1449/2007 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 1449 / 2007 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 1449/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1΄ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δημήτριο Λοβέρδο, Αντιπρόεδρο, Γεώργιο Καλαμίδα, Δημήτριο Κανελλόπουλο, Διονύσιο Γιαννακόπουλο και Χαράλαμπο Παπαηλιού, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 30 Απριλίου 2007, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Γιαννέλη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: ...... , ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Αγησίλαο Σουμέλα.

Της αναιρεσίβλητης: Ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "COMMERCIAL VALUE ΑΝΩΝΥΜΗ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ", ως καθολικής διαδόχου, λόγω συγχωνεύσεως, της ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας "COMMERCIAL VALUE ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΣΦΑΛΕΙΩΝ ΖΩΗΣ" και αυτής ως καθολικής διαδόχου, λόγω αλλαγής επωνυμίας, της εταιρείας "COMMERCIAL UNION LIFE AEAZ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Βασίλειο Αποστολόπουλο, βάσει δηλώσεως του άρθρου 242 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 19/3/2003 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις : 5678/2004 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 9132/2005 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητεί ο αναιρεσείων με την από 12 Απριλίου 2006 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Δημήτριος Κανελλόπουλος, ανέγνωσε την από 15 Απριλίου 2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της υπό κρίση αιτήσεως. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Από τις διατάξεις των άρθρων 298 και 914 ΑΚ προκύπτει ότι όποιος ζημιώσει άλλον παράνομα και υπαίτια υποχρεούται να τον αποζημιώσει, περιλαμβάνει δε η αποζημίωση τη διαφορά μεταξύ της παρούσας περιουσιακής κατάστασης του ζημιωθέντος και εκείνης στην οποία θα βρισκόταν αυτός αν δεν συνέβαινε το ζημιογόνο γεγονός.

Γι' αυτό, όταν εξ αυτού προκύπτει και κάποια ωφέλεια που τελεί σε αιτιώδη σύνδεσμο με αυτό, πραγματική ζημία είναι ό,τι υπολείπεται μετά την αφαίρεση της ωφέλειας. Από τη γενική αυτή αρχή εξαίρεση εισάγει η διάταξη του άρθρου 930 παρ. 3 ΑΚ κατά την οποία, επί θανατώσεως ή βλάβης του σώματος ή της υγείας προσώπου, η αξίωση αποζημίωσης δεν αποκλείεται από το λόγο ότι κάποιος άλλος έχει την υποχρέωση να αποζημιώσει ή να διατρέφει αυτόν που αδικήθηκε, υπό την έννοια ότι δικαιούται αυτός να απαιτήσει και τις δύο παροχές, δηλαδή τη ζημία και την ωφέλεια και όταν αυτές έχουν ως αιτία το ίδιο επιζήμιο γεγονός (ΟλΑΠ 807/1973).

Εξάλλου, κατά το άρθρο 31 παρ/φοι 1 και 3 του ν. 2496/1997, "αν δεν συμφωνήθηκε κάτι άλλο, η ασφάλιση ατυχημάτων περιλαμβάνει τις σωματικές βλάβες που προέρχονται από εξωτερική, βίαιη, αιφνίδια και ξένη προς την πρόθεση του ασφαλισμένου αιτία, εφόσον προκαλέσει προσωρινή ή μόνιμη, μερική ή ολική αναπηρία ή θάνατο η ανάγκη νοσηλείας" (παρ. 1). "Μπορεί να συμφωνηθεί η καταβολή ασφαλίσματος που αντιστοιχεί είτε στις συγκεκριμένες άμεσες ζημίες του ασφαλισμένου, είτε στα τυχόν κατ' αποκοπή για κάθε περίπτωση συμφωνημένα ποσά εφάπαξ ή σε περιοδικές παροχές είτε στην παροχή ιατροφαρμακευτικών και χειρουργικών υπηρεσιών.

Αν συμφωνήθηκε η καταβολή των συγκεκριμένων άμεσων ζημιών, έχουν εφαρμογή τα άρθρα 14 και 15 του παρόντος νόμου" (παρ. 3). Κατά το άρθρο δε 32 παρ. 2 του ίδιου νόμου, "οι διατάξεις του άρθρου 31 του παρόντος νόμου εφαρμόζονται αναλόγως και στην ασφάλιση ασθενειών". Περαιτέρω, κατά το άρθρο 14 παρ. 1 και 3 του νόμου αυτού, "αν ο λήπτης της ασφάλισης έχει αξίωση προς αποκατάσταση της ζημίας κατά τρίτου, η αξίωση περιέρχεται στον ασφαλιστή στην έκταση του ασφαλίσματος που κατέβαλε" (παρ. 1). "Ο λήπτης της ασφάλισης και, σε περίπτωση ασφάλισης για λογαριασμό, ο ασφαλισμένος και ο τυχόν τρίτος δικαιούχος του ασφαλίσματος, υποχρεούνται να διαφυλάξουν τα δικαιώματά τους κατά του τρίτου που περιέρχονται στον ασφαλιστή.

Παραβίαση της υποχρέωσης αυτής επάγεται ευθύνη των υποχρέων, προς αποκατάσταση κάθε ζημίας του ασφαλιστή" (παρ. 3). Από το συνδυασμό των πιο πάνω διατάξεων σαφώς προκύπτει, ότι στην ασφάλιση προσώπων κατά ατυχημάτων ή ασθενειών, κατά το αποζημιωτικό σύστημα, στην οποία δηλαδή έχει συμφωνηθεί η καταβολή ασφαλίσματος να αντιστοιχεί σε συγκεκριμένες άμεσες ζημιές του ασφαλισμένου, για την αποκατάσταση των οποίων αυτός έχει αξίωση κατά του αστικώς υπεύθυνου τρίτου, επέρχεται αυτοδίκαιη υποκατάσταση του ασφαλιστή στα δικαιώματα του ασφαλισμένου κατά του τρίτου, η οποία έχει ως περαιτέρω συνέπεια την έλλειψη δυνατότητας για σωρευτική ικανοποίηση του ζημιωθέντος ασφαλισμένου και από τον υπαίτιο της ζημίας και από τον ασφαλιστή.

Έτσι, αν ο ασφαλιστής κατέβαλε το ασφάλισμα στον ασφαλισμένο, ο μεν δεύτερος δεν έχει μέχρι του ποσού αυτού και αξίωση αποζημίωσης κατά του υπαίτιου τρίτου, ο δε πρώτος υποκαθίσταται στα δικαιώματα του δεύτερου κατά του αστικώς υπεύθυνου τρίτου, στην έκταση βέβαια του ασφαλίσματος που κατέβαλε. Αν δε ο ζημιωθείς ασφαλισμένος ικανοποιήθηκε πλήρως από τον υπεύθυνο τρίτο, όπως είναι βέβαια και ο ασφαλιστής, με τον οποίο ο ζημιώσας έχει συνάψει σχετική σύμβαση ασφάλισης για τις ζημιές που ο ίδιος προξενεί σε άλλους, δεν έχει πλέον αξίωση και κατά του δικού του ασφαλιστή, βάσει της μεταξύ τους ασφαλιστικής σύμβασης.

Στην περίπτωση δηλαδή αυτή, δεν έχει πλέον εφαρμογή, μετά την ισχύ του πιο πάνω ν. 2496/1997, η διάταξη του άρθρου 930 παρ. 3 ΑΚ, σύμφωνα με την οποία, κατά την κρατούσα στη θεωρία και νομολογία άποψη προ της θέσης σε ισχύ του ασφαλιστικού αυτού νόμου, ο ασφαλισμένος δικαιούνταν, αν δεν είχε συμφωνηθεί κάτι διαφορετικό, να εισπράξει αθροιστικά, αφενός το ασφάλισμα από τον ασφαλιστή κα αφετέρου αποζημίωση από τον ζημιώσαντα (ΑΠ 1411/2006).

Στην προκείμενη περίπτωση, το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχτηκε τα ακόλουθα. Με σύμβαση ασφαλίσεως ζωής που καταρτίσθηκε στις 27-3-2002 μεταξύ του ενάγοντος (ήδη αναιρεσείοντος) και της ασφαλιστικής εταιρίας με την επωνυμία "Commercial Value Α.Ε.Α.Ζ", στα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις της οποίας έχει υπεισέλθει η αναιρεσίβλητη ασφαλιστική εταιρία με την επωνυμία "Commercial Value Α.Α.Ε", η δεύτερη ασφάλισε τον πρώτο για την περίπτωση ασθένειας ή ατυχήματος.

Ειδικότερα, με τη σύμβαση αυτή η ασφαλιστική εταιρία ανέλαβε την υποχρέωση να καταβάλει στον ενάγοντα όλες τις δαπάνες νοσοκομειακής περίθαλψης και μέχρι το ποσό των 366.837,86 ευρώ για κάθε ασφαλιστικό έτος. Η ασφαλιστική περίπτωση επήλθε στις 20-6-2002, όταν ο ενάγων τραυματίστηκε σοβαρά κατά τη σύγκρουση της δίκυκλης μοτοσικλέτας, που οδηγούσε επί της επαρχιακής οδού Ρόδου-Καλλιθέας, με ιδιωτικής χρήσεως επιβατικό αυτοκίνητο που οδηγούσε ο Ιταλός υπήκοος ..... .

Από τη σύγκρουση ο ενάγων τραυματίσθηκε σοβαρά και υπέστη α) κρανιοεγκεφαλική κάκωση, β) κατάγματα σπλαχνικού κρανίου και γ)θλαστικό τραύμα δεξιού γόνατος με ενσφήνωση ξένων σωμάτων. Για την παροχή πρώτων βοηθειών ο ενάγων μεταφέρθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Ρόδου και την ίδια μέρα λόγω της σοβαρότητας των τραυμάτων του μεταφέρθηκε αεροπορικώς στην Αθήνα και εισήχθη στο Περ.

Γεν. Νοσ. Αθηνών Γ. Γεννηματάς", όπου και υποβλήθηκε σε τραχειοτομή, μηχανική αναπνοή και πλαστική αποκατάσταση τραύματος γόνατος, ενώ εμφάνισε και επιληπτικές κρίσεις αποδιδόμενες στην κρανιοεγκεφαλική κάκωση. Στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας του παραπάνω νοσοκομείου νοσηλεύθηκε από 20-6-2002 έως 24-8-2002, οπότε και μεταφέρθηκε, λόγω αναστολής των εργασιών της Μονάδας Εντατικής Θεραπείας του νοσοκομείου αυτού, στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας του Γεν Νοσ.

Νίκαιας "Άγιος Παντελεήμων", όπου και νοσηλεύθηκε μέχρι τις 5-9-1992, υποβαλλόμενος σε τραχειοτομή και ελεγχόμενη οξυγονοθεραπεία. Στις 5-9-1992 διακομίσθηκε στη Μ.Α.Φ του ιδιωτικού νοσηλευτηρίου "ΙΑΣΙΣ ΠΕΙΡΑΙΑ" για αποθεραπεία. Παρουσίασε όμως βαριά πνευμονική λοίμωξη και αύξηση της συχνότητας των επιληπτικών κρίσεων και για το λόγο αυτό μεταφέρθηκε στη Μ.Ε.Θ του νοσηλευτηρίου αυτού όπου υποβλήθηκε σε αντιβιωτική και αντιεπιληπτική αγωγή.

Επίσης, ο ενάγων υποβλήθηκε σε χειρουργικές επεμβάσεις και στους δύο οφθαλμούς για την αποκατάσταση έλκους κερατοειδούς χιτώνα. Οι δαπάνες της νοσοκομειακής περίθαλψης του ενάγοντος ανήλθαν συνολικά στο ποσό των 182.934,34 ευρώ. Δέχτηκε περαιτέρω το Εφετείο και τα εξής: Το πιο πάνω ιδιωτικής χρήσεως επιβατικό αυτοκίνητο, που οδηγούσε ο προαναφερόμενος Ιταλός υπήκοος, ήταν ασφαλισμένο, για τις από τη λειτουργία του προξενούμενες ζημιές σε τρίτους, στην ασφαλιστική εταιρία με την επωνυμία "Υδρόγειος Α.Α και Α.Ε", η οποία και κατέβαλε στον ενάγοντα, για δαπάνες νοσοκομειακής περίθαλψης, στις οποίες μέχρι τότε αυτός είχε υποβληθεί, το ποσό των 131.658,16 ευρώ, όπως είχε υποχρεωθεί με την 8678/2003 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, η οποία εκδόθηκε κατά τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων, ύστερα από αίτηση του ενάγοντος κατά της παραπάνω ασφαλιστικής εταιρίας.

Το ποσό αυτό των 131.658,10 ευρώ, που ο ενάγων εισέπραξε ως αποζημίωση από την ασφαλιστική εταιρία τού υπαίτιου τρίτου, αφορά την κάλυψη ζημιών, για τις οποίες αξιώνει και από την εναγόμενη δική του ασφαλιστική εταιρία ασφάλισμα, το οποίο στην προκείμενη περίπτωση έχει αποζημιωτικό χαρακτήρα. Έτσι, δέχτηκε το Εφετείο, κρίνοντας ως βάσιμη σχετική αντίστοιχη ένσταση της εναγόμενης και ήδη αναιρεσίβλητης ασφαλιστικής εταιρίας, η απαίτηση του ενάγοντος κατ' αυτής έχει αποσβεστεί κατά το πιο πάνω ποσό των 131.568,16 ευρώ.

Ακολούθως, με βάση τις πιο πάνω παραδοχές και κατά παραδοχή της έφεσης της αναιρεσίβλητης, το Εφετείο περιόρισε το ποσό των 182.934,34 ευρώ, το οποίο το Πολυμελές Πρωτοδικείο είχε επιδικάσει στον αναιρεσείοντα, κατά το πιο πάνω ποσό των 131.658,16 ευρώ, κρίνοντας δηλαδή ως βάσιμη την ένδικη αγωγή του αναιρεσείοντος μόνο κατά το επιπλέον του ποσού αυτού ποσό των 51,276,18 ευρώ (182.934,34-131.658,16).

Έτσι που έκρινε το Εφετείο, με το να δεχτεί ειδικότερα, α) ότι η υποκατάσταση του ασφαλιστή επέρχεται και στην περίπτωση ασφάλισης προσώπων κατά ασθενειών ή ατυχημάτων, στην οποία έχει συμφωνηθεί η καταβολή ασφαλίσματος να αντιστοιχεί σε συγκεκριμένες άμεσες ζημιές του ασφαλισμένου, β) ότι στην περίπτωση αυτή της υποκατάστασης του ασφαλιστή δεν έχει πλέον εφαρμογή η διάταξη του άρθρου 930 παρ. 3 ΑΚ, γ) ότι τρίτος, έναντι του οποίου ο ασφαλιστής υποκαθίσταται στα δικαιώματα του ασφαλισμένου κατ' αυτού θεωρείται και η ασφαλιστική εταιρία, που αποκαθιστά τη ζημία βάσει της μεταξύ αυτής και του ζημιώσαντος τρίτου ασφαλιστικής σύμβασης, δ) ότι ύστερα από την ικανοποίηση του αναιρεσείοντος από την ασφαλιστική εταιρία του υπαίτιου τρίτου και της υποκατάστασης στα δικαιώματά του της αναιρεσίβλητης δικής του ασφαλιστικής εταιρίας ο αναιρεσείων δεν έχει αξίωση κατ' αυτής και ε) ότι πρόκειται, στην ένδικη διαφορά, για συγκεκριμένες άμεσες ζημιές του ασφαλισμένου αναιρεσείοντος, που αντιστοιχούσαν στο συμφωνημένο ασφάλισμα, δεν παραβίασε καμιά από τις προαναφερόμενες ουσιαστικού δικαίου διατάξεις του ν. 2496/1997 που εφάρμοσε, ούτε την ουσιαστική διάταξη του άρθρου 930 παρ. 3 ΑΚ που δεν εφάρμοσε, ούτε οποιαδήποτε άλλη από αυτές που ο αναιρεσείων αναφέρει στο αναιρετήριο (άρθρα 297, 298,914,929 παρ. 1, 909 ΑΚ), ενώ για όλα τα πιο πάνω ζητήματα, που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, διέλαβε στην προσβαλλόμενη απόφασή του επαρκή, σαφή και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογία, που καθιστά δυνατό τον αναιρετικό έλεγχο για την ορθή ή όχι εφαρμογή του νόμου.

Επομένως, οι περί του αντιθέτου λόγοι αναιρέσεως, πρώτος, δεύτερος, τρίτος και τέταρτος από το άρθρο 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ και πέμπτος από τον αριθμό 19 του ίδιου άρθρου, είναι αβάσιμοι.

ΙΙ. Κατ' ακολουθίαν, πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης και να καταδικαστεί ο αναιρεσείων στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης (άρθρα 176, 183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 12 Απριλίου 2006 αίτηση του ......, για αναίρεση της 9132/2005 απόφασης του Εφετείου Αθηνών.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων εκατόν εβδομήντα (1.170) ευρώ.-

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 25 Μαΐου 2007. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 18 Ιουνίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ