοκίμασε, τις ταλαιπωρίες τις οποίες υπέστη, την ηλικία του κατά το χρόνο του ατυχήματος (28-8-2004) 25 ετών ως γεννηθείς την 7-5-1980, ο οποίος ήταν έγγαμος και ο οποίος γάμος του εξαιτίας της επελθούσης αναπηρίας από το ατύχημα, τον εγκατέλειψε η σύζυγος του και λύθηκε ο γάμος του, την περιουσιακή, κοινωνική και επαγγελματική κατάσταση των διαδίκων μερών, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η περιουσιακή κατάσταση της εναγομένης ασφαλιστικής εταιρείας, της οποίας η ευθύνη είναι εγγυητική κρίνει, με βάση τους κανόνες της κοινής πείρας και της λογικής, ότι ως εύλογη χρηματική ικανοποίηση για την πιο πάνω αιτία, πρέπει να επιδικασθεί το ποσό των 250.000 ευρώ, από το οποίο πρέπει να αφαιρεθεί το ποσό των 44 ευρώ, το οποίο επιφυλάχθηκε να ζητήσει ως πολιτικώς ενάγων στο ποινικό δικαστήριο.

Όπως συνάγεται από τα άρθρα 335, 338, 339, 340 και 346 ΚΠολΔ, ο δικαστής για να σχηματίσει την κρίση του για πραγματικούς ισχυρισμούς των διαδίκων, που ασκούν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, υποχρεούται να λαμβάνει υπόψη όλα τα αποδεικτικά μέσα, τα οποία νόμιμα επικαλούνται και προσκομίζουν οι διάδικοι, παράβαση δε αυτής της υποχρεώσεως θεμελιώνει τον προβλεπόμενο από το άρθρο 559 αριθ. 11 ΚΠολΔ λόγο αναιρέσεως, ο οποίος ιδρύεται αν το δικαστήριο έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που ο νόμος δεν επιτρέπει ή παρά το νόμο έλαβε υπόψη αποδείξεις που δεν.

προσκομίστηκαν ή δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέστηκαν και προσκόμισαν. Αρκεί για την ίδρυση του λόγου αυτού και μόνη η ύπαρξη αμφιβολιών για το αν το δικαστήριο της ουσίας έλαβε υπόψη συγκεκριμένο αποδεικτικό μέσο. Σημειώνεται, ότι δεν είναι ανάγκη να γίνεται ειδική μνεία στην απόφαση και χωριστή αξιολόγηση του καθενός από τα αποδεικτικά μέσα.

Το γεγονός ότι μνημονεύονται και εξαίρονται μερικά από τα αποδεικτικά μέσα, λόγω της κατά την ελεύθερη κρίση του δικαστηρίου μεγαλύτερης σημασίας τους, δεν σημαίνει ότι δεν λήφθηκαν υπόψη τα υπόλοιπα, αρκεί βέβαια να γίνεται αδίστακτα βέβαιο από το όλο περιερχόμενο της αποφάσεως άτι συνεκτιμήθηκαν όλα τα αποδεικτικό μέσα που επικαλέστηκαν και προσκόμισαν οι διάδικοι (ΑΠ 740/2009).

Στην προκειμένη περίπτωση, με τον πρώτο και δεύτερο λόγο αναίρεσης, πλήττεται η προσβαλλόμενη απόφαση, από το άρθρο 559 αριθ.11 ΚΠολΔ, επειδή το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη αποδείξεις τις οποίες οι αναιρεσείοντες προσκόμισαν με επίκληση, δηλαδή την έκθεση πραγματογνωμοσύνης που διεξήγαγαν δύο πραγματογνώμονες κατ'εντολή του Εισαγγελέα Πλημμελειοδικών Κω (δεύτερος λόγος) και ότι έλαβε υπόψη αποδείξεις που δεν προσκομίστηκαν (πρώτος λόγος).

Από τη βεβαίωση, όμως, που περιέχεται στην προσβαλλόμενη απόφαση, ότι λήφθηκαν υπόψη όλα ανεξαιρέτως τα εκατέρωθεν επικαλούμενα και νόμιμα προσκομιζόμενα έγγραφα, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται και όσα συντάχθηκαν στα πλαίσια της ποινικής προανάκρισης που διεξήχθη, που λαμβάνονται υπόψη ως δικαστικά τεκμήρια, δεν καταλείπεται αμφιβολία ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη και την παραπάνω έκθεση πραγματογνωμοσύνης.

Επομένως, ο δεύτερος λόγος αναίρεσης είναι αβάσιμος και απορριπτέος, ενώ ο πρώτος λόγος αναίρεσης ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη αποδείξεις που δεν προσκομίστηκαν είναι απορριπτέος, ως αόριστο, διότι δεν αναφέρεται σε αυτόν ποιες αποδείξεις το Εφετείο έλαβε υπόψη, που δεν προσκομίστηκαν, αλλ' αναφέρεται σε προβληθέντες εκατέρωθεν ισχυρισμούς, ως προς την πορεία των συγκρουσθέντων οχημάτων (αυτοκινήτου και μοτοσυκλέτας), που αυτή αποτελεί γεγονός αναγόμενο στην ανέλεγκτη εκτίμηση των αποδείξεων από το Δικαστήριο της ουσίας.

Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 19 του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου απολογίες, ή έχει απολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Από την υπόψη διάταξη, που αποτελεί κύρωση της παράβασης του άρθρου 93 παράγραφος 3 του Συντάγματος, προκύπτει ότι ο προβλεπόμενος απ' αυτή λόγος αναίρεσης ιδρύεται όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας), ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται βάσει του πραγματικού του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνησή του (ανεπαρκής αιτιολογία), ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους (αντιφατική απολογία, Ολ.ΑΠ 1/1999).

Δεν υπάρχει όμως ανεπάρκεια απολογιών, όταν η απόφαση περιέχει συνοπτικές αλλά πλήρεις αιτιολογίες (ΑΠ 622/1983). Εξάλλου, το κατά νόμο αναγκαίο περιεχόμενο της ελάσσονος πρότασης προσδιορίζεται από τον εκάστοτε εφαρμοστέο κανόνα ουσιαστικού δικαίου, του οποίου το πραγματικό πρέπει να καλύπτεται πλήρως από τις παραδοχές της απόφασης στο αποδεικτικό της πόρισμα, και να μην καταλείπονται αμφιβολίας (ΑΠ 413/1993).Ελλείψεις δε αναγόμενες μόνο στην ανάλυση και στάθμιση των αποδεικτικών μέσων και γενικότερα ως προς την αιτιολόγηση του αποδεικτικού πορίσματος, αν αυτό διατυπώνεται σαφώς, δεν συνιστούν ανεπαρκείς αιτιολογίες (Ολ.ΑΠ 861/1984).

Δηλαδή, μόνο το τι αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε είναι ανάγκη να εκτίθεται στην απόφαση πλήρως και σαφώς, και όχι γιατί δεν αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε (ΑΠ 1547/1997 ΕλλΔνη 1997 σελ. 1573). Τα επιχειρήματα δε του δικαστηρίου, που σχετίζονται με την εκτίμηση των αποδείξεων, δεν συνιστούν παραδοχές επί τη βάσει των οποίων διαμορφώνεται το αποδεικτικό πόρισμα και ως εκ τούτου δεν αποτελούν "αιτιολογία" της απόφασης, ώστε στο πλαίσιο της ερευνώμενης διάταξης του άρθρου 559 αριθ.19 ΚΠολΔ να επιδέχεται αυτή μομφή για αντιφατικότητα ή ανεπάρκεια, ενώ δεν δημιουργείται ο ίδιος λόγος αναίρεσης του αριθμού 19 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ ούτε εξαιτίας του ότι το δικαστήριο δεν αναλύει ιδιαιτέρως και διεξοδικώς τα μη συνιστώντα αυτοτελείς ισχυρισμούς επιχειρήματα των διαδίκων, οπότε ο σχετικός λόγος αναίρεσης απορρίπτεται ως απαράδεκτος (ΑΠ 465/1988).

Τέλος, από τη διάταξη του άρθρου 561 παράγραφος 1 του ΚΠολΔ προκύπτει ότι η εκτίμηση από το δικαστήριο της ουσίας των πραγματικών περιστατικών, εφόσον δεν παραβιάστηκαν με αυτά κανόνες ουσιαστικού δικαίου, στους οποίους περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί, ή εφόσον η εκτίμησή τους δεν ιδρύει λόγους αναίρεσης από τους αριθμούς 19 και 20 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, είναι από τον Άρειο Πάγο ανέλεγκτη, ο δε αντίστοιχος λόγος αναίρεσης, εκ του περιεχομένου του οποίου προκύπτει ότι δεν συντρέχει καμία από τις προαναφερθείσες εξαιρετικές περιπτώσεις απορρίπτεται ως απαράδεκτος, εφόσον πλέον πλήττεται η ουσία της υπόθεσης που δεν υπόκειται σε αναιρετικό έλεγχο (ΑΠ 43/1990, ΑΠ 2105/2009).

Στην προκειμένη περίπτωση, με τον τρίτο λόγο αναίρεσης αποδίδεται η πλημμέλεια, από το άρθρο 559 αριθ.19 ΚΠολΔ, επειδή το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφαση, διέλαβε ανεπαρκείς αιτιολογίες σε ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης. Ο λόγος αυτός αναίρεσης είναι αβάσιμος και απορριπτέος, διότι το Εφετείο όπως προκύπτει από τις ανωτέρω παραδοχές του, διέλαβε πλήρεις, σαφείς και χωρίς λογικά κενά αιτιολογίες, ως προς την αποκλειστική υπαιτιότητα του οδηγού του αυτοκινήτου και την έλλειψη υπαιτιότητας του τραυματισθέντος οδηγού της μοτοσυκλέτας, στην πρόκληση του ατυχήματος.

Με το άρθρο 25 παρ.1 εδ. τέταρτο του Συντάγματος, όπως αυτός ισχύει μετά την συνταγματική αναθεώρηση του έτους 2001, τίθεται ο κανόνας ότι οι κάθε είδους περιορισμοί που μπορούν να επιβληθούν στα ατομικά δικαιώματα "πρέπει να προβλέπονται είτε απευθείας από το Σύνταγμα είτε από το νόμο, εφόσον υπάρχει επιφύλαξη υπέρ αυτού, και να σέβονται την αρχή της αναλογικότητας".

Κατά την αρχή αυτή, η οποία ως γενική αρχή του δικαίου ίσχυε και προ τη ρητής αποτυπώσεώς της στο Σύνταγμα κατά την προαναφερθείσα αναθεώρησή του, οι νομίμως επιβαλλόμενοι περιορισμοί των ατομικών δικαιωμάτων πρέπει να πληρούν τα ακόλουθα τρία κριτήρια, πρέπει δηλαδή να είναι α) κατάλληλοι , ήτοι πρόσφοροι για την πραγμάτωση του επιδιωκόμενου σκοπού, β) αναγκαίοι, ήτοι να συνιστούν μέτρο το οποίο, σε σχέση με άλλα δυνάμενα να ληφθούν μέτρα, επάγεται τον ελάχιστο δυνατό περιορισμό για τον ιδιώτη ή το κοινό, και τέλος γ) σε στενή έννοια αναλογικοί, να τελούν δηλαδή σε εύλογη σχέση με τον επιδιωκόμενο σκοπό, ώστε η αναμενόμενη ωφέλεια να μην υπολείπεται της βλάβης που προκαλούν. (Ολ ΑΠ 43/2005).

Η αρχή της αναλογικότητας, ως κανόνας δικαίου που θέτει όρια στον περιοριστικό του ατομικού δικαιώματος νόμο, απευθύνεται κατ' αρχήν στο νομοθέτη. Στο χώρο του ιδιωτικού δικαίου, ήτοι στις σχέσεις μεταξύ ιδιωτών, επίκληση της αρχής της αναλογικότητας μπορεί να γίνει αν ο κοινός νομοθέτης είτε έχει παραβιάσει την αρχή αυτή, θεσπίζοντας με νόμο υπέρμετρους περιορισμούς ατομικών δικαιωμάτων, οπότε ο δικαστής μπορεί, ελέγχοντας τη συνταγματικότητα του νόμου, να μην εφαρμόσει αυτόν (άρθρο 93 παρ.4 του Συντάγματος), είτε έχει παραλείψει να ασκήσει τις συνταγματικές του υποχρεώσεις, καταλείποντας κενό, οπότε η αρχή της αναλογικότητας καλείται επικουρικώς σε εφαρμογή.

Στο πεδίο των αδικοπρακτικών σχέσεων (άρθρο 914 επ ΑΚ) και ειδικότερα στο ζήτημα του μέτρου της επιδικαστέας χρηματικής ικανοποιήσεως ο νόμος προβλέπει στο άρθρο 932 ΑΚ ότι το δικαστήριο μπορεί να επιδικάσει εύλογη κατά την κρίση του χρηματική ικανοποίηση, δηλαδή χρηματική ικανοποίηση ανάλογη με τις περιστάσεις της συγκεκριμένης περιπτώσεως.

Με τη διάταξη αυτή ο κοινός νομοθέτης έλαβε υπόψη του την αρχή της αναλογικότητας, εξειδικεύοντάς την στο ζήτημα του προσδιορισμού του ύψους της χρηματικής ικανοποιήσεως. Επομένως, σύμφωνα με τα ανωτέρω, δεν υπάρχει έδαφος άμεσης εφαρμογής της διατάξεως του άρθρου 25 παρ.1 εδάφιο τέταρτο του Συντάγματος, η ευθεία δε επίκληση της κατά τον προσδιορισμό ύψους της χρηματικής ικανοποιήσεως στερείται σημασίας, αφού δεν θα οδηγούσε σε διαφορετικά, σε σχέση με τον κατ' εφαρμογή του άρθρου 932 ΑΚ προσδιορισμό αυτής, αποτελέσματα (ΟλΑΠ 6/2009).

Στην προκειμένη περίπτωση, με τον 4ο από το άρθρ. 559 αριθμ.1 ΚΠολΔ, λόγο αναίρεσης αποδίδεται η πλημμέλεια της ευθείας παραβίασης της κατά το άρθρ. 25 παρ.1 Συντάγματος αρχής της αναλογικότητας, κατά τον προσδιορισμό της επιδικασθείσας στον αναιρεσίβλητο χρηματικής ικανοποίησης, λόγω ηθικής βλάβης. Σύμφωνα, όμως, με όσα ήδη αναφέρθηκαν στην προηγηθείσα νομική σκέψη, η εν λόγω διάταξη του Συντάγματος δεν εφαρμόζεται ευθέως στην προκειμένη περίπτωση και συνεπώς ο λόγος αυτός είναι απορριπτέος, ως αβάσιμος, ενώ ο ίδιος λόγος αναίρεσης που αναφέρεται στην πλημμέλεια από το άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ, επειδή στην προσβαλλόμενη απόφαση δεν αναφέρεται ποια ήταν η κοινωνική και οικονομική κατάσταση του υπόχρεου στην καταβολή (πρώτου από τους αναιρεσείοντες), είναι αβάσιμος και απορριπτέος, διότι στην προσβαλλόμενη απόφαση, αρκούντως διαλαμβάνεται ότι λήφθηκαν υπόψη η περιουσιακή, κοινωνική και επαγγελματική κατάσταση των διαδίκων μερών (χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η περιουσιακή κατάσταση της εναγομένης ασφαλιστικής εταιρείας, της οποίας η ευθύνη είναι εγγυητική). Κατ' ακολουθίαν όλων των ανωτέρω, πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης και να καταδικαστούν οι αναιρεσείοντες, που ηττώνται, στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσιβλήτου (άρθρα 176 και 183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 30-5-2011 και με αριθμό έκθεσης κατάθεσης 22/3-6-2011 αίτηση για αναίρεση της 58/22-2-2011 απόφασης του Εφετείου Δικαστηρίου (Μεταβατικής Έδρας Κω). Και

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 8 Ιουνίου 2012. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 18 Σεπτεμβρίου 2012.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ