Supreme Court dismisses appeal on enforcement procedure, applying new law due to post-2015 auction date.

Απόφαση 1455 / 2021 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1455/2021

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Χρήστο Τζανερρίκο, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη - Εισηγητή, Γεώργιο Χριστοδούλου, Βασίλειο Μαχαίρα, Ευδοξία Κιουπτσίδου - Στρατουδάκη και Ιωάννα Κλάπα - Χριστοδουλέα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 24 Μαΐου 2021, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, κατοικοεδρεύοντα στην Αθήνα, και ήδη από την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων, που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, και στην προκειμένη περίπτωση και από τον Προϊστάμενο της ... Αττικής, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την Σπυριδούλα Ραυτοπούλου, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου με την επωνυμία "..." που εδρεύει στην …και εκπροσωπείται νόμιμα, όπως μετονομάστηκε το αρχικά αναιρεσίβλητο Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου με την επωνυμία "ΕΝΙΑΙΟΣ ΦΟΡΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ" (Ε.Φ.Κ.Α.), το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Διονύσιο Καραλή με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και δεν κατέθεσε προτάσεις, 2) Ανώνυμης Τραπεζικής Εταιρείας με την επωνυμία "... Α.Ε.", που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, ως καθολικής διαδόχου της αρχικά αναιρεσίβλητης Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "... ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ", η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Θωμά Καναβέλη και κατέθεσε προτάσεις, 3) Ανώνυμης Τραπεζικής Εταιρείας με την επωνυμία "... ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, ως καθολικής διαδόχου της αρχικά αναιρεσίβλητης Ανώνυμης Τραπεζικής Εταιρείας με την επωνυμία "... ERGASIAS Α.Ε.", η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Φώτιο Σαρρή με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 22/10/2017 ανακοπή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών.

Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2281/2018 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 2912/2019 του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών.

Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 1/7/2019 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Ο πληρεξούσιος της παραστάσας στο ακροατήριο αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Οι νόμοι που ρυθμίζουν τη συνδρομή των δανειστών στη διαδικασία της κατατάξεως δεν αφορούν κυρίως τα ίδια τα δικαιώματα, αλλά κανονίζουν τον τρόπο της ενασκήσεώς τους επί της ομάδας περιουσίας, που υπάρχει σε ορισμένο χρόνο. Επομένως και τα καθιερούμενα από τους νόμους αυτούς προνόμια κρίνονται όχι σύμφωνα με το νόμο που ισχύει κατά το χρόνο της γενέσεως του δικαιώματος ή της ενάρξεως της αναγκαστικής εκτελέσεως, αλλά σύμφωνα με αυτόν που ισχύει κατά το χρόνο της κατατάξεως, αφού η λόγω του προνομίου προτίμηση δεν αποτελεί στοιχείο της απαιτήσεως, αλλά αφορά τη σχέση των απαιτήσεων μεταξύ τους ως εκ της συνδρομής περισσότερων δανειστών.

Το αντίθετο δεν συνάγεται από τη διάταξη του άρθρου 50 παρ. 1 ΕισΝΚΠολΔ, που ορίζει, ότι οι σχετικές με την αναγκαστική εκτέλεση διατάξεις του ΚΠολΔ εφαρμόζονται στις εκτελέσεις που αρχίζουν από την εισαγωγή του και ότι η αναγκαστική εκτέλεση θεωρείται ότι άρχισε από την επίδοση της επιταγής, γιατί η διάταξη αυτή δεν εισάγει γενικό κανόνα διαχρονικού δικαίου για όλες τις πράξεις της αναγκαστικής εκτελέσεως, αλλά ρυθμίζει ειδικώς την εφαρμογή του ΚΠολΔ σε θέματα αναγκαστικής εκτελέσεως εν σχέσει προς το προγενέστερο αυτού δικονομικό δίκαιο (ΟλΑΠ 21/1994, ΑΠ 1056/2020, ΑΠ 724/2017, ΑΠ 1441/2017).

Η ανωτέρω δικονομική αρχή, όμως, κάμπτεται όταν με διάταξη διαχρονικού δικαίου εισάγεται διαφορετική ρύθμιση, όπως είναι αυτή της παρ. 3 άρθρου ένατου του Ν. 4335/2015, που ορίζει: "Οι διατάξεις για την αναγκαστική εκτέλεση εφαρμόζονται όταν η επίδοση της επιταγής προς εκτέλεση διενεργείται μετά τις 1.1.2016. Ομοίως, οι διατάξεις για την αναγκαστική εκτέλεση (άρθρο όγδοο του παρόντος-ΒΙΒΛΙΟ ΟΓΔΟΟ Κ.Πολ.Δικ.) εφαρμόζονται σε πτωχεύσεις που κηρύσσονται μετά την έναρξη ισχύος του, σύμφωνα με την παράγραφο 4 του άρθρου ένατου του παρόντος.".

Η δε παρ. 4 του ίδιου, ως άνω, άρθρου ορίζει: "Κατά τα λοιπά, εφόσον δεν ορίζεται διαφορετικά σε επιμέρους διατάξεις, η ισχύς του νόμου αυτού αρχίζει από 1.1.2016.". Περαιτέρω, κατά το άρθρο 926 παρ. 2 ΚΠολΔ "όταν περάσει έτος από την επίδοση της επιταγής, δεν μπορεί να γίνει καμία άλλη πράξη εκτέλεσης που να βασίζεται επάνω σ' αυτήν".

Κατά την έννοια της διάταξης αυτής τίθεται ανώτατο όριο, μετά την πάροδο του οποίου αποκλείεται η αναγκαστική εκτέλεση χωρίς την επίδοση νέας επιταγής. Δικαιολογητικός λόγος του περιορισμού αυτού είναι η από την απραξία του επισπεύδοντος δημιουργούμενη στον υπόχρεο εκτύπωση για την εγκατάλειψη της συνέχειας της εκτέλεσης.

Συνεπώς, η επίδοση της επιταγής, που αποτελεί την πρώτη πράξη της εκτελεστικής διαδικασίας, διατηρεί τις δικονομικές της συνέπειες για ένα έτος και επομένως δεν είναι δυνατόν να γίνει πρώτη μετά την επιταγή πράξη εκτελέσεως μετά την πάροδο του έτους, ενώ όταν μέσα στην προθεσμία αυτή (του έτους) πραγματοποιηθεί οποιαδήποτε πράξη εκτέλεσης συνεχίζεται η παραπέρα πορεία της εκτέλεσης και πέρα από το έτος, χωρίς την ανάγκη κοινοποίησης νέας επιταγής.

Πράξη εκτέλεσης γενόμενη, μετά την πάροδο του έτους είναι άκυρη, χωρίς τη συνδρομή του στοιχείου της βλάβης (ΑΠ 1996/2014, ΑΠ 1493/1991, ΑΠ 1373/1982). Ως εκ τούτου, κρίσιμος χρόνος για την εφαρμογή των διατάξεων του Ν. 4335/2015 για την αναγκαστική εκτέλεση, κατά την προαναφερθείσα μεταβατική διάταξη της παρ. 3 άρθρου 1 άρθρου ένατου του Ν. 4335/2015, ερμηνευόμενη υπό το πρίσμα της 926 παρ. 2 ΚΠολΔ, επί διαδοχικής επίδοσης περισσοτέρων επιταγών προς εκτέλεση, θεωρείται αυτός της επίδοσης της επιταγής, που οδήγησε στην έναρξη της κύριας εκτελεστικής διαδικασίας και όχι εκείνος της αρχικής επίδοσης, μετά την οποία πέρασε έτος, χωρίς να γίνει, μετά από αυτή άλλη πράξη εκτέλεσης.

Έτσι, αν έχει γίνει ή θα γίνει έναρξη της κύριας εκτελεστικής διαδικασίας εντός έτους, με βάση επιταγή που επιδόθηκε πριν τη 01-01-2016 εφαρμόζεται το δίκαιο που ισχύει μέχρι τις 31-12-2015. Αν όμως, από την επίδοση της επιταγής παρήλθε έτος χωρίς να επακολουθήσει αυτής άλλη πράξη εκτέλεσης μέχρι τις 31-12-2015 και επιδοθεί νέα επιταγή μετά την 01-01-2016, στην τελευταία περίπτωση εφαρμόζονται οι νέες ρυθμίσεις.

Τέλος, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται, εκτός των άλλων και αν παραβιάστηκε κανόνας ουσιαστικού δικαίου, στους οποίους περιλαμβάνονται και τα διδάγματα της κοινής πείρας, αν αυτά αφορούν την ερμηνεία των κανόνων δικαίου ή την υπαγωγή των πραγματικών γεγονότων σ' αυτούς.

Δηλαδή, πρέπει να παραβιάζονται κανόνες, οι οποίοι ρυθμίζουν τις βιοτικές σχέσεις, την κτήση των δικαιωμάτων και την γένεση υποχρεώσεων και επιβάλλουν κυρώσεις για τη μη τήρηση τους (ΑΠ 1399/2011, ΑΠ 159/2004). Εσφαλμένη, ερμηνεία υπάρχει αν το δικαστήριο δεν εφάρμοσε συγκεκριμένο κανόνα δικαίου ενώ έπρεπε ή αν τον εφάρμοσε, ενώ δεν έπρεπε καθώς και αν προσέδωσε στον εφαρμοσθέντα κανόνα έννοια διαφορετική από την αληθινή (ΟλΑΠ 36/1988).

Και εσφαλμένη εφαρμογή υπάρχει, όταν αποδόθηκε μεν στη μείζονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, ορθά, η έννοια του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου, στη συνέχεια, όμως, δεν εφαρμόστηκε ο ίδιος στην κρινόμενη περίπτωση, αν και τα περιστατικά, τα οποία δέχτηκε, ανέλεγκτα, το δικαστήριο της ουσίας υπάγονταν στον κανόνα αυτόν ή αντίστροφα, εφαρμόστηκε ο κανόνας αυτός, αν και τα περιστατικά δεν υπάγονταν σ' αυτόν (ΟλΑΠ 10/2011, 7/2006, 36/1988).

Στην προκειμένη περίπτωση, από την κατ' άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ, επισκόπηση του ενδιαφέροντος την αναιρετική έρευνα, μέρους της προσβαλλόμενης απόφασης, προκύπτει ότι το Εφετείο δέχθηκε τα εξής: "...Με επίσπευση της δεύτερης καθ' ής η ανακοπή και σε εκτέλεση της 10351/2013 διαταγής πληρωμής τον Δικαστή του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών και δυνάμει της ...2017 έκθεσης αναγκαστικού πλειστηριασμού της Συμβ/φου Αθηνών Β.

Β., πλειστηριάσθηκε ένα ακίνητο ιδιοκτησίας των οφειλετών Β. Σ. του Θ. και Σ. Α. του Δ. το οποίο κατακυρώθηκε στην ως άνω δεύτερη καθ' ής η ανακοπή, αντί συνολικού πλειστηριάσματος ποσού 395.425 ευρώ. Ακολούθως, συντάχθηκε ο προσβαλλόμενος ...20.9.2017 πίνακας κατάταξης δανειστών της ως άνω Συμβ/φου και στο εναπομείναν καθαρό πλειστηρίασμα των 388.804,25 ευρώ, μετά την αφαίρεση των εξόδων εκτέλεσης, συνολικού ποσού 6.623,75 ευρώ, κατατάχθηκαν:

Α.- Προνομιακά και Οριστικά: 1.- Η ίδια η Συμβ/φος, στο ποσό των 823,75 ευρώ, για δικαιώματα και δαπάνες της, ως υπαλλήλου του πλειστηριασμού. 2.- ..., στο ποσό των 99.166,75 ευρώ, για την ικανοποίηση προνομιακής απαίτησής της του άρθρου 975 αρ. 3 ΚΠολΔ. 3.- Το πρώτο των καθ' ών η ανακοπή, στο ποσό των 598,53 ευρώ, για την ικανοποίηση απαίτησής του, που απολαμβάνει το προνόμιο του άρθρου 975 ΚΠολΔ. 4.- Η δεύτερη καθ' ής η ανακοπή, στο ποσό των 6.467,24 ευρώ, για την ικανοποίηση ενυπόθηκης απαίτησής της. 5.- Η τρίτη καθ' ης η ανακοπή, στο ποσό των 24.720,53 ευρώ, για την ικανοποίηση ενυπόθηκης απαίτησής της.

Β.-Προνομιακά και Τυχαία: Η δεύτερη καθ' ης η ανακοπή, στο ποσό των 257.851,20 ευρώ, για την ικανοποίηση προσημειούχου απαίτησής της. Στην ως άνω υπάλληλο του πλειστηριασμού αναγγέλθηκε το ανακόπτον και ήδη εκκαλούν Ελληνικό Δημόσιο νόμιμα και εμπρόθεσμα την 12.7.2017, αφενός μεν με την 45160/6.7.2017 αναγγελία τον Προϊσταμένου της ...

κατά του πρώτου οφειλέτη, Β. Σ. του Θ., για προνομιακές απαιτήσεις του, συνολικού ύψους 1.236.068,95 ευρώ, ως ληξιπρόθεσμες κατά τα άρθρα 5 και 61 του ΚΕΔΕ, αφετέρου δε με την .../6.7.2017 αναγγελία του Προϊσταμένου της ... κατά της δεύτερης οφειλέτριας, Σ. Α. του Δ., γιο προνομιακές απαιτήσεις του, συνολικού ύψους 84.875,78 ευρώ, ως ληξιπρόθεσμες κατά τα άρθρο 5 και 61 του ΚΕΔΕ...

όπως αποδείχθηκε, επικυρωμένα φωτοτυπικά αντίγραφα του πρώτου εκτελεστού απογράφου της 10351/2013 διαταγής πληρωμής, με επιταγές προς εκτέλεση, επιδόθηκαν νόμιμα στους παραπάνω οφειλέτες πριν την 1.1.2016 (βλ. τις υπ' αριθ. .../27.5.2013 και .../27.5.2013 εκθέσεις επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου Αθηνών Γ.

Κ.). Ωστόσο, η επίδοση των επιταγών προς εκτέλεση, που οδήγησαν στον επίδικο πλειστηριασμό, έγινε από τη δεύτερη των καθ' ων η ανακοπή, στις 14.7.2016..., ενώ και ο προσβαλλόμενος πίνακας συντάχθηκε στις 20.9.2017, ήτοι μετά την 1.1.2016, με συνέπεια να έχουν εφαρμογή όλες οι νέες ρυθμίσεις της αναγκαστικής εκτέλεσης του ν. 4335/2015 που αφορούν τον προσβαλλόμενο πίνακα κατάταξης...".

Με τις σκέψεις του αυτές, το Εφετείο, απέρριψε την έφεση του ήδη αναιρεσείοντος, κατά της πρωτοβάθμιας απόφασης, που είχε κρίνει ομοίως. Με το να κρίνει, επομένως, το Εφετείο ότι στην ένδικη περίπτωση αναγκαστικής εκτέλεσης εφαρμογής τυγχάνουν οι ρυθμίσεις του Ν. 4335/2015, και όχι αυτές του προϊσχύσαντος δικαίου, καθόσον "...η επίδοση των επιταγών προς εκτέλεση, που οδήγησαν στο επίδικο πλειστηριασμό, έγινε από τη δεύτερη των καθ' ων η ανακοπή, στις 14.7.2016..., ενώ και ο προσβαλλόμενος πίνακας συντάχθηκε στις 20.9.2017, ήτοι μετά την 1.1.2016..." και ότι τις προηγούμενες επιδόσεις επιταγών, στις 27.5.2013, δεν ακολούθησε άλλη πράξη εκτέλεσης και δεν αφετηρίασαν αυτές την κύρια εκτελεστική διαδικασία, ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε, σύμφωνα με τα εκτιθέμενα στη νομική σκέψη της παρούσας απόφασης, τους κανόνες ουσιαστικού δικαίου των άρθρων 1 του άρθρου ένατου παρ. 3 Ν. 4335/2015 και 975 ΚΠολΔ, όπως η τελευταία ίσχυε κατά το χρόνο της ένδικης κατατάξεως (20.9.2017).

Επομένως, οι περί του αντιθέτου πρώτος και δεύτερος, από τον αριθμό 1 άρθρου 559 ΚΠολΔ, αλληλοσυμπληρούμενοι, αναιρετικοί λόγοι κρίνονται αβάσιμοι.

ΙΙ. Κατόπιν των ανωτέρω και, αφού δεν υπάρχει άλλος αναιρετικός λόγος, προς έρευνα, πρέπει να απορριφθεί η ένδικη αίτηση και, να καταδικαστεί το αναιρεσείον στα δικαστικά έξοδα της δεύτερης αναιρεσίβλητης (... Α.Ε.), κατά παραδοχή του σχετικού αιτήματος, που υπέβαλε η τελευταία, με τις, ενώπιον του Αρείου Πάγου, προτάσεις της (άρθρα 106, 176, 183 και, 191 παρ. 2 ΚΠολΔ), μειωμένα, όμως, σύμφωνα με το άρθρο 22 ν. 3693/1957, κατά τα οριζόμενα, ειδικότερα, στο διατακτικό. Τέλος, σημειώνεται ότι δεν επιδικάζονται δικαστικά έξοδα υπέρ των πρώτου και τρίτης των αναιρεσιβλήτων, γιατί δεν υπέβαλλαν σχετικό αίτημα και, ακόμη, ότι το αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο δεν υποχρεούται, κατ' άρθρο 19 παρ. 1 του Ν. Δ. της 26-6/10-7-1944 σε συνδυασμό με άρθρο 36 ΠΔ 28/1931 (ΦΕΚ α' 239/1931), σε κατάθεση του προβλεπομένου από το άρθρο 495 § 3 ΚΠολΔ παραβόλου, για την άσκηση αναίρεσης και, γι' αυτό, δεν γίνεται λόγος περί τούτου.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 01-07-2019 αίτηση αναίρεσης της 2912/2019 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών.

Καταδικάζει το αναιρεσείον στα δικαστικά έξοδα της δεύτερης αναιρεσίβλητης (... Α. Ε.), τα οποία προσδιορίζει στο ποσό των τριακοσίων (300) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 11 Οκτωβρίου 2021.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

και ήδη Αντιπρόεδρος του Αρείου Πάγου

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 3 Δεκεμβρίου 2021.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ