1452/2017 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1452 / 2017 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1452/2017

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β1’ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους δικαστές: Ευφημία Λαμπροπούλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χριστόφορο Κοσμίδη, Στυλιανή Γιαννούκου, Χαράλαμπο Μαχαίρα και Μαρία Νικολακέα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο κατάστημά του την 1η Νοεμβρίου 2016, με την παρουσία και της γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία ".... Ανώνυμη ..." που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωάννη Παπαγιάννη, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσίβλητου: Κ. Π. του Α., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Πέτρο Σταυριανό και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 13-7-2010 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών.

Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1588/2013 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 6454/2014 του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών.

Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 2-5-2015 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης, Μαρία Νικολακέα ανέγνωσε την από 7-3-2016 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε να γίνει δεκτός ο δεύτερος λόγος αναίρεσης της αίτησης και να απορριφθεί ο πρώτος λόγος ως προς αμφότερα τα σκέλη του.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσίβλητου ζήτησε την απόρριψη της αίτησης και την καταδίκη της αναιρεσείουσας στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τη διάταξη του άρθρου 8 παρ. 2 ν. 1876/1990, με την οποία ορίζεται ότι οι υπόλοιπες (πλην των εθνικών γενικών) συλλογικές συμβάσεις εργασίας δεσμεύουν τους εργαζόμενους και εργοδότες που είναι μέλη των συμβαλλόμενων συνδικαλιστικών οργανώσεων, τον εργοδότη που συνάπτει συλλογική σύμβαση εργασίας ατομικά και τους εργοδότες που συνάπτουν συλλογική σύμβαση εργασίας με κοινό εξουσιοδοτημένο εκπρόσωπο ή εκπροσώπους, σε συνδυασμό με εκείνη του άρθρου 11 παρ. 2 του ίδιου νόμου, το οποίο ορίζει ότι με απόφασή του που εκδίδεται μετά από γνώμη του Ανώτατου Συμβουλίου Εργασίας ο Υπουργός Εργασίας μπορεί να επεκτείνει και να κηρύξει γενικώς υποχρεωτική για όλους τους εργαζόμενους του κλάδου ή επαγγέλματος συλλογική σύμβαση εργασίας, η οποία δεσμεύει ήδη εργοδότες που απασχολούν το 51% των εργαζομένων του κλάδου ή επαγγέλματος, προκύπτει ότι η συλλογική σύμβαση εργασίας ισχύει μόνο έναντι των μελών των εργατικών και εργοδοτικών οργανώσεων που την είχαν συνάψει.

Αν η συλλογική σύμβαση εργασίας επεκτάθηκε με απόφαση του Υπουργού Εργασίας η ισχύς της με βάση τη διοικητική αυτή κανονιστική πράξη επεκτείνεται και πέρα από τα πρόσωπα αυτά, πάντως όμως μέσα στο όρια της τοπικής της ισχύος, στους εργαζομένους και εργοδότες του κλάδου ή του επαγγέλματος που η σύμβαση αυτή αφορά, οι οποίοι θα μπορούσαν να είναι μέλη των οργανώσεων που μετείχαν στη σύναψή της (Α.Π. 43/2017, 1409/2014).

Εξ άλλου κατά την παράγραφο 3 του τελευταίου άρθρου (11 ν. 1876/1990) η επέκταση ισχύει από την ημερομηνία της εκδόσεως της υπουργικής αποφάσεως. Μετά τη θέση σε ισχύ του ν. 1876/1990, μεταξύ των συλλογικών συμβάσεων εργασίας που συνήφθησαν σχετικά με τους όρους αμοιβής και εργασίας των εργαζομένων στις μελετητικές, εργοληπτικές και κατασκευαστικές τεχνικές επιχειρήσεις όλης της χώρας, περιλαμβάνεται και η συλλογική σύμβαση εργασίας της 3-4-2008, η οποία κηρύχθηκε υποχρεωτική με την 47826/2312/2008 απόφαση της Υφυπουργού Απασχόλησης και Κοινωνικής Προστασίας (ΦΕΚ Β’ 1375) με έναρξη ισχύος της την 19-5-2008.

Στην προκειμένη περίπτωση με την προσβαλλόμενη απόφασή του το εφετείο δέχθηκε, κατά το μέρος που ενδιαφέρει τον αναιρετικό έλεγχο, τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "Η εναγόμενη [ήδη αναιρεσείουσα] εταιρεία συστάθηκε το 1997 με την επωνυμία "... Ανώνυμη Εταιρεία" και σκοπό την αγορά και πώληση ακινήτων, την ανέγερση και κατασκευή πάσης φύσεως ακινήτων και κτιρίων, τη μίσθωση, εκμίσθωση και υπομίσθωση αυτών, με απόφαση δε της έκτακτης γενικής συνέλευσης των μετόχων της την 1-10-2001 τροποποιήθηκε το καταστατικό της μόνο ως προς την επωνυμία της, η οποία έγινε "... ...".

Την 1-7-2005 η εναγόμενη προσέλαβε τον ενάγοντα [ήδη αναιρεσίβλητο] με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου προκειμένου να απασχοληθεί ως φύλακας σε κτίριο εμπορικών και βιοτεχνικών χρήσεων ιδιοκτησίας της, που βρίσκεται στο .... Στο εν λόγω ακίνητο, που απέκτησε η εναγόμενη το έτος 1999 και στο οποίο υπήρχε εργοστασιακός χώρος στο παρελθόν με κτιριακές εγκαταστάσεις, προέβη η τελευταία σε τεχνικές και κατασκευαστικές εργασίες, όπως επισκευή και βελτίωση στα υπάρχοντα κτίσματα αλλά και σε νέες κατασκευές και επεκτάσεις, προκειμένου να το εκμεταλλευθεί...

Επομένως στην πραγματικότητα πρόκειται... κατά την κρίση του δικαστηρίου τούτου, για εμπορική και κατασκευαστική εταιρεία, ανεξάρτητα του ότι η δραστηριότητά της περιορίστηκε, κατά τον επίδικο τουλάχιστον χρόνο, στη βελτίωση και επέκταση των κτιρίων που προϋπήρχαν στο ιδιόκτητο ακίνητό της... Εξ άλλου πρέπει να σημειωθεί ότι ο προαναφερόμενος σκοπός της εναγόμενης, που ήταν η ανέγερση και κατασκευή πάσης φύσεως κτιρίων, παρέμεινε και μετά την τροποποίηση του καταστατικού της το έτος 2001, αφού η τροποποίηση αυτή περιορίστηκε απλώς στην αλλαγή της επωνυμίας της κατά τα προαναφερθέντα.

Επομένως η σύμβαση εργασίας του ενάγοντος, ο οποίος προσλήφθηκε και απασχολήθηκε μέχρι τη λύση της σύμβασής του ως φύλακας, υπαγόταν, υπό την προϋπόθεση ότι συνέτρεχαν και οι λοιπές προϋποθέσεις που αναφέρονται στην παραπάνω νομική σκέψη, στις Σ.Σ.Ε. των φυλάκων τεχνικών επιχειρήσεων... Ενόψει των ανωτέρω ο ενάγων δικαιούνταν για τον επίδικο χρόνο τις αποδοχές που προβλέπονταν από τις οικείες Σ.Σ.Ε.

και Δ.Α. για τους εργαζόμενους στις τεχνικές επιχειρήσεις, όσες όμως από αυτές είχαν κηρυχθεί γενικά υποχρεωτικές, δεδομένου ότι δεν αποδείχθηκε, μετά τη σχετική πρωτοδίκως αμφισβήτηση της εναγόμενης, ότι ο ενάγων ήταν μέλος του οικείου σωματείου εργαζομένων και ότι η ίδια (εναγόμενη) ήταν μέλος οποιασδήποτε εργοδοτικής οργάνωσης που συμβλήθηκαν στην κατάρτιση των οικείων Σ.Σ.Ε.

ή βρέθηκαν σε διένεξη που επιλύθηκε με τις οικείες Δ.Α. Αποδείχθηκε περαιτέρω ότι ο ενάγων... απασχολήθηκε στην εναγόμενη με την άνω ειδικότητα (φύλακας) μέχρι τις 28-2-2010, που αποχώρησε λόγω συνταξιοδότησής του. Για το επίδικο διάστημα (1-7-2005 μέχρι 28-2-2010), για το προσωπικό των τεχνικών επιχειρήσεων είχαν συναφθεί και ίσχυαν οι εξής Σ.Σ.Ε.

και Δ.Α. α) η Σ.Σ.Ε. της 22-7-2004 και η με όμοιο περιεχόμενο Δ.Α. 29/2004, β) η Σ.Σ.Ε. της 3-7-2006 και η Δ.Α. 33/2006 με όμοιο περιεχόμενο, γ) η Σ.Σ.Ε. της 3-4-2008 και η Δ.Α. 9/2008 με όμοιο περιεχόμενο. Από αυτές έχει κηρυχθεί γενικώς υποχρεωτική μόνο η τελευταία με την 47826/2312/2008 απόφαση του Υφυπουργού Απασχόλησης και Κοινωνικής Προστασίας, με έναρξη ισχύος από 19-5-2008 (ΦΕΚ 1375/Β/15-7-2008), η δε προγενέστερη που είχε κηρυχθεί γενικώς υποχρεωτική ήταν η από 30-7-1998 Σ.Σ.Ε.

και η Δ.Α. 54/1998 με όμοιο περιεχόμενο, δεν είναι εφαρμοστέα, καθόσον αυτή έληξε με την έναρξη ισχύος της μεταγενέστερης Δ.Α. 18/2000, εξάλλου ο ενάγων προσλήφθηκε μετά την πάροδο χρόνου πλέον εξαμήνου από τη λήξη της (1-7-2005) και αφού είχε μεσολαβήσει η ισχύς τριών ακόμα Σ.Σ.Ε. και Δ.Α. με όμοιο περιεχόμενο... Κατόπιν των ανωτέρω οι αποδοχές του ενάγοντος, ο οποίος, όπως γνωστοποίησε στην εναγόμενη κατά την πρόσληψή του, ήταν έγγαμος και είχε προϋπηρεσία 28 ετών, ήταν οι ακόλουθες, λαμβανομένου υπόψη ότι από 1-7-2005 μέχρι 30-4-2007 η σύμβαση εργασίας του υπαγόταν στις ισχύουσες κάθε φορά Ε.Γ.Σ.Σ.Ε.

και από 1-1-2008 μέχρι την αποχώρησή του στις 28-2-2010 υπαγόταν στην προαναφερθείσα από 3-4-2008 Σ.Σ.Ε. για τους όρους αμοιβής και εργασίας των εργαζομένων στις τεχνικές επιχειρήσεις όλης της χώρας...: 1) για το έτος 2005... 2) για το έτος 2006... 3) για το έτος 2007... 4) για το έτος 2008 (που ίσχυε για τον ενάγοντα η άνω από 3-4-2008 Σ.Σ.Ε.) ο μισθός του ανερχόταν σε 1.357,57 ευρώ πλέον επιδόματος γάμου 135,75 ευρώ και συνολικά 1.493,28 ευρώ μηνιαίως, 5) για το έτος 2009...

Επομένως αυτός δικαιούνταν να λάβει για αποδοχές τα εξής ποσά: 1) για το έτος 2005... 2) για το έτος 2006... 3) για το έτος 2007... 4) για το έτος 2008, και ενόψει του ότι εφαρμοζόταν και σ’ αυτόν η άνω από 30-4-2008 Σ.Σ.Ε. (ως κηρυχθείσα γενικώς υποχρεωτική), που ο μηνιαίος μισθός του ανερχόταν σε 1.493,28 ευρώ, ο ενάγων έπρεπε να λάβει το ποσό των 17.259,36 ευρώ (1.493,28 Χ 12 μήνες).

Έλαβε το ποσό των 12.068,1 ευρώ και συγκεκριμένα 940,81 ευρώ τον Ιανουάριο, 705,61 ευρώ το Φεβρουάριο, 799,69 ευρώ το Μάρτιο, 752,65 τον Απρίλιο, 1.034,89 ευρώ το Μάιο, 1.034,89 ευρώ τον Ιούνιο, 1.034,89 ευρώ τον Ιούλιο, 1.110,62 ευρώ τον Αύγουστο, 1.195,86 ευρώ το Σεπτέμβριο, 1.143 ευρώ τον Οκτώβριο. 1.143,87 ευρώ το Νοέμβριο και 1.170,45 ευρώ το Δεκέμβριο.

Επομένως δικαιούται για το έτος 2008 για διαφορές αποδοχών το ποσό των 5.191,26 ευρώ (17.259,36 - 12.068,1)... 5) για το έτος 2009... Περαιτέρω ο ενάγων έπρεπε να λάβει για επιδόματα εορτών και αδείας των ετών 2005, 2006, 2007, 2008 και 2009 (άρθρο 1 ν. 1082/1980 και Υ.Α. 19040/1981, 3 παρ. 16 ν. 4504/1966) τα παρακάτω ποσά: Α) για το έτος 2005... Β) για το έτος 2006...

Γ) για το έτος 2007... Δ) για το έτος 2008: α) για επίδομα Πάσχα δικαιούταν το ποσό των 746,64 ευρώ (1.493,28 : 2), έλαβε 622,05 ευρώ, και επομένως δικαιούται τη διαφορά ποσού 124,59 ευρώ, β) για επίδομα Χριστουγέννων δικαιούταν το ποσό των 1.493,28 ευρώ, έλαβε 1.143,87 ευρώ, και επομένως δικαιούται τη διαφορά ποσού 349,41 ευρώ, γ) για επίδομα αδείας δικαιούταν 746,64 ευρώ, έλαβε 492,7 ευρώ και δικαιούται τη διαφορά ποσού 253,94 ευρώ, Ε) για το έτος 2009...

Περαιτέρω αποδείχτηκε ότι ο ενάγων απασχολήθηκε στην εναγόμενη και τα Σάββατα, πραγματοποιώντας δύο ώρες τουλάχιστον κατά μέσο όρο νυκτερινής εργασίας (10.00 μ.μ. - 06.00 π.μ.), για την οποία δικαιούται να λάβει προσαύξηση 25% του ωρομισθίου του και την οποία η εναγόμενη δεν κατέβαλε. Συγκεκριμένα δικαιούται:

α) για το χρονικό διάστημα από 1-7-2005 μέχρι 31-8-2005... β) από 1-9-2005 μέχρι 31-12-2005... γ) από 1-1-2006 μέχρι 31-8-2006... δ) από 1-9-2006 μέχρι 31-12-2006... ε) από 1-1-2007 μέχρι 30-4-2007... στ) από 1-5-2007 μέχρι 31-12-2007... ζ) από 1-1-2008 μέχρι 31-12-2008 12 μήνες Χ 4 Σάββατα = 48 Σάββατα Χ 2 ώρες = 96 ώρες νυκτερινής εργασίας Χ 2,24 ευρώ (1.493 μισθός Χ 0,006 = 8,96 ωρομίσθιο Χ 25%= 2,24) = 215,04 ευρώ, η) από 1-1-2009 μέχρι 31-12-2009...

Επίσης αποδείχθηκε ότι ο ενάγων, ο οποίος εργαζόταν και Κυριακές, πραγματοποίησε κατά μέσο όρο 7 ώρες εργασίας κάθε Κυριακή, ήτοι 20 ώρες το μήνα, για την οποία η εναγόμενη του οφείλει προσαύξηση 75% και συγκεκριμένα: α) από 1-7-2005 μέχρι 31-7-2005... β) από 1-8-2005 μέχρι 31-12-2005... γ) από 1-1-2006 μέχρι 31-8-2006... δ) από 1-9-2006 μέχρι 31-12-2006...

ε) από 1-1-2007 μέχρι 30-4-2007... στ) από 1-5-2007 μέχρι 31-12-2007... ζ) από 1-1-2008 μέχρι 31-12-2008 12 μήνες Χ 20 ώρες = 240 ώρες Χ 6,72 ευρώ (8,96 Χ 75%) = 1.612,8 ευρώ και η) από 1-1-2009 μέχρι 31-12-2009... Επομένως, σύμφωνα με όλα τα παραπάνω, ο ενάγων δικαιούται για τις άνω αιτίες (διαφορές αποδοχών και επιδομάτων εορτών και αδείας, 25% νυκτερινή εργασία Σαββάτων και 75% εργασίας Κυριακών) το συνολικό ποσό των 19.582,43 ευρώ...".

Με βάση τις παραδοχές αυτές και άλλες που δεν ενδιαφέρουν εν προκειμένω, το εφετείο δέχθηκε την έφεση της εναγομένης κατά της αποφάσεως του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου (με την οποία είχε γίνει μερικώς δεκτή η αγωγή και είχε αναγνωρισθεί ότι η εναγομένη υποχρεούται να καταβάλει στον ενάγοντα το ποσό των 27.698,40 ευρώ με το νόμιμο τόκο κατά τις αναφερόμενες σ’ αυτήν διακρίσεις) και, αφού εξαφάνισε την εκκαλούμενη απόφαση και κράτησε την υπόθεση, δέχθηκε εν μέρει την αγωγή και αναγνώρισε ότι η εναγομένη υποχρεούται να καταβάλει στον ενάγοντα το ποσό των 19.582,43 ευρώ με το νόμιμο τόκο κατά τις αναφερόμενες σ’ αυτήν διακρίσεις.

Έτσι που έκρινε το εφετείο: α) δεν στέρησε την προσβαλλόμενη απόφασή του νομίμου βάσεως ως προς το κρίσιμο ζήτημα του χαρακτηρισμού της εναγομένης ως κατασκευαστικής εταιρείας, αφού διέλαβε σ’ αυτήν επαρκείς, σαφείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες ως προς το ζήτημα αυτό και β) δεν παραβίασε με εσφαλμένη ερμηνεία ή εφαρμογή την κηρυχθείσα γενικώς υποχρεωτική από 3-4-2008 συλλογική σύμβαση εργασίας κατά το μέρος που δέχθηκε ότι αυτή πρέπει να εφαρμοσθεί στην προκειμένη διαφορά, ενόψει των κατά τα προεκτεθέντα σαφών παραδοχών της προσβαλλομένης ότι η εναγομένη ήταν κατασκευαστική εταιρεία.

Συνεπώς ο πρώτος λόγος αναιρέσεως, με τον οποίο η αναιρεσείουσα υποστηρίζει τα αντίθετα και αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση τις αναιρετικές πλημμέλειες του άρθρου 559 αριθ. 1 εδ. α και 19 Κ.Πολ.Δ., είναι αβάσιμος και απορριπτέος. Περαιτέρω όμως το εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφασή του παραβίασε με εσφαλμένη εφαρμογή την ανωτέρω συλλογική σύμβαση εργασίας κατά το μέρος που δέχθηκε ως χρόνο ενάρξεως της εφαρμογής αυτής στην προκειμένη διαφορά την 1-1-2008 αντί του ορθού 19-5-2008 (αφότου αυτή κηρύχθηκε γενικώς υποχρεωτική) και στη συνέχεια προέβη σε υπολογισμό των επί μέρους αξιώσεων του ενάγοντος του έτους 2008 βάσει της ανωτέρω συλλογικής συμβάσεως εργασίας από την 1-1-2008 και όχι από τις 19-5-2008.

Συνεπώς ο δεύτερος (επικουρικός) λόγος αναιρέσεως, με τον οποίο η αναιρεσείουσα αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση την ανωτέρω αναιρετική πλημμέλεια (άρθρο 559 αριθ. 1 εδ. α Κ.Πολ.Δ.) είναι βάσιμος.

Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω πρέπει, κατά παραδοχή του αναιρετικού αυτού λόγου, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση κατά το προαναφερθέν μέρος της, ήτοι κατά το μέρος που αφορά τις επιδικασθείσες διαφορές αποδοχών του έτους 2008, να παραπεμφθεί δε η υπόθεση κατά το μέρος της αυτό προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, η σύνθεση του οποίου από άλλο δικαστή είναι δυνατή (άρθρο 580 παρ. 3 Κ.Πολ.Δ.). Τέλος πρέπει να συμψηφισθεί στο σύνολό της η εκατέρωθεν δικαστική δαπάνη των διαδίκων λόγω της εν μέρει νίκης και ήττας αυτών (άρθρα 178 παρ. 1 και 183 Κ.Πολ.Δ.).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 6454/2014 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό μέρος της.

Παραπέμπει την υπόθεση κατά το μέρος της αυτό προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο που θα συγκροτηθεί από άλλο δικαστή.

Συμψηφίζει στο σύνολό της την εκατέρωθεν δικαστική δαπάνη των διαδίκων.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 22 Μαρτίου 2017.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 31 Αυγούστου 2017.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ