Supreme Court allows appeal on property ownership, remands case for retrial due to legal error.

Απόφαση 1454 / 2010 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 1454/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ελισάβετ Μουγάκου-Μπρίλλη, Προεδρεύουσα Αρεοπαγίτη (κωλυομένου του Αντιπροέδρου), Λεωνίδα Ζερβομπεάκο, Μιχαήλ Θεοχαρίδη, Δημήτριο Μαζαράκη και Κωνσταντίνο Τσόλα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 17 Μαρτίου 2010, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Χ, κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ευστάθιο Ζάγκα.

Του αναιρεσίβλητου: Ψ, κατοίκου ..., ο οποίος δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 17-12-2003 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Ιωαννίνων. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 123/2006 του ίδιου Δικαστηρίου και 230/2008 του Εφετείου Ιωαννίνων. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 13-11-2008 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Κωνσταντίνος Τσόλας ανέγνωσε την από 8-3-2010 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να γίνει δεκτή η αίτηση αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι.- Κατά την έννοια του άρθρου 576 ΚΠολΔ, αν κατά τη συζήτηση της αναίρεσης δεν εμφανιστεί ή εμφανιστεί αλλά δε λάβει μέρος με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος κάποιος από τους διαδίκους, ο Άρειος Πάγος ερευνά αυτεπαγγέλτως αν ο απολειπόμενος διάδικος επέσπευσε εγκύρως τη συζήτηση, οπότε συζητεί την υπόθεση σαν να ήταν παρόντες οι διάδικοι, ή, αν τη συζήτηση επέσπευσε ο αντίδικος του απολειπομένου διαδίκου, αν ο τελευταίος κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα.

Αν η κλήση για τη συζήτηση δεν επιδόθηκε νόμιμα ή εμπρόθεσμα ο Άρειος Πάγος κηρύσσει απαράδεκτη τη συζήτηση και η υπόθεση επαναφέρεται για συζήτηση με νέα κλήτευση. Στην αντίθετη περίπτωση προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία εκείνου που έχει κλητευθεί. Στην προκείμενη περίπτωση, από την προσκομιζόμενη από τον αναιρεσείοντα .../15-4-2009 έκθεση επίδοσης της αρμόδιας δικαστικής επιμελήτριας στο Πρωτοδικείο Ιωαννίνων ..., αποδεικνύεται ότι επίσημο αντίγραφο της κρινόμενης αναίρεσης, με τις πράξεις κατάθεσης και ορισμού δικασίμου για την παραπάνω δικάσιμο και με κλήση για εμφάνιση κατά τη συζήτηση της υπόθεσης, επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα, μετά από έγγραφη παραγγελία του πληρεξουσίου δικηγόρου του αναιρεσείοντος, που επισπεύδει τη συζήτηση, προς τον αναιρεσίβλητο.

Επομένως, αφού ο αναιρεσίβλητος δεν εμφανίστηκε ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου, κατά την παραπάνω αναφερόμενη δικάσιμο, κατά την οποία η υπόθεση εκφωνήθηκε για συζήτηση με τη σειρά από το πινάκιο, ούτε έχει καταθέσει δήλωση σύμφωνα με το άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, πρέπει να συζητηθεί η υπόθεση σαν ήταν παρών (άρθρο 568 παρ.4, 576 παρ.2 ΚΠολΔ).

ΙΙ.- Σύμφωνα με το άρθρο 1033 ΑΚ, για τη μεταβίβαση της κυριότητας ακινήτου απαιτείται συμφωνία μεταξύ του κυρίου και εκείνου που την αποκτά, ότι μετατίθεται σ` αυτόν η κυριότητα για κάποια νόμιμη αιτία. Η συμφωνία γίνεται με συμβολαιογραφικό έγγραφο που υποβάλλεται σε μεταγραφή. Για τη μεταβίβαση με τον παράγωγο αυτό τρόπο της κυριότητας του ακινήτου, αποτελεί προϋπόθεση να ήταν κύριος εκείνος που συμφώνησε τη μεταβίβασή της.

Εξάλλου, όπως συνάγεται από τις διατάξεις των άρθρων 1045, 1046 και 974 ΑΚ, για την απόκτηση της κυριότητας ακινήτου με έκτακτη χρησικτησία, απαιτείται η επί εικοσαετία νομή του πράγματος, δηλαδή η με διάνοια κυρίου φυσική εξουσίαση του πράγματος. Περαιτέρω, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 256 αριθ.1 και 1047 ΑΚ, προκύπτει ότι η χρησικτησία δεν αρχίζει και αν έχει αρχίσει δεν συνεχίζεται, εφόσον πρόκειται με τη χρησικτησία του ενός συζύγου να απολέσει το πράγμα ο άλλος σύζυγος, η δε αναστολή διαρκεί όσο και ο γάμος έστω και αν αυτός ύστερα ακυρωθεί.

Τέλος, από τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ, προκύπτει ότι λόγος αναίρεσης για ευθεία παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου ιδρύεται αν αυτός δεν εφαρμόστηκε, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή αν εφαρμόστηκε ενώ δεν έπρεπε, καθώς και αν το δικαστήριο προσέδωσε στον εφαρμοστέο κανόνα έννοια διαφορετική από την αληθινή.

Στην περίπτωση που το δικαστήριο έκρινε κατ' ουσίαν, η παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται ενόψει των πραγματικών περιστατικών που ανελέγκτως δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν το δικαστήριο της ουσίας και της υπαγωγής αυτών στο νόμο και ιδρύεται ο λόγος αυτός αναίρεσης αν οι πραγματικές παραδοχές της απόφασης καθιστούν φανερή την παραβίαση και τούτο συμβαίνει όταν το δικαστήριο εφάρμοσε το νόμο, παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν δεν ήταν αρκετά για την εφαρμογή του ή δεν εφάρμοσε το νόμο, παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε αρκούσαν για την εφαρμογή του καθώς και όταν προέβη σε εσφαλμένη υπαγωγή των περιστατικών στη διάταξη στο πραγματικό της οποίας αυτά δεν υπάγονται.

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, δέχθηκε τα ακόλουθα: Ο ... (πατέρας του ενάγοντος) νεμόταν, μεταξύ των άλλων, και το ακίνητο που αργότερα αποτέλεσε το υπ' αριθ. ... κληροτεμάχιο του αγροκτήματος ... . Συγκεκριμένα νεμόταν το εν λόγω ακίνητο χωρίς δικαστική αμφισβήτηση από το έτος 1875 μέχρι το θάνατό του (1934), ασκώντας τις πράξεις νομής που προσιδίαζαν στη φύση του, ήτοι συλλογή χόρτου και βόσκηση ζώων.

Έτσι κατέστη κύριος του ως άνω ακινήτου με έκτακτη χρησικτησία. Μετά το θάνατο του ..., οι κληρονόμοι του, αφού αποδέχτηκαν την κληρονομία του και μετέγραψαν τη σχετική δήλωση αποδοχής, στη συνέχεια διένειμαν τα κληρονομιαία ακίνητα με τα .../1964 και .../1964 συμβόλαια του συμβολαιογράφου Ιωαννίνων Χριστόφορου Γκαστή, τα οποία μεταγράφηκαν νόμιμα.

Με τη διανομή αυτή περιήλθε στην αποκλειστική κυριότητα του ενάγοντος το προαναφερόμενο υπ' αριθ. ... κληροτεμάχιο. Όμως από το 1958 ο ενάγων μετανάστευσε στο εξωτερικό και έκτοτε το ακίνητο αυτό το νεμόταν η σύζυγός του ... για δικό της λογαριασμό, ήτοι καλλιεργούσε αυτό με οπωροφόρα δένδρα, έβοσκε τα ζώα της και εκμίσθωνε αυτό σε τρίτους.

Έτσι αυτή, όπως δέχεται το Εφετείο, με την άσκηση επί εικοσαετία με διάνοια κυρίου των ως άνω πράξεων νομής που προσιδιάζουν στη φύση του, κατέστη κυρία αυτού με έκτακτη χρησικτησία. Στη συνέχεια με το .../1984 συμβόλαιο του συμβολαιογράφου Ιωαννίνων Γεώργιου Μποροδήμου, που μεταγράφηκε νόμιμα, μεταβίβασε λόγω γονικής παροχής το πιο πάνω ακίνητο στη θυγατέρα της ... .

Η τελευταία με το, νομίμως μεταγραφέν, .../1990 συμβόλαιο του συμβολαιογράφου Ιωαννίνων Σωτήριου Συγκούνα, πώλησε και μεταβίβασε κατά κυριότητα στον εναγόμενο το ακίνητο αυτό, από το οποίο προέκυψε κατόπιν πράξης εφαρμογής η νέα ιδιοκτησία των 1262,49 τ.μ, η οποία περιήλθε στον εναγόμενο ως φερόμενο ιδιοκτήτη που συμμετείχε στην πολεοδομική διαδικασία.

Με βάση τις παραδοχές αυτές το Εφετείο έκρινε ότι η ένδικη αγωγή είναι ουσιαστικώς αβάσιμη, ως προς την επικουρική βάση της, (που κρίθηκε νόμιμη), με την οποία ο ενάγων και ήδη αναιρεσείων ζητούσε ν' αναγνωριστεί η υποχρέωση του εναγομένου και ήδη αναιρεσίβλητου να του καταβάλει ως αποζημίωση την εκ 87.033 ευρώ αξία του πιο πάνω ακινήτου των 1262,49 τ.μ, του οποίου είχε γίνει κύριος με τον επικαλούμενο παράγωγο τρόπο.

Στη συνέχεια, το Εφετείο απέρριψε με την προσβαλλόμενη απόφαση την έφεση του αναιρεσείοντος κατά της πρωτοβάθμιας απόφασης, η οποία είχε απορρίψει την αγωγή (ως προς την ανωτέρω επικουρική της βάση) ως ουσιαστικώς αβάσιμη με διαφορετική όμως αιτιολογία, την οποία και αντικατέστησε. Έτσι, που έκρινε το Εφετείο, παραβίασε τις προαναφερόμενες διατάξεις ουσιαστικού δικαίου των άρθρων 1045, 1047 και 256 αριθμ.1 ΑΚ (τις δύο τελευταίες με τη μη εφαρμογή τους), διότι δέχθηκε, ότι η ως άνω απώτερη δικαιοπάροχος του εναγόμενου ...

απέκτησε την κυριότητα του επίδικου ακινήτου, που ανήκε κατά κυριότητα στον ενάγοντα-σύζυγό της, με έκτακτη χρησικτησία, ενώ κατά τις ανωτέρω παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης, ο μεταξύ αυτών γάμος εξακολουθούσε να υπάρχει κατά το χρονικό διάστημα που εκείνη ασκούσε νομή χρησικτησίας (1958-1984) και, συνεπώς, σύμφωνα με όσα εκτέθηκαν στη μείζονα πρόταση, δεν μπορούσε να αρχίσει και να συνεχίσει έκτακτη χρησικτησία σε βάρος του ενάγοντος-συζύγου της.

Επομένως, ο μοναδικός λόγος αναίρεσης, από τον αριθ.1 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, με τον οποίο ο αναιρεσείων ψέγει το Εφετείο για παραβίαση των πιο πάνω ουσιαστικού δικαίου διατάξεων, είναι βάσιμος.

ΙΙΙ.- Κατ' ακολουθίαν, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, να παραπεμφθεί η υπόθεση, για περαιτέρω εκδίκαση, στο ίδιο δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που εξέδωσαν την αναιρούμενη απόφαση (άρθρο 580 παρ. 3 ΚπολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΝΑΙΡΕΙ την 230/2008 απόφαση του Εφετείου Ιωαννίνων.

ΠΑΡΑΠΕΜΠΕΙ την υπόθεση, για περαιτέρω εκδίκαση, στο ίδιο δικαστήριο, συντιθέμενο όμως από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που εξέδωσαν την αναιρούμενη απόφαση.

ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ τον αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων (2.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 12 Μαΐου 2010.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 15 Οκτωβρίου 2010.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ