1452/2018 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1452 / 2018 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1452/2018

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους δικαστές, Χριστόφορο Κοσμίδη, προεδρεύοντα αρεοπαγίτη, Μαρία Νικολακέα, Αρετή Παπαδιά, Αντιγόνη Καραΐσκου - Παλόγου και Σοφία Τζουμερκιώτη, αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο κατάστημά του, την 7η Νοεμβρίου 2017, με την παρουσία και της γραμματέα Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει την υπόθεση, μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "Κοινό Ταμείο Εισπράξεων Λεωφορείων Αστικών Γραμμών ..." με το διακριτικό τίτλο "ΑΣΤΙΚΟ ΚΤΕΛ ...", όπως εκπροσωπείται νόμιμα, που εδρεύει στη … και παραστάθηκε δια δηλώσεως (ΚΠολΔ 242 παρ.2) της πληρεξουσίας δικηγόρου Έλλης Διβανίδου - Βρακά, η οποία κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσίβλητων: 1) Β. Α. του Α., κατοίκου ... και 2) Χ. Μ. του Π., κατοίκου ..., που παραστάθηκαν δια δηλώσεως (ΚΠολΔ 242 παρ.2) του πληρεξουσίου δικηγόρου Άγγελου Γερμάν, ο οποίος κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 27-3-2014 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Δράμας.

Εκδόθηκαν η 217/2014 οριστική απόφαση του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου και, κατόπιν ασκήσεως εφέσεως, η/2017 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θράκης. Την αναίρεση της τελευταίας ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 29-3-2017 αίτησή της και τους από 4-9-2017 πρόσθετους λόγους επ' αυτής.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε με τη σειρά της από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Εισηγήτρια ορίσθηκε η αρεοπαγίτης, Αρετή Παπαδιά.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1.Υπόκεινται προς κρίση η από 29-3-2017 αίτηση περί αναιρέσεως της 33/2017 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Θράκης και ο από 4-9-2017 πρόσθετος λόγος επ' αυτής, που έχουν ασκηθεί παραδεκτά και πρέπει να συνεκδικασθούν (ΚΠολΔ 246, 553, 556, 558 και 569).

2.Με την ένδικη, από 27-3-2014 αγωγή οι ενάγοντες και ήδη αναιρεσίβλητοι εξέθεσαν ότι συνδέονται με την εναγομένη και ήδη αναιρεσείουσα ανώνυμη εταιρία με συμβάσεις παροχής εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου, τις οποίες η τελευταία κατήγγειλε την 31-12-2013, χωρίς την καταβολή της νόμιμης αποζημίωσης και ενώ αυτοί βρίσκονταν νομίμως, από 2-11-2012, σε επίσχεση εργασίας. Σύμφωνα με το ιστορικό αυτό, οι ενάγοντες ζήτησαν α) να αναγνωρισθεί η ακυρότητα της καταγγελίας, ως γενομένης αφ' ενός με κατάχρηση του διευθυντικού δικαιώματος της εναγομένης και αφ' ετέρου με παράλειψη της υποχρέωσής της για αποζημίωσή τους και β) να υποχρεωθεί η εναγομένη να καταβάλει σ' αυτούς αποδοχές υπερημερίας για το χρονικό διάστημα από 1-11-2013 (ήτοι, το χρονικό σημείο πέραν του οποίου δεν είχαν ζητήσει τέτοιες αποδοχές με προηγούμενη αγωγή) μέχρι 31-3-2014, καθώς και χρηματική ικανοποίηση για την ηθική βλάβη που προκάλεσε σ' αυτούς η συμπεριφορά της εναγομένης. Επί της αγωγής εκδόθηκε η 217/2014 οριστική απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Δράμας, με την οποία η αγωγή έγινε εν μέρει δεκτή, αναγνωρίστηκε η ακυρότητα της καταγγελίας και επιδικάστηκαν οι αιτηθείσες αποδοχές υπερημερίας. Επί εφέσεως, την οποία άσκησε η εναγομένη, εκδόθηκε η ήδη προσβαλλόμενη 33/2017 τελεσίδικη απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θράκης, με την οποία η έφεση απορρίφθηκε κατ' ουσία.

3.Το Μονομελές Εφετείο Θράκης με την ήδη προσβαλλόμενη απόφασή του δέχθηκε ανελέγκτως τα ακόλουθα, κρίσιμα για την έρευνα των λόγων αναίρεσης, πραγματικά περιστατικά: Ότι η εναγομένη και ήδη αναιρεσείουσα, ανώνυμη εταιρία (ΚΤΕΛ), στο πλαίσιο της εκ μέρους αυτής εκμετάλλευσης των αστικών επιβατικών γραμμών λεωφορείων στην περιοχή της …, προσέλαβε και απασχόλησε αμφότερους τους ενάγοντες και ήδη αναιρεσίβλητους, με συμβάσεις εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου και με την ειδικότητα του σταθμάρχη, τον πρώτο από 09-06-1997 και το δεύτερο από 01-08-1998, με συμβατικές αποδοχές που κατά το Νοέμβριο 2012 ανέρχονταν σε 1.131,53 ευρώ για τον πρώτο και σε 1.466,78 ευρώ για το δεύτερο (μικτές).

Ότι, μολονότι οι ενάγοντες προσέφεραν προσηκόντως τις υπηρεσίες τους, η εναγομένη, κατά τη διάρκεια του έτους 2012, δεν υπήρξε συνεπής στις δικές της υποχρεώσεις έναντι αυτών ως προς την καταβολή των οφειλόμενων αποδοχών με αποτέλεσμα, την 02-11-2012, οι ενάγοντες να προβούν με εξώδικη δήλωση σε επίσχεση εργασίας, επειδή τους οφείλονταν οι αποδοχές για το χρονικό διάστημα από 01-01-2012 έως και την 31-10-2012, ύψους 9.094,61 ευρώ για τον πρώτο και 9.764,70 ευρώ για το δεύτερο εξ αυτών, μέχρις ότου η εναγομένη θα εκπλήρωνε τις ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις της.

Ότι η εργοδότρια, μη αρνούμενη την οφειλή της, με την από 19-12-2012 εξώδικη δήλωσή της, χαρακτήρισε καταχρηστική την επίσχεση εργασίας των εναγόντων, επικαλούμενη σημαντικού ύψους οφειλές τρίτων προς αυτήν (όπως του ...), επιπλέον δε και έλλειψη ρευστότητας εξαιτίας της γενικότερης οικονομικής κρίσης, ήτοι προβλήματα που είχαν δημιουργηθεί στην επιχείρησή της χωρίς υπαιτιότητα αυτής.

Ότι και στο παρελθόν είχε παρατηρηθεί καθυστέρηση στην καταβολή των αποδοχών των εναγόντων, δοθέντος ότι οι οφειλόμενες αποδοχές του έτους 2011 είχαν καταβληθεί κατά το έτος 2012. Ότι η εναγομένη είχε προτείνει στους ενάγοντες, μεταξύ άλλων, τη μετατροπή των συμβάσεων εργασίας από πλήρους σε μερικής απασχόλησης, για εννέα μήνες, επί τέσσερις ώρες ημερησίως, με αντίστοιχη μείωση των μισθών τους.

Ότι οι τελευταίοι, αντιλαμβανόμενοι ότι πράγματι η επιχείρηση αντιμετώπιζε δυσχέρεια στις πληρωμές της, είχαν δεχτεί καταρχήν να συζητήσουν την παραπάνω πρόταση, με τον όρο να εξακολουθήσουν να λαμβάνουν το ποσό των 1.000 ευρώ μηνιαίως, έτσι ώστε σ' αυτό να περιλαμβάνεται ο μειωμένος μισθός για τη μερική απασχόληση και το επιπλέον ποσό να καταλογίζεται στις οφειλόμενες αποδοχές των παρελθόντων μηνών.

Ότι, περί τα τέλη του μηνός Οκτωβρίου 2012, η εργοδότρια ενημέρωσε τους ενάγοντες ότι και πάλι δεν είναι σε θέση να καταβάλλει το ανωτέρω ποσό, γι' αυτό και αυτοί, την 02-11-2012, προχώρησαν στην προαναφερθείσα επίσχεση εργασίας. Ότι με τη 237/2015 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θράκης κρίθηκε ότι η οικονομική δυσπραγία της εναγομένης δεν υπήρξε πρόσκαιρη ή αιφνίδια, αλλά προήλθε από την αλληλουχία μέτρων δημοσιονομικής πολιτικής λόγω της οικονομικής κρίσης, τα οποία η εναγομένη απέτυχε να διαχειριστεί σε βάθος τεσσάρων και πλέον ετών και δεν ανέκαμψε οικονομικά, γι' αυτό και η ασκηθείσα από τους ενάγοντες επίσχεση εργασίας δεν μπορεί να χαρακτηρισθεί καταχρηστική.

Ότι, αν και περί τα μέσα του έτους 2012 καταβλήθηκαν στους ενάγοντες οι δεδουλευμένες αποδοχές για το έτος 2011 και την 27-12-2013 το σύνολο των δεδουλευμένων αποδοχών τους για το έτος 2012, ωστόσο πρόκειται για μία χρονικά αξιόλογη καθυστέρηση στην ικανοποίηση, με ευθύνη της εναγομένης, σημαντικών μισθολογικών απαιτήσεων των εναγόντων.

Ότι, με την από 19-12-2012 εξώδικη απάντησή της, η εναγόμενη δήλωσε ρητά στους ενάγοντες ότι τους θεωρεί πλεονάζον προσωπικό, δοθέντος ότι η θέση του σταθμάρχη δεν ήταν πλέον απαραίτητη μετά την εκ μέρους της εγκατάσταση προγράμματος αυτοματισμού, που ρύθμιζε την κίνηση όλων των λεωφορείων. Ότι, την 31-12-2013, η ίδια προέβη σε καταγγελία των συμβάσεων εργασίας των εναγόντων, κοινοποιώντας τους πρακτικό του διοικητικού της συμβουλίου για κατάργηση των θέσεων εργασίας αυτών, χωρίς ταυτόχρονη καταβολή της νόμιμης αποζημίωσης που ανερχόταν στο ποσό των 16.541,42 ευρώ για τον πρώτο και στο ποσό των 18.823,68 ευρώ για το δεύτερο από αυτούς (καταβλητέα σύμφωνα με τις διακρίσεις του άρθρου 74 παρ.3 του ν. 3863/2010).

4. Μετά από αυτές τις παραδοχές, το Μονομελές Εφετείο Θράκης έκρινε ότι οι ενάγοντες νόμιμα αρνήθηκαν από 02-11-2012 να παράσχουν την εργασία τους στην εναγόμενη, μέχρι η τελευταία να καταβάλει τους δεδουλευμένους μισθούς αυτών για το χρονικό διάστημα από 01-01-2012 έως την 31-10-2012. Ότι η ασκηθείσα εκ μέρους της εναγόμενης από 31-12-2013 καταγγελία της σύμβασης εργασίας είναι άκυρη, δοθέντος ότι πραγματοποιήθηκε αφ' ενός καταχρηστικά, ήτοι σε χρονική στιγμή που οι ενάγοντες ασκούσαν νομίμως το δικαίωμα επίσχεσης της εργασίας τους και ως αντίδραση προς αυτούς και αφ' ετέρου χωρίς την καταβολή της νόμιμης αποζημίωσης.

Ότι, λόγω ακυρότητας της καταγγελίας των συμβάσεων εργασίας, η εναγόμενη κατέστη υπερήμερη ως προς την καταβολή των μισθών των εναγόντων και οφείλει σ' αυτούς, για το χρονικό διάστημα από 01-11-2013 έως την 31-03-2014, σε καθαρές αποδοχές, ποσό που ανέρχεται για τον πρώτο ενάγοντα σε (873,88 ευρώ Χ 5 μήνες=) 4.369,40 ευρώ και για το δεύτερο ενάγοντα σε (1.082,95 ευρώ Χ 5 μήνες=) 5.414,75 ευρώ.

Ότι, επιπλέον, οφείλει δώρο Χριστουγέννων 2013 ύψους 873,88 ευρώ στον πρώτο εξ αυτών και 1.082,95 ευρώ στο δεύτερο και δώρο Πάσχα 2014 ύψους 451,70 ευρώ στον πρώτο εξ αυτών και 559,65 ευρώ στο δεύτερο και συνολικά ποσό 5.694,98 και 7.057,35 ευρώ στον καθένα. Κατόπιν αυτών, το Μονομελές Εφετείο Θράκης απέρριψε την έφεση της εναγομένης και ήδη αναιρεσείουσας και με τον τρόπο αυτό επικύρωσε την τότε εκκαλουμένη 217/2014 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Δράμας, που είχε κρίνει ομοίως.

Με την κρίση αυτή το δικαστήριο της ουσίας παραβίασε εκ πλαγίου τη διάταξη του άρθρου 281 ΑΚ, διότι δεν παρέθεσε επαρκείς παραδοχές ως προς το λόγο για τον οποίο το διευθυντικό δικαίωμα της εναγομένης, ήτοι το να ανακουφίσει την επιχείρησή της από ασύμφορους ενοχικούς δεσμούς μετά από 14 περίπου μήνες επίσχεσης εργασίας εκ μέρους των εναγόντων, εντός των οποίων ούτε αυτή μπόρεσε να ανακάμψει οικονομικά ούτε οι ενάγοντες αποδέχτηκαν τον επανακαθορισμό των όρων εργασίας και μετά την πάροδο των οποίων η ίδια επέλεξε προς εξορθολογισμό της λειτουργίας της να καταργήσει όλες τις θέσεις των σταθμαρχών και να καταγγείλει τις συμβάσεις των υπηρετούντων, υπερβαίνει, και μάλιστα προφανώς, τα όρια της καλής πίστης και του οικονομικού σκοπού αυτού.

Επομένως, οι λόγοι της αίτησης, κατά το μέρος που με αυτούς, κατ' ορθή εκτίμηση, επισημαίνεται η ανεπάρκεια της αιτιολογίας και αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η αναιρετική πλημμέλεια του άρθρου 559 αρ.19 ΚΠολΔ, είναι βάσιμοι.

5. Με το π.δ. 229/1994 "Γενικός Κανονισμός Προσωπικού Κοινών Ταμείων Εισπράξεων Λεωφορείων" (ΓΚΠ-ΚΤΕΛ), που εκδόθηκε κατ' εξουσιοδότηση των άρθρων 21 παρ.2 και 29 του ν.δ. 103/1973 (ΟλΑΠ 15/2002) και ίσχυσε από 30-8-1994 (ήτοι, πριν από την κατάργησή του με το π.δ. 246/ 2006, που εκδόθηκε κατ' εξουσιοδότηση του άρθρου 14 παρ.1 του ν. 2963/ 2001 και, πάντως, κατά το χρόνο πρόσληψης των εδώ εναγόντων και ήδη αναιρεσίβλητων), ορίσθηκε σχετικά με τα προσόντα του προσωπικού:

α) στο άρθρο 1 παρ.1, ότι ο Κανονισμός αυτός αφορά στο πάσης φύσεως προσωπικό των αστικών και υπεραστικών ΚΤΕΛ, ως και στο προσωπικό των ενταγμένων σ' αυτά λεωφορείων και καθορίζει τα προσόντα προσλήψεως και τους λόγους απολύσεως, την υπηρεσιακή σταδιοδρομία και την υπηρεσιακή κατάσταση αυτού μέχρι τη λύση της εργασιακής σχέσεως, β) στο άρθρο 3, ότι κανείς δεν μπορεί να προσληφθεί ως τακτικός ή έκτακτος υπάλληλος ΚΤΕΛ, εφ' όσον δεν έχει τα γενικά και ειδικά, ανάλογα με την περίπτωση, προσόντα, που περιγράφονται στο άρθρο αυτό και γ) στο άρθρο 3 στοιχείο 1 περ.

δ', ότι ειδικά για όλο το προσωπικό κινήσεως (όπως είναι οι οδηγοί, σταθμάρχες, ελεγκτές και εισπράκτορες), οι προσλαμβανόμενοι πρέπει να είναι κατάλληλοι από άποψη υγείας για την εργασία που προορίζονται να εκτελέσουν. Ειδικότερα, η καταλληλότητα από άποψη υγείας, καθ' όλη τη διάρκεια της συμβάσεως εργασίας, πρέπει να πιστοποιείται από τους κατά περίπτωση αρμόδιους ιατρούς και τα περί αυτής πιστοποιητικά ισχύουν για δώδεκα (12) μήνες από την έκδοσή τους.

Στη συνέχεια (ήτοι, κατά τη διάρκεια των ενδίκων συμβάσεων εργασίας), με τα άρθρα 1, 2, 3 παρ.1, 6 και 10 του ν. 2963/2001 αναμορφώθηκε το νομικό καθεστώς των ΚΤΕΛ και ορίσθηκε ότι αυτά μετατρέπονται σε ανώνυμες εταιρίες, που τα υποκαθιστούν αυτοδίκαια και χωρίς άλλη διατύπωση σε όλα τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις αυτών.

Μετά την ισχύ του ν. 2963/2001, ως νέος Κανονισμός του προσωπικού των ΚΤΕΛ εκδόθηκε το π.δ. 246/2006, η ισχύς του οποίου άρχισε από την 1-1-2007. Στο άρθρο 5 στοιχ.2, περ. β' (αα) του π.δ. 246/2006 ορίσθηκε ότι το προσωπικό κίνησης πρέπει να πληροί τις προϋποθέσεις υγείας για τη θέση που προορίζεται, προσκομίζοντας κατά την πρόσληψή του το κατά περίπτωση αναγκαίο ιατρικό πιστοποιητικό, το οποίο θα πρέπει να έχει εκδοθεί το πολύ έξι (6) μήνες πριν από την υποβολή του.

Αργότερα, με το άρθρο 50 του ν. 4199/2013, προστέθηκε στην περ. β' (αα) εδάφιο β' στο οποίο ορίζεται ότι "το ιατρικό πιστοποιητικό προσκομίζεται κατά την πρόσληψη ή και μεταγενέστερα κατά τη διάρκεια της εργασιακής σχέσης, το αργότερο πάντως εντός είκοσι (20) ημερών από τότε που το ΚΤΕΛ ή ΚΤΕΛ ΑΕ ή οι εταιρίες του άρθρου 29 του ν. 588/1977, εγγράφως και με απόδειξη παραλαβής, κάλεσαν τον εργαζόμενο να εκπληρώσει τη σχετική υποχρέωση".

Τέλος, με το άρθρο 38 παρ.1 του ν. 4530/2018 προστέθηκε εδάφιο σύμφωνα με το οποίο "η προϋπόθεση της προηγούμενης κλήτευσης του εργαζόμενου από τον εργοδότη για την υποβολή πιστοποιητικού υγείας ισχύει ανεξάρτητα από το χρόνο κατάρτισης της σύμβασης εργασίας".

6. Από τις ως άνω διατάξεις συνάγεται ότι για την πρόσληψη [μεταξύ άλλων ειδικοτήτων στο προσωπικό κίνησης και] σταθμάρχη σε ΚΤΕΛ απαιτείται, πέραν των λοιπών προϋποθέσεων, αυτός να είναι κατάλληλος από άποψη υγείας για τη θέση που προορίζεται. Η καταλληλότητα αποδεικνύεται με το να προσκομίσει σχετικό πιστοποιητικό κατά την πρόσληψή του ή και μεταγενέστερα κατά τη διάρκεια της συμβάσεως εργασίας.

Όταν δε ο εργαζόμενος, που έχει παραλείψει την υποβολή του πιστοποιητικού υγείας, κληθεί από την εργοδότρια εταιρία εγγράφως και με απόδειξη παραλαβής της πρόσκλησης να το προσκομίσει, τότε υποχρεούται το αργότερο εντός είκοσι ημερών από την κλήτευση να εκπληρώσει την ως άνω υποχρέωση, άσχετα προς το χρόνο κατά τον οποίο είχε καταρτισθεί η σύμβαση.

Με την τελευταία ρύθμιση (άρθρο 50 του ν. 4199/2013) εισάγεται προθεσμία εντός της οποίας, το αργότερο, ο εργαζόμενος οφείλει να εκπληρώσει την υποχρέωσή του όταν κληθεί από την εργοδότρια επιχείρηση, ώστε να τακτοποιηθεί εντός αυτής η εκκρεμότητα από τη μη υποβολή του πιστοποιητικού. Η διάταξη, όμως, δεν έχει την έννοια της σιωπηρής τροποποίησης του Κανονισμού, με απαλλαγή του μισθωτού από την υποχρέωση προσκόμισης του σχετικού πιστοποιητικού, αν δεν κλητευθεί, καθόσον μια τέτοια ερμηνεία θα κατέληγε σε έμμεση κατάργηση της σχετικής υποχρέωσης του προσωπικού κίνησης των ΚΤΕΛ, που έχει θεσπιστεί για λόγους δημοσίου συμφέροντος.

Οι διατάξεις αυτές είναι δημόσιας τάξης, με την έννοια ότι η εφαρμογή τους δεν επιτρέπεται να αποκλεισθεί με την ιδιωτική βούληση (ΑΚ 3). Εάν δεν προσκομισθεί τέτοιο πιστοποιητικό κατά την πρόσληψη ή κατά τη διάρκεια της εργασιακής σχέσης υπαλλήλου ΚΤΕΛ που συγκαταλέγεται στο προσωπικό κίνησης, η σύμβαση εργασίας, ως αντικείμενη στις πιο πάνω διατάξεις, είναι άκυρη και θεωρείται σαν να μην έγινε (ΑΚ 174, 180, ΑΠ 524/2015, ΑΠ 939/2011).

Όταν η σύμβαση εργασίας είναι άκυρη, ο εργοδότης που δεν αποδέχεται τις υπηρεσίες του μισθωτού δεν περιέρχεται σε υπερημερία και, κατά συνέπεια, ούτε υποχρέωση πραγματικής απασχόλησης αυτού έχει ούτε αποδοχές υπερημερίας οφείλει (ΑΚ 656, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 61 του ν. 4139/2013). Ο εργαζόμενος όμως έχει αξίωση προς λήψη της νόμιμης αποζημίωσης (ΑΠ 1667/2010).

Εξ άλλου, η υποβολή πιστοποιητικού υγείας κατά την πρόσληψη υπαλλήλου ΚΤΕΛ, που υπέχει τέτοια υποχρέωση, δεν αποτελεί στοιχείο της βάσης της αγωγής, µε την οποία αυτός προβάλλει αξιώσεις που προϋποθέτουν έγκυρη σύμβαση. Ο εναγόμενος εργοδότης οφείλει να επικαλεσθεί, κατ' ένσταση, την έλλειψη του πιστοποιητικού υγείας και την εντεύθεν ακυρότητα της σύμβασης (ΑΠ 1336/2018).

7. Σύμφωνα με τη γνώμη που επικράτησε, η λόγω έλλειψης του πιστοποιητικού υγείας ακυρότητα της σύμβασης εξαρτημένης εργασίας υπαλλήλου των ΚΤΕΛ ερευνάται και αυτεπαγγέλτως από το δικαστήριο, διότι η από άποψη υγείας καταλληλότητα του προσωπικού κίνησης (ήτοι, των υπαλλήλων που έρχονται σε συγχρωτισμό με το μεταφερόμενο επιβατικό κοινό) αποβλέπει στην προστασία της δημόσιας υγείας και, όπως ήδη αναφέρθηκε, αφορά στη δημόσια τάξη (ΑΠ 771/1917, ΑΠ 904/2004).

Ως εκ τούτου, η ένσταση του εργοδότη, με την οποία αυτός προβάλλει την ακυρότητα της σύμβασης εργασίας για έλλειψη του πιστοποιητικού υγείας, εμπίπτει στους ισχυρισμούς που διαφεύγουν του δικονομικού συστήματος συγκέντρωσης και μπορεί, κατ' εξαίρεση, να προβληθεί για πρώτη φορά ενώπιον του εφετείου (ΚΠολΔ 527 περ.3, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο τρίτο του άρθρου 1 του ν. 4335/2015, έτσι ΑΠ 1310/1993, ΑΠ 358/1990, υπό την ανάλογη ισχύ της ΚΠολΔ 269 παρ.1).

Κατά τη γνώμη, όμως, ενός μέλους του δικαστηρίου και συγκριμένα του προεδρεύοντος αρεοπαγίτη, Χριστόφορου Κοσμίδη, η εκ μέρους του εναγόμενου εργοδότη προβολή της ένστασης για ακυρότητα της συμβάσεως εργασίας, λόγω ελλείψεως του κατά νόμον απαιτουμένου πιστοποιητικού υγείας, υπόκειται στους δικονομικούς περιορισμούς αφ' ενός του άρθρου 106 ΚΠολΔ (συζητητικό σύστημα) και αφ' ετέρου των άρθρων 591 παρ.1 περ.

γ' ΚΠολΔ (προφορική προβολή των αυτοτελών ισχυρισμών στο πρωτοδικείο) και 527 ΚΠολΔ (υπό όρους προβολή νέων ισχυρισμών στο εφετείο). Ως εκ τούτου, ο εναγόμενος, που παρέλειψε την προβολή της ως άνω ενστάσεως στο πρωτοδικείο, μόνο υπό τους όρους της νέας ΚΠολΔ 527 θα μπορούσε να αναπληρώσει την ολιγωρία του.

Η διάταξη του άρθρου 527 περ.3 ΚΠολΔ προβλέπει δύο διακριτές κατηγορίες εξαιρέσεων, ήτοι ισχυρισμούς που (α) λαμβάνονται υπόψη αυτεπαγγέλτως ή (β) μπορούν να προταθούν σε κάθε στάση της δίκης (οι λοιπές περιπτώσεις της ΚΠολΔ 527 δεν μπορούν να έχουν εφαρμογή στην ένδικη υπόθεση). Στη δεύτερη κατηγορία εξαιρέσεων εντάσσονται η ένσταση συμψηφισμού και η ένσταση πλαστότητας, σύμφωνα με ρητή πρόβλεψη, αντιστοίχως, των ΑΚ 442 και ΚΠολΔ 461, όχι, όμως, όλες οι καταχρηστικές ενστάσεις, όπως στη συγκεκριμένη περίπτωση η ακυρότητα της συμβάσεως.

Η πρώτη κατηγορία εξαιρέσεων αναφέρεται στην αμφισβήτηση της συνδρομής των διαδικαστικών προϋποθέσεων της δίκης και όχι, γενικώς, στη μη εφαρμογή κανόνων δημοσίας τάξεως, εκτός εάν η παραβίαση των κανόνων αυτών έχει τεθεί, εμμέσως, υπ' όψη του δικαστηρίου από τους διαδίκους (ήτοι, εάν απλώς αναφέρεται στα δικόγραφα, ήδη από τον πρώτο βαθμό δικαιοδοσίας, έστω και χωρίς να τυποποιείται σε αυτοτελή ισχυρισμό, πρβλ.

ΑΠ 523/2015, ΑΠ 1022/1993). Μόνο τότε το δικαστήριο θα μπορούσε να λάβει υπ' όψη αυτεπαγγέλτως την ακυρότητα της συμβάσεως, ως έννομη συνέπεια της παραβιάσεως διατάξεων που ρυθμίζουν την έγκυρη κατάρτισή της. Διαφορετικά, σύμφωνα με την ελάσσονα γνώμη του δικαστηρίου, ο περί ακυρότητας ισχυρισμός προβάλλεται απαράδεκτα για πρώτη φορά στην κατ' έφεση δίκη.

8. Στην προκείμενη περάτωση, το Μονομελές Εφετείο Θράκης και σε σχέση με τον προταθέντα το πρώτον με πρόσθετο λόγο έφεσης ισχυρισμό της εναγομένης περί ακυρότητας των ενδίκων συμβάσεων εργασίας λόγω μη προσκόμισης από τους ενάγοντες του κατά νόμον πιστοποιητικού υγείας, δέχθηκε τα ακόλουθα: Ότι δεν προέκυψε (ούτε άλλωστε η εκκαλούσα επικαλέστηκε σχετικά) ότι οι ενάγοντες κλήθηκαν από την εναγομένη, εγγράφως και με απόδειξη παραλαβής, για να εκπληρώσουν την υποχρέωση προσκόμισης πιστοποιητικού υγείας και γι' αυτό η σύμβαση εργασίας ενός εκάστου δεν καθίσταται άκυρη, ενόψει και του ότι η εναγομένη απασχολούσε τον πρώτο εξ αυτών από 09-06-1997 και το δεύτερο από 01-08-1998 μέχρι την καταγγελία της σύμβασης εργασίας (31-12-2013). Κατόπιν αυτών, αν και έκρινε παραδεκτώς προταθέντα τον πρόσθετο λόγο έφεσης, απέρριψε ως αβάσιμη την ένσταση για ακυρότητα των ενδίκων συμβάσεων λόγω μη προσκόμισης πιστοποιητικού υγείας, δεχόμενο ότι για τη δημιουργία της συναφούς υποχρέωσης των εναγόντων ήταν απαραίτητη η εκ μέρους της εναγομένης πρόσκληση προς υποβολή του πιστοποιητικού αυτού.

9. Με την κρίση αυτή το Μονομελές Εφετείο εσφαλμένα ερμήνευσε τις προαναφερόμενες ουσιαστικού δικαίου διατάξεις και, κατόπιν αυτού, απέρριψε την ένσταση ακυρότητας των ενδίκων συμβάσεων, η οποία παραδεκτώς, σύμφωνα με τη γνώμη που επικράτησε στο δικαστήριο, είχε προβληθεί για πρώτη φορά στο εφετείο. Τούτο, διότι με το να δεχθεί ότι, εφ' όσον δεν προέκυψε έγγραφη κλήτευση, ατόνησε η υποχρέωση των εναγόντων να προσκομίσουν πιστοποιητικό υγείας, με συνέπεια να μην καθίσταται άκυρη η σύμβαση εργασίας τους, παραβίασε το άρθρο 50 του ν. 4199/2013. Επομένως, οι λόγοι της αίτησης, κατά το μέρος που κατ' ορθή εκτίμηση επισημαίνεται η παραβίαση αυτή και αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η αναιρετική πλημμέλεια του άρθρου 559 αρ.1 ΚΠολΔ, είναι βάσιμοι. Σύμφωνα, όμως, με την ελάσσονα γνώμη του δικαστηρίου, οι αναιρετικοί λόγοι ως προς το ζήτημα αυτό θα έπρεπε να κριθούν αβάσιμοι, ως αλυσιτελείς, διότι η προβολή της ακυρότητας έγινε βραδέως για πρώτη φορά με πρόσθετο λόγο έφεσης και, ως εκ τούτου, απαράδεκτα.

10. Σύμφωνα με τις σκέψεις αυτές, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση ενώπιον του ιδίου δικαστηρίου, του οποίου η συγκρότηση από άλλο δικαστή, εκτός από εκείνον που δίκασε προηγουμένως, είναι εφικτή (ΚΠολΔ 580 παρ.3). Τέλος, πρέπει να καταδικασθούν οι αναιρεσίβλητοι στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, που κατέθεσε προτάσεις, κατά το νόμιμο και βάσιμο αίτημα αυτής (ΚΠολΔ 176, 183 και 191 παρ.2).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 33/2017 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θράκης.

Παραπέμπει την υπόθεση στο ίδιο δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλο δικαστή. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους να πληρώσουν στην αναιρεσείουσα δύο χιλιάδες τριακόσια (2.300) ευρώ, για τα δικαστικά έξοδα.

Κρίθηκε, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, την 7η Μαΐου 2018.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε σε έκτακτη, δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, την 4η Οκτωβρίου 2018.

Η ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΥΣΑ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ